

D4034

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། སཱུ་ཏྲ་ཨ་ལཾ་ཀ་ར་བྲྀཏྟི་བྷཱ་ཥྱཾ། བོད་སྐད་དུ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་བཤད། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ པོ་རིན་ཆེན་གཏེར་གྱུར་དང་།།ཡང་དག་ཤཱཀ་ཐུབ་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་དང་། །རྒྱལ་བ་བདག་ཉིད་ཁྱུ་མཆོག་དེ་དེ་དང་། །ཆགས་མེད་སྲས་ཀྱི་གཅུང་ལ་མོས་པ་དང་། །བསྟན་བཅོས་གསལ་ བར་འགྲོ་ལ་སྣང་བྱེད་དང་།།བླ་མ་གཙོ་བོ་གང་ལས་འདི་ཐོས་པ། །རྟག་པར་ཀུན་ལ་བདག་གིས་སར་གཏུགས་ཏེ། །གུས་དང་བཅས་པས་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ནས། །དོན་ལ་བསམ་བྱ་ བདག་བློ་བླུན་པ་དང་།།བསྟན་བཅོས་འདི་ཡི་ཚིག་དོན་ཟབ་པ་ཡང་། །འགྲེལ་བའི་བསམ་པ་བདག་ལ་མ་བྱུང་བས། །དེ་ཕྱིར་བདག་ལ་ཕན་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་བྱ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་ རྒྱན་གྱི་ལུས་སུ་བཞག་པ་ནི།མདོར་ན་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་བསླབ་ པར་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་རིགས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་ས་བོན་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རིགས་ཞེས་ཀྱང་བྱ། གཞི་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཉེ་བར་རྟོན་ པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།རྒྱུ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བརྟན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། གནས་ཞེས་ཀྱང་བྱ། སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་དག་ནི་རིགས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རིགས་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་ ལ་གནས་པ་དང་།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ལ་གནས་པའི་རིགས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་འཕྲལ་ལ་རྙེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གཅིག་ནས་ གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་རྙེད་པ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པའོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ རིགས་ནི་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དང་།སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་ལས་ངེས་པའི་རིགས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། སྐབས་འདིར་ནི་གཉི་ག་ལ་བྱ་བར་རིགས་སོ། །དེ་ལ་ རང་བཞིན་ལ་གནས་པའི་རིགས་ནི་འབྲས་བུ་མ་གྲུབ་ཅིང་མ་བྱུང་བའོ།།དེ་ལ་རིགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མ་ཞུགས་ན་རིགས་ཡོད་པར་མི་རྟོག་ པས་ན་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་ནི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་རགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ལ་ལྟོས་ནས། དེ་ཙམ་དུ་ཟབ་པ་དང་ཕྲ་བ་མ་ཡིན་པས་རགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་ལས་ཀྱང་འཕགས་པ་ཡིན་ན།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཞན་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་བས་ན་རིགས་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་མདོར་ན་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དག་ནི། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་དག་ནི།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉི་ག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། དེ་བས་ན་མཆོག་ཁྱད་པར་ཅན་བླ་ན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་པ་བཞིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཞི་པོ་དེ་གང་ཞེ་ན། དབང་པོ་དང་། རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་དབང་པོའི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོའོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་ གྱིས་དབང་པོ་འབྲིང་ངོ་།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་ཐ་མའོ།

印度语为：《经庄严注释》
藏语为：《经庄严注释》
顶礼圣者文殊。
三宝成为珍贵宝藏，
正等释迦牟尼长子，
佛陀自性牛王尊及，
无执著子弟敬信与，
论典明显照耀众生，
从何上师闻此教法，
我常向彼等顶礼敬，
恭敬顶戴而礼拜已，
思维义理我智愚钝，
此论文义甚深妙故，
我无解释之心意故，
为利自身略作解释。
大乘经庄严论之体系为：简言之，住于种姓之菩萨发起无上正等正觉之心后，应当修学菩萨行为，此论即是宣说此义。
其中所谓住于种姓者，种姓即是成就无上菩提之种子，亦称为种姓，亦称为基础，亦称为依止，亦称为因，亦称为坚固，亦称为处所，亦称为先行，此等即是种姓之异名。
此种姓略说有二：本性住种姓与修习圆满种姓。
其中本性住种姓并非菩萨们暂时获得之殊胜根机，而是从无始轮回以来一代代相传而来，由法性而得，具此种姓者，菩萨们有成就无上正等正觉之缘分。
修习圆满种姓是指不定种姓者依止善知识及往昔串习善根而成为定性种姓，此处应当了知二者皆可。
其中本性住种姓是尚未成就、尚未生起果位者。种姓之果即是发菩提心及行持六度，未发菩提心、未趣入波罗蜜多行者则不能了知有种姓，故为微细。
修习圆满种姓是具有果位之粗显者，相对本性种姓而言，并非如彼般甚深微细，故称粗显。
具此种姓之菩萨较声闻缘觉更为殊胜，更何况其他凡夫。因此此种姓称为无上殊胜。
何以故？此二者略说即是应当清净者，即从烦恼障中清净及从所知障中清净。
其中声闻缘觉种姓者仅仅从烦恼障中清净而已，并非从所知障中清净。
菩萨种姓者从烦恼障与所知障二者中解脱，因此应知为殊胜无上。
复次，应当了知菩萨较声闻缘觉殊胜有四方面：何为四者？根器、修行、智慧及果位。
其中根器之差别为：菩萨们本性根器锐利，缘觉们本性根器中等，声闻们本性根器最下。

།རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཤིང་སྒྲུབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། གཞན་ལ་ ཕན་པ་དང་།འགྲོ་བ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། འགྲོ་བ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། ལྷ་དང་མིའི་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་དོན་དང་། བདེ་བ་དང་། ཕན་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་ན། དེ་དག་ལ་མཁས་པའི་ཁྱད་ པར་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་། བདེན་པ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཐམས་ཅད་ལ་ མཁས་པར་བྱེད་པས་སོ།།འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དག་ཀྱང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཟད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཐོབ་ཅིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་ཁྱད་ཞུགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་དེ་ནི་ཐོག་མར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་དང་རྟེན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་ཉིད་དུ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། དེ་ཕན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེར་འདུས་ ཤིང་བསྡུས་པས་ན།དང་པོ་དེ་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ན། འདི་ལྟར་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་ཚིག་ཏུ་ཡང་འབྱིན་ཏེ། ཨེ་མའོ་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་ པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱས་ལ།སེམས་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དག་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཞག། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དག་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཞག་པར་བྱའོ་ ཞེས་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་འདོད་པའི་རྣམ་པའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་ནས། དེ་གཉིས་འདོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། མི་དམིགས་བར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་བྱང་ ཆུབ་ལ་དམིགས་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའོ། །གཞན་ཡང་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཆོག་ཡིན་པས་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདིའི་རང་བཞིན་དང་། རྣམ་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་ གྱུར་པ་སྟེ།རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་འབྱུང་བ་ནི་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཤིན་ཏུ་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་གི་ལྡོག་པར་མི་བྱེད་དོ། །འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དེ་ དག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་གྱི་སླར་ཡང་ལྡོག་པར་བྱེད་པའོ།།སེམས་བསྐྱེད་ནས་ལྡོག་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ལྡོག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་ལྡོག་པ་ནི་གང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་མི་སྐྱེ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཡོད་པ་ལས་ལན་ཅིག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བོར་ན་ཕྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་སྐྱེའོ།

修行的差别是：声闻和独觉为了利益自己和安乐而趣入修行。菩萨则是为了利益自己，利益他人，利益众多众生，给众多众生带来安乐，怜悯世间，为了众多天人的利益、安乐和福祉而趣入修行。
在智慧的差别上，声闻和独觉仅仅精通蕴、界、处、缘起、处非处和谛理而已。菩萨则精通一切五明处。
果位的差别是：声闻证悟声闻菩提，独觉也仅仅证悟独觉菩提而已。菩萨则证得并通达无上正等正觉，因此应当了知其差别。
其中，菩提种性应当了知是最初发菩提心以及一切菩提分、地和波罗蜜多的基础和依处。在此，菩萨最初作为凡夫时发菩提心，是声闻和独觉一切正愿的主要，此后菩萨的一切正愿也都包含和摄于其中，因此最初发心即是正愿的本质。
又，菩萨发菩提心时，如是作意并发出言语：'啊！愿我证得无上正等正觉，将声闻种性和独觉种性的众生安置于究竟涅槃，将大乘种性者安置于如来智慧中'，如是发心。
因此，这种发心是意愿的形式。这种发心也是缘于菩提和众生利益，为了希求这两者而发心，并非无所缘。因此，这种发心是缘于菩提和缘于众生利益的。
此外，帝释、梵天等为了生起世间善根而发愿，以及声闻、独觉等为了生起出世间善根而发正愿，在所有这些愿中，最初发菩提心是最殊胜的正愿，因此是无上的。如是应当了知这种发心的本质、形式、所缘和殊胜性四个方面。
又，应当了知发心有两种：坚固和不坚固。其中，坚固是指最初发心后极其随顺而不退转。不坚固是指不能极其随顺而再次退转。
发心后退转也有两种：完全退转和不完全退转。其中，完全退转是指一旦退转后就不再发菩提心，例如声闻种性者在大乘中发了菩提心，由于具有声闻种性，一旦舍弃菩提心，以后就不会再发菩提心。

།ཤིན་ཏུ་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་ལན་ཅིག་ལོག་ནས་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ སེམས་རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་།སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་དང་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་ཞིབ་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་འབྱུང་སྟེ། འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ཡང་མདོར་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ལ་བསླབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བསླབ་པ་དང་། གང་དག་སློབ་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསླབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། གནས་བདུན་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །གནས་བདུན་པོ་གང་ཞེ་ན། བདག་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། མཐུ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་པ་སྟེ་གནས་བདུན་ནོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དེ་ཉིད། །མཐུ་དང་སེམས་ཅན་སྨིན་པ་དང་། །བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་དང་། །བདུན་པ་མཆོག་གི་བྱང་ཆུབ་བོ། ། གང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསླབ་པར་བྱ་བ་དེ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསླབ་པ་ལ་སློབ་པར་འདོད་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་མང་བར་བྱ བ་དང་།ཆོས་བཙལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་བཤད་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་བསྟན་པ་དང་གདམས་ངག་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་བསྟན་པ་དང་གདམས་ངག་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཐབས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལུས་དང་།ངག་གི་ལས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པར་བྱའོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི། མོས་པར་བྱ་བ་མང་བ་དང་། །ཆོས་བཙལ་བ་དང་བཤད་པ་དང་། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་བསྒྲུབ་པ་དང་། །ཡང་དག་བསྟན་དང་གདམས་ངག་དང་། །ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ ཡི།།ལུས་ངག་ཡིད་ལ་ཐ་མའོ། །ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཡང་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་གང་དག་བསླབ་པར་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་སློབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སློབ་པར་བྱེད་ཅེའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།།རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། བསམ་པ་མ་དག་པ་དང་། བསམ་པ་དག་པ་དང་། བསམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། བསམ་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ངེས་པ་མ་ཡིན་པར་རྟོག་པ་དང་། ངེས་པར་རྟོག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དང་། སྲིད་པ་ཐ་མ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་སྤྱིར་མི་དབྱེ་བར་མིང་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེ། །བློ་ལྡན་གཟི་བརྗིད་ཆེ་བ་དང་། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་བསོད་ནམས་ཆེ། །དབང་ཕྱུག་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་དང་། །རྒྱལ་བའི་གནས དང་ཆོས་ཆེན་པོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་རིགས་ལ་གནས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ས་བོན་ཙམ་ཡོད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །གང་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་བསླབ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ས་དང་པོ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སར་མ་ཞུགས་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་བསམ་པ་མ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནམ་ས་དང་པོར་ཞུགས་པ་ནས་ས་ བདུན་པ་མན་ཆད་ཀྱི་དུས་ན་ནི་བསམ་པ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་པ་དག་པ་དེ་ཉིད་ཇི་སྲིད་དུ་མཐར་ཐུག་པའི་ས་བརྒྱད་པ་དང་། དགུ་པ་ལ་མ་ཞུགས་ཀྱི་བར་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ནམ་ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་ལ་ཞུགས་ པའི་དུས་ན་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

不完全退转是指退转一次之后又生起菩提心，关于菩提心的广大分类、生起的因和缘、退转的因和缘等详细内容出现在《瑜伽师地论》中，在此也应当如是观察。现在要宣说菩萨行。
如是发起菩提心的菩萨行是什么呢？这也应当略说为三种：所学、如何学习以及谁在学习，这些总称为菩萨行。
其中菩萨应当学习什么呢？应当学习七处。七处是什么？自利、他利、真实义、威力、成熟有情、自身圆满佛法、无上正等正觉，这就是七处。
摄要偈颂：'自利与他利真实，威力及成熟有情，自身圆满诸佛法，第七无上菩提道。'
已经说明了菩萨应当学习的内容。现在要说明如何学习。如何学习呢？在此，首先菩萨想要学习菩萨学处，应当多多信解大乘法、寻求正法、宣说正法、如法修行、宣说正确的教法和教诫、安住于正确的教法和教诫中，以及具足方便摄持的身业、语业和意业。
摄要偈颂：'多修诸胜解，寻法及说法，如是而修行，正教与教诫，方便所摄持，身语意最后。'
如何学习的内容也已经说明了。现在要说明谁在学习。那么谁在学习呢？是诸菩萨在学习。
菩萨略说有十种：住种性者、已入者、意乐未净者、意乐清净者、意乐未成熟者、意乐已成熟者、不定胜解者、定胜解者、一生所系者、最后有者。
对这些菩萨的共同称号是：'菩萨摩诃萨、具慧者、大威德者、大悲者、大福德者、大自在主、大导师、佛子、大法'等等。
其中，住种性者是指仅具有无上菩提种子而发菩提心者。依种性而发菩提心为了学习菩萨学处，并且安住于菩萨戒者称为已入者。
已入者在未入欢喜地之前，安住于胜解行地期间称为意乐未净者。从入初地直至第七地为止称为意乐清净者。
意乐清净者在未入第八地、第九地之前称为意乐未成熟者，因为还有勤作和加行。当入第八地和第九地时称为意乐已成熟者，因为无有勤作和加行。

།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དེ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་ངེས་པའི་ས་ས་བཅུར་མ་ཞུགས་ཀྱི་བར་དུ་ངེས་པ་མ་ཡིན་པར་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཅུར་ཞུགས་ནས་ན་ངེས་པར་གཏོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པར་གཏོགས་པ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དང་། སྲིད་པ་ཐ་མ་པའོ། །སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བླ་ན་མེད་པར་འཚང་མི་རྒྱའོ། །སྐྱེ་བ་དེ་འདས་ནས་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པའི བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ནི་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་གསུམ་ནི་བསྟན་བཅོས་འདིའི་ལུགས་ ཏེ།བསྟན་བཅོས་འདི་འོག་གཞུག་ཏུ་དོན་གསུམ་བཤད་པར་ཟད་དེ། གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའོ། །བསྟན་བཅོས་འདིའི་མིང་ནི་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བསྟན་བཅོས་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་དང་། དོན་མཛེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པས་ན་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་ནི་གང་བརྒྱན་པར་བྱེད། གང་ལ་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་ བ་ནས་རྒྱན་རྣམ་པ་དུ་མས་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་ནི། །དོན་ཤེས་པ་དག་དོན་སྟོན་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དོན་རྣམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ན། །མཁས་པ་རྟག་ཏུ་དགའ་མཆོག་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཤིག་སྟོན་ཏེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་དང་།ཇི་སྙེད་ཡོད་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པའི་བཤད་པ་ནི་གང་བརྒྱན་པར་བྱེད། གང་ལ་བརྒྱན་པར་བྱེད། གང་གིས་བརྒྱན་པར་བྱེད། གང་གི་ཕྱིར་བརྒྱན་པར་བྱེད། གང་ལ་བརྒྱན་པར་བྱེད། གང་གི་རྒྱན་དུ་བྱེད། གང་གི་དོན་དུ་རྒྱན་དུ་བྱེད་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་སྒྲའི་གཙུག་ལག་གི་ཚིག་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དང་། བྱེད་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུའི་ཕྱིར་དང་། ཡན་ལག་གི་ཕྱིར་དང་། མཚན་མའི་ཕྱིར་ཏེ། ངེས་པའི་ཚིག་བདུན་དང་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། ། དེ་ཡང་དོན་ཤེས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་པ་དེ་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཇི་སྙེད་པའི་བཤད་པ་ནི་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཏེ། གྲངས་ཀྱང་དུ་ཞིག་ཅེ་ན་ལྔའོ། །དེ་ཡང་འབྱོར་པའི་དོན་ཚུལ་བླ་མེད་སོང་བ་ལྔ་ཡི རང་བཞིན་རབ་ཏུ་སྟོན།།ཞེས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཆོས་རབ་དེ་འདིར་བཤད་པ་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ། གཟུགས་རྒྱན་གྱི་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པས་ཀྱང་བསྟན་བཅོས་འདི་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པར་སྟོན་ཏེ། འདི་ནི་ཐང་ཅིག་ བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གང་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་ཤེས་པ་དག་ཅེས་སྨོས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཤེས་པའི་གང་ཟག་ གིས་བརྒྱན་པར་བྱེད་དེ།མདོ་སྡེ་བརྒྱན་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པའོ། །དོན་ཤེས་པའི་གང་ཟག་དེ་ཡིན་པས་ན་དེས་ནི་བྱེད་པ་པོ་བསྟན་ཏོ། །གང་ལ་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དོན་སྟོན་བྱེད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། དོན་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྟོན་ པར་བྱེད་པ་ནི་དོན་དེ་འཆད་པའི་ཚིག་ལ་བྱ་སྟེ།དོན་དུ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་དོན་དང་། ཚིག་ལ་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་དོན་དང་ཚིག་ནི་བརྒྱན་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ན་དེས་ནི་ལས་བསྟན་ཏོ།

那完全成熟也是在未入定于必定为王位继承人的十地之前属于不定类。入十地后称为定类。对于十地菩萨定类又有两种：一生所系和最后有。一生所系是指此生不能成就无上正等觉，度过此生后在其他生中成就无上菩提，如圣弥勒。最后有是指在此生即能成就无上菩提，如菩萨一切义成就。
此三是本论的体系，本论后文所说仅为三义，哪三种呢？菩萨种性、发菩提心、学习菩萨行。本论名为《经庄严论》，为何称为《经庄严论》？因为此论是一切大乘经典文字和义理的庄严，故称为《经庄严论》。
如何成为庄严，即'何者庄严、于何庄严'乃至'以诸多庄严而庄严'等来说明。其中略说即'知义者说义'乃至'由分别诸义，智者常生胜喜'等三偈颂说明两种内容：如何有和有几种。
其中如何有的解释是：何者庄严、于何庄严、以何庄严、为何庄严、在何处庄严、作何庄严、为何义庄严，这是以声明学中能作者、业、作用、为此、为因、为支分、为相七种确定词依次配合。这是从'知义者'乃至'为此种种行相故，于诸众生'来说明。
其中有几种的解释是从数量来说明。数量有几种呢？有五种。这是从'五种无上趣求义利性，善巧显示'乃至'此中所说法，能生最胜喜'来说明。以形相庄严的譬喻说明本论成为经典庄严。这是略说。
其中何者庄严？为此说'知义者'，即通达大乘经中蕴、界、处、地、波罗蜜多等自相共相义理的补特伽罗作庄严，即庄严经典的作用。因为是知义的补特伽罗，所以这说明能作者。于何庄严？为此说'说义'，义即大乘法的自相共相。说即解释义理的文字，实际上是说庄严大乘经典的义理和文字。大乘经典的义理和文字是所庄严的对境，所以这说明业。

།གང་གིས་བརྒྱན་པར་ བྱེད་ཅེ་ན།།དེའི་ཕྱིར། ཚིག་དང་རྩ་བའི་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚིག་ནི་འདུས་བྱས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་རྐང་པ་མི་ཚང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ཕྱིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རྩ་བ་ནི་དོན་རྟོགས་ པར་ནུས་པའི་རྐང་པ་ཚང་བ་ལ་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་འདུས་བྱས་ཀུན་མི་རྟག་།སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། །སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ལ། །དེ་དག་མྱུར་དུ་ཞི་བ་བདེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱང་ཞིབ་ཏུ་ ཕྱིས་བཤད་དོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་དང་། ཚིག་ལ་ཡང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པས་ནི་བརྒྱན་དུ་མི་རུང་གི་། ཚིག་དང་མིང་དང་ཡི་གེ་བཟང་པོས་བརྒྱན་པར་བྱེད་དེ། དེས་ནི་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། གང་གི་ཕྱིར་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བསྒྲལ་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་ ཏེ།འཁོར་བ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལས་བསྒྲལ་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྒྱན་པར་བྱེད་དེ། དེས་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། ། གང་ལ་བརྒྱན། རྒྱན་དེ་རྒྱུ་ཅི་ལས་བྱུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་འགྲོ་ལ་སྙིང་རྗེ་དེ་ཕྱིར་དེ་བདག་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་རྣམས་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་དེ་ལྟར་ན་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུས་བརྒྱན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །གང་གི་རྒྱན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་ལས་ཐེག་པ་གང་གི་རྒྱན་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དམ་པ་ཐེག་པ་བསྟན། །ཞེས་ སྨོས་ཏེ།དམ་པའི་ཐེག་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱའོ། །ཆོས་དང་གཞུང་གི་ནང་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འཆད་པའི་ཆོས་དང་གཞུང་དེའི་རྒྱན་དུ་བྱེད་པ་སྟེ། འདིས་ནི་ཡན་ལག་གི་དོན་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ན་ཤ་སྟི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྷས་ བྱིན་གྱི་ལག་པ།མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལག་པ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། འདིར་ཡང་བསྟན་བཅོས་འདི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་གཞུང་གི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་གཞུང་གི་རྒྱན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གང་གི་དོན་དུ་བརྒྱན་པར་བྱེད། །དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པ་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་ལ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་དང་ཚིག་ལ་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་བྱ་སྟེ། དོན་དུ་ན་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས། ཅན་གྱི་དོན་དུ་བརྒྱན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་ཆེད་དུ་བརྒྱན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་མཚན་མའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་ཏེ། མཚན་མའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྒྲའི་གཙུག་ལག་ལས་ནི། མི་ཏ་ཏ་སཔྟ། ཞེས་བྱ་བ འབྱུང་སྟེ།དེ་ཡང་དེའི་དོན་ནམ་དེའི་ཆེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུར་འདྲེན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཇི་སྙེད་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བརྒྱན་ན་རྒྱན་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས་དུ་ཞིག་གིས་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འབྱོར་པའི་དོན་ཚུལ་བླ་མེད་སོང་བ་ལྔ་ཡི་རང་བཞིན་རབ་ ཏུ་སྟོན།།ཞེས་སྨོས་ཏེ་འབྱོར་པའི་དོན་ཚུལ་ནི་ཡི་གེ་དང་ཚིག་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་ལ་བྱའོ།

如果问到用什么来装饰？为此说'无垢的文句和根本'。'文句'是指不完整的句子，如'有为无常'等，由于具备八支，所以称为无垢。八支将在后面详细解释。'根本'是指能够理解意义的完整句子，例如：'一切有为无常，具有生灭之法，生灭变化中，彼等速得寂乐。'这也因具备八支而称为无垢。八支也将在后面详细解释。
大乘的义理和文句，不应以珍宝等来装饰，而应以优美的文句、名词和字母来装饰，这表明了能作。如果问为什么要装饰？为此说'为度苦'，即为了让处于轮回中的众生从八种痛苦等苦难中解脱，获得涅槃境界而装饰，这说明了'为此'的含义。
装饰什么？装饰的因从何而来？为此说'悲悯苦难众生故成其本性'。对三界中因生老等而受苦的众生生起悲悯，因为如此悲悯，菩萨们成为悲悯的本性，因此是以悲悯为因而装饰，这是其义。这说明了'因'的含义。
在三乘中作为哪一乘的装饰？为此说'宣说殊胜法乘'。殊胜乘指大乘。在诸法和论典中，是作为解说大乘的法和论典的装饰，这说明了支分义。支分义在梵语中称为'śāsti'，如'提婆达多之手'、'耶若达多之手'等，这里也是说此论不是作为小乘论典的装饰，而是作为大乘经典论典的装饰，这是其意。
为了什么而装饰？为此说'为诸众生如是行'。'如是'指大乘的义理和文句。'为诸众生'是指为了理解大乘义理而趣入的众生，实际上不是为了趣入小乘的众生而装饰，而是为了趣入大乘的众生的利益而装饰，这是其义。这说明了'相的缘故'，'相的缘故'在声明论中出现'mitatatapti'，这也引申为'为其义'或'为其故'等意思。
已说明如何有，现在要说明有多少。如此装饰时，以多少法作为装饰来装饰呢？为此说'显示圆满义理无上道五种自性'。'圆满义理'是指字母、文句和意义的关联。

།བླ་མེད་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་དང་ཚིག་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་ཚིག་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གཏོགས་པའི་ཡི་གེ་དང་ཚིག་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་། ཚིག་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དོན་དུ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གཏོགས་པའི་ཡི་གེ་དང་ཚིག་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་ཚིག་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་པའི་ཆོས་ལྔའི་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་བརྒྱན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཆོས་ལྔའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གསེར་ལས་བརྡུངས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དཔེའི་སྐབས སུ་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ནི་འབྲེལ་པའི་ཚིག་རྣམས་རེ་རེ་ནས་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དག་།དོན་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་ཤེས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་ པོས་ནི་གང་བརྒྱན་པར་བྱེད།གང་ལ་བརྒྱན་པར་བྱེད། གང་གིས་བརྒྱན་པར་བྱེད། གང་གི་ཕྱིར་བརྒྱན་པར་བྱེད། གང་ལས་བརྒྱན་པར་བྱེད། གང་གི་རྒྱན་དུ་བྱེད། གང་གི་དོན་དུ་བརྒྱན་པར་བྱེད། རྒྱན་རྣམ་པ་དུ་མས་བརྒྱན་པར་བྱེད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསྟན་པ་ ཡིན་ནོ།།སུས་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དོན་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ཟག་གིས་བརྒྱན་པར་བྱེད། གང་ཟག་སུས་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཤེས་པའི་གང་ཟག་མཁས་པ་དེས་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཅི་ཞིག་བརྒྱན་ཞེ་ན། དོན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་པ་ཅི་ཞིག་ལ་བརྒྱན། གང་ལ་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་དོན་དང་། ཚིག་ལ་བརྒྱན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དོན་ནི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་འཆད་པའི་ཚིག་ལ་བྱའོ། ། ཅིས་བརྒྱན་ཞེ་ན། ཚིག་དང་རྩ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལ། རྒྱན་གང་གིས་བརྒྱན་ཞེ་ན། ཚིག་དྲི་མ་མེད་ཅིང་བཟང་བ་དང་། རྩ་བ་དྲི་མ་མེད་ཅིང་བཟང་བས་བརྒྱན་ཏེ་ཚིག་དང་རྩ་བ་བཟང་པོ་ནི་རྒྱན་ཡིན་ནོ། །ཚིག་དྲི་མ་མེད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དྲི་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་པ་ལ། ཚིག་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྟོབས དང་ཡོན་ཏན་དུ་ལྡན་པ་དང་།རྣམ་པར་བསལ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མཉན་པར་འོས་པ་དང་། མི་བརྟེན་པ་དང་། རབ་ཏུ་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དང་། མི་ཟད་པའོ། །ཚིག་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཚིག་དེ་མུ་སྟེགས་རྣམས་འཇོམས་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇམ་ཞིང་སྙན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་མཛེས་པ་དག་འབྱུང་བས་རྣམ་པར་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་དེ་ མཉན་པའི་དུས་ན་ཡང་བརྡ་ཕྲད་པར་སླ་བས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་དང་དོན་དུ་བཅས་པ་སྟོན་པས་མཉན་པར་འོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁེ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མ་ཆགས་པས་མི་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲ་བ་ན་ཡང་དྲན་པ་དང་དགོས་པ་ཉི་ཚེ་བ་སྨྲ་བས་རབ་ཏུ་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ ཞེས་བྱའོ།།སྤོབས་པ་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་སྤོབས་པ་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཐབས་འབྱུང་བས་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་དེ་མདོར་ན་ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་གསུམ་ནི། དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་སྦྱོར་ བའོ།།དེ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཅིག་གི་དབང་དུ་བྱས་པ་བསྟན་ཏེ། ཚིག་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྟོབས་དང་ཡོན་ཏན་དུ་ལྡན་པ་དང་། རྣམ་པར་གསལ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རང་བཞིན་བསྟན་ཏོ།

所谓无上空性，是指文字和词句的关联以及词句和意义的关联，这也是属于大乘的文字和词句的关联以及词句和意义的关联，实际上是通过显示属于大乘的文字和词句的关联以及词句和意义的关联的五法自性之门而加以庄严，这是其含义。至于什么是五法自性，将在'如金所铸'等比喻处加以解说。
这是对关联词句逐一分析。对于'了知义理者'、'显示义理'等，是从'何者'等开始的。以'了知义理'等第一偈颂，是从谁来庄严、对何庄严、以何庄严、为何庄严、从何处庄严、作为何种庄严、为何义而庄严、以多少种庄严来庄严等方面进行阐述。
若问谁来庄严？答：了知义理者。即由补特伽罗来庄严。若问是哪位补特伽罗来庄严？答：是通达大乘经典自相与共相义理的智者补特伽罗来庄严，此为其义。
若问庄严何物？答：显示义理者。即庄严何物？若问对何物加以庄严？答：对大乘经典的义理和词句加以庄严。其中义理是指自相与共相。'显示'是指解释该义理的词句。
若问以何庄严？答：以清净的词句和根本。即以何庄严？答：以清净善妙的词句和清净善妙的根本来庄严，词句和根本的善妙即是庄严。
为显示清净词句之义，所谓'清净'是指趣向涅槃城等。此词句具足八支，故称清净。八支即：趣向城邑、具足力与功德、明了、善解、堪闻、不依、无违逆、无尽。
此词句能显示趣向涅槃之法，能作为获得涅槃之因，故称'趣向城邑'。此词句具有降伏外道的力量，具足柔和悦耳的功德，故称'具足力与功德'。由于生起确定的词句和优美的文字，故称'明了'。此词句在听闻时易于理解符号，故称'善解'。
由于宣说具有法义，故称'堪闻'。由于不执著利养恭敬，故称'不依'。由于说话时只说具念和有意义的话，故称'无违逆'。由于辩才无怯且具有无尽辩才的方便生起，故称'无尽'。
如是具足八支的词句，总之应知具有三种功德。三种功德是：所为、自性和相应。
其中以'趣向城邑'一词显示所为，因为此词是为获得涅槃而说。以'具足力与功德'和'明了'二者显示自性。

།ལྷག་མ་ རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་བསྟན་ཏེ།།རྩ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དྲི་མ་མེད་པའི་རྩ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེར་སྦྱོར་ཅིང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚིག་དང་ཡི་གེར་འབྱོར་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ན་རྩ་ བ་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེར་འབྱོར་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ལུགས་བཞིན་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསལ་བ་དང་། སོ་སོར་མཐུན་པ་དང་། ཉེ་བར་འདྲེན་པ་དང་། གཟུང་བར་འོས་བ་དང་། མཁས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གི་ ཚོགས་སོ།།དེ་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དང་མིང་ལ་སོགས་པའི་རིམ་བཞིན་དུ་སྟེང་འོག་མ་འཁྲུལ་པར་འཆད་པས་ན་ཚིག་དང་ཡི་གེར་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་སྟེ། རིགས་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་དང་ཡི་གེར་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ གྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏེ།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འབྲེལ་པ་འཆད་པས་ན་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཤད་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱང་སྔར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཚིག་ཕྱིས་མི་སྨྲ། ཕྱིས་སྨྲ་བར་བྱ་བའི་ཚིག་སྔར་མི་སྨྲ་སྟེ། བཤད་པའི་ཚིག་རྣམས་ སྟེང་འོག་འབྲེལ་པར་རིམ་བཞིན་དུ་འཆད་པས་ན་ལུགས་བཞིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བརྡ་ཕྲད་པར་སླ་བ་གསལ་བ་དག་སྟོན་པས་ན་རྗེས་སུ་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ལ་ཡང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཆོས་སྟོན། རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ལ་ཡང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཆོས་སྟོན།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ལ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྟོན་ཏེ། འཁོར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཁོར་དང་མཐུན་པ་ཁོ་ནར་སྟོན་པས་ན་སོ་སོར་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་རྣམས་ ཀྱང་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་ཡིད་སིམ་པ་དང་།སྙིང་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ཤ་སྟག་སྟོན་པས་ན་ཉེ་བར་འདྲེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་བཤད་པའི་དུས་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་དང་དོན་དུ་བཅས་པར་སྟོན་པས་ན་གཟུང་བར་འོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཁས་པ་ དང་རྟག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་པ་ལ།མཁས་པར་བྱེད་པ་དང་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། སློབ་མ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་རྒྱུན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཁས་པ་དང་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཡན་ལག་ནི་ཡང་དག་པའི་ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དག་འཆད་པས་ན་མཁས་པ་དང་རྟག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས། རྣམས་ལ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་དུ་མི་རུང་སྙམ་པ་ལ། མི་རུང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ གང་གི་ཕྱིར་ཚིག་དང་རྩ་བ་དང་།ཡི་གེ་མེད་པར་དོན་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། ཚིག་བཟང་པོ་དང་རྩ་བ་བཟང་པོ་དང་། ཡི་གེ་བཟང་པོ་མེད་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་བསྟན་པ་ཡང་ཚིག་དང་རྩ་བ་དང་ཡི་གེ་ བཟང་པོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ལ་སོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་བརྒྱན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཅིའི་ཕྱིར་བརྒྱན་པར་བྱེད། རྒྱུ་གང་གིས་བརྒྱན་པར་བྱེད། རྒྱུ་གང་ལས་རྒྱན་དེ་བྱུང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

其余的是宣说修行，为了说明无垢根本是什么样的，说'无垢根本'就是与文字语句相应等广大所作，即以具足八支分而称为无垢根本。
八支分是：具足文字语句、如法、明显、相应、引导、堪受持、善巧、修习支分聚。
其中，依次不错乱地解说文字语句名称等上下，故称为文字语句相应。或者，'相应'是指理趣，即作业成就理趣、观待理趣、因理趣、法性理趣四种理趣，具足这四种理趣的文字语句，故称为文字语句相应。
在所立和能立二者中，说明以能立成就所立的相，解说所立和能立的关联，故称为'具足'。
所说的文句也不会先说后说的内容，后说先说的内容，所说文句上下相连依次解说，故称为'如法'。
一切文字语句都显示容易理解明白的意思，故称为'明显'。
对声闻种性补特伽罗则说声闻乘法，对缘觉种性补特伽罗则说缘觉乘法，对大乘种性补特伽罗则说大乘法，随顺眷属而说，故称为'相应'。
文句都说悦意、令心安乐、令心欢喜的内容，故称为'引导'。
依时而说法，具足法义而说，故称为'堪受持'。
关于'善巧和修习支分'，应解释为'令善巧和令修习'，因为令诸弟子善巧于法相，并且令其常修习法，故称为善巧和修习，其支分即正见等八圣道支。由说如是法故称为善巧和修习支分聚。
对于认为大乘法不应以珍宝等庄严的想法，为显示不应如此，故说'因为离开文句根本和文字就不能显示义理'，即离开善妙文句、善妙根本和善妙文字就不能显示大乘义理，显示大乘义理也是以善妙文句、根本和文字来显示。
为什么呢？为了度脱痛苦。如果问为什么要庄严，意思是为了度脱三界众生生老病死等痛苦的众生的痛苦而庄严。
若问'为什么'，意思是为什么要庄严？以何因庄严？从何因生此庄严？

།གང་གི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བའི་འགྲོ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་སྟེ། དེ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉེན་པའི་འགྲོ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་སྟེ།དེ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱུས་བརྒྱན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་རྒྱན་དུ་བྱེད་ཅེ་ན་ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལས་ཐེག་པ་གང་གི་རྒྱན་དུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐེག་པ་དམ་པའི་རྣམ་པ་བསྟན་པ་ཆོས་གང་ལ་ཡོད་པ་ཆོས་དེའིའོ་ཞེས་པ་ལ་ ཆོས་དེའི་གཞུང་དང་མདོ་སྡེ་གང་ལས་ཐེག་པ་དམ་པའི་རྣམ་པ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཆོས་གང་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དེའི་རྒྱན་དུ་བྱེད་ཀྱི། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱན་དུ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སུ་དག་གི་ཕྱིར་ བརྒྱན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ལས་གང་གི་དོན་དུ་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་དེའི་སྒྲ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཆེད་དུ་བརྒྱན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་མཚན་མ་བདུན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་སྒྲའི་གཙུག་ལག་གི་མཚན་ཉིད་ དང་སྦྱར་ན།མཚན་མ་བདུན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་བདུན་པའི་དོན་ནི་དེའི་ཕྱིར་རམ་དེའི་དོན་དུའམ། དེའི་དོན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་འདྲེན་ནོ། །རྒྱན་རྣམ་པ་དུ་མས་བརྒྱན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དང་དོན་ལ་བརྒྱན་ན། རྒྱན་གྱི་གྲངས་དུ་ཞིག་གིས་བརྒྱན་ པར་བྱེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།དེ་ཡང་ཆོས་ལྔས་བརྒྱན་པར་བྱེད་དོ། །འབྱོར་པ་ནི་ལྡན་པའོ་ཞེས་པ་ལ་ཡི་གེ་དང་ཚིག་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་། ཚིག་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་ལ་བྱའོ། །བླ་མེད་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་པར་སོང་བ་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བླ་ན་མེད་པར་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་པར་སོང་བ་ལ་བྱ་སྟེ།དོན་དུ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་གཏོགས་པའི་ཆོས་ལྔ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཅེས་པའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་དོན་གྱི་ཚུལ་ལྔའི་རང་བཞིན་དེ་དག་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་རྒྱན་དུས་བརྒྱན་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པས་བརྒྱན་ཏོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་གླེངས་པ་ལ། ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོས་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་གང་དང་གང་ཡིན་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དོན་རྣམ་པ་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་དེ། ལྔ་ གང་ཞེ་ན།བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཆོས་དེ་ལྔའི་འགྲེལ་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དངོས་ པོ་ལྔ་དང་།རང་བཞིན་གསུམ་དང་། གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དངོས་པོ་ལྔ་ནི། མིང་དང་། མཚན་མ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་མིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་དང་། མངོན་ པར་བརྗོད་པའི་རང་བཞིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པ་གང་མིང་གི་སྒོ་ནས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མིང་གང་དང་གང་གིས་ཆོས་གང་དང་གང་དག་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་ཅིང་བཏགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ དོ་ཞེས་ཆགས་སོ།།དེ་ལ་མིང་གིས་བརྗོད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་མིང་དང་ཆོས་སུ་བཅས་ཏེ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

由于对痛苦的众生生起悲心，因此说'因为悲心'这句话是指菩萨们对被痛苦所逼迫的众生生起悲心，因此以具有悲心的因缘来庄严，这是其语义。
'自性'是指悲心的自性，'自性'是指悲心的本质，意思是菩萨们具有悲心本性。
当问'作为何种庄严'时，是指在三乘中作为哪一乘的庄严的意思。
'在何法中显示最胜乘相，即是彼法'这句话是指在何种法门和经典中显示最胜乘的相貌，即大乘法的本质，具有方便和智慧的特征，作为出现这些法的庄严，而不是作为小乘法的庄严，这是其含义。
当问'为谁庄严'时，是指在声闻种性补特伽罗、独觉种性补特伽罗和大乘种性补特伽罗中，是为谁而庄严的意思。
'因此是为众生'这句话中的'彼'字与大乘相连，意思是为了理解大乘而趣入的众生们的利益而庄严。
'这是第七相'这句话中的'因此'若与声明论的特征相连，称为第七相，第七相的含义是以'因此'或'为此'或'为了这个'的方式引导。
当问'以几种庄严来庄严'时，是指若庄严大乘法和义理，是以多少数量的庄严来庄严的意思，这是以五法来庄严。
'圆满即具足'是指文字和词句的关联，以及词句和意义的关联。
'无上即趣入无上乘'是指趣入无上乘，实际上是通过宣说属于大乘的五法而庄严的意思。
现在以两偈颂显示五种义理的自性，即前面说'以何庄严'时所说的以五法庄严，现在以这两偈颂显示这五法究竟是什么。
其中大乘诸法是依五种义理而说的。哪五种呢？所应修行、所应了知、意乐、不可思议、以及圆满通达之义的各别自证菩提分的自性。
这五法的解释有三种：大乘五事、三自性和补特伽罗安立。
其中大乘五事是：名、相、分别、真如和无分别智。
其中'名'是指标记、言说和表述的自性，世间人通过名字而执著蕴界等诸法。
怎样执著呢？就是以某某名字表述和安立某某法时，执著这些法以自性而存在。而以名字所表述的这些法，连同名和法都是不存在的。

།དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མིང་ནི་གང་དང་གང་དག་གིས། །ཆོས་ནི་གང་དང་གང་བརྗོད་པ། །དེ་ནི་དེ་ན་མེད་པ་སྟེ། །དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་མིང་གི་སྒོ་ནས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོད་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དག་ལ། གང་མིང་གིས་བརྗོད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བྱ་བ་དཀའ་བས་ན་དེ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའོ། །དེ་དང་ཆོས་འདྲ་བའི་དཔེ་ནི། གསེར ལས་བརྡུངས་བྱས་འདྲ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་མགར་བ་མཁས་པས་བརྡུངས་པ་དང་བསྲེགས་པ་དང་།སྦྱངས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབད་པ་དང་རྩོལ་བ་ཆེན་པོས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱས་ཏེ། རྣ་ཆ་དང་དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་དུ་བསྒྲུབས་ནས་མཛེས་པར་བརྒྱན་ན་དགའ་ བའི་མཆོག་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལ་ཡང་མིང་གིས་དངོས་པོ་འདི་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་མིང་གང་གིས་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་རང་གི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པ་དང་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ནི་དབྱུང་བ་ལ་ སོགས་པའི་སྒོ་ནས་མེད་པར་བསྒྲུབས་ན།གསེར་ལས་བརྡུངས་སུ་བྱས་པ་བཞིན་དུ་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །མཚན་མ་ནི་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མིང་དེ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་གཞན་གྱི་ དབང་གི་རང་བཞིན་གཟུང་བའི་ཆ་ལ་བྱ་སྟེ།ཕྱིའི་དངོས་པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་མིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་ལ་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་དེ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རང་གི་སེམས་ལས་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པར་ འཇིག་རྟེན་རང་གིས་རིག་པ་སྟེ།དེ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དེ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ཏེ། རང་གིས་རིག་པས་ན་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བ་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་གཅིག་ཏུ་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེ་ཞིང་ཡིད་གཉིས་ ཟབ་མེད་པས་ན་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ།མྱུ་གུ་ལས་འདབ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེ་དང་ཆོས་འདྲ་བའི་དཔེ་ནི་པདྨོ་རྒྱས་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཁ་བྱེ་བའི་པདྨ་ཁ་བྱེ་བ་མཐོང་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་པར་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོ་མེད་པས་བསྟན་ཏེ། ཤེས་པར་གྱུར་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་སེམས་དང་སེམས ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་འཛིན་པའི་ཆར་གྱུར་པའི་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་བྱའོ།།དེ་ལ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བསམ་པར་ བྱའོ།།ཇི་ལྟར་མངོན་པའི་ཆོས་བསྡུས་པ་ལས། ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དཔྱོད་པ་ནི་རིགས་པ་དུས་དཔྱོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། རིགས་པ་བཞིས་དཔྱོད་པར་བྱེད་དེ། རིགས་པ་བཞི་ནི། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ དང་།གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པའོ། །ད་ལྟར་རིགས་པ་བཞིས་ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སེམས་ལས་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ་བསམས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྐྱེ་བ་དང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ།

因此，世尊也说：'以任何名称，所说任何法，彼处皆非有，此乃法之法性。'
如是，对于通过世间名称而执著诸法为实有者，难以说明以名称所说之法非以自性而有，故应以正理加以成立。
与此相似的比喻是'如金所铸造'，譬如善巧工匠以打击、烧炼、提炼等诸多努力使之适用，制成耳环、臂钏等装饰品而庄严，能生起最胜欢喜。同样，在此大乘中，对于执著名言事物者，以正理成立自宗并破除他宗等方式，证明以名称所说之事物非以自性而有，如同金之铸造般生起最胜欢喜。已说所成立。
相是能诠自性之名称所依的事物，如种子、芽等外在依他起自性的所取分，因为依于外在事物而安立种种名称，故称依他起为相。
此等事物仅是缘起显现于自心，如瓶、毛毯等世间自知，此即是缘起，仅需如是了知。
如何呢？外在缘起现前，由自身了知故现前显现，世人对此毫无怀疑，故仅需了知从种子生芽，从芽生叶等。
与此相似的比喻是'如莲花开放'，譬如见到阳光照射下绽放的莲花能生起最胜欢喜。同样，不需太多努力即能显示并了知外在诸事物是缘起，能生起最胜欢喜。已说所了知。
其中分别是指缘起仅作为事物，是心与心所自性执取分的内在缘起。对此，应当通过听闻、思维大乘法等方式如理分别：外境皆从心所生。
如《阿毗达磨集论》说：'于诸法中观察法者，以几正理而观察耶？以四正理而观察：谓观待正理、作用正理、证成正理、法尔正理。'现在以四正理如理观察思维外在诸事物是心的显现，则能随顺断除烦恼及生起清净。

།དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི། བཀྲེས་པས་ཉེན་པ་གཡོས་ལེགས་ཁ་ཟས་ཟ་བ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཁ་ཟས་ལེགས་པར་གཡོས་པའི་ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། བཀྲེས་པས་ཉེན་པའི་གང་ཟག་གིས་ཟོས་ ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བདུད་རྩིའི་ཟས་དང་འདྲ་བ་འདི་ལ་ཡང་སྔོན་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་།བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པས་བཀྲེས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ པས་བསམས་ཏེ་ཟོས་ན་དོན་རྟོགས་པས་ཚིམ་པ་ཐོབ་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།བསམ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་བསམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་ རྟེན་ན་དེ་དང་འདྲ་བའི་དཔེ་མེད་པ་དང་།རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །དེ་དང་ཆོས་འདྲ་བའི་དཔེ་ནི། ཕྲིན་ཡིག་སྙན་པ་ཐོས་པ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དོན་དང་ཚིག་ཏུ་འབྲེལ་པ་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྲིན་ཡིག་སྙན་པ་དེ་དོན་ལ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་མཁས་པའི་ལག་ཏུ་སོང་སྟེ་མཐོང་ནས་དོན་རྟོགས་ནས་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཉིད་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ས་དང་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་སོ་སོ་རང གིས་རིག་པ་དང་།རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་དཔེ་མེད་པར་གཟིགས་ནས་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་སྟེ། དེ་བས་ན་ས་དང་པོ་དེ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བཏགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་ན། ཅིའི་ ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན།བྱིས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེ་དག་གིས་བསམ་པ་ལས་འདས་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེ་ནི་བཤད་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་གྱི་རྟོགས་ཤིང་ ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡིན་པས་ན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་རྩིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་བླུན་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་གྱི་འཕགས་ པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་རང་བཞིན་དུ་བཤད་པ་དེ་དང་ཆོས་འདྲ་བའི་དཔེ་ནི་རིན་ཆེན་སྒྲོམ་ཕྱེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་སྒྲོམ་དེ་ཁ་ཕྱེ་ནས་ཁ་དོག་དང་འོད་དུ་ལྡན་པའི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་མཐོང་ན་དགའ་བའི་ མཆོག་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་དེ་དག་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྣང་བར་གྱུར་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བརྒལ་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་འགྱུར་བར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ།

与此相应的比喻是：'如同饥饿之人食用美味佳肴。'也就是说，就像色香味俱全的精美食物，饥饿的人食用后会生起最大的欢喜，同样地，对于如同甘露般的大乘法，那些因为之前未曾听闻、思维正法等而处于饥饿状态的人们，通过听闻、思维等方式如理作意思维后食用，获得通达义理的满足时，也会生起最大的欢喜。以上已经解释了思维。
所谓真如是不可思议的。为什么呢？因为它超越了凡夫思维的境界，是圣者们各自亲证的对象。如《大乘集论》中所说：'法身具有不可思议的特征。'因此，清净真如由于是各自亲证的对象，在世间没有与之相似的比喻，且超越了分别思维的境界，所以是不可思议的。
与此相应的比喻是：'如同听闻悦耳的书信。'就像内容与文字相应、意义圆满的悦耳书信，落入摒除颠倒分别的智者手中，见到后理解其义而生起最大欢喜。同样地，当诸佛菩萨从初地开始现证真如时，亲见其为各自证悟的对象，超越分别思维的境界，无漏且无可比拟，因此生起最大欢喜。所以初地被称为极喜地。
如此，既然真如是圣者们各自证悟的，为何称为不可思议呢？因为未证悟真实义的凡夫们无法思维，超越他们的思维范畴，所以称为不可思议。以上已经解释了不可思议。
无分别智是完全通达的智慧内容，是菩提分的自性。在二种圆成实中，是无颠倒圆成实的自性，故称为圆成实。这无分别不是可说的法，而是应证悟通达的法，故称为所通达的义。因为是心与心所的自性，故称为菩提分的自性。这无分别智不像墙壁等愚钝的自性，而是圣者们各自证悟的对象，故说是菩提分的自性。
与此相应的比喻是：'如同打开珍宝箱。'譬如打开装有各种珍宝的箱子，见到具有色泽和光明的各种珍宝时生起最大欢喜。同样地，诸佛菩萨断除烦恼障和所知障后，当菩提分珍宝法显现于心相续时，也会生起最大欢喜。
圆成实有二种：不变圆成实和无颠倒圆成实。

།དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་འདྲ་བ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་ལ། རྣམ་པར མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་མི་བྱ་ཞེ་ན།ལན་དུ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་བྱིས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་ནམས་ཀྱང་རང་གིས་རིག་པར་མ་གྱུར་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ།དེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། མཉན་ ནས་སེམས་པའི་དུས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་ནམས་ཀྱང་རང་གིས་རིག་པར་མ་གྱུར་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། མཉན་ནས་སེམས་པའི་དུས་ནི་དེ་ཁོ་ན་མ་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར འགྱུར་རོ།།སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་ཡང་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་ པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་ནི།རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། དྲི་མ་མེད་པར་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། དེ་ཐོབ་པའི་ལམ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། དེ་སྐྱེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དྲི་མ་མེད་པར་ རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནམ་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་གློ་བུར་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའོ། །དེ་ཐོབ་པའི་ལམ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་སྐྱེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བཤད་པ་ ཐམས་ཅད་དང་དེ་ཉན་པ་དང་སེམས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་ཉན་པ་དང་སེམས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་བྱུང་ བའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པས་ན་གཞན་དབང་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱའོ།།རྣམ་པ་དེས་ཀྱང་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་ན་ཡང་ཟག་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་འཐོབ་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡོད་པས་ན་ཟག་པ་མེད་པ་ཞེས་བཏགས་ཏེ། རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་མ་བཏགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དེ་ཡོད་དེ།དེ་ལྟར་ན་ཐང་ཅིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལྔ་དངོས་པོ་ལྔ་སྦྱར་ཏེ། གསེར་ལས་བརྡུངས་བྱས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དཔེ་ལྔ་ནི་དེ་དང་ཆོས་འདྲ་བའི་དཔེར་བསྟན་ནས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཆོས་ ལྔ་པོ་དེ་རང་བཞིན་གསུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན།གང་བསྒྲུབ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེའི་བཤད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་བཤད་པ་དེ་ལས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་ པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།མེད་པའི་རྣམ་གྲངས་བཤད་པས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ནང་ནས་རབ་འབྱོར་སངས་རྒྱས་མེད་དོ། །ཆོས་མེད་དོ། །དགེ་འདུན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ།

如是，真如和无分别智二者都是圆成实相，为何称真如为不可思议，而不称无分别智为不可思议呢？答：虽然这两者都是圆成实相，但是真如对于未通达真实义的凡夫来说永远不能自己证悟。菩提分是心和心所的自性，虽然是无漏的本体，但是未通达真实义者也能自己证悟。
怎样呢？比如从法身因相应而生的大乘法，在听闻和思维的时候，对于未通达真实义者也能在如理作意时，生起与菩提分自证相应的心。
怎样证明能生起与自证相应的心呢？如《大乘集论》中说：'如何了知圆成实性？应当以宣说四种清净法来了知。四种清净法是：自性清净、无垢清净、得彼道清净、缘彼生起清净。其中自性清净是真如。无垢清净是真如远离烦恼障和所知障的客尘。得彼道清净是一切菩提分法。缘彼生起清净是一切大乘法的宣说以及听闻思维。'
如是听闻思维等，由于是获得清净的因，所以不称为遍计性；由于缘于极清净法界所生的法，所以也不称为依他起性。
以此方式，在听闻思维等时也有与获得无漏菩提分法相应，所以假名为无漏。未称无分别智为不可思议，就是有这个差别。
如是，一时将大乘五法配五事，以打造金器等五个广大譬喻来说明与此相应的譬喻。
其中这五法如何以三性来解释呢？对于所说的'所应成就'的解释是：如《大乘集论》中说：'诸佛世尊广说大乘中，如何了知遍计所执性？应当以无的异门来了知。如《般若波罗蜜多经》中说：须菩提，无有佛，无有法，无有僧等来了知。'

།མེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་འདི་དག་ནི་ཀུན་ཏུ་སྐྲག་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།མེད་པ་ཐོས་ནས་འཇིག་རྟེན་པ་དག་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་ཅེ་ན། མེད་ཅེས་བཤད་ཀྱང་ཆོས་འདི་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་གཞན་གྱིས་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་རྣམ་པ་མེད་པ་ལ་དགོངས་ནས་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ།དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དག་མེད་པ། །ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ལྟར་མིན། །དེ་བཞིན་དུ་ཡང་མེད་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་དང་ཆོས་འདྲ་བའི་དཔེ་ནི། གསེར་ལས་བརྡུངས་བྱས་འདྲ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གསེར་མགར མཁས་པས་བསྲེགས་པ་དང་བརྡུངས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ལས་སུ་རུང་བ་མཉེན་པོར་བྱས་ཏེ།དཔུང་རྒྱན་དང་རྣ་ཆ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་དུ་བྱས་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབས་ནས་མེད་པ་ཁོ་ནར་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་མཁས་པ་རྣམས་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ སོ་སོ་རང་གིས་མྱོང་བའོ།།ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་འབད་པ་མེད་པར་བདེ་བླག་ཏུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དང་ཆོས་འདྲ་བའི་ དཔེ་ནི་པདྨོ་རྒྱས་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཇི་ལྟར་འབད་པ་མེད་པར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་པདྨོ་ཁ་ཕྱེ་བ་མཐོང་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྒྲུབས་ན་འབད་པ་ཆེན་པོ་མེད་པར་ཡང་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་བདེ་བླག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ ཏེ།རྟོགས་ན་མཁས་པ་རྣམས་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་སྟེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཞན་དབང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་བསམ་པར་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་དབང་གིས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་མེད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ སྤངས་པ་དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསམ་པར་བྱའོ། །དེ་དང་ཆོས་འདྲ་བའི་དཔེ་ནི། བཀྲེས་པས་ཉེན་པ་གཡོས་ལེགས་ཁ་ཟས་ཟ་བ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཁ་ཟས་ལེགས་པར་གཡོས་པའི་ དྲི་དང་ཁ་དོག་དང་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་བཀྲེས་པས་ཉེན་པས་ཟོས་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་ལ་ཡང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤོང་བ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་གོམས་པར་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་དུ་ ཚུལ་བཞིན་དུ་བསམ་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།བསམ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པར་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོ་ལས། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སེལ་ བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གསོལ་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བགྱི་བ་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་བ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་དག་པའི་དོན་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་དག་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ཅི་ལགས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།རིགས་ཀྱི་བུ་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་མི་སླུ་བའི་ཚིག་བླ་དྭགས་སོ།

这些'无'的词语和文字是引起普遍恐惧的，世间人听到'无'就会产生恐惧。因此，遍计所执性是应当证成的。如何证成呢？虽说是'无'，但这些法并非在一切方面、一切处都是无，而是针对凡夫众生所遍计执的能取所取的自性无而说'无'的。因此世尊说：'由于诸法皆空无，烦恼垢染亦皆无，如所见非真实性，然亦不可说全无。'
与此相似的比喻是'如打造黄金'，就像金匠通过烧炼、锤打等方式使黄金变得柔软适用，制成臂钏、耳环等装饰品时会生起最大的欢喜。同样，通过理由证成遍计所执性为空性，如实通达空性之后，智者也会生起最大的欢喜。这就是所应证成的内容。
依他起性是缘起的心与心所的特征，是苦乐等自身所感受的。证成遍计所执性无自性后，对于大乘所摄的依他起诸法就能不费力地轻易了知，因此这是所应了知的内容。与此相似的比喻是'如莲花开放'，就像无需努力看到阳光照射下莲花绽放时生起最大的欢喜。同样，证成遍计所执性无自性后，不需要太大努力就能轻易通达依他起性，通达后智者生起最大的欢喜。这就是所应了知的内容。
对依他起性本身应当思维。为什么呢？因为依他起的心与心所无自性，应当以断除贪等不善法、修习信等善法的方式如理思维。与此相似的比喻是'如饥饿者食用美味饭食'，就像饥饿的人吃到香味、色泽、味道俱全的精美饭食时生起最大的欢喜。同样，对依他起法以断除贪等不善法、修习信等善法的方式如理思维时也会生起最大的欢喜。这就是所应思维的内容。
圆成实性有两种：真如自性和无分别智菩提分自性。其中真如是不可思议的，如何不可思议前已说明。此外，真如是不可思议也见于经典，如《圣宝云经》中，遍除一切障菩萨问：'世尊，何谓真实？'世尊答：'善男子，是真实义的异名。'又问：'世尊，何谓真实？'世尊答：'善男子，真实是不欺诳的异名。'

།གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་སླུ་བ་ཞེས་བགྱི་བ་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། གང་དེ་ཉིད་མ་ནོར་བ་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དོ། ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ཅེས་བགྱི་བ་དེ་ཅི་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཆོས་དེ་དག་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་སྟེ། ཡི་གེས་གདགས་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་དེ་ནི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས པ།བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། ཚིག་གི་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། བརྟག་ཏུ་མེད་པ་ རྟོག་གེ་རྣམས་མི་འཇུག་པ།རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་དབྱིངས་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་སྤྲོས་པ་དང་།རྟོག་གེ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པར་མི་ནུས་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བཤད་དོ། །དེ་དང་ཆོས་འདྲ་བའི་དཔེ་ནི། ཕྲིན་ཡིག་སྙན་པ་ཐོས་ པ་འདྲ།།ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ཕྲིན་ཡིག་ཚིག་དང་དོན་དུ་ལྡན་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་ཤིང་མཐོང་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་ནས་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཏེ།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་དོན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་དང་ཆོས་འདྲ་ བའི་དཔེ་ནི་རིན་ཆེན་སྒྲོམ་ཕྱེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཇི་ལྟར་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པའི་སྒྲོམ་ཁ་ཕྱེ་ནས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་མཐོང་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྣང་བར་གྱུར་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གསུམ་གྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་པས་བཤད་ཅེ་ན། འདིས་གང་ཟག་རྣམ་པ་གསུམ་སྣང་སྟེ། མི་ཤེས་པའི་གང་ ཟག་དང་།ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་གང་ཟག་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གང་ཟག་གོ། །དེ་ལ་མི་ཤེས་པའི་གང་ཟག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་དང་། ཚིག་གང་ཡིན་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་གང་ཟག་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནམ།འོན་ཏེ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་བློ་གཉིས་འཇུག་པའོ། །ལོག་པར་ཞེན་པའི་གང་ཟག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་གྱི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཞེས་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་ལོག་པར་མངོན་ པར་ཞེན་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་གང་ཟག་གཉིས་ལ་ནི་ལོག་པར་ཞེན་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འདི་སྒྲུབ་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཅེ་ན་འདི་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ཏེ། དེ་དང་ཆོས་འདྲ་བའི་ དཔེ་ནི།གསེར་ལས་བརྡུངས་བྱས་འདྲ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ཡང་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མི་ཤེས་པའི་གང་ཟག་ལ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་དང་ཚིག་དང་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དང་ ཆོས་འདྲ་བའི་དཔེ་ནི།པདྨོ་རྒྱས་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་འབད་པ་ཆེན་པོ་མེད་པར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཁ་བྱེ་བའི་པདྨོ་མཐོང་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་ཏེ། མི་ཤེས་པ་དང་ཕྲལ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤེས་པར་གྱུར་ ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

问道：'世尊，所谓不欺诳是什么意思？'世尊回答道：'即是如实无错谬之义。'
问道：'世尊，所谓如实是什么意思？'世尊回答道：'善男子，这些法是自证所知，文字无法表达。为什么呢？这些法是超越一切文字，超越一切言说，超越语言境界，超越言语之道，远离一切行为，远离一切戏论，不可思议，戏论不能趣入，超越戏论境界而超越凡夫境界，超越识的境界，是不可思议界。'
如是，所谓真如之法超越戏论、戏论和识的境界，凡夫不能思议，故说为不可思议。与此法相似的比喻是'如闻悦耳书信'。譬如听闻或见到具有文辞和意义的书信时，智者生起最胜欢喜，如是初地以上真如法界，菩萨见已生起最胜欢喜，不可思议已如上说。
无分别智菩提分自性是无颠倒圆成实性，是圣者所证知的义理，是自证所知。与此法相似的比喻是'如开宝箧'。如同打开装有各种珍宝的箧子，见到种种珍宝时生起最胜欢喜，如是见到真实的菩萨们断除二障后，无分别菩提分珍宝法显现于心相续时，生起最胜欢喜。如是以三种自性已说。
现在，如何以五种法安立补特伽罗来说呢？此中显现三种补特伽罗：不知者、生疑者、颠倒执著者。
其中，不知者是不了解大乘的义理和文句。生疑者是对般若波罗蜜多等经典，怀疑是否是大乘而心生二念。颠倒执著者是执持大乘非是大乘，而认为声闻乘是大乘。
对于颠倒执著者和生疑者二种补特伽罗，为了遣除颠倒执著和疑惑，而成立此大乘法。如何成立呢？即成立此是大乘，其他非是大乘。与此法相似的比喻是'如打造金器'。此亦如前所说而配合。
对于不知者，则教示大乘的义理、文句和如是相状，使知大乘相。与此法相似的比喻是'如莲花开放'。譬如不需大力，见到阳光照射下开放的莲花时生起最胜欢喜，如是对不知者教示大乘，远离无知而了知大乘时，生起最胜欢喜。

།དེ་ལྟར་ལོག་པར་ཞེན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་མི་ཤེས་པའི་གང་ཟག་ལ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པས་ཤེས་པར་བྱས་ནས་གང་ཟག་དེ་གསུམ་གྱིས་ད་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་ སོགས་པ་བསམ་པར་བྱ་བའི་གནས་རྣམས་ལ་བསམ་མོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་རྣམས་ལ་བསམ་པ་ནི་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་བཞི་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་།ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ནོར་བུ་དང་སྔགས་དང་སྨན་དང་འཁྱུད་སྤྱད་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྤྱོད་ ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་དེ་དག་ལ་བསམ་པར་བྱས་ནས་སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་མྱོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ནི་ སྤངས།བསམ་པའི་གནས་རྣམས་ལ་བསམས་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་ནི། བཀྲེས་པས་ཉེན་པ་གཡོས་ལེགས་ཁ་ཟས་ཟ་བ་འདྲ། །ཕྲིན་ཡིག་སྙན་པོ་ཐོས་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཁ་ཟས་ལེགས་པ་བཀྲེས་པས་ཟོས་ན་ དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་པའི་གནས་རྣམས་ལ་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསམས་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཕྲིན་ཡིག་བཟང་པོ་ལ་ལོག་པར་རྟོགས་པ་སྤངས་ཏེ། ལེགས་པར་རྟོགས་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ པའི་གནས་རྣམས་ལ་བསམ་པ་སྤངས་ན་ཡང་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གང་ཟག་དེ་དག་གིས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་རྣམས་ནི་སྤངས། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་རྣམས་ལ་ནི་བསམས་ཏེ་མ་ནོར་བར་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་ན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དང་ཆོས་འདྲ་བའི་དཔེ་ནི་རིན་ཆེན་སྒྲོམ་ཕྱེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་ཁ་ཕྱེ་ནས་རིན་པོ་ཆེ་སྣང་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་གཉེན་པོ་བྱས་ ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བསལ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་བས་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་གང་ཟག་རྣམ་པར་གཞག་ པས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཐང་ཅིག་འདུལ་བའི་འགྲོ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ལྔ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་གྱིས་བསྡུས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ནི་ཤེས་ པར་བྱའོ།།གཞན་དབང་དེ་ཉིད་ལ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསམ་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཕྲིན་ལས་ལ་སོགས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་དོན་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་བསྟན་ཏེ།འདི་ནི་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པའོ། །ཆོས་དེ་འདིར་བཤད་པ་ཡང་དགའ་བའི་མཆོག་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་གྱི་བསྟན་བཅོས་འདིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་པས་ན་དེ་ཐོས་པའི་སྒོ་ནས་མཁས་པ་རྣམས་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

如是对于邪执和怀疑的补特伽罗以及不能修学大乘的补特伽罗，也要通过宣说大乘使其了知。这三种补特伽罗现在应当如此行持：应当思维蕴、界、处等应思维处。
对于不可思议处则应当舍弃。其中何为不可思议处？有四种，如经中所说：佛陀事业成就的事业不可思议，外在诸事物种种成就的业不可思议，宝珠、咒语、药物和受用资具相应的业不可思议，瑜伽士瑜伽行境不可思议。
对于这些不可思议处若加思维则会令心散乱和迷乱，因此说它们是不可思议的。如是舍弃不可思议处，思维应思维处则会生起最胜欢喜。
与此相应的比喻是：'如饥饿者食用美味饭食，如听闻悦耳书信'。如同美味饭食被饥饿者食用时生起最胜欢喜，同样如理思维应思维处也会生起最胜欢喜。如同对于善妙书信舍弃邪解而善加理解时生起最胜欢喜，同样舍弃对不可思议处的思维也会生起最胜欢喜。
如是这些补特伽罗舍弃不可思议处，对于应思维处如理无误趣入，则能通达圆满义理，自证菩提分法。
与此相应的比喻是'如开启珍宝箱'。譬如打开珍宝箱见到珍宝时生起最胜欢喜，同样以菩提分法对治，遣除大乘法和波罗蜜多的违品所知障和烦恼障时，菩提分法会在心中显现，因此会生起最胜欢喜。
如是已依补特伽罗分类而说。如是对于暂时所化众生而言，已宣说修行等五法：应当成就无自性等义理。应当了知遍计所执自性所摄的心和心所自性。对于遍计所执自性，应当以断除不善法、修习善法等方式思维。佛陀事业成就的事业等说为不可思议。无分别智说为通达圆满义理、自证菩提分自性。
这是略说。此处所说法能生最胜欢喜，其中'法'字指所成就等五法，由于此《庄严经论》无误宣说这五法，因此通过听闻能令智者生起最胜欢喜。

།གོང་དུ་དོན་ཤེས་པའི་གང་ཟག་དག་གིས་ཚིག་དང་རྩ་བ་དྲི་མ་མེད་པས་མདོ་སྡེ་ལ་བརྒྱན་པར་བྱེད་ཀྱི་རྣ་ཆ་དང་དཔུང་རྒྱན་ལ་ སོགས་པས་བརྒྱན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གླེང་བ་ལས་བརྒལ་བ།འདི་ལྟར་ཆོས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བརྒྱན་ཞེས་བརྒལ་བ་ལ་ལན་གདབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ ཆོས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོག་མར་ཡང་དགེ།བར་དུ་ཡང་དགེ། ཐ་མར་ཡང་དགེ། དོན་བཟང་པོ། ཚིག་འབྲུ་བཟང་པོ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། ཡོངས་སུ་དཀར་བ་སྟེ། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ཇི་ ལྟར་བརྒྱན།བརྒྱན་ཅི་དགོས་ཏེ། ཁ་ར་མངར་པོ་ལ་བུ་རམ་མངར་པོས་བསྐུས་ན་ཡང་མངར་མ་བསྐུས་ན་ཡང་མངར་བས། བུ་རམ་གྱིས་བསྐུ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་རྒོལ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པ་རྩོམ་མོ། །གཟུགས་རྣམས་རྒྱན་དང་རང་བཞིན་ལེགས་ལྡན་མེ་ ལོང་ནང་སོང་ན།།མཐོང་བའི་དབང་གིས་མི་རྣམས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་མཆོག་ཀྱང་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ལེགས་ཤིང་མཛེས་པའི་ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་གཟུགས་ལ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ལ་མེ་ལོང་ལ་ བལྟས་ཏེ།བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་མཛེས་པ་རྒྱན་དང་བཅས་པ་དེ་མེ་ལོང་ལ་བལྟས་ཏེ། བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་མཛེས་པ་དེ་མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་སོང་བ་མཐོང་ན་མཐོང་བའི་དབང་གིས་མི་རྣམས་སྔུན་པས་སེམས་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་ལྷག་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏེ་འདི་ནི་དཔེའོ།།དཔེ་དེ་དང་མཐུན་པའི་དོན་ནི། དེ་བཞིན་ཆོས་ཀྱང་དགེར་གསུངས་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་ཡང་། །རབ་ཏུ་ཕྱེ་བས་མཁས་པ་རྟག་ཏུ་དགའ་མཆོག་སྐྱེ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ཡང་ ཐོག་མར་ཡང་དགེ།བར་དུ་ཡང་དགེ། ཐ་མར་ཡང་དགེ་བ་ཡིན་པས་དགེར་གསུངས་པ་བཞིན་བྱའོ། །དོན་བཟང་ཚིག་བཟང་ཡོངས་སུ་དཀར་བ། ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ ལྡན་པ་དེ་ཡང་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ལྟ་བུ་བསྟན་བཅོས་མདོ་སྡེའི་ཚིག་དང་དོན་རྣམ་པར་འགྲེལ་ཞིང་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ།མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དྲི་མ་མེད་པ་ལྟ་བུའི་ནང་དུ་སོང་སྟེ། འགྲེལ་བའི་ནང་ནས་དོན་མཐོང་བར་གྱུར་ན་མཁས་པ་བློ་དང་ལྡན་པ་དག་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་ཅི་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་དང་བཅས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཅི་སྟོན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་ཆོས་དེ་ལ་རི་མོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་ པོའི་ཆོས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོད་པར་ཅིས་ཤེས་ཤེ་ན།ལན་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་དཔེ་གསུམ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ལེགས་པ་དང་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ གསུམ་ནི།སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་རྒྱུ་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་དང་། འཕགས་པའི་ནོར་ལ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུའོ། །ཇི་ལྟར་བསྣམས་ན་རབ་དཀུ་ལ། །མྱངས་ན་ཞིམ་པའི་སྨན་བཞིན་དུ། །ཆོས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་གཞག། །དོན་དང་ཡི་གེར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་ དང་པོའོ།།དེ་ལ་སྨན་གྱི་རིགས་ལ་ལ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཡོད་དེ། གང་གི་ཚེ་སྣའི་དབང་པོས་བསྣམས་ན། དཀུ་བས་སྣའི་དབང་པོ་གདུང་བར་བྱེད་ཅིང་། སིམ་པར་མི་བྱེད་ལ། རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །སྨན་གྱི་རིགས་དེ་ཉིད་གང་གི་ཚེ་ལྕེའི་དབང་པོ་ལ་ བཞག་སྟེ།ལྕེའི་དབང་པོས་མྱངས་པར་གྱུར་ན་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལས་ལྕེའི་དབང་པོ་སིམ་པར་བྱེད་ཅིང་དགའ་བར་བྱེད་ལ། མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ།

对于上文所说通达义理的人们以清净的文句和根本来庄严经典，而不是以耳环和臂钏等来庄严的说法提出质疑。如此质疑说：这样的法本身具有功德，为何还要庄严？为了回答这个质疑而说。如上所说，具有地和波罗蜜特征的大乘法，是声闻和独觉等所不共的，其本性初善、中善、后善，义理善妙，文句善妙，圆满清净，具足功德，对此如何庄严？何需庄严？就像甜蜜的糖，不论是否涂抹蔗糖都是甜的，所以不需要涂抹蔗糖。对此质疑作第三个偈颂。
'诸色具庄严，本性善妙者，入于明镜中，见已生胜喜。'意思是说，本性美好庄严的身体之色相，以各种珍宝等饰品装饰后，照见于镜中，见到镜中美好的面容影像及其装饰时，由于见到的缘故，人们会生起比以前更殊胜的欢喜心。这是比喻。
与此比喻相应的意义是：'如是善说法，本具功德性，善巧分别时，智者生胜喜。'意思是说，同样地，这具有地和波罗蜜特征的大乘法，也是初善、中善、后善，所以说是善说。义理善妙、文句善妙、圆满清净、完全清净，所以说是本具功德。如此本具功德的法，若进入如经庄严论等论典——如同无垢明镜般解释开显经典文义，从注释中见到义理时，具慧智者会生起殊胜欢喜。
问'此说何义'是说，这个带有比喻的偈颂说明什么意思？接下来以三个偈颂显示此法有三种善妙，以增长对法的敬信。上文说大乘法本具功德，如何得知有功德？作为回答，以三个偈颂配合三个比喻，显示大乘法有三种善妙和功德。三种功德是：断除障碍之因、圆满之因、受用圣财之因。
'如药嗅则辛，尝则有美味，法亦应二相，应知义及文。'这是第一个比喻。其中某些药物是这样的：当用鼻子闻时，辛辣使鼻根不适，不会舒服，会生起厌离心。但这同样的药物，当放在舌根上品尝时，会因美妙的味道使舌根舒适愉悦，生起趣向之心。

།དེ་ནས་རིམ་གྱིས་མགྲིན་པ་ནས་མར་སོང་ལ་ལུས་ཀྱི་ནང་དུ་ཕྱིན་ཏེ། ཞུ་བར་གྱུར་པ་ན་ལུས་ལ་ཡོད་ པའི་ནད་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་དང་།རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འདི་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། ཡི་གེར་གཞག་པ་དང་། དོན་དུ་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་ཡི་གེ་ནི་སྨན་གྱི་དྲི་དཀུ་བ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། དོན་ནི་སྨན་གྱི་རོ་མངར་བ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡི་གེའི་སྨན་གྱི་དྲི་དཀུ་བ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི། རབ་འབྱོར་སངས་རྒྱས་མེད་དོ། །ཆོས་མེད་དོ། །དགེ་འདུན་མེད་དོ། །མ་སྐྱེས་སོ། །མ་བྱུང་ངོ་། །ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དང་ཚིག་དང་། ཡི་གེ རྣམས་ཐོས་ན་སྨན་དཀུ་བ་བསྣམས་པ་བཞིན་དུ་སྐྲག་ཅིང་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ནས་ནམ་ཞིག་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་པ་ལས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱིས། ཀྱེ་རིགས་ཀྱི་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་འདི་དག་ནི་སྒྲ་ཇི་ བཞིན་གྱི་དོན་མ་ཡིན་གྱི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པར་ཟད་ཀྱི་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་སྨན་གྱི་རོ དང་པོ་ལྕེའི་དབང་པོས་མྱོང་བ་བཞིན་དུ་དོན་མཐོང་བའི་དུས་ན་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་ནམ་ཞིག་ན་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ལྟོར་སོང་བ་ལྟར་བྱས་ནས་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་ པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སེལ་བར་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་ཚིགས་བཅད་དེས་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་རྒྱུར་བསྟན་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་བཞིན་དུ་མཉེས་དཀའ་སྟེ། །ཆོས་འདི་རྒྱ་ཆེ་དཀའ་ཞིང་ཟབ། །མཉེས་པར་བྱས་ན་དེ་བཞིན་དུ། །ཡོན་ཏན་མཆོག་གི་ནོར་སྦྱིན་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་གཉིས་ པའོ།།འདི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་དེ་དག་ནི་མཉེས་པ་དང་དགའ་བ་དང་། མགུ་བར་བྱ་བ་དཀའ་སྟེ། དཔའ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དཔའ་བའི་ལན་གྲངས་མང་པོ་དྲག་པོས་བྱས་ན་མགུ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཛངས་པའི་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་མཛངས་པའི་ལས་རླབས་ཆེར་བྱས་ན་མགུ་བར་འགྱུར་བ་ དང་།མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མཁས་པ་རྒྱ་ཆེར་བྱས་ན་མགུ་བར་འགྱུར་བ་དང་། གཞན་ཡང་ལེགས་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་བསྟོད་ཅེས་ཟེར། ཉེས་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་སྨད་ཅེས་ཟེར་ཏེ། རྒྱལ་པོ་རྣམས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཡང་མཉེས་པར་བྱ་དཀའ་བ་ལས། བསྟོད་པ་ལེགས་པས་མཉེས་བར་གྱུར་ ན་གཏེར་དང་འབྲུ་དང་ཕྱུགས་ལ་སོགས་པ་ཅི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ཡང་ཡབ་དང་སྲས་མཇལ་བའི་མདོ་ལས། འཕགས་པ་འཆར་ཀས་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ནི་བརྟེན་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ་རབ་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བས་མཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་མཉེས་པར་ བྱས་ན་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་དོན་རྣམས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འདི་ཡང་རྒྱ་ཆེ་ལ་དཀའ་ཞིང་ཟབ་པས་མཉེས་པར་བྱ་དཀའ་བ་སྟེ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པས་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་ པར་སྟོན་པས་ན་དཀའ་ཞིང་ཟབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཀྱང་ཚིག་གཞན་ལ་དོན་གཞན་འབྱུང་བས་བརྟག་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དཀའ་བའོ། །དོན་རྣམས་ཀྱང་རྟོགས་པར་དཀའ་བས་ན་ཟབ་པའོ། །མཉེས་པར་དཀའ་བ་ནི་ཆོས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་རབ་ཏུ་དཀའ་བས་ ན་མཉེས་པར་བྱ་བ་དཀའ་བའོ།།དེ་ཡང་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་རྒྱ་མཚོ་བློ་གྲོས་ཀྱི་མདོ་ལས་རྒྱ་མཚོ་བློ་གྲོས་སངས་རྒྱས་བསྒྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདིར་སླ་མོད་ཀྱིས་ཚོགས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྒྲུབ་པར་དཀའ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།




然后逐渐从喉咙向下进入身体内部，当其融化时，能消除身体中由胆汁、痰液和风引起的一切疾病。同样地，这大乘法也可分为两种：文字安立和意义安立。其中，文字如同药物的苦味应当了知；意义如同药物的甜味应当了知。
应当了知文字如同药物的苦味是：'须菩提，无佛，无法，无僧，无生，无起，一切皆空'等名词、语句和文字，听闻时如同闻到苦药一般，会生起恐惧和背离之心。
之后某时依止善知识，善知识们告诉：'善男子，这些所谓无的名词、语句和文字，并非如字面意思，所谓无只是凡夫所执著的能取所取遍计所执的自性是无，而依他起性和圆成实性并非无。'当通达如是大乘义理时，如同舌根初尝药味一般，见到义理时会生起最胜欢喜。
对于这法，当某时通过听闻、思维、修习等次第，如同药物入腹般，能消除心中的烦恼障和所知障，因此偈颂显示了断除障碍的因。
'如王难悦意，此法广难深，若能令欢喜，赐予胜德财'，这是第二个比喻。
如是诸王难以取悦、欢喜和满意。勇士们以多次猛烈的勇武行为才能令其满意，智者以广大智慧之事才能令其满意，贤者以广大贤善之事才能令其满意。此外，说好则称赞，说不好则诽谤，诸王极难取悦，若以善妙赞颂令其欢喜，则会赐予如意的宝藏、谷物、牲畜等圆满所愿。
如《父子相见经》中说：'圣者车匿说：诸王难以依止，以极大痛苦才能令其欢喜。当令其欢喜时，则会赐予如所愿求之事。'
同样地，这大乘法也因广大而难解且甚深故难以取悦。以宣说地和波罗蜜多等故广大；以宣说空性和无我故难解且甚深。所谓空的词语也因在其他词语中显现其他意义而难以理解故难解；诸义理也因难以通达故甚深。难以取悦是指难以现证此法故难以取悦。
这又如何显示呢？如《圣海慧经》中说：'海慧，虽说成佛这句话容易，但成就资粮却极难成办。'

།གང་གི་ཚེ་གོ་ ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་བརྩམས་ཏེ་ཆོས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་མཉེས་པར་བྱས་ན་རྒྱལ་པོ་མཉེས་པར་བྱས་པ་བཞིན་དུ་དེའི་ཚེ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ མེད་པའི་ཕྱུག་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་འདིས་ནི་ཆོས་དེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྒྱུར་གྱུར་པར་སྟོན་ཏོ།།རིན་ཐང་མེད་པའི་རིན་ཆེན་རིགས། །ལྟ་མི་ཤེས་པའི་མི་མི་མགུ། །དེ་བཞིན་མི་མཁས་ཆོས་འདི་ལ། །དེ་ལས་བཟློག་པས་མགུ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེ་གསུམ་ པའོ།།ཇི་ལྟར་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་དང་ལྡན་པ་དབྱིབས་དང་ཚད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེའི་རིན་དུ་འཛམ་བུའི་གླིང་བྱིན་ན་ཡང་རིན་གྱི་ཐང་དུ་མི་འགྱུར་བའི་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་རིན་ཐང་མེད་པ་དེ་ཤིང་ཐུན་དང་། ཕྱུགས་རྫི་ལ་ སོགས་པ་སྔོན་ཆད་རིན་པོ་ཆེ་འཆང་མ་མྱོང་བ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལག་ཏུ་སོང་ན་གཅེས་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སེམས་མགུ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་དགའ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་དེ་ཉིད་སྔོན་རིན་པོ་ཆེ་བདག་ལ་བདོག་པར་གྱུར་པ་རིན་པོ་ཆེའི་མཚན་ ཉིད་ལྟ་ཤེས་པའི་ལག་ཏུ་སོང་ན་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་ཡང་གསེར་ལ་སོགས་པ་ནོར་མང་པོ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དོན་དང་ཚིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་ཡང་དོན་དང་ཚིག་ལྟ་མི་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བོའི་ལག་ཏུ་གླེགས་བམ་མམ་ བཤད་པའི་ཚིག་སོང་ཡང་དགའ་བ་དང་མགུ་བ་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་ལ།དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་དང་། ཚིག་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་གང་ཟག་ལྟ་ཤེས་པ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལག་ཏུ་སོང་ན་དེའི་ཚེ་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ་དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་ པ་དང་།གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་སྟེ། འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་བས་ན། ཆོས་དེ་འཕགས་པའི་ནོར་ལ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བར་ཡང་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ དག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པར་མི་འདོད་དོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ཡང་མི་སྲིད་པར་བརྒལ་དུ་དོགས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་ཁ་ཅིག་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ལེགས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་ལོག་པར་འཛིན་ཏེ་དེ་དག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བརྒལ་བ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ གསུམ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གསུམ་དག་སྲིད་དོ།

当修持精进铠甲和加行精进等，现前修持此法并令其欢喜时，如同令国王欢喜一般，那时将获得殊胜功德、神通等以及力、无畏等无量功德之富，此说明此法圆满为因。
'无价之宝类，不识者不喜，如是此正法，相反者欢喜。'此为第三个比喻。
譬如圆满珍宝种类，自性光明，具足形状与尺寸圆满，即使以整个南瞻部洲作为价值也无法衡量其价值的无价珍宝，若落入木匠、牧人等从未拥有过珍宝、不懂得观察珍宝之人手中，因不了解其珍贵，故不会生起欢喜心。
若这同样的珍宝落入以前曾拥有珍宝、懂得观察珍宝特征之人手中，则会生起最大的欢喜，并且也会成为生起黄金等诸多财富的因。
同样，这大乘法义与文句圆满，若其经典或讲说文句落入不懂得观察义理与文句的凡夫手中，也不会生起欢喜与满足。
与此相反，若落入通达大乘义理与文句、善于观察的圣者手中时，则会生起最胜欢喜，并且会成为信心、持戒、多闻、布施、智慧、惭愧、羞耻等七圣财受用之因，故说此法也成为受用圣财之因。
对此，声闻们不承认此大乘是佛说。因怀疑非佛说以及大乘三种功德也不可能存在，为了证成大乘是佛语，有些人说'此大乘非佛语，岂有善妙'而执持邪见，为向他们证成是佛语，从理由分类开始而说偈颂。声闻的质疑是要证成三藏是佛语，因为凡是佛语者皆有上述三种功德。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་མཚན་ཉིད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པས་ན། ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ཚིག་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་ལས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཡོད་ཅེས་བཤད་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བཤད་ན། ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་ལས་མི་སྐྱེ་མི་འགག་ཅེས་བཤད་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བཤད་པས་ན། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡང་མ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གསུམ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་ཡོད་དེ་མེད་དོ་ཞེས་ལོག་པར་འཛིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ལོག་པར་འཛིན་པ་དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་དབྱེ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་སྟོན་ཏོ།།གཏན་ཚིགས་བརྒྱད་ནི། སྔར་ལུང་མ་བསྟན་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱུང་བ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་ཡིན་པ་དང་། གྲུབ་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་དང་། གཉེན་པོ་དང་། སྒྲ་གཞན་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་དག་ན་རེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་ཅིང་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཕལ་ཆེར་བྱས་ཏེ བཞག་ནས་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཏགས་ཏེ་བཞག་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ་ལན་དུ་སྔར་ལུང་མ་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གསུང་རབ་འཁྲུག་པར་འགྱུར་བ། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞིག་གིས་བྱས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཏགས་ན།གསུང་རབ་འཁྲུག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ། རྒྱལ་པོ་ཀྲྀ་ཀཱིའི་རྨི་ལམ་དུ་རྨི་ལམ་རྣམ་པ་བདུན་རྨིས་པ་ལུང་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་ དམ་པའི་ཆོས་འཇིག་ཅིང་ནུབ་པར་འགྱུར་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་འབྱུང་སྟེ། དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་མོད་ཀྱི་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། གསུང་རབ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ སྔར་བསྟན་པའི་རིགས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ལུང་མ་བསྟན་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་དག་གང་གི་ཚེ་མཉན་དུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མ་བཤད་ཀྱི། སངས་རྒྱས་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འབྱུང་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ་ལན་དུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གང་གི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཉན་དུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་ཐེག་པ་ ཆུང་ངུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་གནས་དེ་དག་ཏུ་བཤད་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པར་སྒྲུབ་བོ།

由于佛陀教法的特征在声闻乘和大乘中有不同的特征，所以大乘不是佛陀的言教。如声闻经中说有蕴、界、处，而大乘中说一切法皆空；声闻乘中说是生灭之法，而大乘中说不生不灭；声闻乘中说以见道和修道断除烦恼即可证得涅槃，而大乘中说本性即是涅槃。因此，由于与佛陀教法的特征不相符，大乘不是佛陀的教法，那么怎么会有三种功德呢？是没有的。如此邪执。
为了向这些邪执者证明大乘是佛陀教法，以一个偈颂说明佛陀教法的八种论据。八种论据是：先前未授记、同时出现、非境界、成就、有、无、对治、及异声。
如果声闻们说：'这所谓的大乘法是在佛陀涅槃之后，为了使正法衰灭而制造的，说般若波罗蜜多等法是不存在的'，这些大多是伪造的法，安立为佛陀教法，因此大乘不是佛陀的言教。对此回答说'先前未授记'。
如果是为了使佛法衰灭而造成混乱的经典，有人制造般若波罗蜜多等并标榜为佛陀教法，那么就如同迦叶王在梦中所见七种梦的授记那样，在涅槃之前正法将会衰败消失，也会出现这样宣说空性的般若波罗蜜多等法，虽然说是佛陀教法，但实际上不是佛陀教法，而是破坏经典的。如果是这样的话，先前就应该有授记，但是没有这样的授记，所以大乘是佛陀的教法。
如果声闻们说：当世尊在舍卫城等处宣说声闻乘时没有宣说大乘，而是在佛陀涅槃之后才出现所谓的大乘法，因此大乘不是佛法。对此回答说'同时出现'。
当世尊在舍卫城等处宣说小乘声闻乘时，也在那些处所宣说了大乘，因此可以证明大乘是佛陀的教法。

།ཡང་ཉན་ཐོས་དག་འདི་སྙམ་དུ་རྟོག་གེ་པའམ། མུ་སྟེགས་པ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་བདག་མཁས་ པར་བསྒྲགས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་སླུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཞུང་མང་པོ་དག་བྱས་ལ།མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གཙུག་ལག་གི་ནང་ནས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དཀའ་བར་སྤྱོད་པ་དག་འབྱུང་བས་ན་འདི་རྟོག་གེ་པའམ་མུ་སྟེགས་ པ་འགའ་ཞིག་གིས་བྱས་པར་བདག་ཅག་དོགས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལ།དེ་ནི་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་ན་དེ་དག་གིས་རྟོགས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་ སྲིད་དེ་དེ་ནི་མི་སྲིད་པ་དང་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པའི་གཙུག་ལག་གི་ནང་ནས་ཀྱང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།མ་བྱུང་མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བ་དང་། དེ་དག་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་ཀྱང་དད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པས་མུ་ སྟེགས་པའམ་རྟོག་གེ་པ་དག་གིས་བྱས་ཞེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།ཡང་ཉན་ཐོས་དག་འདི་སྙམ་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་སངས་ རྒྱས་ནས་བཤད་དོ་ཞེས་སེམས་པ་ལ།དེའི་ཕྱིར་ལེན་དུ་གྲུབ་པ་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་ཟག་གིས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་གང་ཟག་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཞེས་ བྱ་སྟེ།དེས་བཤད་པའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་གྲུབ་བོ། །ཡོད་དང་མེད་དང་མེད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚིག་སྦྱར་བ་ནི་ཡོད་ན་ཡོད་ལ་མེད་ན་མེད་དོ་ཞེས་སྦྱར་རོ། །ཉན་ཐོས་ལ་བརྟགས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ཐེག་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་བཤད་དམ་མ་བཤད་ཅེ་ན། ལན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བཤད་དེ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་ཏུ་གྲུབ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལ་མ་གཏོགས་པར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པ་ནི་འོག་ནས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དོ། །གལ་ཏེ་ཉན་ ཐོས་པ་དག་ན་རེ།ཐེག་པ་གསུམ་དུ་མེད་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་ལ་ཤེས་རབ་རྣོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམས་ན་ནི་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་འབྲིང་རྣམས་ཀྱིས་བསྒོམས་ན་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ ཀྱིས་བསྒོམས་ན་ནི་ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར་རོ།།ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་ཟད་དེ་གསུམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པའི་ལན་དུ་མེད་པ་དང་མེད་ཅེས་སྨྲས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མེད་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་པའི་ ལམ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མེད་ན་སངས་རྒྱས་འགྲུབ་པ་མེད་དོ།།སངས་རྒྱས་སུ་མ་གྲུབ་ན་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ཡང་མ་བཤད་པས་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་འདི་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་དག་འདི་སྙམ་དུ་གང་གི་ཚིག་བསྒོམས་ན་ཉོན་ མོངས་པའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་སྟེ།དཔེར་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བཞིན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྒོམས་ནའང་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལ། ལན་དུ་གཉེན་པོ་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་བསྒོམས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།

复次，声闻们这样想：'某些论师或外道为了宣扬自己的智慧并欺骗世人，造作了许多般若波罗蜜多等论典。由于在外道等的典籍中也出现布施、持戒和苦行等，因此我们怀疑这是某些论师或外道所造。'对于这种说法，为了显示其不合理而说'非境界'。即使他们不能理解所说的甚深广大的地和波罗蜜多等相，又怎么可能证悟呢？这是不可能的。在外道等的典籍中也没有出现任何关于地和波罗蜜多以及无生无起法的内容，即使向他们宣说无实等性质，他们也不会生信，因为这不是他们的境界，所以不能说是外道或论师所造。
复次，声闻们这样想：'这大乘不是佛说。某些补特伽罗现证地和波罗蜜多以及无生无灭的义理后成佛而说。'为此说'成就所取'。如此则此大乘成就为佛语。何以故？通达地和波罗蜜多以及无生无灭义理的补特伽罗即称为佛，他所说的一切言教也都是佛语，因此这大乘成就为佛语。
'有与无及无'等文句的组合是'若有则有，若无则无'。若问声闻：'世尊是否宣说声闻乘、独觉乘和大乘三乘？'答曰：'大乘是有的。'若大乘确实存在，则此般若波罗蜜多等即是大乘，因此成就为佛语。除此之外，声闻、独觉和外道等法不应称为大乘，其不应理的原因下文将详细解释。
若声闻们说：'没有三乘，乘只有一个，即声闻乘。利根者修习此乘则成佛，中根者修习则成独觉，钝根者修习则成声闻。乘只有一个，没有三乘。'对此回答说'无及无'。若无大乘，声闻乘也将不存在。为什么？若无成佛之道大乘，则无成佛。若不成佛，小乘也未曾宣说，因此如此显现的小乘也将不是佛语。
若声闻们这样想：'修习何者的言教能对治烦恼，那就是佛语，如声闻乘。因为修习大乘不能对治烦恼，所以不是佛语。'对此回答说'对治'。修习大乘能成为生起无分别智慧的所依。若生起无分别智慧则能成为断除烦恼的对治，因此显然是佛语。

།གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་དག་འདི་སྙམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལས་ནི་ཕུང་པོ་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པར་བཤད་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་ཐམས་ཅད་མེད་པར་བཤད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་པ་ལ། སྒྲ་གཞན་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པར་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཡང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་དགོངས་ནས་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ནི་མེད་པ་ མ་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་བཟུང་བའི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ། །འདི་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་ཟབ་མོ་ནི་རྟོག་གེ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཟབ་ མོ་འདི་ལྟ་བུ་དག་ནི་རྟོག་གེ་ཅན་དང་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་ན་ཡང་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་ན་དེ་དག་གིས་རྟོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གཙུག་ལག་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟ་བུ་མི་འབྱུང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་གཙུག་ ལག་གི་ནང་ན་ཡང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བས་ན་མུ་སྟེགས་པ་དག་གིས་བྱས་ཞེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང་ངོ་།།བརྗོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་དག་ལ་བཤད་ ན་ཡང་དད་པ་མེད་དེ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་བྱས་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ།།ཆོས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་འདི་དག་ལ་ནི་འཕགས་པ་བཙུན་པ་རྣམས་དད་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་གིས་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་དང་། རྒྱ་མཚོ་བློ་གྲོས་དང་། དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་དང་། དཔུང་བཟངས་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་པ་ཐོས་ནས། སེམས་ཤེས་པ་རྣམས་ཆོས་དེ་དག་མུ་སྟེགས་པས་བྱས་སོ་ཞེས་སེམས་པར་བྱེད། གང་སྔར་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་མ་དགོངས་པས ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ཏུ་མི་རུང་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་གསུང་རབ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་མ་ཡིན་པར་སྔར་ལུང་མ་བསྟན་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་གོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་ཡང་།རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ལུང་མ་བསྟན་ཏེ། གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དམ་པའི་ཆོས་འཆད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཐུགས་བྲེལ་བར་གྱུར་པས་ན་བསྟན་པ་ནུབ་པར་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་ བ་མ་གཟིགས་པས་ལུང་མ་བསྟན་པ་དང་།བསྟན་པ་བསྲུང་བ་ལ་ཆེད་ཆེ་བར་མི་མཛད་པས་ལུང་མ་བསྟན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ལ་འཇུག་ཀྱང་མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མི་འཇུག་པས་ལུང་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། མ་འོངས་པ་ན་བསྟན་པ་ནུབ་ པར་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ།ལུང་མ་བསྟན་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་ཏུ་མི་རུང་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མངོན་སུམ་སྤྱན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དགོངས་ཤིང་འབད་མི་དགོས་པས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱུ་རུ་ར་ལག་མཐིལ་དུ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་མཁྱེན་པས་མ་འོངས་པ་ན་བསྟན་པ་ལ་འཇིགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པ་མི་རུང་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤའི་སྤྱན་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་མངའ་བས་ཆོས་ ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果声闻们这样想：'佛陀的教法中说有蕴等诸法，而在般若波罗蜜多等经中说一切皆无，所以这不是佛语'，对此说'因为语言不同'。世尊在般若波罗蜜多等经中说'无'，这也不是按字面意思理解，而是针对凡夫们所遍计的能取所取的自性是无，这是他的密意。依他起性和圆成实性并非是无，因此不应该按照字面意思来理解而说这不是佛语。
'这样甚深的行为不是寻思者的境界'是说：像这样地和波罗蜜多等菩萨甚深行为，即使对寻思者和外道解释，他们也不能理解，更何况成为他们思维的境界呢？这是不可能的。
'在外道典籍中也没有这样的说法'是说：在外道典籍中根本没有关于地和波罗蜜多以及无生无起等法的任何记载，因此也不能说是外道所作。
'即使说了他们也不信受'是说：即使向他们解释无生和无我等义，他们也不会相信而是背离，所以也不能说是他们所作。
对于这些所说的般若波罗蜜多法，圣者们是深信的。其他人听到圣者无尽慧、海慧、宝云、贤军等经中所说的波罗蜜多等教法后，有智者认为这些法是外道所作。
对于前面所说'因为未授记'而说不能对'世尊未授记'的说法保持沉默，这是说：有人说大乘法不是佛语是因为先前未授记，对此从三个方面来说明未授记的原因：其一，如来们在说正法时，因为忙于利益众生，所以未见到教法衰败的危险而未授记；其二，因为不太重视护持教法而未授记；其三，虽然智慧能及于过去和现在的事物，但不及于未来的事物而未授记。对于未来教法衰败的危险，不能保持沉默和舍弃，因此说偈颂：'诸佛现量眼'等。
这是说诸如来不需要思维和努力，能如同在手掌中的庵摩罗果那样清楚地了知一切法，对于未来教法中出现的危险不应该保持舍弃。为什么呢？因为具有肉眼、神通眼和智慧眼，现量见到一切法的缘故。

།བསྟན་པ་དག་ཀྱང་སྲུང་མཛད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་དཀའ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྱད་དེ། མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ལ་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་ཕྲིན་ལས་སུ་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པར་ཟད་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་དུ་རིང་དུ་གནས་པར་ཟད་པས་བསྟན་པ་རྣམས་བསྲུང་བ་ལ་ཆེད་ཆེར་འཛིན་པས་ན་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུས་ལའང ཡེ་ཤེས་བསྒྲིབས་མེད་པས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་འབའ་ཞིག་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆགས་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པར་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཅི་དང་ཅིར་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ ཆུད་པས་ན་མ་འོངས་པ་ན་བསྟན་པ་ལ་འཇིགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལུང་མི་བསྟན་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ཡོད་དང་མེད་དང་མེད་པ་ཞེས་སྨྲས་པ། ཡང་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ ཆེན་པོ་འཐོབ་པོ་ཞེས་ལ་ལ་དག་དེ་སྐད་ཟེར་བས།དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་མི་རུང་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་ན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་ཡོད་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མེད་ན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཡང་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མེད་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བ་མེད། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་མ་རྒྱས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སུས་ཀྱང་མི་འཆད་པས་ན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ། ཉན་ཐོས་དག་འདི་སྐད་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ དང་།བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་འདི་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་ལས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་བོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་ལ་དབང་པོ་རྣོན་པོས་བསྒོམས་ན་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར། དབང་པོ་འབྲིང་གིས་ བསྒོམས་ན་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར།དབང་པོ་ཐ་མས་བསྒོམས་ན་ནི་ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་རྒོལ་བ་དེ་དག་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དེ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པར་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་ མོ།།མ་ཚང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་དུ་བསྟན་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། བདག་ཉིད་སྐྱོ་ཞིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ རྣམས་ཀྱི་ཐབས་བསྟན་པས་ན་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བྱ་བ་མ་ཚང་བས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་དག་འདི་སྐད་དུ། བདག་སྐྱོ་ཞིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཞིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་བའི་བདག་གི་དོན་དེ་ཉིད་ གཞན་ལ་བཤད་ན་གཞན་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་ལན་དུ་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་འགའ་ཞིག་གིས་བདག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་གཞན་དག་ལ་ བསྟན་ཏེ།འདི་ལྟར་བྱས་ན་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ན། གང་ཉན་པའི་གང་ཟག་དེ་དག་ཀྱང་བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་གྱི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་བས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་ བར་འགལ་ལོ།

对于'也护持教法'这句话，如来历经三个无数劫修行各种苦行，现前证悟也是为了宣说正法。佛陀成佛后的事业就是宣说正法，所宣说的正法也要在世间长久住世，因此对于护持教法要特别重视，不应该置之不理，这是其含义。
关于'因为智慧无遮蔽'这句话，如来的智慧不仅了知过去和现在，而是无碍通达三世一切事物的变化，因此对于未来教法所面临的危险，不应该不予开示而置之不理，这是其含义。
关于'所说有与无及无'，有人说声闻乘就是大乘，因为通过这个也能获得大菩提。为此说明声闻乘不能成为大乘的偈颂。如前所说，若有大乘则有声闻乘，若无大乘则无声闻乘。为什么呢？若无大乘则无人成就无上菩提，若无人成就无上菩提，则无人宣说声闻乘，因此也就不存在了。
对此，声闻们这样说：声闻乘宣说人无我和成就自利圆满，这就是大乘，因为通过修习这个因就能获得无上菩提。怎么说呢？在这声闻乘中，利根者修习则成佛，中根者修习则成独觉，钝根者修习则成声闻。对于这样争论的人们，为了说明声闻乘不是能成就自他二利圆满的大乘，而造此偈颂。
关于'不圆满'，若大乘的特征是成就自他二利圆满，则声闻乘中不会出现为他人宣说的内容，因为只教导厌离、离欲、解脱的方法，缺少利他的内容，所以声闻乘不具备大乘的法相，这是其含义。
如果声闻们说：将自己厌离、离欲、解脱的自利法向他人宣说，他人也能获得解脱，这就成为利他，这样声闻乘就是大乘。对此回答说'因为相违'，某些声闻为了自利而说法：'这样修行就能自己解脱。'听闻的人也只是为了自己涅槃而修行，不会为了众生利益而成就无上菩提，因此与利他相违。

།གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་དག་འདི་སྙམ་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་བསྒོམས་ན་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར། བསྐལ་པ་བརྒྱར་བསྒོམས་ན་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར། ཚེ་གསུམ་དུ་བསྒོམས་ན་ནི་ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར། ཐེག་ པ་འདི་ཉིད་ལ་དུས་རིང་པོར་བསྒོམས་ན་འཚང་རྒྱ་བའི་ཐབས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐབས་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཐབས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། ། ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྒྲོལ་བར་སེམས་པའི་བསམ་པའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་འདི་གཉིས་མི་འབྱུང་བས་ན་ཉན ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐབས་མ་ཡིན་ཏེ།ཐབས་མ་ཡིན་པ་ཡུན་རིང་པོར་བསྒྲུབས་ན་ཡང་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་རྭ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་བཞོས་ན་ཡང་ཞོ་མི་འབྱུང་བ་དང་། བྱེ་མ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་བརྫིས་ན་ཡང་མར་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་དག་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དངོས་སུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ནང་ནས་གསལ་བར་མ་བཤད་ཀྱང་ཡི་གེ་དང་ཚིག་གཞན་གྱིས་རྣམ་པ་ གཞན་དུ་བཤད་དེ།དེ་བས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ནང་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། ད་ལྟར་མ་བསྟན་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ནང་ནས་ས་བཅུ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ བཤད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྐྱོ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་མཐོང་ བས་ཡིད་བྱུང་བར་འགྱུར་བའོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་ཀུན་འབྱུང་དང་། རྒྱུ་དང་། རྐྱེན་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བར་མཐོང་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྒོམས་ ནས་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།ཕ་རོལ་བདག་གི་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་བདག་གི་དོན་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་འགའ་ཞིག་གིས་བདག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་སྐྱོ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། གཞན་ལ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་བསྒྲུབས་ན་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བདག་གི་དོན་ཉིད་ལ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་ན། གང་ལ་བཤད་པའི་གང་ཟག་དེ་ཡང་བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་བསྒྲུབ་ཀྱི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བ་མི་འཐོབ་པས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བར་བྱ་བ་འདིར་རྣམ་པ་གཞན་དུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དག་འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྤྱད་པར་བྱ་བ་འདི་དག་ལ་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ནང་ནས་དངོས་སུ་མ་སྨོས་ཀྱང་མིང་དང་ཚིག་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་བཏགས་ནས་གསུང་རབ་གཞན་གྱིས་བསྟན་པས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ནང་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བསྟན་པ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆུང་ ངུ་འདིའི་ནང་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འབྱུང་མི་སྣང་བས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如果声闻们这样想：'在这声闻乘中，若修行三个无数劫即可成佛，修行百劫即可成为独觉，修行三世即可成为声闻。在这乘中长期修行就能成为成佛之方便。'对于这样想的人，为了说明这不是佛陀所说的方便，故说'非方便'。
获得无上菩提的方便是大智慧和大悲心。大智慧是通达人法二无我的智慧。大悲心是思维解脱世界一切众生痛苦的心意。因为声闻乘中不具备这两者，所以声闻乘不是无上菩提的方便。
即使长期修习非方便也不能成佛，就像长期挤牛角也不会出乳，长期压榨沙子也不会出油一样。因此，声闻乘不是大乘法的意思。
如果声闻们这样想：'虽然声闻乘中没有明确宣说菩萨行，但用其他文字语句以不同方式说明了。因此，由于声闻乘中也有大乘，所以声闻乘就是大乘。'对此说'现在未说'。
如同在大乘中所说的十地和波罗蜜多等法，在声闻乘中丝毫也不存在，所以这声闻乘不是大乘法的意思。
'厌离'是指见到苦谛的无常、痛苦、空性和无我而生起厌离。
'离贪'是指见到集谛的集、因、缘和生起而断除一切烦恼。
'解脱'是指修习道谛而现证灭谛即为解脱。
关于'他人为自利而修行即是为自利而修行'，某些声闻为了自利而修习厌离、离贪和解脱法，并向他人宣说：'如此修行，圆满自利即是为自利而修行。'如此宣说时，所教导的那个人也只是成就自己的涅槃，而不能获得为众生利益而成就的无上菩提，因此声闻乘与大乘相违的意思。
关于'如何修行在此以不同方式宣说'，声闻们认为虽然声闻乘中没有直接提到这些菩萨应当修行的大乘法，但用其他名词语句表述，通过其他经典宣说，所以声闻乘中有大乘。
对此说'不见如此宣说'，即在小乘中完全没有出现、没有显示大乘法中所说的地和波罗蜜多等教法，所以声闻乘不是大乘法的意思。

།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཕན་ཚུན་དུ་འགལ་བས་ན་མི་མཐུན་པར་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གོང་དུ་མ་ཚང་བ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་འགལ་བའི་དོན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་གཞན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་གཞན་ཏེ་ནང་མི་མཐུན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་སྟོན་ཏོ། །བསམ་ པ་དང་ནི་བསྟན་པ་དང་།།སྦྱོར་བ་དང་ནི་སྟོན་པ་དང་། །དུས་ཀྱང་རབ་ཏུ་འགལ་བའི་ཕྱིར། །གང་ཆུང་དེ་ཡང་ཆུང་བ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། འགལ་བ་རྣམ་པ་ལྔས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་གཉིས་ནང་དུ་ཕན་ཚུན་འགལ་ཏེ། ལྔ་པོ་གང་ཞེ་ན། བསམ་པ་འགལ་ བ་དང་།བསྟན་པ་འགལ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་འགལ་བ་དང་། སྟོན་པ་འགལ་བ་དང་། དུས་འགལ་བ་སྟེ་རྣམ་པ་ལྔས་འགལ་བས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ནི་བདག་ དང་གཞན་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་སེམས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་ནི་བདག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་པས་ན་བསམ་པ་འགལ་ལོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལས་བདག་གི་ དོན་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་པས་ན་བསྟན་པ་འགལ་ལོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་གཉི་ག་ལ་སྦྱོར་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་དག་ནི་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་ཞུགས་པས་ན་ སྦྱོར་བ་འགལ་ལོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ནམ་མཁའ་ཁམས་ལྟར་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཕྱོགས་བཞིའི་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་བཞིན་དུ་བསམས་ན། ཉན་ཐོས་དག་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་དུ་ ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་སྲིན་བུའི་ཟོས་པའི་ནང་གི་ནམ་མཁའི་ཁྱོན་ཙམ་དང་།ཁ་ཟས་སྤར་པ་གང་ཙམ་གཏོང་བས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་གླང་གི་རྗེས་ཀྱི་རྨིག་ཆུ་ཙམ་ཞིག་བསམས་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་འགལ་ལོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་ན་ཉན་ཐོས་དག་ནི་ཚེ་གསུམ་ཙམ་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ན་དུས་འགལ་ལོ།།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་སླར་བསྐྱར་བའི་ ཕྱིར།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་།འདུལ་བ་ལ་ཡང་སྣང་། ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་འགལ་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ལ་ལ་དག་དེ་སྐད་ཟེར་བས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཉན་ཐོས་དག་ན་རེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་དུས་བསྟན་པ་དང་། ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་མདོ་སྡེ་ལས། གང་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་ལ། འདུལ་བ་ལས་ཀྱང་སྣང་ཞིང་། ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་མི་འགལ་བ་ དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་གྱི་དེ་ལས་གཞན་དག་ནི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི་མདོ་སྡེའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པས་ན་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་ མི་འབྱུང་སྟེ་མདོ་སྡེ་དང་མི་མཐུན་ནོ།

关于声闻乘与大乘相互矛盾而不相符的偈颂，对于上文所说的'不完整且相违'，其矛盾的含义是：声闻乘的因果是一种，大乘的因果是另一种，基于这种内在的不相符而作偈颂来说明。
'发心与教法，修行与教导，时间皆相违，小者即为小。'对此，大乘与小乘在内部互相矛盾，具有五种矛盾。哪五种呢？发心相违、教法相违、修行相违、教导相违、时间相违，由这五种相违，声闻乘是小乘，因此称为小乘而不称为大乘。
其中，大乘是为了度脱自他出离轮回而发心，而声闻乘则是为了自己解脱而发心，故发心相违。大乘经典教导利益自他的法，而声闻乘教导利益自己的法，故教法相违。趣入大乘的菩萨们修行自利利他二者，而趣入声闻乘的补特伽罗只修行自利，故修行相违。
菩萨们的智慧资粮如虚空界遍及一切，福德资粮如四方大海之水，而声闻们仅了知人无我，智慧资粮如芥子中虫蛀孔的空间，布施一把食物的福德资粮如牛蹄印中的水，故教导相违。趣入大乘者经三大阿僧祇劫证得无上菩提，而声闻仅用三世即得阿罗汉果，故时间相违。
如是为了证明大乘是佛说，针对声闻的再次质疑：'佛语的特征是：于经典中出现，律藏中显现，且不违背法性。而说一切法无自性的大乘不是这样，因此不是佛语。'有人这样说。
声闻们说，佛语的特征如经中所说：'凡是出现在经典中，显现在律藏中，且不违背法性的，才是佛语，除此之外都不是佛语。'对此，说蕴界处等存在的是经典的特征，而大乘说一切法无自性，因此不出现在经典中，与经典不相符。

།གཞུང་གང་ལས་ལྟུང་བ་སྡེ་བདུན་འཆད་པའི་གཞུང་དེ་ནི་འདུལ་བ་ཡིན་ཏེ། འདུལ་བ་ལས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སངས་རྒྱས་མེད། ཆོས་མེད། དགེ་འདུན་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བས་འདུལ་བ་ལ་མི་སྣང་སྟེ། འདུལ་བ་དང་ཡང་མི་མཐུན་ཏེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལུགས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ལུགས ལས་བཟློག་པ་སྟེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་མ་བྱུང་ཞེས་བཤད་པས་ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་འགལ་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒོལ་ལོ། །དེའི་ཕྱིར་མཚན་ ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་རྒོལ་བ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་འགལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་སྐད་དུ་རྒོལ་བའི་ཉན་ཐོས་དག་ལ་འདི་སྐད་གང་ཁྱེད་ ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལས་མི་འབྱུང་བ་དང་།འདུལ་བ་ལ་མི་སྣང་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་ན། ཅི་ཉན་ཐོས་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་ལས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ ཡིན་ནམ་ཞེས་སྨྲའམ།འོན་ཏེ་འཕགས་པ་སམ་བྱི་ཏིའི་མདོ་སྡེ་དང་འདུལ་བ་དང་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱའམ། གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་མདོ་ སྡེ་དང་འདུལ་བ་དང་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ན་ནི།དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཞུང་སྡེ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ནང་ཐམས་ཅད་འགལ་བས་ན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་འགལ་ཞེ་ན། ཐམས་ ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡང་དག་པར་སྨྲ་བའི་མདོ་སྡེ་བཤད་པ་འཕགས་པ་སམ་བྱི་ཏི་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པར་ཁས་མི་ལེན་ལ།ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལས་སྲིད་པ་བར་མ་དོ་བཤད་ལ་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་སྡེ་པ་བཅོ་བརྒྱད་རྣམས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་ཡང་ནང་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་དང་། འདུལ་བ་ཡང་ནང་མི་མཐུན་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ནང་མི་མཐུན་པས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་པར་ འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་ལས་ཡང་རང་ཉིད་ཀྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་མཐུན་པ་དང་། འདུལ་བ་རྣམས་ཀྱང་ནང་མཐུན་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ནང་མི་འགལ་བ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན། བདག་གི་ཉིད་ལས་ འབྱུང་བ་དང་།།རང་གི་འདུལ་བས་མཐོང་བའི་ཕྱིར། །ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཡང་ཆེ་བས་ན། །ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་འགལ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་། ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་ནང་མཐུན་པས་ན་བདག་ ཉིད་ཀྱི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བར་བྱེད་པ་ལ་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལ་ཡོད་པས་རང་གི་འདུལ་བ་ལ་ཡང་སྣང་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ནི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་འབྱུང་བས་ན། ཆོས་ཉིད་དང་ཡང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ བཀའ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་སྟོན་པས་ན་ཟབ་པའོ། །ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པས་ན་རྒྱ་ཆེ་བའོ།

讲述七种堕罪的论典就是律藏。在律藏中也说，若说无佛、无法、无僧，则成堕罪。而大乘中说无佛、无法、无僧，这在律藏中未见，且与律藏不相符。如说无明缘行等顺序生起，以及无明灭则行灭等逆序，这些缘起法是法性，而大乘中说一切法无生无起，这与法性相违。因此，大乘非佛语，这是他们的诘难。
因此'不违特性之偈颂'的意思是，对于如此诘难者，为了显示大乘不违背佛语的特性而作偈颂。
对如此诘难的声闻们说：你们说不见于经典、不见于律藏、违背法性的就不是佛语，那么十八部中说一切有部的经典和律藏违背法性，是不是也不是佛语？或者说正量部的经典和律藏违背法性，所以不是佛语？是不是因为互相矛盾所以都不是佛语？
如果说大乘因为违背声闻乘的经典、律藏和法性而不是佛语，那么声闻十八部也因为互相矛盾，所以都不是佛语了。怎么矛盾呢？说一切有部的论典中所说的空性和正量部的经典相互矛盾，说一切有部的论典中说有中阴，而大众部否认这是佛语。
如此，十八部的经典互不相符，律藏也互不相符，法性也互不相符，那么全都不是佛语了。
如果说说一切有部的论典中，自宗的经典互相一致，律藏互相一致，法性也不相违，这才是佛语的话，那么'从自身而生起，以自律所见故，深且广大故，与法性无违。'
大乘也是如此，《楞伽经》和《般若经》等经典互相一致，所以从自身经典而生起。调伏烦恼称为律，菩萨的烦恼是有无等分别妄想，对治这些分别的无分别智慧也存在于大乘论典中，所以在自宗律藏中也可见。
菩萨的法性是深广的，深广的内容也出现在大乘中，所以不违背法性。因此大乘也是佛语。
其中，宣说人法二无我故为深，宣说地和波罗蜜多等故为广。

།འོན་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གཞུང་གང་དུ་འདུས་པ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཉན་ཐོས་སྡེ་ པ་ཐ་དད་པ་སོ་སོའི་ནང་དུ་ནི་གཞུང་ཐམས་ཅད་མ་འདུས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་གེ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་པ་ལ།ད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མུ་སྟེགས་དང་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གང་གིས་གང་ཟག་དང་།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་བཤད་པ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ན་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ནི་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་ལ་གནས་ཤིང་སྔོན་གྱི་རྟོག་གེའི་གཙུག་ལག་འགའ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ཏེ། གདོད་རྟོག་གེའི་གཙུག་ལག་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་ངེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི། དང་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་གཞུང མ་ཉམས་པར་རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ན་རྟོག་གེ་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ནི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་གཞུང་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་མ་ངེས་པ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྔོན་དག་ནི་ཚད་མ་བདུན་དུ་བཞག་གོ། །བར་དུ་ཡང་ཚད་མ་ལྔར་བཞག་གོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་ཚད་མ་ བཞིར་བཞག་གོ།།དེ་ནས་ཚད་མ་གསུམ་དུ་ཡང་བཞག་གོ། །དེ་ནས་ཚད་མ་གཉིས་སུ་ཡང་བཞག་གོ། །དེ་ལྟར་མ་ངེས་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལས་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་སྟེ།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་ན་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལས་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཚད་མའི་ཡུལ་ཉི་ཚེ་ཞིག་སྤྱོད་དེ། ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཀུན་རྫོབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ནི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཆོས་གཉིས་སྟོན་ལ་རྟོག་གེའི་གཙུག་ལག་ལས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཉི་ཚེ་ཙམ་ཞིག་སྤྱོད་ཀྱི། དོན་དམ་པའི་ཆོས་མི་དཔྱད་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །སྐྱོ་བ་ ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལ་སོགས་པ་འབུམ་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་བཤད་པས་ཚིག་དང་སྤོབས་པ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་ལ།རྟོག་གེ་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ནི་ཉུང་ཤས་ཞིག་ཡོད་པས་དེ་སྟོན་པའི་ཚེ། ཤེས་རབ་ དང་སྤོབས་པ་དྲག་པོ་གཞན་དག་གིས་ཚར་བཅད་ན།གཙུག་ལག་ལས་ཇི་ཙམ་འབྱུང་བ་ཞིག་སྨྲས་ནས། དེའི་ཚེ་ཚིག་ཟད་པ་དང་། དེ་ནས་སྤོབས་པ་ཟད་པ་དང་། སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟོག་གེ་པ་ནི་ བྱིས་པའི་གནས།།ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་ལ། རྟོག་གེའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐབས་མ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་པ་ལ།གོང་དུ། ཐབས་མིན་དེ་ལྟར་མ་བསྟན་པ། །ཞེས་སྨོས་པ་ལ། ཉན་ཐོས་རྒོལ་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཐབས་མ་ཡིན་པས། ཐེག་པ་དེ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་སྤྱད་ཀྱང་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་ན་དེ་ལྟར་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཇི་ལྟར་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐབས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྒལ་ལོ།

如果说声闻部派的一切义理都包含在哪部论典中，那就是佛陀的教言的话，那么各个不同声闻部派内部并未包含一切论典，而是唯独在大乘中包含一切，因此大乘才是佛陀的教言。
对于所说的'因为不是境界'，为此'不是寻思者的境界'这一偈颂，是针对上文大乘成立时所说的'为了证明不是境界'而言，现在为了显示大乘不是外道和寻思者的境界而作偈颂，这是其义。
关于'依止'，如果大乘是通达并现证人无我、法无我、地和波罗蜜多后而宣说的，那么寻思者们则是安住于未见真谛，依止于某些古代寻思论典，才开始造作寻思论典，因此大乘不是寻思者的境界，这是其义。
关于'不确定'，大乘论典如般若波罗蜜多等，从最初佛陀如何宣说，论典就如何不变地恒常安住，而寻思者们的论典则因时间差异而从一种论典转变为另一种论典而不确定。
怎样呢？早期立为七量，中期立为五量，之后又立为四量，然后又立为三量，之后又立为二量。如此不确定，所以大乘不是寻思者的境界，这是其义。
关于'不遍及'，大乘论典中阐述蕴、界等一切法，遍及一切所知，而寻思者们的论典中仅行持现量和比量等量的对境的一部分，不遍及一切所知，因此大乘不是寻思者的境界，这是其义。
关于'世俗和'，大乘中宣说世俗和胜义二法，而寻思论典中仅行持世俗法的一部分，不观察胜义法，因此大乘不是寻思者的境界，这是其结语。
关于'具厌烦'，大乘中宣说十万等无数十万般若波罗蜜多，言词和辩才无有穷尽，而寻思者们的论典仅有少许，当宣说时，若被其他具有强大智慧和辩才者折服，则仅能说出论典中所出现的内容，此时言词穷尽，之后辩才穷尽，而生厌烦，因此大乘不是寻思者的境界，这是其义。
关于'寻思者是凡夫之处'，大乘是圣者们所通达的境界，而寻思法是凡夫们所了知的，因此大乘不是寻思者的境界，这是其义。
关于'因为不是方便'，针对上文所说'如是未说非方便'，声闻诘问道：声闻乘不是无上菩提的方便，即使长时行持该乘也不会成佛，如此宣说的话，那么这个大乘如何成为无上菩提的方便呢？这样质疑。

།ལན་དུ། རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར་དང་ཟབ་པའི་ཕྱིར། །ཡོངས་སུ་སྨིན་དང་རྣམ་མི་རྟོག་།འདི་ལ་དེ་གཉིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཐབས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་དང་། ཟབ་པའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་སོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་ཟབ་པའི་ཆོས་སོ། ། ཡང་ན་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཟབ་པའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་བསྟན་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐུ་ཆེན་པོ་དག་ཐོས་ནས། དད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་དགེ་བ་ལ འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཟབ་པའི་ཆོས་བསྒོམས་པས་ནི་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་གཉིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་བླ་ ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ།།གང་འདི་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་དང་། རྒྱུ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིགས་མེད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ ཅན་དག་གི་གང་ཟག་གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་འཆད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འདི་ལ་སྐྲག་སྟེ་འདི་བདུད་ཀྱིས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་དག་ལ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་དགའ་བར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་གྱི་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྐྲག་པས་ན་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྐྲག་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྐྲག་སྟེ། སྐུར་པ་བཏབ་ན་ངན་སོང་དུ་ལྷུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་འབྱུང་བ་དང་། སྐྲག་ན་ཡང་རྒྱུ་གང་གིས་སྐྲག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགྲོ་བ་གནས་མ་ཡིན་ལ་སྐྲག་པ་གདུང་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགྲོ་བའི་སྒྲས་ནི་རིགས་མེད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ལ་བྱས་སོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་དགའ་བར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་གྱི། འཇིགས་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་འཇིགས་ནས་སྐུར་པ་བཏབ་ན་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་སྐྲག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྐྲག་སྟེ་སྐུར་པ་བཏབ་སྟེ། ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་བྱེད་པས་གདུང་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ངན་སོང་གསུམ་དུ་གདུང་བར་བྱེད་ན་དེའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་ཕུང་པོ་ཆེར་འཕེལ་བ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་ན བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེའོ།།དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་ངན་སོང་དུ་གནས་སྙམ་པ་ལ་ཡུན་རིང་དུ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་ངན་སོང་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡན་ཆད་དུ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། སྐུར་བ་བཏབ་པའི་ ཉེས་པ་དང་།གང་གི་རྒྱུས་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་ངན་སོང་དུ་གནས་པ་དང་གསུམ་མོ། །འགྲོ་བ་གནས་མ་ཡིན་ལ་སྐྲག་པ་གདུང་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བས་སྐུར་བ་བཏབ་པའི་ཉེས་པ་བསྟན་ཏོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་ཕུང་པོ་ ཆེར་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ།།ཡུན་རིང་དུ་ཞེས་བྱ་བས་དུས་ཇི་སྲིད་དུ་ངན་སོང་དུ་གནས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གང་ཟག་དེ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྲག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རིགས་མེད་གྲོགས་ངན་དགེ་སྔོན་མ་བསགས་བློ་མ་ སྦྱངས།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་མེད་ན་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྲག་སྟེ། འདི་ནི་རྒྱུ་གཅིག་གོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཤེས་གཉེན་ངན་པས་ཟིན་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་ ཏེ།འདི་ནི་རྒྱུ་གཉིས་པའོ།

答曰：'由于广大及甚深，圆满成熟及无分别，为显示此二种故，是为无上方便。'所说的无上菩提获得之方便有二种：广大之义和甚深之法。其中地、波罗蜜多、神通、力、无畏等是广大之法。人法二无我是甚深之法。或者说，福德资粮是广大之法，智慧资粮是甚深之法。其中宣说广大之法能令众生圆满成熟，因为听闻如来大威德功德后，众生通过信心趣入善法。修习甚深之法则能获得无分别智慧。如是为自利他而宣说甚深广大二法，故此大乘是获得无上菩提之方便。
对此生起恐惧者，故有于非处生惧之过失，其因由偈颂所说：无种姓者、声闻种姓、独觉种姓等补特伽罗，对宣说空性的大乘法生起恐惧，说此是魔所说。对于他们而言，此大乘是应当欢喜之处而非应当恐惧之处，因恐惧非处故称为于非处生惧。于非处生惧而诽谤，则会堕入恶趣等过失。为显示恐惧之因而作偈颂，此为其义。
'众生于非处生惧而受苦'，其中'众生'一词指无种姓者、声闻种姓者及独觉种姓者。大乘是应当欢喜之处而非应当恐惧之处，因恐惧而诽谤则称为于非处生惧。如是恐惧而诽谤，于三恶趣中感受痛苦故称为受苦。为何于三恶趣中受苦？故说'非福之蕴极增长'。诽谤大乘则增长非福之蕴而生恶趣。
问及于恶趣中住多久时，故说'长久'，意为住于恶趣无数劫。以上说明三种义：诽谤之过失、以何因生恶趣、于恶趣中住多久时等三者。'众生于非处生惧而受苦'说明诽谤之过失；'非福之蕴极增长'说明生恶趣之因；'长久'说明于恶趣中住多久时。
为何彼等补特伽罗于大乘生恐惧？故说'无种姓、恶友、未积善、未修心'。其中由四种因于大乘生恐惧：无菩萨种姓则于大乘生恐惧，此为第一因；依止声闻、独觉恶知识则于大乘生恐惧，此为第二因。

།ཚེ་རབས་སྔོན་གཞན་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མ་བསགས་ན་ཡང་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་རྒྱུ་གསུམ་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པས་ཚེ་སྔ་ཕྱི་བློ་མ་སྦྱངས་ན་ཡང་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་རྒྱུ་བཞི་པའོ། །སྐྲག་པའི་རྒྱུ་སྨྲས་ནས་མི་སྐྲག་པའི་རྒྱུ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ནི་རིགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ནས། ད་ནི་རྒྱུ་གང་ལ་བརྟེན་ན་ཐེག་པ་ཆེན་ པོ་ལ་མི་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ།འོག་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་སྐྲག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ། །དེ་ལས་གཞན་དང་གཞན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་ཐེག་པ་གསུམ་ཡོད་པར་འདོད་པས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན་དེ་ལྟར་ན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་གཞན་མེད་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་ཞིང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་དག་ན་རེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀུན་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པས་ཀུན་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཟབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟེ། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་ཟད་དེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་ བྱས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྐྲག་པའི་གནས་སུ་མི་འགྱུར་རོ།།རྗེས་སོང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཉན་དུ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བཤད་པ་དེ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་བཤད་དེ་དུས་མཉམ་དུ་བྱུང་བས་དུས་མཉམ་དུ་གསུངས་པར་འདྲ་ བ་ལ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སྐྲག་པར་མི་བྱ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་རིགས་ཞེས་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་དཔྱད་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྣ་ཚོགས་སྟོན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ནང་ ནས་སྟོང་པ་དང་མེད་པ་འབའ་ཞིག་བཤད་ན་ནི་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་གནས་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།སྟོང་པ་འབའ་ཞིག་བཤད་པར་མ་ཟད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་དང་། ལམ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་བཤད་པས་ན་སྟོང་པར་བཤད་པའི་བཀའ་འདི་ ལ་ཡང་དགོངས་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསམས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མང་པོའི་སྒོ་ནས་རྟག་ཏུ་སྟོན་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མང་པོ་ནི་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ མདོ་སྡེ་མང་པོ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་བྱའོ།

即使在前世未积累能证悟大乘的福德资粮，也会生起恐惧，这是第三个原因。如果没有通过听闻、思维大乘法等在前后世训练心智，也会对大乘生起恐惧，这是第四个原因。
说完恐惧的原因后，将解释不恐惧的原因。如上所述，对大乘产生恐惧的原因有四种，即无种姓等。现在将阐述依靠什么原因不会对大乘产生恐惧，如下面偈颂所说那样思维就不会对大乘产生恐惧。为了说明不恐惧的原因而作偈颂。
关于'除此之外别无他法'，声闻们也承认有声闻乘、独觉乘和大乘三种乘，既然承认有大乘，那么除了这般若波罗蜜多之外别无其他大乘，因此不应舍弃、诽谤大乘或视之为恐惧之处。
如果声闻说声闻乘就是大乘，般若波罗蜜多等不是大乘，那么除了佛陀之外就不会有所谓的声闻和独觉了。为什么呢？因为如果都入大乘都成佛，就没有声闻和独觉，这就成了过失。
关于'甚深'，获得一切智智的道、地、波罗蜜多以及人法二无我是极其甚深的，这只有圣者们能通达，凡夫们无法理解。如此如理作意，大乘就不会成为恐惧之处。
关于'随顺故'，当世尊在舍卫城等处宣说声闻乘时，也同时宣说了大乘，是同时出现的。既然不对声闻乘生恐惧，为什么要对大乘生恐惧呢？如此如理作意思维，就不会对大乘法生起恐惧。
关于'显示种种'，如果大乘中只说空性和无，那确实是应该恐惧的。但不仅说空性，还说了蕴、界、处、地、波罗蜜多等种种法和种种道，因此对于这个说空的教法也一定有某种密意。如此如理思维，就不会对大乘生起恐惧。
关于'恒常具足多门示现'，'多'指楞伽经、般若波罗蜜多等众多经典。

།སྒོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་སྟོན་པའི་རྣམ་གྲངས་ལ་བྱ་ལ། སྟོང་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མ་བྱུང་བ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་བསྟན་ ཏོ།།རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལན་ཅིག་བསྟན་པར་མ་ཟད་ཀྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་རྒྱུན་མ་འཆད་པར་བསྟན་པས་ན་སྟོང་པ་འདི་དགོས་པ་ཆེ་ཞིང་ཆེད་ཆེ་བར་མངོན་ཏེ། ཆེད་མི་ཆེ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལན་ཅིག་ ཙམ་བཤད་དེ་ཕྱིས་མི་གསུང་བའི་རིགས་སོ་ཞེས།ཇི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསམས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་མེད་ཆོས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པའི་ཚིག་འདི་ཐམས་ཅད་ ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཀུན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།གཟུང་འཛིན་དུ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་མེད་པ་ལ་དགོངས་ནས་མེད་ཅེས་གསུངས་ཀྱི། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་གཞན་གྱི་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཟབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཐམས་ཅད་ནི་ཟབ་ཅིང་ཕྲ་བ་སྟེ་ཅི་ལ་དགོངས་པ་ཤིན་ཏུ་ཤེས་པར་དཀའ་ཞིང་རྟོགས་པར་དཀའ་བའོ། །ཇི་ལྟ་ ཞེ་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་འཆད་པ་ནི་བསམ་པ་དང་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་ཁམས་རྣམས་མཁྱེན་ནས་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སེམས་དང་མཐུན་པར་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་ཡོད་ཅེས་བཤད། ཁ་ཅིག་ལ་ནི་མེད་ཅེས་བཤད། ཁ་ཅིག་ལ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་ བཤད་པ་དེ་དག་ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་བདག་གིས་མི་རྟོག་སྟེ།བདག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ། བསམས་ན་ཡང་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཁས་པས་ཚུལ་བཞིན་བརྟགས་ན་ཆོས་ལ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ན་ བློ་དང་ལྡན་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསམས་ནས་བཤད་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་དུ་ན་ནི་ལན་ཅིག་ཙམ་ཞིག་དགག་པ་མཛད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་འདི་ཆེད་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་མེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དགག་པའི་ཚིག་འདི་ལན་འགའ་ཞིག་བཤད་ནས་དེ་ནས་མི་གསུང་བར་རིགས་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ནས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མདོ་སྡེ་ཀུན་ལས་གསུངས་པས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་སྟོང་པ་ཉིད་བཤད་པ་འདི་ལ་དོན་ཆེད་ཆེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིང་དུ་ཞུགས་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གི་ཚེ་འདི་ནི་བཟང་ངོ་འདི་ནི་ངན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།འདི་ནི་ཡིན་ནོ་འདི་ནི་མིན་ནོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་དབྱེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་རིང་དུ་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་དེའི་ཚེ་གདོད་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་དག་དེའི་སྤྱོད་ ཡུལ་དུ་འགྱུར་གྱི་རིང་དུ་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པས་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཞག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་།།དེ་ལ་རིང་དུ་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་དང་ཕྱོགས་བཅུ་ན་ གནས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱུ་རུ་ར་ལག་མཐིལ་དུ་བླངས་པ་བཞིན་དུ།ཐོགས་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པར་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ། །ཐོས་པ་ལ་གནས་ནས་ཐོག་མར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི།དང་པོ་ཉིད་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོག་མར་དགེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཉན་པར་བྱའོ།

所谓'门'是指显示空性的异名，为了通达空性，以'未生、未起、自性空、无实'等诸多异名来显示。
'恒常'是指不仅仅显示一次而是连续不断地显示，如是在一切经典中以诸多异名连续不断地显示空性，由此可见此空性用处甚大且意义重大。若无重大意义，世尊仅说一次之后便不再宣说才对。
如是如理思维则不会对大乘生畏，此为其义。所谓'非如所说'，即'无佛无法'等所说之语，并非一切处皆无，而是针对凡夫遍计所执的能取所取的遍计所无而说'无'，并非圣者境界中的依他起和圆成实性也无。如是如理作意则不会对大乘生畏，此为其义。
关于'世尊密意甚深'，世尊一切教言皆甚深微细，其所密意极难了知难以通达。何以故？如来说法是了知意乐、随眠及种种界已，随顺众生各自之心，对某些说'有'，对某些说'无'，对某些说'非有非无'，对于这些从何密意而说，我不能了知，非我境界。如是如理作意思维，则亦不会生畏，此为其义。
'智者如理观察则不会对法生畏'，即具慧智者如理思维解说则不会对大乘法生畏，此为其义。
'否则仅作一次否定'，若此空性义理无重大意义，则说'无'等否定语仅说几次后便不再宣说才对。然而世尊从此之后于一切经中连续不断地宣说，故必定此空性教法有重大意义，此为其义。
关于'久远智慧之境界故偈颂'，当说'此善此恶'以及'此是此非'等差别时，若获得久远智慧，则是非等才成为其境界，而未获得久远智慧境界者，由于一切法未现前，故不应决定说'此非佛语'。其中'久远智慧'是指如同手掌中的庵摩罗果般，无碍无著地现见三世十方一切诸法的一切智智。
'住于闻法而初起作意'，获得一切智智的方便是，首先依止善知识，最初应当听闻'善'等大乘法。

།དེ་ནས་མཉན་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་བསམས་ ཏེ།བསམས་པ་དེ་ལས་ནི་མོས་པར་བྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲོད་ལ་སོགས་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས། །ཡང་དག་དོན་ཡུལ་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ཚུལ་བཞིན་རང་གི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་ས་དང་པོ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་མངོན་སུམ་དུ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལས་ཆོས་ལ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་ས་གཉིས་པ་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ སྤངས་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ས་བཅུར་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལས་བློ་གྲོས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་ན། དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཡེ་ཤེས་དེའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་བདག་གིས་བྱ་བ་ནི་བྱས། ཁུར་ནི་བོར། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ནི་སྤྱད། སྲིད་པ་འདི་ལས་གཞན་ནི་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་རང་གིས་ རིག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། ཡིན་པ་དང་། མ་ཡིན་པ་དག་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་འདི་ནི་ཡིན་འདི་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱེ་བྲག་དབྱེ་ཞིང་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བ་ལ་ནི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཚེ་རང་རིག་དེ་མེད་པར་ནི་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་ས་བཅུའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་རང་གིས་རིག་པ་མེད་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྲག་པའི་གནས་མ་ཡིན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་སྐྲག་པའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ཙམ་སྨོས་པ་དེ་ད་ཇི་ལྟར་སྐྲག་པའི་གནས་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཆད་དེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་དགའ་ཞིང་དད་པར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་གྱི་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ བསྟན་ཏོ།།བདག་གིས་མི་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་དག་འདི་སྐད་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་བདག་ཅག་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། འདི་དག་བདག་ཅག་གིས་མི་རྟོགས་པས་ན། བདག་ཅག་འདི་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བསམས་ ནས་ཅང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྲག་པའི་གནས་སུ་བྱ་བ་མི་རིགས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་མ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ ཏེ།དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་པར་འདོད་ན་མགོའི་ཐོད་ལ་མེ་འབར་བ་བསད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱ་སྟེ། འབད་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདིའི་སྐབས་སུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟོན་པ། ཐབས་ཀྱི་ཆོ་ག་མཁས་ལ་གལ་ཏེ་བློ་སྦྱངས་མ་བྱས་དང་། །ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་གྱིས། །སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་འདུས་ལ་སྤྱོད་པ་ཡིད་ནི་ཆགས་གྱུར་ན། །གལ་ཏེ་དེ་ཡང་མི་འདོད་ཁྱད་པར་ཉམས་ན་དགའ་བར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།

其后依靠听闻，随后思维无常、苦、空、无我。由此思维而生起如理作意之特征的信解三摩地、暖等，此为其义。
'由如理作意，生起真实境智'，此句义为：如是由信解行三摩地，依于如理自性四相，于初地见道中，以出世间正见，现证遍一切法界之无我相法性与补特伽罗无我相为境之无分别智慧。
'由此获得法'，此句义为：获得初地无分别智后，从第二地乃至第十地，由修习此智慧，断尽一切烦恼障与所知障，于佛地获得十地修习之果，即所谓解脱身。
'由此生智慧'，此句义为：如是获得解脱后，随后生起如实了知解脱即是解脱之智慧。此智慧之特征如何？即通达'我已作所应作，已舍重担，已行梵行，不受后有'。
当自证此智慧时，由现见应取与应舍、是与非，而能分别抉择'此是，此非'，此为其义。
'若时无自证，云何能了知？'此句义为：若时无有十地果位一切种智之自证，如何能了知此大乘为佛语？
关于'非怖畏处偈'，上文略说此大乘非怖畏处，今当解说何以非怖畏处。从显示此大乘是欢喜信受处而非怖畏处之教法开始而说此偈。
'我不了知'，此句义为：声闻们作如是念：'大乘所说无生法等，非我等境界。我等不能通达，故我等不能趣入。'如是思已，不应视大乘为怖畏处。何以故？如是未积集能通达大乘之善根，未承事教授大乘之善知识者，不能通达大乘义。
是故欲通达大乘义者，应如救头上火燃然般精进承事教授大乘之善知识。若精进，则能通达大乘义。此处说偈：'若于方便仪轨智未修习，当随顺善巧方便诸人行，若心贪着众苦聚所行，设若不欲功德损当喜。'如是。

།སངས་རྒྱས ཟབ་མོ་མཁྱེན་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ། །སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་། བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་ པ་ཟབ་མོ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་བརྫུན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཟབ་མོ་བཤད་པ་ལྟ་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བསམས་ཏེ་ཡང་སྐྲག་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་ རྒྱས་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་འདི་ཡང་འདོད་དགུར་བཏགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་དོན་དང་བཅས་པར་བཏགས་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་འདྲ་བ་བག་ལ་ཉལ་ཚུན་ཆད་སྤངས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ་བློ་ ཁ་བྱེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་ཁྱད་པར་འདི་ལྟ་བུ་དག་གིས་ཀྱང་། ཟབ་མོ་ཐུགས་སུ་མ་ཆུད་ན། བདག་ཅག་ལ་སོགས་པས་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་ཅེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་འཇིགས་པའི་གནས་སུ་བྱ་བ་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ ལ་བསྙེན་བཀུར་དང་བརྟེན་པ་ལ་བསྒྲིམ་པར་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཟབ་མ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དམ་མི་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཟབ་མོ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ཙམ་དུ་ཚད་མས་གཞལ་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་གཏན་ལ་དབབ་ པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན།མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མ་ཟབ་མོ་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཡང་ སྐྲག་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟོག་གེའི་སེམས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒྲིམ་པར་བྱའི་ཐེག་པ་ལ་སྐྲག་པར་ནི་མི་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ ཉན་ཐོས་དག་གིས་བསྟོད་པ།རྟོག་གེ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་མིན་ཏེ། །བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་དང་། །སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་ཡོངས་འདས། །ཐུབ་པ་གང་དག་བསྒོམ་མཛད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཱ་ཙརྱ་མ་ཏི་ཙི་ཏྲས་ཀྱང་བདག་ནི་དོན་རྟོག་གེ་པ་སྟེ། གང་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ ཆུད་པའི་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དག་གིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་ཏེ་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ། གལ་ཏེ་ཀླུ་ཆེན་དེ་དག་ཀྱང་། །ཁྱོད་ལ་ནུས་པ་ཐོགས་གྱུར་ན། །སྲིད་པ་མི་གཙང་འབུ་ལྟ་བུའོ། ། བདག་ལ་སྐབས་ལྟ་ག་ལ་མཆིས། །ཞེས་བསྟོད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཟབ་མོའི་དོན་རིག་པ་དག་ཐར་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་བྱུང་བའི་ཟབ་མོ་རྟོགས་པ་དེ་དག་འབའ་ཞིག་འཁོར་བ་ལས་འདས་ཤིང་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྱུར་ལ། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད མས་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་འཇལ་བར་བྱེད་པའི་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལས་འདས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐོབ་ཅེས་ཏེ།དེ་ལྟར་བསམས་ཏེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་སྐྲག་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ནི་སྟོང་པ་ ཉིད་མཐོང་བས་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དཔྱོད་པའི་རྟོག་གེའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'佛陀不了知甚深'这一说法，假如声闻们这样说：'所谓佛陀是通达蕴、界、处、缘起、诸谛等法而称为佛陀，但这无生无起等甚深义，佛陀并未通达。如果说佛陀通达是虚妄的话，那佛陀宣说甚深义就更无从谈起了。'不应对此产生恐惧，这是其含义。
为什么呢？因为这'佛陀'之名并非随意安立，而是依据实义安立的。由于断除了烦恼障和所知障等一切随眠，以无分别智通达一切所知，开显智慧，故称为佛陀。
即便是如此殊胜的众生尚且未能通达甚深义，我等又怎能通达呢？不应将此视为恐惧之处。如是亲近善知识并精进依止后，佛陀是否通达甚深义，自己日后自会了知。
为何说甚深义非寻思境界？凡是可以用量度量的对象，寻思者们可以通过现量和比量来了知。但无生无起等甚深义非寻思者们的量所能度量的境界，因此不应恐惧说这不是趣入大乘的境界。
为什么呢？应当致力于去除寻思心，而不应恐惧于大乘。怎么说呢？因为此大乘非寻思者的行境。因此，诸菩萨和声闻对世尊的赞颂说：'非诸寻思境，非是凡夫行，超越心心所，诸佛所修习。'
阿阇黎摩提质多也说：'我是寻思者，即使是通达真实义的声闻和独觉，对于法身、力、无畏等的智慧也会受阻而不能趣入。'因此对世尊赞颂道：'若彼大龙尚，于汝力受阻，有如秽污虫，我何能得refuge。'
关于'为何了知甚深义者得解脱'这一问题，通达无生无起等甚深义者独自超越轮回而得涅槃，而以现量和比量度量诸法的寻思者们为何不能超越轮回获得涅槃？不应因此而对大乘产生恐惧。
为什么呢？因为断除烦恼而获得涅槃是通过见空性而获得的，仅仅思维世俗的寻思心是不能获得涅槃的。

།མོས་པ་མེད་ན་ཡང་དེ་འགྲུབ་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་མེད་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ འཇུག་པར་མོས་པ་མེད་ན་དེ་ལྟར་ན་ནི་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆུང་ངུ་རྣམས་དེ་ལ་མོས་པ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཤད་པ། ཆུང་ངུར་མོས་ཤིང་རིགས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ངན། །གྲོགས་པོ་ངན་པ་དག་གིས་ཡོངས་བསྐོར་བ། ། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེར་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡི། །ཆོས་ལ་གལ་ཏེ་མོས་མེད་གྲུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་དག་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་ཁ་ཟས་སྤར་གང་ཙམ་གཏོང་བ་ལ་མོས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་ཞིག་མཐོང་བ་དང་དོན་ཡང་བདག གི་དོན་ཙམ་ཞིག་བྱེད་པར་འདོད་པས་ན་ཆུང་ངུ་ལ་མོས་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་ཆུང་ངུ་ལ་མོས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་བོན་ཆུང་ངུ་བསགས་པས་རིགས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ངན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུར་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་ཝ་རྣམས་ཀྱང་ཝ་དང་འགྲོགས་པར་དགའི། སེང་གེ་དང་འགྲོགས་པར་མ་མོས་པ་བཞིན་དུ་མོས་པ་ཡང་ཆུང་། རིགས་ཀྱང་ངན་པས་ན་ཡང་འགྲོགས་ན་ཡང་གྲོགས་ངན་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་གྲོགས་འབའ་ཞིག་དང་འགྲོགས་པས་ན་གྲོགས་ངན་པས་བསྐོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་མོས་པ་ཡང་ཆུང་རིགས་ཀྱང་ངན་གྲོགས་ཀྱང་ངན་པས་ན། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་མེད་ན་ཆུང་ངུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མ་མོས་པས་དེའི་ཕྱིར་ ཆོས་འདི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ།།མདོ་སྡེ་མ་ཐོས་པ་སྨད་དུ་མི་རུང་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་འདི་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ནི་ངན་འདི་ནི་བཟང་ཞེས་བྱ་བ་དག་ཀྱང་གཞུང་གི་དོན་དང་ཚིག་ཐོས་ནས་གདོད་བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པར་བྱ་བར་རིགས་ཀྱི། གཞུང་མ་ཐོས་པ་རྣམས་ནི་བཟང་ངན་ཅི་ཡིན་གཏོལ་མེད་པས་མ་ཡིན་ནོ་ངན་ཏོ་ཞེས་སྨད་དུ་མི་རུང་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟོན་ཏོ། །ཐོས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པས་བློ་ལྡན་ཐོབ། །ཐོས་པ་ལ་ནི་སུ་དག་བརྙས་བྱེད་པ། །ཐོས་པ་སྣ་ཚོགས་དཔག་མེད ལུས་པ་ལ།།གཏི་མུག་པས་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱེད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པའི་བློ་བྱུང་བ་ཡང་། སྔོན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཆོས་ཐོབ་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཏེ། ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ མཁས་ཤིང་བློ་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ན་ད་ཐོས་པ་ལ་བརྙས་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མི་ཉན་པར་འདོར་ཞིང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དེ་ནི་བླུན་པོ་གཏི་མུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་གིས་མ་ཐོས་མི་ཤེས་པའི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་སྣ་ཚོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་མ་ ཐོས་ཏེ་ཕྱི་ལ་ལུས་པ་རྣམས་དོན་ཅི་བྱུང་གཏོལ་མེད་པར་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་ངེས་པར་བྱས་ཏེ།གཏན་ལ་དབབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཐོས་པ་ལ་སྟོབས་གཞན་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བས་བཟང་བ་དང་ངན་པར་བྱེ་བྲག་དབྱེ་བ་དང་། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱེ་ བྲག་དབྱེ་བ་འདི་ཡང་ཐོས་པའི་སྟོབས་ལས་མ་གཏོགས་པར་མ་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པར་མི་ནུས་ཏེ།དེ་བས་ན་ཐོས་པ་ལ་བསྒྲིམས་པ་དང་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་ལ་སྨད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཐོས་པ་དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ། ཚུལ་བཞིན་མ་ ཡིན་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཉེས་པ་ཡིན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་གདབ་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་ཆོས་རྣམས་མཉན་པར་བྱའོ་ཞེས་གླེངས་སོ།

关于'即使无信解也能成立'这一偈颂：对于无种姓者、声闻种姓者和独觉种姓者，他们对大乘法没有信解，这样反而证明了此法是大乘。为什么呢？因为小乘者对此不生信解。为说明这一点而说偈颂：
'信解小乘且种姓极劣，为诸恶友所环绕，对于甚深广大善说之法，若无信解即是成立。'
声闻们对于布施仅信解施舍一掌之食的福德资粮，对于智慧资粮也仅信解见到人无我，所求之义也仅为自利，故称信解小乘。如此，由于信解小的福德和智慧资粮，阿赖耶识所积累的福德和智慧种子也很小，故说种姓极劣，因为只具有趋入小乘涅槃的种姓。
譬如狐狸喜与狐狸为伴，不愿与狮子相处。同样，由于信解小且种姓劣，所以结交的也都是倾向声闻一方的恶友，故说被恶友所环绕。
如此信解小、种姓劣、友伴恶，对于甚深广大善说的大乘法无有信解，正因小乘者不信解，由此证明此法是大乘。
关于'不应诽谤未闻经典'这一偈颂：对于'此是佛语，此非佛语'以及'此是劣，此是胜'等判断，应当在听闻了教法的义理和文句之后才可赞叹或诽谤。对于未闻的教法，因为无法判断其好坏，不应说'非是'、'恶劣'等诽谤之语。基于此义而说偈颂：
'依随闻法得智慧，若有轻蔑于闻法，无量种种未闻法，愚者何能作定夺？'
你们通过声闻经典而生起了了知蕴界处和共相的智慧，这也是因为随顺从前善知识处所得之法，依靠闻法而获得智慧。如今却轻蔑闻法，不听大乘法而弃舍诽谤，这是愚痴之举。为什么呢？对于自己未闻不知的种种无量大乘教法，在不知其义理的情况下，怎能确定'此非佛语'？
此外，除了依靠闻法的力量，别无他法能够分辨善恶、是非。未闻者无法作此区分。因此应当精进闻法，不应诽谤未闻之法。
对于所闻之法也应如理作意，不应非理作意。关于非理作意是过失的偈颂：对于未闻之法不应诽谤，因此应当听闻诸法。

།ད་ཐོས་པའི་ཆོས་ལ་ཡང་གཞན་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པ་ཡོད་ཀྱི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་མེད་པ་དང་། ཆོས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱས་ནས། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐུར་པ་གདབ་པར་མི་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ། སྐུར་པ་བཏབ་ན་ཉེས་པ་དང་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྟན་པ། ཇི་ལྟར་སྒྲ་བཞིན་ཡོངས་བརྟགས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་མེད་ཆོས་མེད་ དགེ་འདུན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་སྟོན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་དགོངས་ནས་མེད་ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན་པ་ལས་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་བརྟགས་ན་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་གཟུང་ནས་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདག་ཉིད་བསྙེམས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་དོན་མ་རྟོགས་པས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་བ་བསྙེམས་པ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ་བདག་གི་ལྟ་བ་བསྙེམས་པ་ལས་གནས་པར་གྱུར་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ལ་མཁས་པ་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཚིག་གི་དོན་གང་ཡིན་པས་ཚོལ་ཞིང་ཉན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བློ་ཉམས་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་མ་བཙལ་ནས་གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་མེད་པའི་དོན་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ལས་མ་ཐོབ་པར་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཉེས་པ་དང་པོའོ། །ལེགས་པར་གསུངས་ལ་རབ་སྨད་པས། །བརླག་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་གཟུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་བཟུང་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ གསུང་རབ་ཐོག་མར་ཡང་དགེ་བར་དུ་ཡང་དགེ་བ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་མ་ཡིན་གྱི་བདུད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨད་པས་ན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཉམས་ཏེ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་ཆེར་བསགས་པས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ་དགོས་པའི་ཕྱིར་བརླག་པར་ འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཉེས་པ་གཉིས་པའོ། །ཁོང་ཁྲོ་སྒྲིབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་པར་བསམས་ཏེ། ཞེ་སྡང་སྐྱེད་ན་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་ པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ནི་གང་ནས་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་འོན་པ་དང་གླེན་པ་དང་ལྐུགས་པར་སྐྱེ་བ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བསྐལ་པའི་གནས་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཞིབ་ཏུ་ནི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ དོན་དུ་མི་ཤེས་པར་ཁོང་ཁྲོ་བར་མི་རིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི།སངས་རྒྱས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་འདི་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་དོན་དུ་དྲངས་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་མེད་པར་མི་ཤེས་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཁོང་ཁྲོ་ཞིང་ སྐུར་པ་བཏབ་པར་མི་རིགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟོན་ཏོ།།ཡིད་ཀྱི་ཁྲོ་བ་རང་བཞིན་གདུག་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡིད་ཀྱི་ཁྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཞེ་སྡང་ངོ་། །རང་བཞིན་གདུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་རྣམ་ པ་གཉིས་སོ།།གང་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སྡིག་པ་ལྕི་བ་ཡིན་ལ་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ནི་སྡིག་པ་ཡང་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཀྱི་ཞེ་སྡང་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་གདུག་ པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

现在对于所闻之法中的依他起和圆成实性是有的，遍计所执性是无的这样的道理，应当如理作意。不应该不如理地认为佛陀不存在、佛法不存在等一切处皆无的含义。不应该不如理作意后诽谤说这不是佛语。如果这样不如理作意而诽谤的话，为了显示其过失与过患而说偈颂：
如果按照字面义理解'无佛无法无僧'等词的含义，这并非说一切处皆无，而是针对遍计所执性而说'无'。如果按照字面义理解为一切处皆无，将获得三种过失。'我慢自大'是指执著字面义理解而不了解真实义理，安住于我慢见解中。如果安住于我慢见解中，就不会寻求和聆听大乘中所说'无我'等词的真实含义。
'智慧退失'是指这样不寻求大乘义理，不能如实了知依他起性和圆成实性是有，遍计所执性是无的智慧，而从中退失。这是第一种过失。'诽谤善说而毁灭'是指执著'无'的字面义理解为一切处皆无，而诽谤佛陀最初善说、中善说的教法不是佛语而是魔说，因此损减福慧资粮，积累大量非福，必须堕入地狱而毁灭。这是第二种过失。
'瞋恚遮蔽'是指认为大乘法不是佛说而生起瞋恨，将产生远离佛法的业障。这是第三种过失。其中远离佛法的业障是指无论转生何处都会成为聋子、愚人、哑巴，或生于边地远离善知识等。详细内容应当参见《瑜伽师地论》的阐述。
既然不了解非字面义理而生瞋恨是不应理的，就是说不应该将'无佛'等词理解为一切处皆无，而不知依他起性和圆成实性是有，遍计所执性是无，就对大乘生起瞋恨和诽谤，为此而说偈颂：
'意之瞋恚本性恶'中，'意之瞋恚'指心中的瞋恨。'本性恶'是指本性即是过失的意思。过失有两种：本性过失和遮止过失。本性过失是重罪，遮止过失是轻罪。心中的瞋恨是本性过失，具有本性恶劣的特征。

།མི་རིགས་པའི་གཟུགས་ལའང་མི་རིགས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཞེ་སྡང་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་གདུག་པ་ཡིན་པས་ན་གང་མི་ཕན་པར་སེམས་པའི་དགྲ་ལ་སོགས་པ་མི་རིགས་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་བསྐྱེད་པར་མི་རིགས་ན་གཞན་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མངོན་པའི་ཆོས་བསྡུས་པ་ལས། ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན། གང་ཆོས་སྐྱེ་བའི་ཚེ་ན་མ་ཞི་ཞིང་གདུག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྐྱེ་ལ་གང་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་མ་ཞི་ཞིང་གདུག་པར་བྱེད་པ་དེ་ ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཀྱི་ཞེ་སྡང་དེ་སེམས་གདུག་པ་ཅན་དུ་བྱེད་པས་ན་དགྲ་ལ་སོགས་པ་མི་རིགས་པར་བྱེད་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་བསྐྱེད་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་ཞེ་སྡང་བསྐྱེད་དུ་ མི་རུང་བར་བཀའ་ནན་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྣན་ཏེ་བཀག་གོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བདུན་བརྒྱ་པ་ལས་བཤད་པ། འཇམ་དཔལ་ཞེ་སྡང་ཐང་ཅིག་གིས་བསྐལ་པ་དུ་མར་བསགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྲེག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་སོག་ལེ་ལྟ་བུའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དགེ་ སློང་དག་མེས་ཚིག་པའི་མགལ་དུམ་ལ་ཡང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་མི་བྱ་ན།སེམས་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དགའ་བར་མི་ནུས་ན་གཟུ་བོ་ལྟ་བུ་དབུས་ཀྱི་ཚུལ་ཉིད་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། གཟུ་བོ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་འདི་ནི་མཁས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དགའ་བར་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཡིན་པས། རིགས་པ་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཞེ་སྡང་བར་བྱེད་པའི་གནས་ཡིན་ནམ། དད་པར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་ཁས། ལེན་པར་མི་བྱེད་ན་ནི། དེ་ཅིའི་ཕྱིར། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཆོས་ལ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མི་རིགས་པའི་གཟུགས་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་བསྐྱེད་པར་མི་རིགས་ན་སེམས་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་གཏོལ་མེད་དེ། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི གནས་ལ་ཞེ་སྡང་བསྐྱེད་པར་མི་རིགས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།མི་རིགས་ཆེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་མཁས་པ་དག་འདི་སྐད་དུ། སྦྲུལ་གྱི་གནས་སུ་ལག་བརྐྱང་དང་། །གལ་ཏེ་དེར་ནི་སྤྲུལ་ཡོད་ན། །བྱིས་པ་དོན་མེད་རྙེད་གྱུར་པའི། །ཡོན་ཏན་དེ་ནི་ཅི་ཞིག་འཐོབ། །ཅེས་ བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་གཞན་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་། །མཁས་པས་མི་དགེ་སྤང་བར་བྱ། །གལ་ཏེ་མེད་ནའང་དེ་ཅིར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཡོད་དང་མེད་ཅི་བརླག་།ཅེས་བཤད་དོ། །དེ་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་བཞག་ལེགས་ཉེས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་ བཤད་པ་ལྟར་ན་ཞེ་སྡང་འདི་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡིན་པས།རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དེས་མི་གོས་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་མི་སྡང་མི་སྐྱེད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་པ་ཉིད་ལེགས་ཏེ། བཏང་སྙོམས་སུ་གཞག་ན་ཞེ་སྡང་གི་ཉེས་པས་གོས་ པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།

关于'对不合理的形相也不应'这句话，是说既然嗔恨本性是恶毒的，那么对不利于自己的敌人等不合理的形相也不应生起嗔恨，更何况其他呢。
为什么这样说呢？就像《阿毗达磨集论》中关于烦恼的阐述说道：'如何观察烦恼的特征呢？凡是法生起时具有不寂静和恶毒的特征，生起后也使心相续不寂静和恶毒，这就是烦恼的特征。'
因此，心中的嗔恨会使心变得恶毒，所以对敌人等不合理的形相也不应生起嗔恨，这就是其含义。
世尊在诸多经典中也一再强调不应生起嗔恨。
《七百颂般若波罗蜜多经》中说：'文殊，刹那的嗔恨能焚毁多劫积累的善根。'
《声闻锯喻经》中世尊也说：'诸比丘，即使对被火烧的木块也不应生起嗔恨心，更何况对有情的身体。'
如果智者们不能欢喜大乘，应当采取中立的态度。这种中立的态度是智者们所欢喜的合理方式，依循这种合理方式，自己就能认识到这大乘是应当嗔恨的对象还是应当信仰的对象。
如果连这种认识也不接受，那么何必说对存疑的法。意思是说，对不合理的形相也不应生起嗔恨，那么对于有智慧的人们来说，这大乘是否为佛语尚且无法确定，对这种存疑的对象生起嗔恨就更不应该了，这是极不合理的。
因此智者们这样说：'如同在蛇穴中伸手，如果那里有蛇，愚人无意义地获得的那种功德有什么用？'
其他人也说：'对来世有疑惑时，智者应当断除不善。即使没有来世又如何？如果有来世或没有又有什么损失？'
因此保持舍心最好没有过失。这是说，如上所述，这嗔恨本性就是过失，那么希望不被本性过失所染污的人们不应生起嗔恨，保持舍心最好，因为保持舍心就不会被嗔恨的过失所染污。
大乘成就品释完。

། །།སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་བསྡུས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་བཏབ་ཅེས་ བྱ་བ་དག་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བདག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ལ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ལ། མི་རྣམས་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ གོ་འཕང་དག་འདོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱལ་པོ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་།རི་དྭགས་ལ་སོགས་པ་རྔོན་པས་དེད་པ་ན་སྲོག་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རི་དང་ཕུག་ལ་སོགས་པར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་ གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བས་གཞན་ལས་ཁྱད་ཞུགས་ཤིང་འཕགས་པ་དང་།སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་རྒྱ་ཆེར་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་འབྱུང་བ་ལས། འདིར་དོན་གཅེས་པ་ཉི་ཚེ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པས་ན་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཐེག་པ་ སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།གོང་དུ་དོན་ཤེས་པ་དག་དོན་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ལ་བརྒྱན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། བརྒལ་བ་གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ན། དེ་ལ་རྒྱན་ཅི་དགོས་ཞེས་པ་དང་། བརྒལ་བ་དེའི་ལན་དུ། གཟུགས་རྣམས་རྒྱན་དང་རང་བཞིན་ལེགས་ལྡན་མེ་ལོང་ནང་སོང་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱན་དུ་གཙུག་ལག་འདི་གྱུར་པར་བསྟན་ནས་ཀྱང་། དེའི་ཞར་ལ་སྨན་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་གསུམ་གྱིས་ཆོས་འདི་ལ་ཡོན་ཏན རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་ཡང་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་བསྟན་པ་དང་དེའི་རྗེས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་ཀྱང་མ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་དེ་ལྟར་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ལ་འདི་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་གྱི། གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་ ཏུ་བསྒྲུབས་སོ།།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། མི་ཤེས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་དགའ་བ་དང་མགུ་བའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དག་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ་ རིམ་པ་གང་གིས་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་རིམ་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་རིམ་པས། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བཙལ་དགོས་པས་ན། ད་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་ པ་བསྟན་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་སོང་དང་ཁས་བླངས་རྟོགས་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །དབྱེ་བའི་རང་བཞིན་རྣམ་བཞིའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་སྟོན། །ཐེག་ཆེན་མཆོག་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ ལ་སྐྱབས་སོང་བས།།དེ་ཉིད་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་མཆོག་ཏུ་རིག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་རྣམ་པ་བཞིར་དབྱེ་བའི་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱབས་སུ་ སོང་བ་དེ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ལས་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞིས་ཁྱད་ཞུགས་པས་ན།སྐྱབས་སུ་སོང་བ་གཞན་པས་མཆོག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ཀུན་དུ་སོང་བའི་ཁྱད་པར་དང་། ཁས་བླངས་པའི་ཁྱད་པར་དང་། རྟོགས་ པའི་ཁྱད་པར་དང་།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པས་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པས་ན་ཁས་ལེན་པ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །བདག་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པས་ན་རྟོགས་ པ་ཁྱད་ཞུགས་སོ།

《皈依差别摄颂》中说：'皈依'、'发菩提心'和'发愿'这三者是同一个意义。其中，声闻和独觉为了自己究竟涅槃而皈依三宝，帝释天和梵天等为了世间受用而皈依，人们为了世间地位而皈依国王，野兽等被猎人追逐时为了保命而皈依山洞等处。
菩萨们皈依三宝是为了自他二利而皈依，所以超胜于其他皈依。关于皈依的广大内容在《瑜伽师地论》中有详述，此处仅摄取重要内容而说，故称为'摄'，并以此造颂。
为何在乘之成就品后解说皈依差别品呢？上文说知义者以说义门而庄严法，有人质疑说：'如果法本具功德，何需庄严？'对此质疑的回答是：'诸色具庄严及自性妙相入镜中'等一颂，说明此论成为彼义之庄严。并顺便以药等三喻说明此法具三种功德。
如是宣说后，对于'大乘非佛语，岂有功德'之邪执，证成此即是大乘，是佛语。如是成立大乘后，令怀疑者及不知者生起殊胜欢喜，寻求成佛之方便，知此大乘即是成佛之道，非余能成。
以大乘教法方式示现皈依三宝之次第，应求无上菩提，故今依皈依门而说入法之理。以大乘方式皈依是自他获得圆满安乐之因。
'遍行及誓许，证悟并胜伏，分别自性四，显示义差别。为求大乘胜，皈依诸宝故，应知即此是，皈依中最胜。'此中，以发心自性四种差别义，菩萨以大乘方式皈依三宝，以四种殊胜超胜世间及出世间皈依，故应知此皈依胜于其他皈依。
四种差别是：遍行差别、誓许差别、证悟差别和胜伏差别。其中，为度化一切众生而趣入故，遍行超胜；誓愿成佛故，誓许超胜；证悟无我性故，证悟超胜。

།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཕན་ཆད་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་ན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ། བཞི་པོ་འདི་ནི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་ འཆད་དོ།།དེ་ལྟར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་འདི་དཀའ་བ་མང་པོས་བསྒྲུབ་དགོས་ན་ལ་ལ་ནི་མི་སྤྲོ་བ་ཡོད་དེ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་བསྒྲལ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཕན་ཆད་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་བཏང་དགོས་པ་བསྒྲུབ་དཀའ་སྟེ། དེ་བས་ན་ལ་ལ་དག་དེ་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་སེམས་ཞུམ་པར་གྱུར་པ་ ཡོད་པས་སེམས་ཞུམ་པའི་དབང་དུ་མི་བཏང་ཞིང་ཕན་པ་དང་དོན་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་དགའ་བ་དང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ།།གང་ཕྱིར་ཐོག་མར་རེ་བ་བྱ་དཀའ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྨོན་ལམ་འདེབས་ པ་ལ་བྱའོ།།དེ་ལ་དང་པོ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་བདག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་དགོན་པ་ལས་བསྒྲལ་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ཤིང་སྨོན་ལམ་གདབ་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དཀའོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མར་དེ་བསྒྲུབ་དཀའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་ བཏང་བའི་སྒོ་ནས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་རིམ་གྱིས་ས་བཅུ་མན་ཆད་དུ་བསྒྲུབ་པ་ཡང་ཤིན་ཏུ་དཀའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཕན་བྱ་དོན་ཕྱིར་བསྒྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་ས་བཅུ་མན་ ཆད་བསྒྲུབས་ཏེ།ས་བཅུ་འདས་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པ་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་སེམས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་དགོད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཞག་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐབས་དེས་འཁོར་ བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པས་ན།སེམས་ཅན་ཕན་བྱ་དོན་ཆེན་གྲུབ། །ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཕྱིར་ཐེག་ཆེན་འདི་ལ་སྐྱབས་དོན་མཆོག། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་དཀའ་བ་སྤྱད་ནས་མཇུག་ཏུ་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཐབས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྒོར་སྐྱབས་སུ་སོང་བས་ན་དེ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྐྱབས་སོང་བ་བས་ཀྱང་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་མདོར་ན་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ། སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ ཁྱད་པར་དང་།འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །གང་ཕྱིར་ཐོག་མར་རེ་བ་བྱ་དཀའ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བས་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མར་དེ་བསྒྲུབ་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བས་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཕན་ཕྱིར་དོན་ཆེན་གྲུབ། །ཅེས་བྱ་བས་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ།།གྲགས་པའི་རྒྱུར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡིན་པར་གྲགས་ཏེ། དེ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

从发菩提心以后，胜过帝释等世间众生以及声闻等出世间的一切众生，故称为殊胜超越。这四种详细的内容将在下文解释。如是皈依中的殊胜之处需要通过诸多难行来成就，有些人会因此不生欢喜，故说此'应当皈依的偈颂'。如是菩萨为了获得无上菩提以及度化一切众生，以大乘方式皈依三宝。
从发菩提心以后，在三个无数劫中需要舍弃头颅手足等，难以成就。因此有些人不愿趣入而生怯懦之心，为了不让他们因怯懦而退却，通过显示其利益和重大意义来生起欢喜心，故造此偈颂。
'初发大愿实为难'，此中'愿'指发菩提心和发愿。在最初凡夫阶段，发愿'愿我证得无上菩提后，度脱一切众生出离轮回荒野，安置于涅槃及一切智智中'，如此发愿实在困难，此为其义。
'历经千劫难修成'，如是发菩提心后，为了证得无上菩提及度化一切众生，在三个无数劫中，通过舍弃头颅手足等内外诸物，从胜解行地开始逐渐修至十地以下，此等修行极为困难，此为其义。
'为利众生成大义'，如是发菩提心后，经三无数劫难行，修至十地以下，超越十地后，获得佛地及证得无二智慧。此智慧善巧于安置众生于涅槃及一切智智中的方便，以此方便直至轮回终尽度化众生，故说'为利众生成大义'。
'是故大乘皈依胜'，如上所说，以大乘方式发菩提心后，历经难行，最终获得利益一切众生的方便即佛果，故通过大乘门皈依较世间和出世间的皈依更为殊胜。
此偈颂简要显示三种意义：愿的殊胜、修行的殊胜和获得果位的殊胜。'初发大愿实为难'显示愿的殊胜；'历经千劫难修成'显示修行的殊胜；'为利众生成大义'显示获得果位的殊胜。
'显示为名因'是指种种难行以及地和波罗蜜多为菩萨行而闻名，此即显示为无上菩提之因，此为其义。

།སྔར་གླེངས་པའི་ཐམས་ ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བཞིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྐྱབས་སུ་སོང་བས་འཕགས་སོ་ཞེས་གླེངས་པ་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པར་བྱ་བའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་ཕྱིར་གང་བཞུགས་དང་། །ཐེག་པ་ཡེ་ཤེས་ཀུན་སོང་མཁས་པར་ལྡན། །མྱ་ངན་འདས་ལ་འཁོར་ཞིང་རོ་གཅིག་པ། །བློ་དང་ལྡན་པས་ཀུན་འགྲོར་འདི་རིག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་ པས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཁྱད་ཞུགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་བཞི་ནི། སེམས་ཅན་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། ཐེག་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་བདག་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཏེ། འདིས་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་བལྟའོ། །ཉན་ཐོས་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྟོགས་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་དེ། འདིས་ནི་ཐེག་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཉན་ཐོས་དག་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ ཙམ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་དེ། འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཉན་ཐོས་དག་ནི་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་སྟེ། འཁོར་བར་ཡང་འགྲོ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་འགྲོའོ། །དེ་ལ་འཁོར་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞི་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའོ།།རོ་གཅིག་པ་ནི་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡང་དེའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་གཏོང་། སྙིང་རྗེས་འཁོར་བར་མི་ གཏོང་སྟེ་གཉི་ག་འཇུག་པས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཁོར་བ་སྟོང་པར་མཐོང་བས་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་ལ་མི་རྟོག། །སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་དགའ་བས་ན་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་དུ་མི་ལྟ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཁས་བླངས་པའི་དོན་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་བཤད་ནས། ཁས་བླངས་པའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁས་བླངས་པའི་དོན་དེ་ཡང་ཁྱད་ པར་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཐོབ་པའི་ཁྱད་པར་རོ། །དགའ་བ་མང་པོས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཚོལ་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་དག་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ན་བདག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་ཁས་ལེན་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་གང་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཐོབ་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་ཁས་ལེན་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ། འདིས་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་ བསྟན་ཏོ།

关于前面所说的'遍行义偈颂'，即以上述普遍遍行等四种殊胜特征归依大乘，以世间和出世间的归依而超胜，对此遍行义广说偈颂。
为度化一切众生而安住，通达乘与智慧遍行善巧，于涅槃轮回一味，具慧者应知此遍行。
具足四种遍行，应知遍行殊胜。四种遍行是：众生遍行、乘遍行、智慧遍行、涅槃遍行。
其中声闻为自身证得涅槃而趣入，菩萨为度化一切众生出离轮回苦而趣入涅槃，由此应知具足众生遍行。
声闻为证悟声闻乘而发心，菩萨为通达声闻乘、缘觉乘及大乘而发心，由此显示具足乘遍行。
声闻仅为证悟人无我而发心，菩萨为通达人无我和法无我二者而发心，由此显示具足智慧遍行。
声闻为证得寂静一分涅槃而发心，菩萨的涅槃是遍行的，即趣入轮回也趣入涅槃。其中轮回是五蕴的自性，寂静是断除五蕴相的涅槃。
一味是指轮回的自性即是涅槃的自性，涅槃的自性即是轮回的自性。以智慧不舍涅槃，以悲心不舍轮回，由于二者皆入，故称涅槃遍行。
由于不分别其功德与过失，即以智慧见轮回为空性故不分别轮回过失，以悲心乐于利益众生故亦不视涅槃为功德。
关于'誓愿义偈颂'，即说明遍行义后，为广说誓愿义而作偈颂。
誓愿义应以三种殊胜了知：发愿殊胜、修行殊胜、证得殊胜。
关于'以众多欢喜寻求最上菩提'，声闻归依三宝时发愿'愿我证得涅槃'，菩萨归依三宝时则发愿'愿证得所归依佛陀的自性'而发菩提心，由此显示发愿殊胜。

།ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བར་སེམས་བསྐྱེད་ཅེ་ན་དགའ་བ་མང་པོའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོས་ནས་དགའ་བ་དང་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ། ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་དེ་ བདག་གིས་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་རྣམས་སྐྱོ་བ་མེད་པར་དཀའ་བ་སྤྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པའི་གཏང་བར་བྱ་བ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད་ ས་བཅུ་མན་ཆད་སྐྱོ་བ་མེད་པར་ཁས་ལེན་ཏེ།འདིས་བསྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །རིམ་པར་སངས་རྒྱས་ཀུན་མཚུངས་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་ས་བཅུ་མན་ཆད་རིམ་གྱིས་བསྒྲུབས་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀུན་དང་སྐུ་མཉམ་པ་དང་། གསུང་མཉམ་པ་དང་། ཐུགས་མཉམ་པ་དང་། ཚོགས་མཉམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིས་ནི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །སྐུ་གསུམ་བརྙེས་པས་ན་སྐུ་མཉམ་མོ། །ཡེ་ཤེས་བཞི་བརྙེས་པས་ན་ཐུགས་མཉམ་མོ། །ཚངས་པ་དང་བྱ་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་དབྱངས་ཀྱིས་སོ་སོར་ཡང་དག པར་རིག་པ་བཞིས་སྟོན་པས་ན་གསུང་མཉམ་མོ།།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བརྙེས་པས་ན་ཚོགས་མཉམ་མོ། །ཁས་བླངས་མཆོག་ཏུ་བློ་ལྡན་དེ་རིག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བློ་ལྡན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱ་སྟེ། ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ གསུམ་དང་ལྡན་པ་ལས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁས་བླངས་པ་ལས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཁས་བླངས་པ་དག་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ཁས་བླངས་པའི་ཁྱད་པར་དུ་སངས་རྒྱས་སྲས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།གོང་དུ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཁྱད་པར་ཁས་བླངས་པ་ཁྱད་ཞུགས་པར་བསྟན་ནས། ད་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན་གྱིས་ཁས་བླངས་པ་དེ་ཁྱད་ཞུགས་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས།ཞེས་བྱ་མོད་ཀྱི། དེ་དག་གསུང་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲས་ཞེས་བྱའི་ཐུགས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲས་ཞེས་མི་བྱའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྲས་རྣམས་ནི་ཐུགས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲས་ཡིན་པས་སྲས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་ ཀྱི་མཆོག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཁས་བླངས་པའི་ཁྱད་ཞུགས་པར་སྟོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྲས་མཆོག་ཏུ་ནི་གང་སྐྱེས་པ། །སེམས་དང་ཤེས་རབ་དང་ནི་ཚོགས་ལྡན་སྙིང་རྗེ་དང་། །ས་བོན་མ་དང་མངལ་གནས་མ་མ་མཚུངས་པ་མེད། །དེ་ནི་ཁས་བླངས་མཆོག་ཏུ་བློ་ལྡན་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རིགས་མི་གཅོད་པར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ས་བོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མངལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། མ་མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ས་བོན་དང་ཁུ་བ་གཞག་གི་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་ས་བོན་དེ་ཡང་བཙུན་མོ་དམ་པ་ལ་གཞག་གི་བྲན་མོ་ངན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་བཞག་པའོ། །དེ ལྟར་ན་ཕ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།མ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ལ། མངལ་གྱི་གནས་ཀྱང་རླུང་དང་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པས་ཉམས་པར་ཡང་མ་བྱས་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཞག་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚང་ནས་མངལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། བདེ་བར་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་གལ་ ཏེ་མ་མས་བཀྲུ་བ་དང་།ནུ་མ་སྣུན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞལ་ཏ་ལེགས་པར་བྱེད་པའི་ལག་ཏུ་སོང་སྟེ། རིམ་གྱིས་སྐྱེས་ནས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རིགས་མི་གཅོད་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ།

如果问为什么要发心获得佛果，是因为有很多欢喜的缘故。听闻诸佛世尊的力、无畏等功德后生起欢喜和信心，想要获得具有如是功德的佛果，因此而发心。
'无有厌倦行难行'这句话的意思是，发心之后为了获得佛果，从布施头颅手足等难行之事的角度，从胜解行地以上直至十地以下都无有厌倦地承诺。这显示了修行的殊胜。
'次第趋入等诸佛'这句话的意思是，如是从十地以下次第修行后，在佛地成佛时，获得与诸佛身等、语等、意等、事业等。这显示了果位的殊胜。获得三身故身等，获得四智故意等，以梵音和迦陵频伽音宣说四无碍解故语等，圆满获得福德智慧二资粮故事业等。
'智者应知胜誓愿'这句话中，智者是指菩萨，由于具有三种殊胜，应当了知菩萨的誓愿较声闻的誓愿更为殊胜，这是其含义。
关于'又以其他偈颂显示誓愿的殊胜即佛子中最胜诞生'这句话，在上文以三种功德显示誓愿的殊胜之后，现在又以其他偈颂显示该誓愿的殊胜。其义如何呢？虽然发心趋向声闻缘觉菩提的人也称为佛子，但他们是从佛语中诞生的佛子，不是从佛意中诞生的佛子。发心趋向无上菩提的佛子是从佛意中诞生的佛子，故称为最胜诞生，从佛子中最胜诞生的角度也显示誓愿的殊胜。
'诸佛最胜子诞生，具足心慧悲资粮，种子母胎乳母等，无与伦比智者知'这些偈颂的意思是，如转轮王之子具足四种功德且不断转轮王种姓而住。四种功德是什么呢？即殊胜种子、殊胜之母、殊胜胎藏、殊胜乳母。其中殊胜种子是指唯有转轮王自身的种子精液，而非他人的。殊胜之母是指将种子置于贵妃体内，而非置于低贱婢女等体内。如是则成为殊胜之父和殊胜之母，胎位也未被风、胆、痰等所损害。如是日月圆满后胎藏圆满，安乐诞生后，若得到善于沐浴、授乳等照料的乳母之手，渐次长大后则不断转轮王种姓而住。

།དེ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མཚུངས་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པར་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐྱེས་པ།དེ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཁས་བླངས་པ་པས་ཁས་བླངས་པའི་མཆོག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚུངས་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི། ས་བོན་མཚུངས་པ་མེད་པ་དང་། མ་མཚུངས་པ་མེད་པ་དང་། མངལ་གྱི་གནས་མཚུངས་པ་མེད་པ་དང་། མ་མ་མཚུངས་པ་མེད་ པའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་ས་བོན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ། དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་གནས་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ས་བོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ རིགས་ཅན་ནམ།རིགས་མེད་པས་སེམས་བསྐྱེད་ན་ནི་ས་བོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །ས་བོན་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མར་འགྱུར་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཞན་མར་གྱུར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་མི་གཅོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མངལ་གྱི་གནས་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ན་འཚང་རྒྱ་སྟེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སེར་སྣ་ལ་སོགས་ པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་མ་བྱས་ན་གདོད་འཚང་རྒྱ་བའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་གྱི།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དྲི་མ་ཅན་དུ་གྱུར་པའི་རྟེན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་གལ་ཏེ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་མ་མ་བྱས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་མ་ལྟུང་བར་འཁོར་བ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྤྱོད་པ་རྒྱུན་མ་བཅད་ན་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པར་སྐྱེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་མི་གཅོད་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་མངོན་པར་སྐྱེས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པར་སྐྱེས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལས་འཕགས་པར་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་མངོན་པར་སྐྱེས་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་ནོ། །ལེགས་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད། ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བྱས་པས་ཁས་ལེན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོན་ཏན་རྣམ པ་བཞི་དང་ལྡན་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་ལེགས་པར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལེགས་པར་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་འཇིག་རྟེན་པ་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ལུས་བས་ཀྱང་ལུས་ཁྱད་ཞུགས་པར་འཐོབ་པས་ཁས་ལེན་པ་དེ་ཁྱད་པར་ དུ་འཕགས་པར་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ།།སྣ་ཚོགས་མཚན་རྣམས་ཀུན་གྱིས་ལུས་བརྒྱན་ཅིང་། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྨིན་བྱའི་ཕྱིར་ནི་དེ་སྟོབས་ཐོབ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བ་བདེ་ཆེན་མཐའ་ཡས་རྙེད། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྐྱབ་ཕྱིར་ཐབས་ཆེན་བཤམས་པ་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་སུ་སྐྱེས་ན་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འཐོབ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། མི་ཕལ་པ་དང་མི་འདྲ་བའི་མཚན་གྱིས་བརྒྱན་པའི་ལུས་ཐོབ་པ་དང་། རྒྱལ་ཕྲན་གཞན་ཚར་གཅོད་པའི་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་སྲིད་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ བདེ་བ་ཐོབ་པ་དང་།རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་གཙུག་ལག་དང་། རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཐོབ་བོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐྱེས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་པའི་ལུས་ཐོབ་པས་ན་ གཟུགས་བཟང་པོའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་ཏེ།སྣ་ཚོགས་སྨོས་པ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་ཡང་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་བས་འཕགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་འཕགས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འཕགས་ཏེ་གནས་ན་གནས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གསལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་འཕགས་སོ།

同样地，菩萨们具足四种无与伦比的功德而生为佛子，应当了知这比声闻等的誓愿更为殊胜。四种无与伦比是：无与伦比的种子、无与伦比的母亲、无与伦比的胎位、无与伦比的保姆。
依止大乘的菩萨们成就无上菩提的种子即是菩提心。安住于菩萨种性后发菩提心即成为种子，若是声闻、缘觉种性或无种性者发心则不能成为种子。
若此种子在六波罗蜜中，般若波罗蜜成为母亲，而其他波罗蜜成为母亲则不能延续佛种。
此外，若具足如胎位般的福德智慧二资粮则能成就。为什么呢？因为福德智慧二资粮是成就无上菩提的所依。
福德智慧二资粮若未被其违品吝啬等染污，才能成为成就的所依，若被违品染污则不能成为所依。
如是生于佛种后，若以大悲为母，不堕涅槃边际而不断菩萨行于轮回中，则能成就。如是具足四种功德而生，则能住于不断佛种。
'此乃殊胜生'者，具足四种功德而生即是超胜于声闻缘觉而生，故为殊胜生。
善生者即是，以身之殊胜而成就殊胜誓愿，以其他偈颂宣说。具足四种功德而生即称为善生，善生的菩萨获得超胜于世间帝释等及出世间声闻等身体的殊胜身，故誓愿殊胜，为显示此义而作偈颂：
'种种妙相庄严身，为熟有情得大力，获佛寂乐无边际，为护众生知大方。'
譬如生为转轮王子则获得具足四种功德的殊胜身。何为四种？获得异于凡夫的相好庄严身、获得降伏诸小王的力量、获得王位受用的安乐、获得通达王政典籍及一切明处的智慧。
同样，生为佛子的诸菩萨获得三十二相八十随好庄严的身体，故具足妙色殊胜。所说'种种'者，虽然转轮王亦有相好，为显示超胜于彼而说'种种'。
云何超胜？以三方面超胜：安住处所、圆满光明、究竟圆满而超胜。

།དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་དེ་དགྲའི་ཚོགས་རྣམས་གཞོམ་པར་ནུས་པའི་ལུས་ཀྱི་རྩལ་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱ་བ་དང་། དད་པ་རྣམས་ས་བཅུ་ལ་བཀོད་དེ། ཡོངས་སུ སྨིན་པར་བྱ་བའི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་མཐུ་དང་ལྡན་ཏེ།དེ་བས་ན་སྟོབས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་སྲས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་ བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་ཡེ་ཤེས་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་བདེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །དེ་དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་ བའི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་གཙུག་ལག་དང་།རིག་པའི་གནས་ལ་མཁས་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་བཙོན་ར་ནས་བསྒྲལ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འཁོད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གང་ཡིན་ པ་མཁྱེན་ཏེ།དེ་བས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །ཐབས་ནི་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་འཁོར་བ་ན་གནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་མི་གོས། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མི་ལྟུང་ངོ་། །ཡང་ལེགས་ པར་སྐྱེས་པ་དེ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་མི་གཅོད་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པར་སྐྱེས་པ་ནི་ལེགས་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ།དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་ པོའི་རིགས་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་མི་གཅོད་པར་གནས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ།།ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་ནི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དང་དབང་ཐོབ་པ་མེད་པ་དང་། ལྷག་པར་བྱ་བ་བརྟགས་པ་ལ་མཁས་པ་ དང་།ཚར་བཅད་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་འོད་ཟེར་ཆེན་པོས་དབང་བསྐུར་བྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་སྲས་སུ་ལེགས་པར་སྐྱེས་པ་དེ་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ སྲས་སུ་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱོགས་བཅུའི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།འདིས་ནི་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནི་ཆོས་ལ་དབང་བ་ཀུན་དང་ཤིན་ ཏུ་ལྡན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་ཕན་ཆད་འབངས་དཀོར་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་དབང་བ་ཀུན་ལ་མི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ས་བཅུར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་ཕན་ཆད་ཇི་ སྙེད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་ཏེ། འདི་ནི་དབང་ཐོགས་པ་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྟོན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་ སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་དེ་འབངས་རྣམས་ལ་དོན་ཅི་དང་ཅི་ལྟ་བ་ལ་མཁས་པ་དང་།རྒྱལ་པོའི་གཙུག་ལག་དང་། བཟོའི་གནས་ལ་མཁས་པ་བཞིན་དུ། དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཁོར་དགེ་སློང་ཕ་དང་། དགེ་སློང་མ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ དུ་ཆོས་དང་ཅི་བསྟན་པ་ཤེས་པ་དང་།འཁོར་དེ་དག་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱང་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིས་ནི་ལྷག་པར་བྱ་བ་བརྟག་པ་ལ་མཁས་པར་བསྟན་ཏོ། །བསླབ་པ་བཅས་པས་ཕན་གདགས་པ་དང་ཚར་གཅོད་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བསླབ་པ་བཅས་པ་ནི་མཁས་པའི་ལྷག་ པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྟན་པའོ།

比如转轮王的太子具有能够降伏敌众的身体力量一样，菩萨也具有使不信者生起信心，使有信心者安住于十地，使其成熟的身语意三种力量，因此具有力量的殊胜。
比如转轮王的太子生来就享受圆满的受用安乐一样，生为佛子的菩萨也将体验断除一切烦恼障和所知障的智慧安乐、无量大乘三昧、力、无畏等安乐，因此也具有安乐的殊胜。
比如转轮王太子精通王政典籍和各种学问一样，生为佛子的菩萨也了知如何解救一切众生出离轮回牢狱，安置于涅槃的方便，因此也具有智慧的殊胜。
方便即是智慧和悲心。其中具有智慧故虽住轮回而不为轮回过患所染，具有悲心故不如声闻那样堕入单纯的涅槃。
另外，以其他偈颂说明善生者不断佛种，即具足四种功德而生为善生者。比如转轮王太子具足四种功德则不断转轮王种姓一样，菩萨也具足四种功德则不断佛种，故造此偈颂。
四种功德是：获得灌顶、无碍自在、善巧观察所应作事、能行折服与饶益。
'诸佛大光明灌顶'，如转轮王太子善生者获得王储灌顶一样，生为佛子的菩萨在获得第十法云地时，也将得到十方如来以十方光明灌顶为法王太子，这说明获得灌顶。
'于诸法自在具足'，比如转轮王太子受灌顶后，对臣民财物无有所谓'于某些无权'之说而是完全自在一样，菩萨获得十地灌顶后，对一切应知、应断、应证、应修之法都具有现前智慧，这说明无碍自在。
'了知佛会众会相'，比如转轮王太子精通臣民各种事务以及王政典籍和工巧明处一样，获得灌顶的菩萨也了知佛陀在比丘、比丘尼等眷属中所说何法，也了知调伏彼等眷属的方便，这说明善巧观察所应作事。
'以立学处行摄折'，立学处是说明智者增上戒学处。

།དཔེར་ན་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་སྲས་ཉེས་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཚར་གཅོད་ཅིང་ཆད་པས་གཅོད་པར་ཡང་ནུས་ལ་ལེགས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཕན་གདགས་ཤིང་བྱ་དགའ་བྱིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ཤིང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་གཟེངས་བསྟོད་པར་ཡང་ནུས་ལ་བསླབ་པ་ལ་མི་གནས་ཤིང་སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཚར་གཅོད་ཅིང་ཆད་པས་གཅོད་པར་ཡང་ནུས་ཏེ།འདིས་ནི་ཚར་གཅོད་ཅིང་ཕན་འདོགས་ པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ཁྱད་པར་དེ་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་བློན་པོ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དང་འདྲ་བས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་དོན་རྣམ་པ་བཞི་བྱེད་པ་ནི་བློན་པོ་ཆེན་པོའོ། །བཞི་གང་ ཞེ་ན།ནང་ན་སྤྱོད་པ་དང་། མཛོད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱན་པ་དང་། བློ་གསང་བ་ལ་ཡིད་བརྟན་པ་དང་། བསྒོ་བ་ལ་དབང་བའོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྒོར་སེམས་བསྐྱེད་པས་ཡང་དོན་རྣམ་པ་དེ་བཞི་བྱེད་པས་ན་བློན་པོ་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ། ། བློན་པོ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེན་ན་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་པོས་ཐུགས་བརྟན་པར་བྱ་བའི་གནས་ཡིན་པས་ཞལ་ཏ་དག་བྱེད་ཅིང་བཙུན་མོ་དམ་པའི་ནང་དུ་ཡང་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས ཐུགས་བརྟན་པའི་གནས་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ནང་དུ་འཇུག་ཅིང་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཕྱོགས་རྣམས་རྒྱ་ཆེན་རྟག་ཏུ་སྤྱན་ཡང་བྱེད། །ཅེས་པ་ལ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ནོར་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བང་མཛོད་རྣམས་ མི་འཁྱམས་པ་དང་།མི་བརླག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་སྦྱིན་བྱེད་ཅིང་ཉུལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་སྤྱན་བྱེད་དེ།མི་བརྗེད་པར་སེམས་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །གསང་བའི་གནས་ཀྱང་རྣམ་གསུམ་རྟག་པར་ཤིན་ཏུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་གསང་བ་ལ་ཡིད་བརྟན་པས་བཀའ་བགྲོས་པ་གསང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་ འཇུག་ཅིང་།རྒྱལ་པོའི་གསང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་གནས་གསུམ་རྟག་ཏུ་འཛིན་ཏེ། གསང་བ་གསུམ་ནི། སྐུ་གསང་བ་དང་། གསུང་གསང་བ་དང་། ཐུགས་གསང་ བའོ།།དེ་ལ་སྐུ་གསང་བ་ནི་ལོ་ཉེས་ཆེན་པོ་དག་གི་ཚེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཉ་ཆེན་པོའི་ལུས་བསྟན་ནས་སེམས་ཅན་གསོས་པ་དང་། ནད་ཀྱི་བསྐལ་པ་དག་གི་དུས་ན་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ལྷའི་ལུས་ལྟ་བུར་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གསུང་གསང་བ་ནི་བྱིན་གྱིས་ བརླབས་ནས་རྩིག་པ་དང་།ཤིང་དང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་འཆད་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བའོ། །ཐུགས་གསང་བ་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་སེམས་ཅན་བླུན་པོ་དག་གིས་ཀྱང་ཆོས་ཟབ་མོའི་དོན་རྟོགས་པའོ། །སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་ཀྱང་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་རྒྱལ་པོའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱེད་ཅིང་འབངས་ཆབ་འོག་ཏུ་གཏོགས་པ་རྣམས་སྐྱོང་ཞིང་ཚིམ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་སྲིད་དུ་ཁམས་གསུམ་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེས་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་མི་དགེ་བ ལས་བཟློག་ཅིང་དགེ་བ་ལ་གཞག་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཞག་པར་བྱ་བའི་དོན་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་དེ།ཚེ་རབས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་གར་སྐྱེས་ཀྱང་ལས་བྱེད་པས་ན་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་བྲེང་མ་ཆད་པར་ བྱེད་པས་ན་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

比如说，获得灌顶的转轮王太子能够惩治作恶者并予以处罚，也能够对行善者给予帮助和奖赏。同样地，获得灌顶的菩萨也能够对持守戒律、具有功德者给予帮助和赞扬，也能够对不守学处、具有过失者予以惩治和处罚。这里说明了惩治和帮助的作用。
又说'其殊胜如大臣偈颂所说'，是说大乘之道的殊胜特点如同大臣的方式，其中有四种作用是大臣所为。哪四种呢？即内廷行走、掌管所有库藏、受信于密议、掌管教令。同样地，发起大乘心者也具有这四种作用，因此以大臣为喻而作偈颂。
'如大臣般趣入波罗蜜'，比如说国王的大臣是国王信任之人，能够处理政务并进入后宫内院，同样地，菩萨也是如来信任之人，能够趣入并修行十波罗蜜等。
'常时观察广大菩提分'，比如说国王的大臣为了使各种珍宝库藏不失散、不损坏而经常巡视管理，同样地，菩萨们也经常观察作为获得无上菩提之因的三十七菩提分法等广大佛法，如《楞伽经》等经典中所说的内容，牢记于心而不忘失。
'为持三种密处故'，比如说国王的大臣因受信于密事而参与所有密议，并持守国王的一切秘密，同样地，大菩萨们也经常持守如来的三种密处：身密、语密、意密。其中身密是指在大饥荒时，大菩萨示现大鱼身以养活众生，在疾病劫时示现如天人身的大医王等。语密是指加持后从墙壁、树木、虚空等处发出说法声。意密是指加持后使愚钝众生也能领悟甚深法义。
'常时不断为众生利益'，比如说国王的大臣处理国王的一切事务，护养并满足属民，同样地，菩萨们也以慈悲遍及三界一切众生，使其远离不善、安住善法，以及安置于涅槃之事常时不断地进行。从一世到一世，无论转生何处都在做这些事业，故称为'常时而作'。每一刹那都在不间断地做，故称为'相续不断而作'。

།རྟོགས་པའི་དོན་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་དང་ཁས་ལེན་པའི་དོན་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྟོགས་པའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདིར་སྐྱབས་སུ་སོང་ན་དོན་མདོར་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་ མེད་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ་ཞིབ་ཏུ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བརྒྱད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བསོད་ནམས་ཕུང་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་ཉིད་དུ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལ་མོས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་དད་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་ཚེ་ན་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་སེམས་ཅན་ གྱི་མཐའ་ཇི་ཙམ་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །སྲིད་གསུམ་བླ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མོས་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དུས་ན་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཀུན་ལས་འཕགས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཡོན་ཏན་གཉིས་པའོ། །སྲིད་པའི་བདེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཤེས་བཞིན་དུ་ནི་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་དུས་ན་ལྷ་དང་མིའི་ ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ཡོན་ཏན་གསུམ་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་རབ་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་ན་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་སྟེ། དགའ་བའི་མཆོག་ཀྱང་རྙེད་དོ། །དེ་བས་ན་ས་དང་པོའི་ངེས་པའི་ཚིག་ཏུའང་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དང་པོ་ཉིད་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཉེས་པ་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་དེས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཞི་བར་བྱེད་དོ།།དེའི་ཚེ་ན་བདག་ཉིད་འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་འདས་པས་ན་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ཞིའོ། །བདག་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇིགས་པ་ལྔ་ཡང་མེད་པར་བྱེད་པས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཡང་ཞི་བར་བྱེད། འཇིགས་པ་ལྔ་ནི་འཚོ་ བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཁོར་གྱི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་འགྲོར་ལྟུང་བའི་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་འཕོའི་འཇིགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཡོན་ཏན་བཞི་པའོ། །བློ་མཆོག་བདེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བརྒྱད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ པའི་དུས་ན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་ན།ཆོས་མཆོག་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པའི་དཔེ་ཡང་རྒྱ་མཚོའི་གྲུ་བོ་ཆེས་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །བློ་མཆོག་ བདེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་ཆེན་ཕུང་པོ་མཆོག་རབ་རྟག་པའི་སྐུ་སྟེ་དགེ་བའི་ཚོགས། །བག་ཆགས་ལས་ཀྱང་བཟློག་ཅིང་སྲིད་ཞི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ས་བཅུ་འདས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཆེན་པོའི་ཕུང་པོ་མཆོག་རབ་རྟག་པའི་སྐུ་དགེ་བའི་ ཚོགས་ཀྱང་འཐོབ་སྟེ།འདི་ནི་ཡོན་ཏན་དྲུག་པའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་བཟློག་པ་ཡང་འཐོབ་སྟེ། འདི་ནི་ཡོན་ཏན་བདུན་པའོ། །སྲིད་ཞི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་འཐོབ་སྟེ། འདི་ནི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང་ བའི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པས་ཆོས་ཆེན་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཆེན་སྐུ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུལ་དུ་གྱུར་པས་མཆོག་རབ་ཅེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་འཁོར་བའི་མཐའ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་དང་ ནམ་མཁའི་མཐའི་བར་དུ་གནས་པས་རྟག་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ།

关于为了证悟而作偈颂，在阐明普遍之义和承许之义之后，现在为了广说证悟之义而作偈颂。在此大乘中若皈依，简要而言，将证悟人无我和法无我，详细而言，将证得八种功德，此为其义。
关于'福德大蕴'，最初由于对甚深广大的大乘经典生起信解力而生起大信心时，将获得等同虚空界和有情边际的福德资粮，这是第一种功德。
关于'三有之上'，如是生起信解后，为自他利益发起无上菩提心时，将超越欲界、色界、无色界一切有情，这是第二种功德。
关于'轮回安乐'，不是由业和烦恼力而生，而是以正知而受生轮回时，将享受圆满的人天受用，这是第三种功德。
关于'苦蕴寂灭'，因为证悟初地时了知法界遍行相，如是了知故获得自他平等心，也获得最胜喜。因此初地的确切名称为极喜地，因为最初获得成办自他利益的方便。如是了知法界遍行相故，令自己和一切有情的苦蕴寂灭。
此时由于自身超越五种怖畏，故自身的大苦蕴寂灭。如同自身，也令诸有情的五种怖畏消除，故令有情的苦蕴寂灭。五种怖畏即：无生计怖畏、无偈颂怖畏、眷属怖畏、堕恶趣怖畏、死亡怖畏，这是第四种功德。
关于'最胜智乐'，在第八地获得无生法忍时，由于获得任运成就无分别智慧的大光明，故称为获得最胜法乐，这是第五种功德。其中，安住于任运成就无分别智慧的比喻如大海船。
关于'最胜智乐'，'大法蕴最胜常身即善聚，远离习气获得解脱轮涅'，此中，超越十地后在佛地获得大蕴最胜常身善聚，这是第六种功德。在佛地获得远离一切习气，这是第七种功德。获得解脱轮回涅槃，这是第八种功德。
由于此法身是十二分教法的源泉，故称为大法蕴。大法身超胜声闻解脱身和世间出世间一切法，故称为最胜。此法身住于轮回边际、有情边际乃至虚空边际，故称为常身。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་སྤངས། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ནི་ཤེས་བྱའི་བག་ཆགས་སྤངས་པས་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་བཟློག་ པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པས་སྲིད་ཞི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྲིད་པ་ནི་འཁོར་བ་སྟེ། འཁོར་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་འཁོར་བ་ལའང་མི་གནས་སོ། །ཞི་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞིང་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ནི་འཁོར་བ་ན་གནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པས་ན་འཁོར་བ་ན་མི་གནས་སོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ཉན་ཐོས་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པས་སོ།།འདི་ཞི་བར་བྱེད་པས་ན་རབ་ཏུ་ཞི་བའོ་ཞེས་པ་ནི་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་ཤེས་ནས་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་འཇིགས་པ་ལྔ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ལ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་དོན་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གསུམ་བཤད་ནས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ན་དགེ་བ་རྣམ་པ་བཞིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཟིལ་གྱིས གནོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བློ་ལྡན་དགེ་བ་རྒྱ་ཆེས་ཉན་ཐོས་མང་པོ་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །དོན་ཆེན་མཐའ་ཡས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་མི་ཟད་པས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་རྐང་པ་ཕྱེད་ཀྱི་བཤད་པས་ནི། དགེ་བའི་འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་དེ་ཡང་སྨིན་པར་བྱེད། །ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་རྙེད་པ་ཕུང་པོ་ཞི་བས་མི་ཟད་པ།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་བཤད་དེ། བློ་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་དགེ་བ་ནས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་ མན་ཆད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་བ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ཏུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་རྒྱུ་ཡང་བྱེད་པས་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།།ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་མན་ ཆད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དོན་ཆེ་བ་སྟེ།དོན་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་གནས་པས་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད།འབྲུ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཚེ་མང་དུ་འཕེལ་བ་དང་འདྲ་བ་དེ་ཡན་ཆད་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྨིན་པས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་རྟག་ཏུ་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཛད་ཅིང་དམ་པའི་ཆོས་འཆད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཛད་པས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྙེད་ པ་ཡང་ཕུང་པོ་ཞི་བ་སྟེ།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་ཀྱང་ཟད་ཅིང་མཐར་ཐུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་བསྟན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།གོང་དུ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་དེ་ཀུན་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བཞི་དང་ལྡན་པས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བས་ཁྱད་ཞུགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་ལས་དང་ལྡན་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ།

在佛地时，通过证悟人无我而断除烦恼习气，通过证悟法无我而断除所知习气，从而远离一切习气。
在佛地时，获得无住涅槃，称为解脱轮回和涅槃。轮回即是有，从轮回中解脱且不住于轮回。寂灭即是涅槃，从涅槃中解脱且不住于涅槃，这是其义。
其中，具足智慧故，虽住轮回而不被轮回过失所染，故不住轮回。具足悲心故，不如声闻那样唯入涅槃，故不住涅槃。
由于能令此寂灭，故称为极寂。即在初地时，了知法界遍一切，获得自他平等性智慧，以此智慧令自他五种怖畏极为寂灭，故称此智慧为极寂。
为了说明胜过之义而说偈颂，即在解释了遍行等三种含义之后，为广说胜过之义而作偈颂。意为若皈依大乘，则以四种善法胜过声闻等。
具慧者以广大善法胜过众多声闻，以无尽广大利益恒时相续不断尽，
以上半偈的解释是：非善世间亦令其成熟，获得圆满受用蕴寂不尽。
具慧者是指诸菩萨。诸菩萨从最初发菩提心的善业乃至胜解行地世间第一法以下的世间善，不像声闻的善业那样唯入涅槃，而是为利益一切众生而入轮回之因，因为广大故胜过一切声闻。
从初地至七地以下的出世间善，是为无上菩提故为大义，因为义大故胜过一切声闻。
八地以上安住于任运成就的无分别智慧，故令诸善根成熟。如同谷物成熟时增长众多，彼以上善根成熟，力、无畏、不共法、地和波罗蜜多等无量功德增长，故恒时不断作佛事业，不断宣说正法，以此亦胜过诸声闻。
然后于佛地获得力、无畏、不共等圆满功德，虽入蕴寂即无余涅槃，亦不会穷尽，因不尽故亦胜过诸声闻。
关于宣说皈依的偈颂，上文说明于大乘皈依具足遍行等四种殊胜，以世间和出世间皈依而超胜。现在从皈依的自性、因、果、作用和分类开始造偈。

།དེ་ནི་དེའི་དངོས་འདོད་ཕྱིར་ནི་ཁས་ལེན་ཞེས་བྱ་བ་ཉན་ཐོས་དག་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་བདག་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བདག་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ བའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་གང་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་སངས་རྒྱས་དེའི་རང་བཞིན་ཉིད་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བར་ཁས་ལེན་ཏེ། སངས་རྒྱས་འདི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཁས་ལེན་ཏེ།དེ་ལྟར་ཁས་ལེན་པ་ནི་རང་བཞིན་ནོ། །སྙིང་རྗེའི་ཕྱིར་ཡང་རིག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་གྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཁས་ལེན་པ་ཡང་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་ སྙིང་རྗེའི་རྒྱུས་ཁས་ལན་ཏེ།སྙིང་རྗེ་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་དང་རྒྱུ་བསྐྱེད་ནས་ས་བཅུ་རིམ་གྱིས་བསྒྲུབས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ འཐོབ་པ་སྟེ།དེ་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་འབྲས་བུའོ། །ཕན་པ་བྱེད་ཅིང་དཀའ་བྱེད་ཡོངས་མི་སྐྱོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་བདེ་བར་བྱེད་པ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ནི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདིར་ཟང་ཟིང་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕན་བཏགས་ཏེ།མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་ཅིང་དགེ་བ་ལ་བཞག་པ་ནི་ཕན་པར་བྱེད་པའོ། །ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ལྷ་དང་མིའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀོད་པ་ནི་བདེ་བར་བྱེད་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཕངས་པ་མེད་པར་མགོ་དང་རྐང་ ལག་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བ་ནི་དཀའ་བ་བྱེད་པས་མི་སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཐེག་པ་ཀུན་གྱིས་འབྱུང་ཞིང་སོ་སོར་འབྲང་ཞིང་རྟག་ཏུ་ཡོན་ཏན་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཐབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཁམས་གསུམ་ལས་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་སོ་སོ་ནས་སྡུག་ཅིང་ཕོངས་པ་ རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་དང་མགོན་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཏེ།འདིས་ནི་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ། །སོ་སོར་འབྲང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་དང་མགོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་ཕྱེ་ན་དུ་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བརྡ་དང་ཆོས་ཉིད་ ཐོབ་པའི་བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་མཆོག།།ཅེས་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བརྡས་ཐོབ་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལས་བླངས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་བརྡས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ཏེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་མ་བརྟེན་པར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྟེ། ཆེན་པོ་དང་ཕྲ མོའི་ཁྱད་པར་དུའོ།།བརྡས་ཐོབ་པ་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལས་སྒྲའི་སྒོ་ནས་བླངས་པས་ཆེན་པོ་དང་རགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ལས་རྙེད་པས་ཕྲ་བ་དང་ཟབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ནས།ད་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་སྟེ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་དེ་ཉན་ཐོས་དག་ཀྱང་སྐྱབས་སུ་སོང་ནས། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་ པའི་ཤེས་རབ་བསྒྲུབ་པ་བས་ཁྱད་ཞུགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ།

所谓'为了自己所欲而接受'是指声闻们皈依三宝时，是为了'愿我从轮回苦中解脱'而为了自身获得救护而皈依。
菩萨们皈依三宝时，是为了成就所皈依的佛陀之本性而接受皈依，即'如同此佛成为一切众生的皈依处，愿我也为了息灭一切众生的痛苦而成佛'而接受。如此接受即是本性。
'也应当了知是为了悲心'是说接受'愿成就佛果'也是因为对苦难众生的悲心而接受，应当了知悲心是皈依的因。
因此'一切智'是说如此生起皈依的本性和因后，次第成就十地，在佛地获得四智自性的一切智，这是皈依的果。
'利益且行难行永不厌'是说成佛后利益众生、给予安乐，以及行持难行而永不厌倦是皈依的道。
今生以各种资具给予帮助，遮止不善引导行善是利益。来世安置于人天受用和涅槃是给予安乐。为众生利益不惜身命布施头颅手足等是行难行永不厌倦。
'以一切乘而生并各别随行且恒具功德'是说以三乘方便度脱众生出三界，从各别贫苦众生的救护者和怙主不间断地具有功德，这显示了具足。'各别随行'是指成为众生的救护和怙主之义。
为显示发菩提心分类有几种，故说'以表示和法性获得的智者们的殊胜皈依'。菩萨的皈依分为两种：以表示获得和以法性获得。
其中从亲教师和轨范师处受持的菩提心称为以表示获得。菩萨获得初地后通达法界遍行相，不依止善知识而发大愿十愿等称为以法性获得，这显示了分类。
其中分为两种：大和细的差别。以表示获得是从亲教师和轨范师处以言语方式受持，故称为大和粗。以法性获得是从通达法性义而得，故称为细和深。
'以皈依修持差别之偈颂'是说上面解说了皈依的功德和本性等之后，现在皈依三宝后，修持地和波罗蜜多等，为显示这较声闻皈依后修持增上戒、增上心、增上慧更为殊胜而作偈颂。

།སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་འདིར་སོང་དོན་ཆེན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ཞེས་བྱེ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་ སུ་སོང་ན་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་དོན་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་མང་པོ་དཔག་མེད་འཕེལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ས་རིམ་པས་བསྒྲུབས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མངོན་པར་ སངས་རྒྱས་ནས་སྟོབས་དང་།མི་འཇིགས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དོན་ཆེ་བར་བསྟན་ནོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སྐྱབས་སུ་སོང་ན་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་འགྲུབ་པས་དོན་ཆེ་སྟེ།གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབ་པ་ཡང་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་འདི་དག་སྙིང་རྗེ་བསམ་མི་ཁྱབ། །མཚུངས་མེད་འཕགས་ཆེན་ཆོས་ཀྱང་རྒྱས་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། འདིས་ནི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བསམས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་མཚུངས པ་མེད་པར་འཕགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱས་པར་སྟོན་ཅིང་འཆད་པར་བྱེད་དེ།འདིས་ནི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པས་ཁྱད་ཞུགས་པར་འཕགས་ པས་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་ལའང་འཕགས་པ་ཞེས་གདགས། རང་སངས་རྒྱས་ལའང་འཕགས་པ་ཞེས་གདགས། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ ལས་ཀྱང་འཕགས་པ་ཡིན་པས་འཕགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདི་འཕགས་པ་དེ་དག་གི་ཆོས་ཡིན་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཕགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་རྟོག་གེ་དང་གྲངས་དང་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཡོན་ཏན་ནི་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་འདི་ཙམ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་འཆད་ཅིང་དཔག་པར་མི་ནུས་པ་དང་།གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་གྲངས་འབུམ་ཞེའམ་བྱེ་བ་ཡོད་ཅེས་དཔྱད་པར་མི་ནུས་པ་དང་། དུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་སྨྲས་ཏེ་བརྗོད་ན་ ཡང་མཐར་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་རིགས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གོང་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་བཤད་པའི་མཇུག་ཏུ། སྐྱབས་ སུ་འགྲོ་བ་འདིར་སོང་དོན་ཆེན་ཏེ།།ཡོན་ཏན་མང་པོ་དཔག་མེད་འཕེལ་བར་འགྱུར། །འགྲོ་བ་འདི་དག་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པས་ཁྱབ། །མཚུངས་མེད་འཕགས་ཆེན་ཆོས་ཀྱང་རྒྱས་པར་བྱེད། །ཅེས་སྨྲས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བས་ནི་བདག་དང་གཞན་ གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་དོན་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ།

对于'皈依此处具大义'这句话，与大乘相结合来解释，若以大乘方式皈依三宝，将成就自利圆满和他利圆满，故称为大义。
关于'无量功德将增长'这句，如是发菩提心后，次第修行，在佛地现前成佛后，将获得力、无畏、不共法以及菩提分等无量功德，如是将成就自利圆满，故说为大义。
若于大乘中皈依，也将成就他利圆满故为大义。为显示成就他利圆满是通过圆满意乐和圆满加行来成就，故说：'此等众生悲心遍，无等圣大法亦广'。
以大悲心意乐平等对待一切众生，想要解救他们脱离轮回苦海，此显示圆满意乐。如是思维后，对诸菩萨种姓补特伽罗无等地广演十方一切圣大法，此显示圆满加行。
此能生起自他二利圆满的大乘较声闻缘觉乘更为殊胜超越，故称无等。声闻可称为圣者，缘觉可称为圣者，佛和菩萨也称为圣者，而佛和菩萨较声闻缘觉更为殊胜，故称大圣者，此大乘是彼等圣者之法，故称大乘为圣大法。
关于'应知无量及思维、数量、时间皆无量'，如来功德非诸思维者以现量比量等量度所能测知其有多少，从数量上也无法计算是十万还是百万，从时间上说即使说无数劫也无法穷尽，故称无量。
皈依品释毕。
问：皈依品之后解说种姓品有何关联？上文皈依品末尾偈颂云：'皈依此处具大义，无量功德将增长，此等众生悲心遍，无等圣大法亦广。'此偈显示于大乘中皈依能成就自他二利圆满故为大义。

།དེ་ལྟར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ངེས་པ་མེད་དེ། སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་རིགས་མེད་པ་ཀུན་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྱབས་སུ། ། སོང་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དོན་ཆེན་པོ་དེ་འཐོབ་པའམ། འོན་ཏེ་ངེས་པ་ཡོད་དེ་ཀུན་སྐྱབས་སུ་སོང་ཡང་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཁ་ཅིག་དོན་ཆེན་པོ་དེ་འགྲུབ་ཀྱི་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཀུན་གྱིས་མི་འགྲུབ་སྟེ། ངེས་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན། ལན་དུ་ངེས་པ་ཡོད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་སྐྱབས་སུ་སོང་ན ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་གྱི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་།རིགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་དུ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཡང་ཡོན་ཏན་དེ་དག་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ བའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་རིགས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།།ཡང་ན་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་སྐྱབས་སུ་སོང་ན་དོན་ཆེན་པོ་དེ་འཐོབ་སྟེ། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ལ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་མཐར་ཕྱིན་དུ་བསྒྲལ་ན་གདོད་དོན་ཆེན་པོ་དེ་ འཐོབ་ཀྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ལས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་དྲངས་ནས་ཐེག་པ་གཞན་དུ་ཡང་འཚང་རྒྱ་བས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་མེད་དོ། །ཡང་ན་རིགས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་མངོན་པར་འཚང་ རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་རིགས་ནི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་མེད་པར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་མ་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་རིགས་ནི་གོང་དུ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་འོག་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ རྒྱུ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་རིགས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།།རིགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཡོད་པར་བསྟན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དང་པོར་བསྡུས་པའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡང་ཡོད། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡང་ཡོད། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཆོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ རིགས་པས་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ནི་དམ་པར་གྱུར་པ་ཡིན་པར་ཡང་བསྟན་ཏོ།།མཚན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་རྣམ་པ་གསུམ་ལས། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། རང་བཞིན་ཡང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚན་ མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དག་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཡོད་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན།དཔེར་ན་གང་ན་དུ་བ་སྣང་བ་དེ་ན་མཚན་མ་དེས་མེ་ཡོད་པར་བརྟག་པ་དང་། གང་ན་ཆུ་བྱ་སྣང་བ་དེ་ན་ཆུ་ཡོད་པར་བརྟག་པ་བཞིན་དུ་མཚན་མ་དང་རྟགས་འདི་ལྟ་བུ་དག་སྣང་ན་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ ཡོད་པར་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རིགས་ཕྱེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་ཕྱེ་ན་གཉིས་སམ་གསུམ་དུ་ཡོད་པ་ཡང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཉེས་པ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་ ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་བསྒྲིབས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་མྱུར་དུ་འཚང་རྒྱར་མི་བཏུབ་པར་རིགས་ལ་སྒྲིབ་པའི་སྐྱོན་ཡང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ལེགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དང་ལྡན་ན་ འཁོར་བ་ན་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་བྱེད་ཀྱང་བདེ་བ་དང་།ཡོན་ཏན་འདི་དང་འདི་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རིགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如是，成就自他圆满利益之事也是不确定的。对于皈依佛等大乘的声闻种性、独觉种性及无种性者，是否一切皆能获得此大利益？抑或是确定的，即虽然皆皈依，但仅有部分皈依者能成就此大利益，并非所有皈依者皆能成就，是否确定？答曰：是确定的。若佛种性者皈依，则能增长自他圆满利益及功德资粮，而声闻种性、独觉种性及无种性者虽以大乘方式皈依，亦不能获得彼等功德。因此，皈依品后宣说种性品是相关的。
或者，不定种性者若皈依大乘，则能获得此大利益。不定种性者若由善知识究竟引导，方能获得此大利益。行菩萨行时，若被声闻等善知识引导，亦能于其他乘成佛，故非一向决定。
或者，此种性是指具有发菩提心、行波罗蜜多及现前成佛之机缘者。因此，种性是彼等一切法之种子。未见无种子而生果，故种性是上文皈依及下文发菩提心等诸法生起之因，为显示此义，故皈依品后宣说种性品是相关的。
关于'种性差别偈'，是从宣说有声闻种性、独觉种性及佛种性开始，首先造总摄偈颂之义。'有'是指有声闻种性者、有独觉种性者、有佛种性者，此为词义。'胜'是指较声闻、独觉种性更为殊胜，因为菩萨种性是自他利益之因，故为殊胜，此亦为所显。'相'是指于三种种性中，亦显示大乘种性之相及自性，此为词义。
'相状'是指，若问众生如何显现有大乘种性？譬如见烟之处，由此相状推知有火；见水鸟之处，推知有水。如是若见如是相状与标志，则显现彼有菩萨种性，此亦为所显，此为词义。'分种性'是指，分菩萨种性则有二或三种，此亦为所显，此为词义。
'过患'是指，虽有菩萨种性，若为贪嗔等烦恼所障，则不入菩萨行，不能速疾成就无上菩提，显示障蔽种性之过患，此为词义。'功德'是指，若具菩萨种性，则虽在轮回中如凡夫般行事，亦能获得此等安乐与功德，显示种性之功德，此为词义。

།རྣམ་གཉིས་དཔེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཏེ། གཏེར་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འདྲ་བ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་ རིགས་དང་འདྲ་བས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པས་ཀྱང་འཕགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ལ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་བཞིས་བསྟན་པ་ལས་དཔེ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་དོན་རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་ཕྱེ་ནས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ ནི་རིགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ།།ཡོད་པར་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་ཡོད་པ་ཞེས་མདོ་ཙམ་དུ་སྨོས་པ་དེ་དང་གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་བཞིས་རིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པར་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། ཁམས་རྣམས་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིགས་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཀྱིས་ཐ་དད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །འདི་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་དང་། ས་བོན་ཐ་དད་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཕྱེ་ན དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཁ་ཅིག་ཞེ་སྡང་ལ་སྤྱོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཁ་ཅིག་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན།ཁ་ཅིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ་རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་ཚད་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རིགས་གཅིག་ཏུ་ཟད་ན། ལ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་དགའ་བའི་རང་བཞིན། ལ་ལ་ཞེ་སྡང་ ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བའི་རང་བཞིན་དུ་ཐ་དད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་འགྱུར་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་ཐ་དད་པར་ཚད་མེད་པ་དག་སྣང་བས་ན་རིགས་གཅིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གསུམ་ཆར་གྱི་རིགས་སོ་སོ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་ པ་དང་དད་པ་ཡང་མི་མཐུན་ཞིང་ཐ་དད་དེ།དཔེར་ན་ཁ་ཅིག་མངར་བ་ལ་དད་ཀྱང་སྒྱུར་བ་ལ་མ་དད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་སྒྱུར་བ་ལ་དད་ཀྱང་ཁ་བ་ལ་མ་དད་པ་ཡོད་པ་ལྟར། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྟན་ནམ་མ་བསྟན་ཀྱང་རུང་། ཁ་ཅིག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་ལ་དད་ཀྱི་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དད་པ་ཐ་དད་པ་དག་སྣང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རིགས་གཅིག་ཏུ་ཟད་དེ་རིགས་དུ་མར་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཐ་དད་པ་དུ་མར་འགྱུར་ཏེ། མོས་པ་ཐ་དད་པར་སྣང་བས་ན་རིགས་གཅིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་རིགས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཡོད་པར་མངོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པའོ། །བསྒྲུབ་པ་ཐ་དད་དབྱེ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དང་འདྲ་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་དད་པ་སྐྱེས་ཀྱང་ས དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁ་ཅིག་གིས་བསྒྲུབ་ནུས་ལ།ཁ་ཅིག་གིས་བསྒྲུབ་མི་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན་འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་སྲས་པོ་ལྟ་བུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྒྲལ་ནས་བསྐལ་པ་ཉི་ཤུར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་ལས་ཕྱིས་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་མིག་བླངས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བསྒྲུབ་མ་ནུས་ནས་བཏང་སྟེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟ་བུའོ།།གལ་ཏེ་རིགས་གཅིག་ཏུ་ཟད་ན་ཁ་ཅིག་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབ་ནུས་ན་ཁ་ཅིག་གིས་མི་ནུས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་འགྱུར་ཏེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྒྲུབ་ནུས་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁ་ཅིག་ གིས་བསྒྲུབ་ནུས།ཁ་ཅིག་གིས་བསྒྲུབ་མི་ནུས་པས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་སོ་སོ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་གསུམ་པའོ།

关于'二种譬喻'，菩萨种姓如同大宝藏种姓和大珍宝种姓，较声闻等种姓更为殊胜，这是其含义。
'四种'是指通过四种方式来说明存在，从两种譬喻中每一种又分为四种方式来阐述，这是其含义。这是种姓差别的总义。
关于'存在差别的偈颂'，为了说明前面简略提到的'存在'以及通过四种理由来阐明三种种姓如何存在而作此偈颂，这是其含义。
关于'诸界'，界、种子、种姓这些是同一含义，仅是名称的不同而已。这是说众生界中众生的自性和种子各不相同，众生的自性若分类则有无量种。怎样呢？比如有些众生具有贪欲行的自性，有些具有嗔恚行的自性，有些具有愚痴等的自性；有些具有声闻种姓的自性，有些具有独觉种姓的自性，有些具有大乘种姓的自性，如此自性不同且无量。
假如所有众生都只有一种种姓，为何有些喜好贪欲的自性，有些喜好嗔恚等的自性而有差别呢？由于显现众生自性差别无量，所以不仅不是一种种姓，而是大小三乘各自都有其种姓，这是其含义。
关于'信解'，众生们的信解和信心也不相同且有差别。例如有些人喜欢甜味却不喜欢酸味，有些人喜欢酸味却不喜欢苦味。同样，无论善知识是否教导，有些人只信仰声闻乘而无论如何都不信仰大乘等，显现出信心的种种差别。
假如只有一种种姓而没有多种种姓，为何会有多种不同的信解呢？由于显现信解差别，所以不仅不是一种种姓，而是明显有三种种姓，这是其含义。这是第二个理由。
关于'修行差别分类'，有些声闻种姓的补特伽罗因大乘善知识的缘故，虽然像大乘种姓者一样对大乘法生起信解和信心，但有些能修行地道和波罗蜜多，有些则不能修行。
例如圣者舍利子虽然被大乘善知识调伏，修行大乘法二十劫，但后来被外道夺去眼睛，无法修行菩萨行而放弃，在声闻乘中入涅槃。
假如只有一种种姓，为何有些人能修行大乘而有些人不能呢？理应所有人都能修行。因此，由于有些能修行、有些不能修行，所以三乘各自都有其种姓，这是其含义。这是第三个理由。

།འབྲས་བུའི་དབྱེ་བ་དམིགས་པས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་བཟང་ངན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་ཡོད་པར་དམིགས་ཏེ། གང་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཆུང་ངུ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་འབྲིང་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་སྟེ། འབྲས་བུ་བཟང་ངན་གསུམ་དམིགས་པས་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མེད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་འབྲས་དང་ནས་ལ་སོགས་པ དང་ཤིང་ཏོག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་སྣང་བ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡང་གཅིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་པར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པས་ན་དེའི་རྒྱུ་རིགས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་མེད་དུ་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་རིགས་གཅིག་ཏུ་ཟད་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་འགྱུར་ ཏེ།འདི་ནི་གཏན་ཚིགས་བཞི་པའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། རི་ལུའི་ཕུང་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རི་ལུའི་ཕུང་པོ་ནི་བྲུ་རའི་ཕུང་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རི་ལུའི་ཕུང་པོ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་འདི་ལྟ་སྟེ།དགེ་སློང་དག་རི་ལུའི་ཕུང་པོ་འཕང་དུ་དཔག་ཚད་གཅིག་ཙམ་ལ། ཆུ་ཞེང་དུ་དཔག་ཚད་གཅིག་ཙམ་ཡོད་པའི་རི་ལུའི་ཕུང་པོ་དེ་ལས་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ལོ་བརྒྱའམ་ལོ་བརྒྱ་འདས་ནས་རི་ལུ་གཅིག་བླངས་ཏེ། རི་ལུ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས། རི་ལུ་འདི་ནི་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་ཞེས་སྨྲས་ན་ཡང་རི་ལུ་དེ་མྱུར་དུ་ཟད་ཅིང་མེད་པར་འགྱུར་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་དེ་ལྟར་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།གསུང་རབ་འདི་ལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། ཁམས་མང་པོ་བསྟན་པའི་མདོ་དང་སྦྱར་ན་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ ཐ་དད་པར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་དེ་འོན་ཀྱང་འདིའི་སྐབས་སུ་ནི་རིགས་ལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཁམས་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རིགས་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རྒྱུ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ས་བོན་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། རྣམ་གྲངས་སུ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་རིགས་ཀྱང་ཐ་དད་དེ།གང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་ཀྱི་ཞེ་སྡང་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་མེད་དུ་མི་རུང་སྟེ། རིགས་ ཐ་དད་པ་གསུམ་མེད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་བ་མི་རིགས་སོ།།མཆོག་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བསྡུས་པའི་དོན་ལས་མཆོག་ཅེས་སྨོས་པ་དེ་འདིར་རྣམ་པ་བཞིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཁྱད་པར་འཕགས་དང་ཐམས་ཅད་དང་། །རིགས་ཆེན་དང་ནི་མི་ཟད་ཕྱིར། །དགེ་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཡིས་བྱེད། །རིགས་ཀྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་འདི་ནི་དགེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་དག་གི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་ པའི་རིགས་པས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་དོན་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ནི་ཉོན་མོངས་ པའི་སྒྲིབ་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉི་ག་དང་བྲལ་བའི་དགེ་བ་གསལ་ཞིང་འབར་བའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉི་ག་དང་བྲལ་བའི་དགེ་བ་གསལ་ཞིང་དག་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་པས་ ཁྱད་པར་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བ་དང་དག་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཀྱིས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་མི་བྱེད་དེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'由观察果的差别'这句话，如是观察到有三种上中下果，是哪些呢？声闻的小菩提为小果，独觉的中等菩提为中果，大乘的殊胜菩提为上果，由观察到这三种上中下果，产生这些果的因也必定有三种。在世间上，稻谷等谷物和各种果实等不同果实显现，它们的因也不止一种而是有多种因，同样由于有三种菩提，其因种性也必定有三种。如果种性只有一种，为何会有三种果呢？这是第四个论据。
由于有情界的差别，界的差别无量，如药丸堆经中所说。关于'药丸堆'是指沙粒堆，如在讲述药丸堆的经中，世尊如是说：'诸比丘，假设有一堆药丸，高一由旬，宽一由旬，若有某人每百年或过百年取一粒，说此粒属于声闻界，此粒属于独觉界，如是取尽药丸堆，而有情界却不会如此耗尽。'
在此教法中'界'的含义是什么呢？若对照多界经，则是从眼等诸界差别的角度宣说界无量，然而在此处'界'是指种性，界也称为种性，也称为因，也称为种子，这些都是同义词。如是，由于各别有情心相续中贪等行为的差别，种性也有差别。如同具有贪等种性者唯能生起贪而不能生起嗔一样，三乘种性差别三种也是必定的，若无三种差别种性，为何会有三种乘呢？这是不合理的。
关于'最胜分别偈'，上文概要中所说的'最胜'，此处以四个方面说明大乘种性最为殊胜而作偈颂。'由殊胜及一切，大种性及无尽，彼善业为因作，是名为胜种性。'
菩萨种性以四种善业为因，应知较声闻等种性更为殊胜。何为四种善业？作殊胜因、作一切善因、作大善因、作无尽善因。其中声闻种性不能作为远离烦恼障和所知障二障、明净光明善业之因，而菩萨种性能作为远离烦恼障和所知障二障、明净清净殊胜善业之因，故应知较声闻种性殊胜。'殊胜'是指明净和清净。其中声闻种性不能作为一切善根之因，因为声闻们没有力、无畏、不共等善法。

།བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་རིགས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ནས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཀྱིས་ནི་བདག་གི་དོན་ཙམ་སྒྲུབ་པར་ཟད་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་མི་སྒྲུབ་པས་དགེ་བ་དོན་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱིས་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉི་གའི་དོན་སྒྲུབ་པས་དགེ་བའི་དོན་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་ བའི་རྩ་བ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་ནི་ཡོད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ན་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་དེ།ཟད་པར་འགྱུར་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱིས་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཏེ། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པར་གྱུར་ཀྱང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་པས་ཁྱད་པར་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བསྡུས་ པའི་དོན་ལས་མཚན་ཉིད་སྨོས་པ་དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ། །རང་བཞིན་དང་ནི་རྒྱས་པ་དང་། །གནས་དང་གནས་པའང་དེ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།རང་བཞིན་ལ་གནས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་དང་། གནས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། གནས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ལ་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་ལ་གནས་ པ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་སུས་ཀྱང་མ་བྱས་མ་བཅོས་པར་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་ས་བོན་དང་ལྡན་པ་སྟེ།ས་བོན་དེ་དང་ལྡན་པས་གདོན་མི་ཟ་བར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པའོ། །ཡང་དག་པར་ བསྒྲུབས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དན་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་པ་དེའི་ཚེ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ རྣམས་ལ་ནི་རང་བཞིན་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བཏང་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སུ་ངེས་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་ རྣམས་དང་པོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་རང་བཞིན་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ལས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ལ་ནི་ཡང་ དག་པར་བསྒྲུབས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དཔེར་ན་ས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་པའི་གནས་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་ནི་དེ་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་གང་རང་བཞིན་ལ་གནས་པའི་རིགས་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ ནི་དེ་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གྱི་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་དང་མེད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་བཞིན་ལ་གནས་པའི་རིགས་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ནི་རྒྱུ་དེའི་འབྲས་ བུ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་ལ་གནས་པའི་དུས་ན་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་ལ་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རང་བཞིན་ལ་གནས་པ་ཙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

菩萨种性是一切善根的因，因为从菩萨种性中生起力、无畏、不共法、地和波罗蜜多等一切善根，因此应当了知其超胜于声闻种性。声闻种性仅仅成办自利而不成办他利，故不能作为广大善法之因，而菩萨种性则成办自他二利，故能作为广大善法之因。
声闻种性所生的善根，在有余涅槃时尚存，但到无余涅槃时一切善根皆断尽灭尽，而菩萨种性即使断尽诸蕴证入涅槃，其力、无畏等善根直至轮回终际也不会灭尽，因此应当了知其超胜于声闻种性。
关于'分别相之偈颂'，从上文所摄义中所说的相，即是宣说大乘种性的相与自性为何，其中有四种相，为此而作偈颂。'自性及广大，处所与住处'，大乘种性有四种相：住于自性、善所成就、处所自性、住处自性。其中'广大'应当了知是指善所成就种性。
其中住于自性是指从无始轮回以来，具有不待任何人造作修饰的证悟种子，由具此种子故必定能证得无上正等正觉的机缘。善所成就是指住于自性种性的菩萨，由善知识引导而发起无上菩提心，并令行持菩萨行，此时称为善所成就种性。
或者说，对于定性者称为住于自性；对于不定性者由善知识摄受而令定于大乘种性者，称为善所成就。或者说，对于菩萨种性者从一开始就唯一趣入菩萨行者，称为住于自性；对于菩萨种性者行持声闻行后由善知识力而令行菩萨行者，称为善所成就。
譬如大地是众生所依止处，众生依止于彼，如是住于自性种性是善所成就种性的所依，善所成就种性则依止于彼。为何如此？因为依靠自性种性而生起善所成就种性。
'应知有与无'，住于自性种性是因，善所成就种性是彼因之果，故于住于自性时，以因相而有，以果相而无，因为仅仅住于自性时尚无发菩提心等果。

།རྒྱུར་གྱུར་པའི་རིགས་ནི་ནམ་ཡང་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་ རིགས་ཏེ།རྒྱུ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་མི་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་འགྲུབ་བོ། །ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དུའང་ཡོད། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་དེའི་ཚེ་ཡོད་པས་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་ཡོད་ལ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ཀྱང་བསྐྱེད་པས་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དོ། །ཡོན་ཏན་ནི་སྒྲོལ་བའི་དོན་དུའང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རིགས་ཞེས་བྱ་བས་ངེས་པའི་ཚིག་སྟོན་ཏེ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ་རིགས་ལ་ནི་གོ་ཏྲ་ཞེས་འབྱུང་། ཡོན་ཏན་ལ་ནི་གུ་ཎ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། གོའི་དོན་ནི་གུ་ཎ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡོན་ཏན་གྱི་དོན་དུ་ཏ་རའི་དོན་ནི་སྒྲོལ་བའི་དོན་དུ་འགྲོ་སྟེ། རིགས་འདིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། མོས་བས་སྤྱོད་པའི་སའི་རིམ་པ་དང་། ས་བཅུའི་རིམ་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མཐར་ཕྱིན ཅིང་སྒྲོལ་བར་བྱེད་ལ་འཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན།རིགས་ལ་ཡོན་ཏན་སྒྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་འདྲེན་ཏོ། །མཚན་མ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བསྡུས་པའི་དོན་ལས་མཚན་མ་ཞེས་སྨོས་བ་ལས། མཚན་མའི་དོན་རྒྱས་པར་འཆད་དེ། དཔེར་ན་དུད་པ་སྣང་བའི་ མཚན་མས་མེ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་དང་།ཆུ་བྱ་སྣང་བའི་མཚན་མས་ཆུ་ཡོད་པར་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་མཚན་མའམ་རྟགས་རྣམ་པ་བཞི་སྣང་བ་དེ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་སྔ་ ནས་རབ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་གཉིས་སུ་སྦྱར་ཏེ།རབ་སྦྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྔོན་རོལ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་རྟོག་པ་རྣམ་པ་ལྔས་སེམས་ཅན་རྟོག་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་ནས། སེམས་ཅན་འདི་ དག་གི་རྟོག་པ་ཇི་ལྟར་བསམ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་སྙིང་བརྩེ་བ་ཡོད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་མཚན་མ་དང་པོའོ། །མོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་མ་རྟོགས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཐོས་པ་ཙམ་ གྱིས་སྤུ་ལྡང་བ་དང་མཆི་མ་དཀུ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དད་པ་དང་།མོས་པ་སྐྱེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མཚན་མ་གཉིས་པའོ། །བཟོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མགོ་དང་རྐང་ལག་གཏོང་བ་དང་། གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་ པའི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཟོད་དེ།དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཉམས་སུ་ལེན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མཚན་མ་གསུམ་པའོ། །དགེ་བ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་སྤྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་སྒྲས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་ གྱིས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་།རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བར་དགའ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་བཟོད་པ་ལ་གནས་པར་དགའ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་དགའ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་བསམ་གཏན་ལ་གནས་པར་དགའ་བ་དང་། རང་ བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་རྣོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་མཚན་མ་བཞི་པའོ། །རིགས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་བསྡུས་པའི་དོན་ལས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་ཕྱེ་ན་དུ་ཡོད་པ་སྟོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

成为因的种姓绝不应成为果的特征，依靠此因而发菩提心，以及力、无畏等功德之果并非不成就而是能成就。
已经修成的种姓既有因的特征，也有果的特征，为什么呢？因为自性本来就存在故为因的特征，又因发菩提心故也有果的特征。
功德即为度脱之义，以'种姓'一词表示确定的词义，在梵语中种姓称为'gotra'，功德称为'guna'，'go'的含义是'guna'即功德之义，'tra'的含义是度脱之义。此种姓能令发菩提心，从胜解行地的阶段，经十地的阶段直至佛地之间的功德圆满并度脱而获得，因此种姓被引申为功德度脱之义。
关于'相的分别偈颂'，上文略说'相'字，此处广说相的含义。譬如以烟相推知有火，以水鸟之相推知有水一样，由四种相的显现，为显示菩萨种姓的存在而作偈颂。
'悲心'与'善修习'二者相连。'善修习'即是发菩提心等行为。在发菩提心之前，以五种分别观察有情界，见其苦已，思维这些有情如何思虑，若有此悲悯心，当知有菩萨种姓，这是第一相。
关于'胜解'，虽未通达大乘深广之法义，但仅仅听闻大乘深广之法便生起毛竖泪流等相的信心和胜解，当知有菩萨种姓，这是第二相。
关于'忍辱'，生起悲心后，为众生舍弃头颅手足，能忍受寒热等种种苦行，若能实践这些难行，当知有菩萨种姓，这是第三相。
关于'善行正行'，'善'字指六波罗蜜多，若自然乐于布施，自然乐于持戒，自然乐于安住忍辱，自然乐于精进，自然乐于安住禅定，自然具有敏锐智慧，当知有菩萨种姓，这是第四相。
关于'种姓广分别偈颂'，上文略说'广分别'，此处说明菩萨种姓分类的数量，为显示菩萨种姓分为四种而作偈颂。

།རིགས་ནི་ངེས་དང་མ་ངེས་པ། །འཕྲོག་པ་དང་ནི་མི་འཕྲོགས་པ། །རྐྱེན་གྱིས་རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི། །དེ་ནི་མདོར་ན་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་བྱ་ལ་མདོར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའི་རིགས་ལ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་གང་ཞེ་ན།རིགས་ངེས་པ་དང་རིགས་མ་ངེས་པ་དང་། རྐྱེན་གྱིས་འཕྲོག་པ་དང་། རྐྱེན་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པའོ། །དེ་ལ་རིགས་ངེས་པ་ནི་གང་ཉན་ཐོས་སུ་རིགས་ངེས་པར་གནས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་སུ་རིགས་ངེས་པར་གནས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་སུ་ རིགས་ངེས་པར་གནས་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་སུ་རིགས་ངེས་པར་གནས་པ་ཡང་རིགས་དེས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་འཐོབ་ཀྱི་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ནམས་ཀྱང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། སངས་རྒྱས་སུ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ངེས་པ་ཡང་རིགས་དེས་རང་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཐོབ་ཀྱི་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ནམས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ཡང་རིགས་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་འཐོབ་ཀྱི་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་ནམས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མི་འགྱུར་བའོ། །རིགས་ མ་ངེས་པ་ནི་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་གི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་གིས་བསྒྲལ་ན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དུ་ཡང་འགྱུར། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྒྲལ་ན་ནི། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ རིགས་ཅན་དུ་ཡང་འགྱུར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྒྲལ་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དུ་ཡང་འགྱུར་བའོ། །འདི་ཡང་དཔེ་བསྟན་པ། རིའི་ཕྱོགས་ལ་ལ་ནི་ས་དང་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་གསེར་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། དངུལ་དང་ཟངས་ལ་སོགས་ པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད།རིའི་ཕྱོགས་ལ་ལ་ན་ས་དང་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དངུལ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། གསེར་དང་ཟངས་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། རིའི་ཕྱོགས་ལ་ལ་ན་ས་དང་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ཟངས་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། །གསེར་དང་དངུལ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་ ཡོད་པ་ལ་རིའི་ཕྱོགས་ལ་ལ་ནི་ས་དང་རྡོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་བཞུ་ཞིང་སྦྱངས་པ་དང་།སྨན་གྱི་ཁྱད་པར་ལས་མ་ངེས་ཏེ་ཅིར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། གལ་ཏེ་གསེར་མགར་གྱིས་སྦྱངས་ཤིང་བཞུ་ན་ནི་གསེར་དུ་ཡང་འགྱུར། དངུལ་མགར་གྱིས་སྦྱངས་ཤིང་བཞུ་ན་ནི་དངུལ་དུ་ཡང་འགྱུར། ཟངས་མགར་གྱིས་སྦྱངས་ཤིང་བཞུ་ན་ནི་ཟངས་སུ་ཡང་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་རིགས་ངེས་པ་རྣམས་ནི་རྐྱེན་གྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ལེན་པ་བྱང་ཆུབ་གཞན་མི་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རིགས་མ་ངེས་པ་རྣམས་ནི་རྐྱེན་གྱིས འཕྲོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་གར་ཁྲིད་པ་དེའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞིའི་སྐྱོན་དང་ལྡན་ན་སྐྱོན་དེས་བསྒྲིབས་པས་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ།།ཉོན་མོངས་གོམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་གོམས་ཤིང་འདྲིས་པར་བྱས་པས་འདོད་ཆགས་བདོ་བ་དང་ཞེ་ སྡང་བདོ་བ་དང་གཏི་མུག་བདོ་བར་འགྱུར་བས་ཉོན་མོངས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་འཇུག་གི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱོད་མི་ནུས་པར་གྱུར་པ་འདི་ཡང་རིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཏེ་ཉེས་པ་དང་པོའོ།།གྲོགས་ངན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་བླུན་པོ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་དགའ་ བ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་ཏེ།སྡིག་པའི་ལས་དག་བྱེད་དུ་བཅུག་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ཡང་རིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཏེ་འདི་ནི་ཉེས་པ་གཉིས་པའོ།

'种姓有确定和不确定，可夺取和不可夺取，由缘分类的种姓，简而言之有四种。'简而言之，菩萨种姓分为四种，是哪四种呢？确定种姓和不确定种姓，以及可被缘夺取和不可被缘夺取。
其中确定种姓是指确定住于声闻种姓、确定住于缘觉种姓和确定住于佛种姓。确定住于声闻种姓者，以该种姓只能获得声闻菩提，无论如何也不会成为获得缘觉菩提和佛果的因。确定住于缘觉种姓者，以该种姓只能获得缘觉菩提，无论如何也不会成为获得声闻和佛果的因。具有佛种姓者，以该种姓只能获得佛菩提，无论如何也不会成为声闻和缘觉菩提。
不确定种姓是指依缘的力量可成为声闻、缘觉和佛种姓中任何一种的因。若被声闻善知识度化则成为声闻种姓，若被缘觉善知识度化则成为缘觉种姓，若被菩萨善知识度化则成为佛种姓。
这也可以用比喻说明：某些山地的土石等物必定只能变成金，不能变成银和铜等；某些山地的土石等物只能变成银，不能变成金和铜等；某些山地的土石等物只能变成铜，不能变成金和银等；而某些山地的土石等物经过冶炼和特殊药物处理后则不确定，可以变成任何东西：若由金匠冶炼则成为金，若由银匠冶炼则成为银，若由铜匠冶炼则成为铜。
因此，确定种姓称为不可被缘夺取，因为无论善知识如何引导，都只取自己的菩提而不取其他菩提。不确定种姓称为可被缘夺取，因为善知识引导到哪里就能获得那里的果。
关于过失分类偈颂：虽有菩萨种姓，若具有四种近烦恼过失，则被这些过失所障，不能趣入地和波罗蜜多的修行，为说明此义而作偈颂。
关于'习于烦恼'：虽有菩萨种姓，但因习惯并熟悉贪欲、嗔恨、愚痴等烦恼，而变得贪欲炽盛、嗔恨炽盛、愚痴炽盛，只趣入烦恼而不能行持波罗蜜多的修行，这是种姓的过失，是第一种过失。
关于'恶友'：虽有菩萨种姓，但因愚人喜好罪恶不善法者的教导，而造作罪业，不能趣入波罗蜜多的修行，这也是种姓的过失，这是第二种过失。

།ཕོངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དབུལ་པོར་གྱུར་པས་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ ཕོངས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་མི་ནུས་ཤིང་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དོན་དུ་སྡིག་པའི་ལས་དག་བྱེད་པ་ཡང་རིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཏེ་འདི་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་པའོ།།གཞན་གྱི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོ་དང་རྗེ་བོ་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མི་བྱེད་དུ་མི་གནང་བ་དང་། སྦྱིན་པ་ ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བྱེད་དུ་མི་སྟེར་བ་ཡང་རིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཏེ་འདི་ནི་ཉེས་པ་བཞི་པའོ།།ལེགས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ། གོང་དུ་བསྡུས་པའི་དོན་ལས་ལེགས་པ་ཞེས་འབྱུང་བའི་དོན་རྒྱས་པར་འཆད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་ན་རིགས་གསུམ་ལ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ འཁོར་བ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པ་བྱེད་ཀྱང་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་འཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རིང་ནས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རིགས་མེད་པ་དག་གིས་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ སྡིག་པའི་ལས་བྱས་ན་ནི་ཤི་འཕོས་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་གྱིས་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ན་ནི་བསྐལ་པའི་ལོ་མང་པོ་ཞིག་གིས་བཅད་ནས། ཕྱིས་ནམ་ཞིག་ན་ངན་སོང་གི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ལེགས་པ་དང་པོའོ། །དེ་ནས་ཀྱང་ནི་མྱུར་དུ་ཐར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རིགས་མེད་པ་དག་གིས་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ན་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་ཚེའི་ཚད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་གི གནས་ན་གནས་པར་འགྱུར་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ན་དམྱལ་བའི་ཚེའི་ཚད་ཟད་ཟད་དུ་མི་འདུག་གི་དུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་འདུག་ནས་དེ་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་གནས་ནས་མྱུར་དུ་ཐར་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ལེགས་པ་ གཉིས་པའོ།།དེ་ཡང་དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་མ་སྐྱེས་དགྲ་ལྟ་བུ་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་བྱས་ཀྱང་རིགས་ཀྱི་མཐུས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དར་གྱི་ཕོ་ལོང་བསྡམས་པ་ཙམ་ཞིག་མྱོང་བ་ལྟ་བུའོ། །སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ཡང་ཆུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ དང་།རིགས་མེད་པ་དག་གིས་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ན་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྡུག་ཅིང་དྲག་ལ་མི་བཟད་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ན་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པ་ སྲབ་ཅིང་ཆུང་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་ལེགས་པ་གསུམ་པའོ། །སྐྱོ་ཞིང་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རིགས་མེད་པ་དག་གིས་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེས་ནས་དམྱལ་བའི་ སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།ཕན་ཚུན་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་གྱིས་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་དང་། དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་གྱུར་ནས་མི་དགེ་བའི་ལས་ལ་སྐྱོ་བའི་སེམས་སྐྱེའོ། །སྐྱོ་བ་ སྐྱེས་ནས་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང་བདག་དང་འདྲ་བར་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ངོ་ཞེས་དེ་དག་ལ་སྙིང་རྗེའོ།།སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་དགེ་བ་ལ་འཇོག་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ལེགས་པ་བཞི་པའོ།

关于'贫穷'一词，由于成为贫困者，无法以饮食、衣物等资具作布施等，为了资具而造作罪业，这也是种姓的过失，这是第三种过失。
关于'他人控制'一词，被国王、盗贼、主人等所控制，而不得不杀生等，或不被允许行布施等善行，这也是种姓的过失，这是第四种过失。
'善妙分别偈颂'，是对上文所说'善妙'之义的广说。若有菩萨种姓，在三种种姓中，即使在轮回中作为普通凡夫，也能获得四种功德，为显示此义而作偈颂。
关于'长久不堕恶趣'，声闻、缘觉种姓者及无种姓者，若造作五无间等罪业，死后立即转生三恶趣中的地狱等处。菩萨种姓者若造作无间等罪业，则经过多劫年后，方于后时感受恶趣果报，这是第一种善妙。
关于'从彼速得解脱'，声闻、缘觉种姓者及无种姓者，若造作无间等罪业，则要在地狱寿量未尽之前一直住于地狱等恶趣中。菩萨种姓者若造作无间等罪业，则不用待地狱寿量穷尽，仅住少时即能从地狱中速得解脱，这是第二种善妙。
例如阿阇世王虽造五无间罪，但由种姓力故，仅感受如系丝绦般短暂的地狱痛苦。
关于'所受苦亦轻微'，声闻、缘觉种姓者及无种姓者，若造作无间等罪业，则感受身心剧烈难忍的痛苦。菩萨种姓者若造作无间等罪业，则所感受的身心痛苦轻微，这是第三种善妙。
关于'厌离并成熟有情'，声闻、缘觉种姓者及无种姓者，若造作无间等罪业，生于地狱后感受地狱痛苦，且互相生起嗔恨。菩萨种姓者若造作无间等罪业，生于地狱等处感受地狱痛苦后，能对不善业生起厌离心。生起厌离后，会想到'这些地狱众生也和我一样感受痛苦'而对他们生起悲心。生起悲心后，令这些众生安住善法并使其成熟，这是第四种善妙。

།གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་གོང་དུ་སྡུད་པའི་དོན་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ནི་གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་འདི་གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འདྲ་བར་སྟོན་ཏེ།དཔེར་ན་གསེར་རྣམ་པ་བཞིའི་རྟེན་དང་གཞི་དང་། ས་བོན་བྱེད་པའི་གསེར་ལ་ གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་འདི་ཡང་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞིའི་གཞི་དང་རྟེན་བྱེད་པས་གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསེར་གྱི་རིགས་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ། །དཔག་ཏུ་ མེད་པ་དགེ་བའི་གནས།།ཡེ་ཤེས་དྲི་མེད་ལྡན་པའི་གནས། །མཐུན་རྣམས་ཀྱི་ཡང་གནས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དཔེར་ན་གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་ནི་གསེར་མང་པོའི་གནས་བྱེད་པ་དང་། གསེར་འོད་གསལ་བའི་གནས་བྱེད་པ་དང་། གསེར་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་བྱེད་པ་དང་། གསེར་ལས་སུ་རུང་བའི་གནས་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞིའི་གནས་བྱེད་པས་ན་གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་གསེར་ཆེན་པོའི་གསེར་སྲང་གྲངས་འབུམ་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་མང་པོ་འབྱུང་བའི་གནས་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་འདིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་གནས་བྱེད་པས་གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འདྲའོ། །དཔེར་ན་གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་གསེར་འོད་འབར་ཞིང་འཚེར་བའི་གནས་བྱེད་པ དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ལ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་གསལ་ཞིང་འོད་དང་བཅས་པའི་ གནས་སུ་གྱུར་པས་ན་གསེར་ཆེན་པོ་དང་འདྲའོ།།གསེར་ལ་ཡང་ཁ་ཅིག་འཚེར་ཞིང་འོད་གསལ་བ་དང་དྲི་མ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ཀྱང་འོད་གསལ་ལོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་ལས་བྱུང་བའི་གསེར་དེ་ལ་ནི་དྲི་མ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་ན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གསེར་ཁ་ཅིག་མ་ བསྲེགས་པའི་ཚེ་སེར་བར་འཚེར་མོད་ཀྱི།བསྲེགས་ནས་ཁ་དོག་ནག་པོ་དང་སྐྱ་བོར་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ། །གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་ལས་སྐྱེས་པའི་གསེར་རྣམས་ལ་ནི་མེར་བསྲེགས་ན་ཡང་ཁ་དོག་འགྱུར་བ་མེད་པས་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་དྲི་མ་མེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་འདི་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་བྱེད་པས་གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འདྲའོ།།དཔེར་ན་གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་ནི་གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་དེ་ལས་བྱུང་བའི་གསེར་གྱིས་མགོ་རྒྱན་དང་དཔུང་རྒྱན་ལ་ སོགས་པར་བྱས་ན་ཡང་འགས་པ་ཁྲོ་མེད་པར་གསེར་ལས་སུ་རུང་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་འདི་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བས་ན་གསེར་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འདྲའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་མེད་པར་ འཐོབ་པའི་གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་ན་དེ་དང་བྲལ་བ་དག་ཐོབ་པའི་གནས་དང་། རྟེན་དུ་རིག་སྟེ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ན་ཟག་པ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་མེད་པའི་ཆོས་སྐྱེ་སྟེ་རིགས་དེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་མཐོང་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཀྱི་དཔེའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་འདི་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འདྲ་སྟེ། དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རིགས་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་གཞིའི་གནས་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དེ་ཡང་ ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞིའི་གནས་བྱེད་པས་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ།

关于'大金种类的譬喻偈'，在上文集义中说到菩萨种性如同大金种类和大宝种类。此处说明菩萨种性与大金种类相似。譬如金有四种作为所依、基础和种子的大金种类，同样，菩萨种性也作为四种功德的基础和所依，为显示与大金种类相似而作偈颂。
'应知如金种，无量善法处，具无垢智处，及诸顺处故。'其中，譬如大金种类是众多金的所依处、明亮金的所依处、无垢金的所依处、及适业金的所依处。同样，菩萨种性也是四种功德的所依处，故应知如大金种类。
譬如大金种类是无数百千两金生起的所依处，同样，菩萨种性也是波罗蜜多、地、菩提分、力、无畏等无量善法的所依处，故与大金种类相似。譬如大金种类是光明闪耀的金的所依处，同样，菩萨种性也是对诸法的自相共相无颠倒了知的无分别智、平等性智、妙观察智、成所作智等光明智慧的所依处，故与大金相似。
有人说有些金虽有些许垢染但仍明亮发光，而从大金种类所生之金则毫无垢染，故称无垢。又有些金未经火炼时呈黄色光泽，经火炼后变成黑色或灰色。而从大金种类所生之金即使经火炼也不变色，故称无垢。
譬如大金种类是无垢的所依处，同样，菩萨种性也是断除一切烦恼习气垢染的涅槃所依处，故与大金种类相似。譬如大金种类是从其所生之金制成头饰、臂饰等时不会破裂损坏而适合加工，同样，菩萨种性也是神通眼等神通的所依处，故与大金种类相似。
关于'无烦恼垢染所得处'，是说断除烦恼随眠后获得离垢之所依处。或者说断除烦恼后生起无漏无垢之法，此种性成为见无漏法的所依。
关于'大宝种类的譬喻偈'，菩萨种性如同大宝种类。譬如大宝种类是大宝基础的所依处，同样，菩萨种性也是四种功德的所依处，为显示与大宝种类相似而作偈颂。

།རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དབྱིབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། རིན་ཆེན་མཆོག་རིགས་བཞིར་ཤེས་བྱ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། །ཡེ་ཤེས་ཆེ་དང་ཏིང་འཛིན་འཕགས། །སེམས་ཅན་མང་པོའི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་ནི་ལྕགས་དང་ཟངས་དང་མཆིང་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་གནས་མི་བྱེད་ཀྱི་མུ་ཏིག་ལ་སོགས་པའི རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་སུ་མི་འགྱུར་གྱི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྗེས་ལས་བྱུང་བ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་གྱུར་པས་ན་ རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འདྲའོ།།དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རིགས་དེ་རིན་པོ་ཆེ་འཚེར་ཞིང་འབར་བའི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དེ་ཡང་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་གནས་སུ་འགྱུར་བས་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འདྲའོ། །དཔེར་ན་ རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རིགས་དེ་ནི།རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་དེ་ཟད་དེ་ཟད་དེའམ་ཆག་པ་དབྱིབས་མི་སྡུག་པ་མ་ཡིན་པ་གྲུ་བཞི་དང་ཟླུམ་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱང་མཛེས་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་འདི་ཡང་འཕགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ དང་།དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ནམ་མཁའི་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་གྱུར་བས་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འདྲའོ། །དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཆེན་པོར་དབྱིབས་ཆེ་བ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་མང་པོའི་གནས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་རིགས་འདི་ཡང་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་མང་པོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་གནས་སུ་འགྱུར་བས་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་འདྲའོ། །རིགས་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ རིགས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དང་། རིགས་མ་ངེས་པ་བཤད་ནས། ད་ནི་རིགས་མེད་པ་འཆད་དེ། རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཡོང་ཡེ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་སྟེ། ནམ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རིགས་ཞེས་བྱ་བའམ། འོན་ཀྱང་ བསྐལ་པ་དུས་ཐང་ཅིག་ཟད་ཅིག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ལ་ཕྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ལ་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེ་གཉིས་ཀ་ལ་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ། །ལ་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་སྤྱོད། །ལ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བཅོམ། །ལ་ལ་མཐར་ ཕྱོགས་དགེ་བ་མེད།དཀར་པོ་ཆུང་ཡོད་རྒྱུ་དང་བྲལ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སྐལ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ ཅན་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།དེའི་དུས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། དེའི་དུས་ན་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །དེའི་དུས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ལ་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་སྤྱོད། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། དིའི་ལས་ངེས་པར་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་ལས་ངེས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་དབང་གིས་མ་གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་མཚམས་མེད་པའི་ལས་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དུས་ན་རིགས་ཡོད ཀྱང་མ་གསོད་པའི་ལས་ངན་པ་བྱས་པས་རིགས་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ཡང་དེའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་གོ།

四种珍宝是：种姓圆满、色彩圆满、形状圆满和尺寸圆满。应知殊胜珍宝有四种，为了大菩提之因，为了大智慧和殊胜三昧，为了众多有情之处。
譬如珍宝种类不会在铁、铜、绿松石等处生起，而是在珍珠等种姓圆满的珍宝处生起。同样，菩萨种姓也不会成为声闻和独觉菩提之处，而是从金刚般三昧所生，成为断除一切烦恼障的大菩提之处，因此如同大珍宝种姓。
譬如大珍宝种姓成为珍宝闪耀光明之处，同样菩萨种姓也成为如镜智等四种智慧之处，因此如同大珍宝种姓。
譬如大珍宝种姓不会耗尽或破损成为不悦意形状，而是成为方形、圆形等美妙形状之处。同样，此菩萨种姓也成为圣三昧、勇进三昧、虚空藏三昧等之处，因此如同大珍宝种姓。
譬如大珍宝种姓形状宏大，成为众多珍宝之处。同样，此菩萨种姓也成为无量众生涅槃和趣入一切智智之处，因此如同大珍宝种姓。
关于无种姓分别之偈颂：上文已说声闻种姓、独觉种姓、菩萨种姓和不定种姓，现在解说无种姓。所谓无种姓是永远不入涅槃，因为永远不入涅槃故称为种姓，或者是在某一劫时暂时不入涅槃而后入涅槃称为无种姓耶？为了说明这两者都称为无种姓而作偈颂。
'有些一向行不善，有些摧毁善法，有些究竟无善，微小白法亦无因'。所谓无种姓之义，是指不能通过三乘而般涅槃、无缘般涅槃的自性。不入涅槃的法性有两种：即当时不入涅槃的法性和彼时不入涅槃的法性。
当时不入涅槃的法性有四种。是哪些呢？因此说'有些一向行不善'，这是就业的决定而言。其中，某些补特伽罗虽有菩萨种姓，但由业决定力而必定造作杀母等无间业。虽然当时有种姓，但因造作杀母等恶业，此种姓不能获得涅槃。因此，彼者在当时也是不入涅槃的法性，故称无种姓。这是第一种。

།ལ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བཅོམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་ཁ་ཅིག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་ཆད་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཕྱོགས་ནས་ལས་དགེ་བ་མེད། མི་དགེ་བ་མེད། འབྲས་བུ་བདེ་བ་མེད། སྡུག་བསྔལ་མེད། ཚེ་འདི་མེད། ཚེ་ཕྱི་མ་མེད། དཀོན་མཆོག་གསུམ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི ལོག་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཞུགས་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་རྩ་བ་ནས་བཅོམ་སྟེ།བསྐལ་པ་དུ་མ་ཞིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ཡང་དེའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ། །ལ་ལ་མཐར་ཕྱོགས་དགེ་ བ་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་ལ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མི་སོགས་ཀྱི་ལྷ་དང་མིའི་གནས་ལ་སོགས་པར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་གི་དགེ་བ་བསགས་པས་འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་ བའི་བསྐལ་པ་དུ་མར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མི་འཐོབ་པོ།།འདི་ཡང་དེའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་པའོ། །དཀར་པོ་ཆུང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་ལ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་བསོད་ ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་མི་སོགས་ཀྱི་དཀར་པོའི་ཆོས་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་རྒྱུ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བསགས་པས་བསྐལ་པ་དུ་མར་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ།།འདི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ པའོ།།དེའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་མཚམས་མེད་པ་བྱེད་པའི་ལས་མ་བཏང་གི་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་དང་། ལོག་པའི་ལྟ་བས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་རྣམས་ལོག་པའི་ལྟ་བ་དང་ བྲལ་ཏེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་དང་། ཕྱོགས་ཐར་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མི་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐར་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསགས་ཀྱི་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་དང་། དཀར་པོ་ཆུང་བའི་རྣམས་ཀྱང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བས་དེའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་ནི་གཅིག་ཡོད་དེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་རིགས་མེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་རིགས་མེད་པས་ན་གང་ཟག་དེ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྡོ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་འདི་རྣམས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ ལྟ་བུར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་འདྲའོ།།འདིར་རིགས་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་མེད་ཅེས་སྨྲས་པ། མེད་པའི་སྒྲས་འདི་སྨད་པའི་དོན་དུ་ཡང་མཐོང་སྟེ། བུ་ངན་པ་དང་ཆུང་མ་ངན་པ་ལ་བུ་མེད་ཆུང་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། ། ཆུང་མའི་དོན་དུ་ཡང་མཐོང་སྟེ། བུ་མོ་རྐེད་པ་འཕྲ་བ་ལ་རྐེད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡོང་མེད་པའི་དོན་དུ་ཡང་མཐོང་སྟེ་རྙེད་པ་མེད་བསྐུར་སྟི་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །འདིའི་སྐབས་སུ་ནི་མེད་པའི་སྒྲ་སྨད་པའི་དོན་དང་པོ་དེ་ཡེ་མེད་པའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ། དེ་ལ་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། དགེ་བ་ཆུང་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དེའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བས་རིགས་མེད་པར་བཤད་པའི་དོན་དེ་སྨད་པའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ། བུ་ངན་པ་ལ་བུ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་རིགས་དེ་ཡང་དེའི་དུས་ན་ངན་ཅིང་ཞེན་པར་གྱུར་པས་རིགས་མེད་པ་ཞེས་བཏགས་སོ།

关于'有些人摧毁善法'这句话，某些人虽然具有菩萨种姓，但因为恶知识的缘故而倾向于断见，认为没有善业，没有不善业，没有快乐果报，没有痛苦，没有今生，没有来世，没有三宝等等，由于入于这样的邪见，完全摧毁了一切善根，在许多劫中都不能证得涅槃。这种人在当时是不能证得涅槃的有情，所以称为无种姓，这是第二种。
关于'有些人偏向边执无善'这句话，某些人虽然具有菩萨种姓，但不积累能获得涅槃的福德智慧资粮，只积累能投生天人等处轮回的善业，仅仅投生轮回，即使经过多劫也不能证得涅槃。这种人在当时是不能证得涅槃的有情，所以称为无种姓，这是第三种。
关于'白法微少'这句话，某些人虽然具有菩萨种姓，但不圆满积累福德智慧资粮，只积累了少许不能证得涅槃的白法因，即使经过多劫也不能完全证得涅槃。这种人是不能证得涅槃的有情，所以称为无种姓，这是第四种。
'当时不能证得涅槃的有情'是指造作无间罪的人在未舍弃无间业之前不能证得涅槃，以邪见断除善根的人在未离开邪见、未生起善根之前不能完全证得涅槃，不积累解脱道善根的人在未积累解脱道善根之前不能证得涅槃，白法微少的人在未圆满福德智慧资粮之前不能证得涅槃，因此称为当时不能证得涅槃的有情。
不能完全证得涅槃的只有一种，为了说明这点而说'离因'。'因'指三乘涅槃的善根和种姓，由于无种姓，所以这类补特伽罗也不能获得三乘涅槃，称为不能证得涅槃的有情。比如石头和木头等的自性永远不会变成如同心和心所那样具有认知自性一样。
这里认为安住于无种姓的是不能证得涅槃的有情。关于所说的'无种姓'，'无'字也可以见到贬义的含义，如说恶子无子、恶妻无妻等。也可以见到微小的含义，如说少女腰细称为无腰等。也可以见到完全没有的含义，如说无所得、无恭敬等。在这种情况下，'无'字应当理解为贬义和完全没有的含义。从一向行不善直至善少为止，由于当时不能证得涅槃而说无种姓的含义应当理解为贬义，如同说恶子无子一样，因为当时种姓变得恶劣和退失，所以假立为无种姓。

།གང་རྒྱུ་དང་བྲལ་བས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས མི་འདའ་བའི་ཕྱིར་རིགས་མེད་པར་བཤད་པའི་རིགས་མེད་པའི་སྒྲ་འདི་ནི་ཡོང་ཡེ་མེད་པའི་དོན་དུ་བལྟ་སྟེ།དེ་ནི་གཏན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་རྒྱས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཆེ་བ་ཉིད་བསྒྲུབ་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ རིགས་དག་གིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་མི་ནུས་པས་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་།མཐུ་ཆེ་བ་ཞེས་མི་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། མཐུ་ཆེ་བར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ ཆེར་སྨྲ་བ་གཞན་ལ་ཕན་ཕྱིར་བཤད་པ་ཆོས་ཆེན་ལ།།མི་ཤེས་པར་ནི་དད་འགྱུར་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཆེན་པོ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་བྱའོ། །ཆོས་དེའི་ནང་ནས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མི་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་ཟབ་པའོ། །ས་ དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་རྒྱ་ཆེ་བའོ། །ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འབྱུང་བས་ཟབ་པའོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་འབྱུང་བས་སྒྲ་ཆེ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་འབྱུང་བའི་ཆོས་དེ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་འདི་ལ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་ལ་བཞག་པ་དང་།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པས་ན་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱི་མཐུས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་མ་རྟོགས་ཤིང་མི་ཤེས་པར་ཡང་ཐོས་པ་ཙམ་ གྱི་སྒོ་ནས་དད་པ་དང་མོས་པ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་རླབས་ཆེན་པོ་འབྱུང་བས་ན།མི་ཤེས་པར་ནི་དད་འགྱུར་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ། །ཞེས་བྱའོ། །ལེགས་པར་བསྒྲུབ་ལ་བཟོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་བཏང་བའི་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་ནི་ ལེགས་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རིགས་ཀྱི་མཐུས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྒྲུབ་ནུས་པས་ན་ལེགས་པར་བསྒྲུབ་བཟོད་ཅེས་བྱའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཐའ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ཡང་མོས། ལེགས་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་མི་སྐྱོ་བར་བསྒྲུབ་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བསྒྲུབས་པའི་མཇུག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ཡང་རིགས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། མཐུ་རྒྱ་ཆེ་བ་ལས་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བླ་ན་མེད་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གཉིས་མཆོག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེའང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་ནི་བརྒྱ་བྱིན་ལ་ སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་དག་དེ་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་རིགས་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དང་། མཐར་བྱང་ཆུབ་ ཆེན་པོའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མཐུ་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ཡི་རང་བཞིན་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རིགས་རྒྱས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ལྟར་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ རང་བཞིན་གྱིས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་རིགས་དེ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་།མཐུ་ཆེ་བར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

由于远离因缘而不能完全涅槃，所以说无种性的'无种性'一词应当理解为完全没有的意思，因为他们永远不能获得涅槃。
关于'宣说自性圆满种性之殊胜性'偈颂：声闻种性和独觉种性不能获得大菩提，所以不称为极其广大和有大威力。菩萨种性能够获得大菩提，所以为了证明其自性广大和威力广大而作偈颂，这是其含义。
对于'为利他而宣说甚深广大之大法，虽不了知而生广大信'，大法是指大乘法。在这法中，由于出现无我、无生、不灭等，故为甚深。由于出现地、波罗蜜多、力、无畏等，故为广大。或者说，由于出现智慧资粮故为甚深，由于出现福德资粮故为广大。
如是甚深广大之法，为了使众生今生安住于福德智慧资粮，来世获得涅槃而宣说，故称为'为利他而宣说'。如是由菩萨种性之力，虽然不通达不了知甚深广大的大乘义理，但仅仅通过听闻就能生起广大而深远的信心和胜解，所以说'虽不了知而生广大信'。
关于'善能修行堪忍'，为众生利益舍弃头颅手足等的苦行，以及修行地和波罗蜜多称为善修行，由种性力量能够成办这一切，故称为'善能修行堪忍'。
关于'圆满究竟'，如是于大乘法生起胜解，于善修行不生厌倦而修行，圆满成就福德智慧二种资粮后，将获得超胜于二种圆满的无上大菩提圆满，这也是由种性广大和威力广大而获得的意思。
那么无上菩提的圆满是什么样的呢？为此说'二种殊胜'，即是说这无上菩提的圆满超胜于两种圆满。两种圆满是指帝释等世间圆满和声闻等出世间圆满。
所谓'如是成就'，即是说菩萨们的种性能生起对大乘法的胜解，修行不生厌倦，最终成就大菩提圆满，因此威力广大。
'应知其自性具德大菩提种性广大'，即是说菩萨种性如上所述自性具足功德，由于自性具足功德，故此种性极其广大和威力广大，这是其含义。

།རིགས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཀྱིས་རང་རང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱིས་བྱང་ ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཤིན་ཏུ་ཡངས་པའི་ཡོན་ཏན་བྱང་ཆུབ་ཤིང་སྐྱེས་པས། །སྟུག་པོས་བདེ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བས་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་བདེ་བྱ་བ་འབྲས་བུ་བས། །རྩ་བ་བཟང་ པོ་བཞིན་དུ་རིགས་འདི་མཆོག་ཡིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩ་བ་བཟང་པོ་ནི་རྩ་བ་བརྟན་པ་དང་། རྩ་བ་མ་རུལ་བའོ། །དཔེར་ན་རྩ་བ་བཟང་པོའི་ཤིང་ལས་སྡོང་པོ་དང་། མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་བརྟན་ཞིང་བཟང་པོ་འབྱུང་བ་དང་། ཡལ་ག་དང་། འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་ཅིང་མཛེས་པ་འབྱུང་བ་དང་། དེའི་རྒྱུས་གྲིབ་མ་བསིལ་བ་ཡོད་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་གཞན་ལ་ཕན་པ་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་འདི་ལས་ཀྱང་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་དག་འབྱུང་བས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་འདི་ནི་ཤིང་གི་རྩ་བ་བཟང་པོ་དང་འདྲའོ། །དཔེར་ན་ཤིང་རྩ་བ་བཟང་པོ་ལས་སྡོང་པོ་སྦོམ་ཞིང་བསྐམས པ་དང་སུངས་བ་མེད་པ་འབྱུང་བ་དང་།མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། རིགས་དེ་ལས་ཀྱང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེན་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་དང་། ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཅིས་ཀྱང་མི་ཚུགས་པ་ཤིང་སྡོང་ལྟ་བུ་སྐྱེས་ པས་ན་ཤིང་གི་རྩ་བ་མ་ཟད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དཔེར་ན་ཤིང་རྩ་བ་བཟང་པོ་ལས་ཡལ་ག་དང་འདབ་མ་སྟུག་པོ་ཡོད་པས་གྲིབ་མའི་བསིལ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཚ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་སེལ། བསིལ་བའི་བདེ་བ་ཐོབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་འདི་ལས་ ཀྱང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡལ་ག་དང་འདབ་མ་སྟུག་པོ་བྱུང་བས་སེམས་ཅན་གྱི་བདེ་བ་སྟུག་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་མཐོང་།སྡུག་བསྔལ་སྟུག་པོ་མི་བཟད་པ་ནི་ཞི་བར་བྱེད་པར་མཐོང་བས་རྩ་བ་བཟང་པོ་དང་འདྲའོ། །དཔེར་ན་རྩ་བ་བཟང་པོའི་ཤིང་ལ་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་པས་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་འདི་ལས་ཀྱང་བདག་ལ་ཕན་པ་ལ་དང་བདེ་བར་བྱ་བ་དང་།གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བས་ན་རྩ་བ་བཟང་པོ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་ཤིང་རྩ་བ་བཟང་ན་སྡོང་པོ་ལ་སོགས་པ་འགྱེལ་བར་མི་འགྱུར་བས་རྩ་ བ་བཟང་པོ་ཉིད་བདག་གི་དོན་ཏོ།།ཡལ་ག་དང་འདབ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་སྟུག་པས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པས་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་སྐྱེས་པ་ནི་བདག་གི་དོན་ཏོ། །སྟུག་པོས་བདེ་ ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་དམིགས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ།།བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་གི་རྩ་བར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་འདི་གྱུར་པས། རིགས་དེ་ལས་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རིགས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རིགས་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ། སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྐབས་བཤད་པར་ཅིས་འབྲེལ་ཞེ་ན། གོང་དུ་རིགས་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། ཤིན་ཏུ་ཡངས་པའི་ཡོན་ཏན་བྱང་ཆུབ་ ཤིང་སྐྱེས་པས།།སྟུག་པོ་བདེ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་བདེ་བྱ་བས་འབྲས་བུ་བས། །རྩ་བ་བཟང་པོ་བཞིན་དུ་རིགས་འདི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དེ་ཇི་ལྟར་རྩ་བ་བཟང་པོའི་ཤིང་དང་རྩ་བ་བཟང་པོ་ཉིད་རང་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡལ་ ག་དང་འདབ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད་པས་ནི་འགྲོ་བ་མང་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་གྱུར་པས་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于种姓果之差别偈颂：为了显示声闻种姓和独觉种姓各自获得果位，不如菩萨种姓获得大菩提果位殊胜，故作此偈颂。
由于生起广大功德菩提树，因具足安乐息灭痛苦为所缘，为自他利乐所作之果故，如同善根般此种姓最胜。
所谓善根，即坚固根和未腐烂根。譬如从善根之树生出坚固优良的树干和花朵等，生出美丽庄严的枝叶等，由此因缘具有清凉荫影，以圆满果实利益他人。如是从此菩提种姓中也生起与彼相应的功德，故此菩提种姓如同树之善根。
譬如从善根之树生出粗壮而无枯萎干瘪的树干，生出各种花朵。如是从彼种姓中也生起如力、无畏、不共等广大功德如同花朵，以及任何大菩提都无法损坏的尽无生智如同树干，故应知如树根未尽。
譬如从善根之树生出茂密枝叶，因具清凉荫影，能除众生热恼痛苦，获得清凉安乐。如是从此菩萨种姓中也生出地和波罗蜜多的茂密枝叶，可见能令众生获得广大安乐，息灭难忍的剧烈痛苦，故如善根。
譬如善根之树具有圆满果实，能圆满成办众生利益。如是从此菩提种姓中也生起自利安乐和利他安乐之果，故如善根。
其中，树根良好则树干等不会倒塌，故善根本身即是自利。枝叶花果广大茂密则利益他人，故为利他。如是于菩提种姓中，生起广大功德之菩提树是自利，以茂密安乐息灭痛苦为所缘是利他。
关于'自他利益之果'等：因此菩提种姓成为菩提树之根，从彼种姓生起自他利益之果，故赞叹菩提种姓之功德。
种姓品释毕。
种姓品之后，为何相关于发心品的解说？在上文解说种姓之后，说道：'由于生起广大功德菩提树，因具足安乐息灭痛苦为所缘，为自他利乐所作之果故，如同善根般此种姓最胜。'如同善根之树及善根本身是自利圆满，其枝叶花果等广大，成为众多众生受用，称为利他圆满。

།དེ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་ལ་གནས་པའི་རིགས་ཡོད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་འགྲུབ་པ་ཡང་རིགས་འབའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་གི་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བསྒྲུབས་ན་འདོད་པ་འགྲུབ་ཀྱི་སེམས་མ་བསྐྱེད་ན་ནི་མི་འགྲུབ་བོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་རིགས་ཡོད་ན་འདོད་པ་འབྱུང་སྟེ་གང་ལ་རིགས་ཡོད་པ་དེ གདོན་མི་ཟ་བར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བས་ན་རིགས་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།།ཡང་ན་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རང་བཞིན་ནི་འདི་ལྟར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་ཡང་ བདག་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་པ་ཐོབ་པའོ། །དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཐབས་སུ་གྱུར་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབས་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་བསྒྲུབ་པའོ།།དེ་ལ་ཡང་རིགས་དང་བཅས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ན་ནི་སེམས་ཅན་དེ་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཆོས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རིགས་ཀྱི་རྗེས་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །སེམས་བསྐྱེད་ པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྤྲོ་བ་ཆེ་ཞིང་རྩོམ་པ་ཆེ། །དོན་ཆེན་པོ་དགའ་ཐོབ་པ་ཆེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་སྟེ། ། དོན་གཉིས་དང་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྤྲོ་བ་ཆེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྩོམ་པ་ཆེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་ཆེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཐོབ་པ་ཆེ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། དོན་གཉིས་ལ་དམིགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། གོང་དུ་བཤད་པ རྣམས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བས་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་ལས་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྤྲོ་བ་ཆེ་བ་ནི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མཉན་པ་དང་། བསམ་པ་ལ་སོགས་ པའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་བྱའོ་ཞེས་སེམས་སྤྲོ་ཞིང་མི་ལྡོག་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བའི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྲོ་ཞིང་མི་ལྡོག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ལ་སྤྲོ་བ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྩོམ་པ་ཆེ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ ནས་གོ་ཆ་བརྩམས་ཤིང་ཁས་བླངས་པ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཇི་ལྟར་གོ་ཆ་བགོ་ཞིང་ཁས་བླངས་པ་བཞིན་དུ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཆོས་ཉན་པ་དང་།སེམས་པ་གོམས་པ་ལ་འཇུག་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་དང་དཀའ་ བ་སྤྱད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རྩོམ་པ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་དེའང་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པས་ན་དོན་ཆེ་བའོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་མཇུག་ཏུ་འབྲས་བུ་བླ་ན་ མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པས་ན་ཐོབ་པ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་སེམས་གཡོ་ཞིང་འགུལ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བས་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྐྱོད་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་ སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

同样地，如果有住于自性的种姓，菩萨就能成就自他二利。对此，成就二种利益也不仅仅是有种姓就足够，而是要依靠种姓，通过发心等次第来修行才能成就所愿，如果不发心则不能成就。对于发心等，如果有种姓则能生起所愿，凡是有种姓者必定会发无上菩提心，因此在种姓品之后解说发心品是相关联的。
或者，发心的自性是以'愿如是'为特征的发愿。这种发愿是为了自己希求无上菩提以及希望利益众生而发愿。利益众生的方便就是获得无上菩提成佛。因此，为了众生的方便而修习无上菩提，是通过发菩提心等次第来修行。
对此，如果以具有种姓的力量而发菩提心，则该众生将成为不退转法，为了显示这一点，在种姓品之后解说发心品是相关联的。关于'发心的特征偈颂'，是为了显示发菩提心的特征自性而作偈颂的意思。
'大精进大勤勇，大义利大获得，菩萨是勇识者，二利及发心。'对此，菩提心的特征是大精进的特征、大勤勇的特征、大义利的特征、大获得的特征、缘二利的特征，为了成就上述所说而发心的心所，称为勇识，即心的活动自性称为发心。
大精进是以铠甲精进听闻大乘法中深广之法，通过思维等门而了悟，发起不退转的心，以及为利众生在无数劫中舍弃头颅手足等难行能行而发起不退转心，最初发心称为大精进。
大勤勇是如是发起铠甲精进后，如同披上铠甲并承诺那样，以加行精进如其所披甲及承诺，为了了悟深广之法而听闻法、思维、修习，为了利益众生而修行六度等种种难行，称为大勤勇。
此发心是为了成就自利圆满和他利圆满而发心，故为大义利。如是发心后最终获得无上菩提果，故称为大获得。
此菩提心以心所推动具有心动摇活动的特征，称为勇识，由此发起菩提心，故称为菩萨心，即此菩提心是称为勇识的发心，这是其含义。

།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཅི་ལས་དམིགས་ནས་སེམས་སྐྱེ་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་དོན་གཉིས་ལ་དམིགས་ནས་སེམས་སྐྱེ་སྟེ། དོན་གཉིས་ནི་བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་དམིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དོན་བྱ་བར་དམིགས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་མདོར་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡོན་ཏན་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དང་། དོན་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་ཡོན་ ཏན་དང་།དོན་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དོན་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ལ་དམིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའོ། །དེ་ལ་སྤྲོ་བ་ཆེ་ཞིང་རྩོམ་པ་ཆེ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ན་ཡང་སེམས་ཀྱི་ཤུགས་དྲག་ཏུ་བསྐྱེད་ལ་ཕྱིས་སྒྲུབ་པའི་ཚེ་ན་ཡང་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བས་དོན་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བས་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ་མཐར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་གཉིས་ཞེས་བྱ་བས་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ མཚན་ཉིད་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་ཕྱེ་ན་དུ་ཡོད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འཆད་དེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་ཕྱེ་ན་མོས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་ཕྱེན་རྣམ་པ་ བཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ།།སེམས་བསྐྱེད་དེ་ནི་མོས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དྲོད་དང་། སྤྱི་བོ་དང་། བཟོད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་ཚེ་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྟོགས་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་མ་ ཡིན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་དད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པས་ན།མོས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་གཞན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྒྲ་ནི་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ཀྱི་ས་ལ་བྱ་སྟེ། ས་བདུན་པོ་དེ་དག་གི་སེམས་ པ་ལ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་བདག་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་བདག་ཅེས་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུང་ བ་དང་འཛིན་པའི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ས་འདོད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བརྒྱད་པ་དང་། ས་དགུ་པ་དང་། བཅུ་པར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་དེ་དག་ལ་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པས།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་། བརྩལ་འབད་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྤྱོད་པས་ན། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་སྒྲིབ་བ་སྤངས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་དུས་ན་ཟད་པ་དང་།མི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་སེམས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་ག་ཡའི་རྩེ་མོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ལྷའི་བུ་གཞན་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་ནི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའོ།

如果问菩提心是缘何而生起的话，是缘于两种目的而生起的。两种目的是：缘于自己要获得大菩提的目标，以及缘于要为众生谋求利益安乐的目标而发菩提心，这就是其含义。
以上简要说明了菩提心具有三种功德，以及缘于两种目的。其中三种功德是：作为补特伽罗的功德、成办利益的功德、以及摄持果位的功德。两种目的是：缘于菩提的目的和缘于众生的目的。
其中'具大欢喜且大精进'这两个词语表明了作为补特伽罗的功德，因为最初发心时以强烈的心力发起，之后修行时也如是成办一切难行。'大利益'一词表明了成办利益的功德，因为是为了成办自他二利。'大获得'一词表明了摄持果位的功德，因为最终获得无上菩提。
'二利'一词表明了缘于二者，因为缘于菩提和众生的利益。
关于'发心分类偈颂'，从菩提心的性相到菩提心可分为几种的分类进行解释。菩提心可分为四种：信解发心、清净增上意乐发心、异熟发心、以及断除障碍发心，为了说明这些而作偈颂。
关于'彼发心即信解'，在胜解行地的暖位、顶位、忍位和世第一法位时的发心，并非是通过证悟大乘深广法而发心，而是通过对大乘深广法的信仰而发心，因此称为信解发心。
关于'清净增上意乐他'，'他'字是指从初地以上至七地以下的地位，这七地的发心称为清净增上意乐发心。为什么呢？因为获得了'如我所是，他亦如是'的自他平等心，为了获得圆满的自他二利而称为增上意乐。为了远离所取能取的垢染而称为清净。
关于'异熟地所欲'，在第八地、第九地和第十地发菩提心称为异熟菩提心。为什么呢？因为在这些地位获得了任运成就的无分别智慧，对布施等波罗蜜多也能无需勤勉而任运行持，因此称为异熟发心。
关于'如是断除障'，在佛地遍光位时所生起的具有尽相与无生相的菩提心称为无障发心。为什么呢？因为此时的菩提心已完全断除烦恼障和所知障的特征。
因此，《伽耶山顶经》中也说：'天子，复次，第一发心是从因缘正生。第二发心是从智慧正生。'

།སེམས་བསྐྱེད་པ་གསུམ་པ་ནི་སྤོང་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་ བའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་བཞི་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལས་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞིར་ཕྱེ་བ་ལ་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་རྩ་བ་ནི་གང་། བསམ་པ་ནི་གང་ ཞེས་དོན་བཅུ་གཅིག་དྲིས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལན་བཏབ་པ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡི་རྩ་བ་སྙིང་རྗེར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་བཞིའི་རྩ་བ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེའི་ ལན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་བཞིའི་རྩ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་སྟེ།དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ནས་གནས་སོ། །གལ་ཏེ་སྙིང་རྗེ་རྩ་བར་གྱུར་པ་མེད་ན་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་རྣམས་ཀྱང་མི་སྐྱེད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་རྩ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་བཞིའི་བསམ་པ་གང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཕན་པར་སེམས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཟང་ཟིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕན་བཏགས་ཏེ།ཚེ་འདིར་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་ཅིང་དགེ་བ་ལ་གཞག་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འགོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་གི་བསམ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་ཅི་ལ་མོས་ཤེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་ཆོས་ལ་མོས་ཞེས་སྨོས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ནི་མ་དད་ཀྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་དད་དེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་གི་མོས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་ཅི་ལ་དམིགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཚོལ་ བར་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དེའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཚོལ་བ་ཉིད་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་གི་ཐེག་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གོང་དུ་འདོད་པ་ཐེག་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་ན་ས་དང་པོ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ས་བཅུ་པ་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཇི་ ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་འདོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་གི་ཐེག་པ་ཡིན་ཏེ།འདོད་པ་དེས་ས་གོང་ནས་གོང་དུ་འཕར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་གི་རྟེན་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྡོམ་པ་རྒྱ་ཆེན་དེ་ཡི་རྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་དང་། སྡོམ་ པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་གི་རྟེན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་གི་བར་དུ་གཅོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པར་སེམས་པ་ཡིན། སེམས་དེ་དང་མི་མཐུན་པ་ནི་བདག་འབའ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བར་སེམས་པའི་སེམས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ལ་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་ གྱུར་པ་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ་མ་སྤངས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་འབྱུང་བས་དེ་ནི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་དེ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ ཏེ།སྙིང་རྗེའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ།

第三种发心是从舍离中生起。第四种发心是从果中生起。如是所说。关于发心分类必定偈颂中，将菩提心分为四种，其中这四种的根本是什么？发心是什么？如是问了十一个问题，同样回答时称为必定，从此开始宣说偈颂。
'其根本是大悲'，对于菩提心四种的根本是什么这一问题，其答案是认为菩提心四种的根本是大悲，因为大悲心想要去除众生的痛苦，由此摄受一切众生而住。若无大悲作为根本，则不会为众生利益而发菩提心，而会如声闻一样趋入涅槃，因此根本是大悲。
对于这四种菩提心的发心是什么、如何的问题，为此说'恒时思维利益众生'，即至轮回边际以种种资具利益一切众生，想着在今生使其远离不善而安住善法，在他世安置于涅槃中，这就是那些菩提心的发心。
对于这些菩提心信解什么的问题，为此说'信解法'，这四种菩提心不信解声闻缘觉之法，而是信解甚深广大的大乘法，这就是那些菩提心的信解。
对于这些菩提心缘何的问题，为此说'所缘是求智慧亦然'，其智慧是指大乘智慧，即无分别智。为获得无分别智而通过听闻、思维、修习等大乘法门而寻求，这就称为菩提心的所缘。
对于这些菩提心的乘是什么的问题，为此说'欲求上进即是乘'，即住于胜解行地时如何证得初地，以及如何证得十地和佛地的意乐，是那些菩提心的乘，因为以此意乐而从地位一步步上升。
对于这些菩提心的所依是什么的问题，为此说'广大律仪是其依'，即菩萨律仪、律仪戒、饶益有情戒、摄善法戒是那些菩提心的所依，此为其义。
对于这些菩提心的障碍是什么的问题，为此说'违品生起即为障'，此菩提心是为自他利益而发心，与此相违的是唯求自身解脱的心，即声闻缘觉之心，若受持而不舍小乘发心，则菩提心不会生起，因此这就是障碍，此为其义。
对于这些菩提心的自性是什么的问题，为此说'福德智慧为自性'，菩提心有二种，即大悲相和智慧相。

།དེ་ལ་སྙིང་རྗེའི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་སྟེ། དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གང་ཡང་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་གི་ལེགས་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དགེ་བ་འཕེལ་བ་ལེགས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཇི་ཙམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ གྱི་ཁམས་ཇི་ཙམ་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ཙམ་གྱི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་གི་འཁོར་བ་ལས་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་སྦྱར། ། དེ་ནི་འབྱུང་བར་བརྗོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཁམས་གསུམ་ནས་འབྱུང་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་ཅིང་སྦྱོར་ན་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དག་གི་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སོ་སོ་རང་གི་སྦྱོར་བ་ཡིས། །དེ་ནི་ས་ཡི་མཐར་ཐུག་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་བཅུ་རེ་རེ་ནས་རྫོགས་པར་ཐོབ་པ་ལ་སའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ས་དང་པོ་ལ་ སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱར་ཏེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་ནས་ས་དང་པོ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ས་བཅུ་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱར་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པ་དང་། ས་བཅུ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ བསྐྱེད་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་དྲིས་པ་ལས་དེ་བཞིན་དུ་ལན་བཏབ་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་གདོན་མི་ཟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྡའི་དམ་བཅའ་བར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དོ། །བརྡའི་དམ་བཅའ་བར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །དེ་ལ་བརྡའི་དམ་བཅའ་བར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པས་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག མན་ཆད་ཀྱི་ཚེ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་པས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རིགས་ཞེས་བསྐུལ་བའམ། བདག་ཉིད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚིག་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་ཚིག་བྱུང་བ་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་བརྡའི་དམ་བཅའ་བར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཀྱི་དུས་ནས་སྐྱེའོ། །གྲོགས་སྟོབས་རྒྱུ་སྟོབས་རྩ བའི་སྟོབས།།ཐོས་པའི་སྟོབས་དང་ཐོས་གོམས་སྟོབས། །བརྟན་དང་མི་བརྟན་སྐྱེ་བར་གསུངས། །སེམས་བསྐྱེད་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲོགས་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་། སེམས་བསྐྱེད་གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་སུ་སྦྱར་ཏེ། སེམས་ བསྐྱེད་པ་གང་མཁན་པོའམ་སློབ་དཔོན་ནམ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ན་ཕན་པ་དང་ལེགས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གྲོགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་པས་རིགས་ཀྱི་མཐུས་ཤུགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་རིགས་དག་ནི་དོན་གཅིག་གོ།

关于大悲的定义，即是思维愿一切众生都得涅槃，这是福德的本性。智慧的定义是思维一切法皆空，故无任何众生得涅槃，这是智慧的本性。
若问这些菩提心有何殊胜之处，为此说'善法增长为殊胜'。从发菩提心所生的福德，如虚空界之量、如众生界之量、如世界之量般增长。这是说明菩提心的殊胜之义。
若问这些菩提心如何出离轮回，为此说'常修习波罗蜜，彼即说为得出离'。为了从三界出离及获得无上菩提，若修习并行持六波罗蜜多，则能从轮回中出离，故能令出离的是六波罗蜜多，此为其义。
若问这些菩提心的究竟为何，为此说'以各自修行力，彼即地之究竟'。从初地至十地圆满获得，称为地之究竟。如是成为地之究竟者，在初地修习布施波罗蜜多，布施波罗蜜多圆满后称为初地圆满，乃至第十地修习智慧波罗蜜多，智慧波罗蜜多圆满时称为第十地圆满。
关于'应当了知菩萨发心决定'，从十一种问题中如是回答，即是说明菩萨四种发心决定之义。
关于'约定誓言发心偈'，菩提心发起有两种：约定誓言发心和胜义菩提心。其中约定誓言菩提发心是在凡夫阶段所发之心，即在加行道世第一法以下时所发之心。这又是由善知识劝导说'若发菩提心则能成就自他二利圆满'而发心，或由自身善根力而发菩提心。此中依据亲教师、轨范师等所说发心之语而发起的心，称为约定誓言发心。其中胜义菩提心是从初地以上才生起。
'依友力因力根本力，闻力及闻修习力，坚固不坚固生起，发心他人所教示。'关于此，'友力'之语与'发心他人所教示'之语相连。由亲教师或轨范师或某善知识开示说若发菩提心则能生起广大利益与善妙而发心者，称为依友力发心。
由具有菩萨种性，依种性力自然激发而发菩提心者，称为因力发心。因与种性是同义。

།ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དོན་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ བ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པས་རིགས་བརྟས་པར་གྱུར་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྩ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་ པ་བྱ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པས་ཚེ་འདིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཐོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་བཤད་པ་ན་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་མང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ བསྐྱེད་པ་ནི་ཐོས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚེ་འདི་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་ལས་ཆོས་ཐོས་པ་ཡང་ལན་གྲངས་མང་དུ་མཉན་ཏེ། ཆོས་དང་དོན་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་ནས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཐོས་པ་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བརྡའི་ དམ་བཅས་པར་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་གྲོགས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་མི་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་གསུངས་པ་སྟེ།ཕྱི་ནས་དེ་ལ་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུའི་སྟོབས་དང་ཐོས་པའི་སྟོབས་དང་ཐོས་པ་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ གསུངས་པ་སྟེ།དེ་དག་ལ་སླར་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་པ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱིས་གོ་བར་བྱས་པ་ལས་བརྡས་ཡི་དམ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁན་པོའམ་སློབ་དཔོན་ནམ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་འབའ་ཞིག་གིས་ འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ལ།ཚིག་ཏུ་འདི་སྐད་བརྗོད་ཅིག་ཅེས་བསྒོ་སྟེ། གོ་བར་བྱས་པས་འདི་བཞིན་དུ་བརྗོད་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་བརྡས་ཡི་དམ་འཛིན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་རིགས་རྒྱས་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་བསོད་ནམས་ བསགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རིགས་བརྟས་པར་གྱུར་ནས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རྩ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་ བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སྤངས་ནས་གཟུང་བ་ལ་ཡང་མི་རྟོག་།འཛིན་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པས་ན། དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ན་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེའོ། །དོན་དམ པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་རྒྱུ་དང་ཡོན་ཏན་དང་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ལུང་དམ་པ་ལ་མནོས་པ་དང་། རྒྱུ་དམ་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། རང་བཞིན་ དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འདོད་ནས།རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རབ་བསྙེན་བྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ།།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་། མེ་ཏོག་དང་བདུག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཆོད་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་གི་ཐད་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་ པ་རྣམས་བསམས་པ་རྣམས་བསྒོམས་པར་བྱས་པ་ནི།རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རབ་བསྙེན་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ་འདིས་ནི་ལུང་དམ་པ་མནོས་པར་བསྟན་ཏོ། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་རབ་བསགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་ པ་གསུམ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།

在前世由于通达大乘法义深广，以及发菩提心的善根和积累福德资粮而使种姓增长后发菩提心，这称为以根本力发心。
在前世听闻、思维、修习大乘法，由积累智慧资粮而在今生发菩提心，这称为以闻力发心。或者，如来在讲解《楞伽经》等诸经时，诸多天人等众生发菩提心，这称为以闻力发心。
在今生从众多善知识处多次听闻佛法，通过法义智慧而见道后发心，这称为以串习闻力发心。
如是以誓言立下的发心有五种，其中以友伴发心被说为不坚固的特征，因为此后会有退转。以因力、闻力和串习闻力发心被说为坚固的特征，因为这些不会再退转。
由他人教导而发心是指由他人开导而以誓言受持，即由和尚或阿阇黎或善知识单独如是思维，并以言语如是宣说，通过开导而如是宣说的菩提心，称为以誓言受持发心。
所谓'其种姓增长'是指由通达大乘的善根和积累福德而使菩提种姓增长后发菩提心，这称为以根本力发心。
所谓'胜义发心偈'是指当通达人法二无我，了知法界遍一切相后，断除能取所取二执，于所取不分别，于能取也不分别而生起智慧，这称为胜义菩提心。这也是在获得初地时生起胜义菩提心。
以七偈宣说了胜义菩提心的因、功德、自性等。
若问为何称此无分别智为胜义菩提心？为了领受胜义教法、成就胜义因、通达胜义自性而称为胜义菩提心。为此而说'善近圆满佛'等一偈。
由于通达一切所知故称'圆满'，且由无颠倒通达而称'佛'。
在胜解行地一阿僧祇劫中，以伞盖、胜幢、鲜花、香等供养诸如来，并从诸如来处听闻正法，思维修习，这就是所说的'善近圆满佛'，此说明领受胜义教法。
关于'善积福慧资'，在六波罗蜜中，布施、持戒、忍辱三者是福德资粮。

།བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་གཉིས་ཀའི་ཚོགས་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀྱང་བསྒྲུབས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་ལ་སོགས་ པས་མཆོད་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀྱང་བསྒྲུབས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་རྒྱུ་དམ་པ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ལ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད། །དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་དམ་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་རྫོགས་པའི་ སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་རབ་བསྙེན་བྱས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པས་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།འདིས་ནི་རང་བཞིན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཆོས་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་དང་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ ལ་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་མི་རྟོག། འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རྟོག་རྟག་པར་ཡང་མི་རྟོག་མི་རྟག་པར་ཡང་མི་རྟོག་པ་ནི། ཆོས་ལ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ལུང་དམ་པ་དང་རྒྱུད་དམ་པར་ བསྒྲུབས་པས་ན་རང་བཞིན་དམ་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ས་དང་པོའི་ཚེ་ཐོབ་ནས་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེར་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེས་པས་ས་དང་པོ་ཡང་མིང་དུ་ས་རབ་ཏུ་དགའ་ བ་ཞེས་བཏགས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་དགའ་བ་སྐྱེ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཆོས་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ནི། །དེ་ཡི་བྱ་བ་དམ་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་དང་ཡང་སེམས་མཉམ་ཉིད། །དེ་ནི་དེ་ཡི་དགའ་བའི་མཆོག། །ཅེས་བཤད་དེ། ས་དང་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཚེ། ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་རྙེད་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པ་རྙེད་པ་དང་། དེའི་བྱ་བ་དམ་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པ་རྙེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་ཡང་སེམས་མཉམ་པ་རྙེད་དོ། །མཉམ་པ་བཞི་རྙེད་པས་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱོར་པ་རྙེད་དེ་དགའ་བ་དང་།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་པ་རྙེད་དེ་དགའ་བ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགའ་བའི་མཆོག་རྙེད་པས་ན་ས་ཡང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་དང་ སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཞེས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །གཞན་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ཞེས་བདག་དང་གཞན་མཚུངས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་དེའི་བྱ་བ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བདག་གི་ཀུན་འབྱུང་གི་མཚན་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ ཉིད་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་སྤང་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་འབྱུང་གི་མཚན་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་སྤང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས་དེའི་བྱ་བ་དམ་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའང་ས་བཅུའི་ས་དང་པོའི་ནང་ནས་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་རྗེས་སུ་དྲན་ཅིང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བདག་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

禅定和智慧二者是智慧资粮，精进二者是资粮，这两者也都成就了的意思。或者说，以伞盖、胜幢等供养如来是福德资粮，听闻正法、思维等是智慧资粮，这两者也都成就了的意思。这是说明成就殊胜因。
'于法无分别智慧生，因此彼为殊胜'这句话的意思是：如是亲近圆满佛陀，积累福德和智慧资粮，于诸法生起无分别智慧。这是说明通达殊胜自性。
其中法是指蕴、界、处等所说的教法和十二分教。对于这些，既不分别所取相，也不分别能取相，不分别为常，也不分别为无常，这就是说生起了于法无分别智慧，实际是指获得无分别智慧。
如是通过成就殊胜教法和殊胜修行，因为证悟殊胜自性，所以称那个无分别智慧为胜义菩提心。获得胜义菩提心时，在初地时生起最胜欢喜，因为在那里生起最胜欢喜，所以初地也被命名为极喜地。
为什么那时会生起欢喜呢？因此说：'于法及众生，以及彼胜行，与佛心平等，彼为最胜喜。'即在初地获得无分别智慧时，于一切法获得平等心，于一切众生获得平等心，于彼殊胜行获得平等心，与佛陀也获得平等心。
因获得四种平等，超过帝释、梵天等世间富贵所生之喜，以及声闻圣者出世间富贵所生之喜，获得菩萨最胜欢喜，所以此地称为极喜地。
其中，如同五蕴本性空一样，界和处等也是本性空，通达法无我而获得平等心。如同我是什么，其他众生也是如此，其他是什么，我也是那样，通达自他平等而获得于众生平等心。
'彼之行'是指利益众生之事，即消除众生烦恼和痛苦是其殊胜行为。如同要断除自己集谛相的烦恼和苦谛相的生老病死，同样也要断除众生集谛相的烦恼和苦谛相的生老病死，如是思维而获得于其殊胜行为的平等心。
这也如同在十地中初地内所说的'忆念当究竟成办众生利益而生极喜'以及'我已成为一切众生的依处'而生起极喜。

།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་གང་ཡིན་པ་དང་། བདག་གིས་རྟོགས་པའི་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་གང་ཡིན་པ་གཉིས་སུ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སངས་རྒྱས་དང་སེམས་མཉམ་པ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་ས་བཅུའི་མདོ་ལས་ཀྱང་བདག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བར་འགྱུར་བ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་དོ།།བདག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་བ་རྒྱ་ཆེ་དེ་ལ་སྤྲོ། །བསམ་པ་ཡང་ནི་རྣམ་པར་དག་།ལྷག་མ་དག་ལ་མཁས་པ་དང་། །འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དོན་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་སྐྱེ་བའི་དོན་དང་། རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་དང་། སྤྲོ་བའི་དོན་དང་། བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་དང་ལྷག་མ་ལ་མཁས་པའི་དོན་ དང་།འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་གནས་གང་ནས་སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉན་ཐོས་དག་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉི་གའི་དོན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་དང་ལྡན་ནོ། །ཉན་ཐོས་དག་ནི་བདག་ གི་དོན་བྱ་བར་སྤྲོའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་གཞན་གཉི་གའི་དོན་བྱ་བར་སྤྲོ་བས་སྤྲོ་བའི་དོན་དང་ལྡན་ནོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དག་ནས་རང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ གཉིས་དག་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་ཤེས་པས་ན་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་དང་ལྡན་ནོ།།ཉན་ཐོས་དག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་ས་ལ་མཁས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དང་ པོ་ཐོབ་པ་དང་།ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ཀྱི་སའི་རང་བཞིན་དང་ཡོན་ཏན་ལ་མཁས་པ་དང་། ས་གོང་མ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ན་ལྷག་མ་དག་ལ་མཁས་པའི་དོན་དང་ལྡན་ནོ། །ས་དང་པོ་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་བོར་ནས་ས་གཉིས་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་འབྱུང་ བ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ས་དང་པོ་ཡང་ཇི་ལྟར་འདོར་བར་འགྱུར་ཞེ་ན་ས་དང་པོ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྒྱའི་ཞལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་ཕྲག་བརྒྱ་བྱེད་པ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་ དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་རྟོག་ཅིང་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོག་པ་དེ་ཡང་སྤངས་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་གནས་པས་ས་དང་པོ་བོར་ནས་ས་གཉིས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།སྐྱེ་བའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ལ་མོས་པ་ས་བོན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ཚིག་གཅིག་ཙམ་དུ་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ས་བོན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། མའི་བྱེ་བྲག་དང་། མངལ་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་། མ་མའི་བྱེ་བྲག་གོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་མོས་ཤིང་དད་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པས་ ན་ཆོས་ལ་མོས་པ་ནི་ས་བོན་ནོ།།མ་མཆོག་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མཆོག་སྐྱེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཆོག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པས་མ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཕ་ཡིན་ཏེ། །མ་ནི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །ཞེས་གསུངས་སོ།

诸佛世尊的法身与我所证悟的法界法身二者无有差别地通达，故称为获得与佛平等之心。因此，十地经中也说：'我已接近佛地'而生起极大欢喜，'我将见到一切如来'而生起极大欢喜，'我将真实趣入一切如来境界'而生起极大欢喜。
为显示胜义菩提心具有六种意义，故说：'生起广大于彼喜，意乐亦复极清净，善巧余地及出离，应当如是而了知。'六种意义即是：生起之义、广大之义、欢喜之义、意乐清净之义、善巧余地之义及出离之义。
显示菩提心从何处生起即是生起之义。声闻为自利而发心，菩萨为自他二利而发心，故具广大之义。声闻欢喜行自利，菩萨欢喜行自他二利，故具欢喜之义。
声闻仅是清净烦恼障而获得自己的菩提果，而菩萨地则是清净烦恼障和所知障二者而获得无上菩提，故具意乐清净之义。声闻仅善巧于预流果、一来果、不还果及阿罗汉地，而菩萨则善巧于初地的获得以及从第二地以上乃至第十地以下诸地的自性与功德，并善巧于获得上地的方便，故具善巧余地之义。
圆满初地后舍弃而趣入第二地，即具出离之义。若问初地如何舍弃？应知：于初地圆满布施波罗蜜多，见到百位如来的面容等百种功德，虽作意于此，然了知一切皆是唯心，从分别而生。舍弃此唯心分别，安住于无分别，即舍弃初地而趣入第二地。
为广说生起之义，故略说'于法胜解为种子'等一句。其中生起之义应知有四种差别：种子差别、母亲差别、胎藏差别及助产士差别。其中于甚深广大的大乘法生起胜解信心而发起菩提心，故于法胜解即是种子。
'最胜母即最胜度所生'中，波罗蜜多中最胜即是般若波罗蜜多。于通达诸法空性的般若波罗蜜多中生起胜义菩提心，故母即是般若波罗蜜多。因此，《无垢称经》中亦说：'方便善巧为菩萨之父，般若波罗蜜多为母。'

།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། །མཁའ་མཉམ་རྡུལ་ བྲལ་གཟུགས་མཆོག་འཆང་།།སྐུ་མེད་མཚན་བྲལ་ཤེས་རབ་སྲས། །རབ་ཟབ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཐུགས་རྗེ་ཅན། །དཔེ་མེད་བདག་གི་སྤྱི་བོར་ཕྱག་ཞོག་ཅིག་།ཅེས་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་བདེ་བའི་མངལ་དུ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་མཁྲིས་པ་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་ པའི་ནད་མེད་པའི་མངལ་དེ་བདེ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་བསམ་གཏན་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་མངལ་བདེ་བ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ཡོད་པ་དང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ སྐྱེས་པས་བསམ་གཏན་ནི་མངལ་ལྟ་བུར་བཤད་དོ།།སྙིང་རྗེ་སྐྱེད་པ་མ་མའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དཔེར་ན་མ་མ་དམ་པས་བུ་གཡང་ས་དང་མི་བདེ་བའི་གནས་སུ་མི་ལྟུང་བར་སྲུང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གཡང་སར་ལྟུང་བར་ བྱེད་པ་སྲུང་བར་བྱེད་པས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་མ་མའོ།།རྒྱ་ཆེ་བའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱ་ཆེར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི། །སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་བསྒྲུབ་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་དང་པོར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་བསྒྲུབས་ཏེ་བཏབ་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ དེ་རྒྱ་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།སྨོན་ལམ་བཅུ་ཡང་ས་བཅུའི་ས་དང་པོ་ལས་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་ཤིང་རྣམ་པ་འདི་ལྟ་བུའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་འདི་དག་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ལྷག་མ་མེད་པ་མཐའ་དག་ལ་མཆོད་ཅིང་རིམ་གྲོའི་ཕྱིར་རྣམ་པའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་མོས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།སྤྲོ་བའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྤྲོ་བར་རིག་པར་བྱ་བ་ནི། །དཀའ་བྱེད་རྒྱུན་རིངས་མི་སྐྱོ་བར། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བའི་དཀའ་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྐྱོ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྟན པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་བསྙེན་པར་རིག་པ་དང་། །དེ་ཡི་ཐབས་ཤེས་རྙེད་པས་ཀྱང་། །བསམ་པ་དག་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་ཏུ་ཉེ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཀྱང་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ ལས་ནི་བདག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གཞན་ཡང་ཐབས་གང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་ཐབས་ཀྱང་རྟོགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ས་དང་པོ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་རྗེས་སུ་དྲན་ཞིང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ལྷག་མ་ལ་མཁས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ས་གཞན་ལ་ནི་མཁས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་ཡོན་ཏན་གང་ ཡིན་པ་ལ་ཡང་མཁས།ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་ན་ལྷག་མ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ།

从《三摩地王经》中也说道：'与虚空等同离尘垢具最胜相，无身离相智慧子，具有甚深功德海般慈悲，无与伦比者请安置手于我顶。'
'在禅定安乐的胎中'，就是说，譬如没有胆病、风病等疾病的胎是安乐的，同样远离一切分别念的过患的禅定，也是菩提心的安乐胎。为什么呢？因为以专注一境的特征而有禅定，并且如实了知而生起智慧，所以说禅定如同胎。
'慈悲生起如母亲'，譬如贤善的母亲保护孩子不坠入险处和不安之处，同样大慈悲也保护菩提心不坠入声闻涅槃的险处，因此大慈悲如同母亲。
为了详细宣说广大的意义，说道：'应当广泛了知，为成就十大愿故。'在初地中为自他利益发起并成就十大愿，因此应知菩提心是广大的。
关于十大愿，在十地中的初地经中说：'彼菩萨安住欢喜地时，发如是等大愿、大精进、大成就。即为供养承事一切诸佛无余无遗，以具足一切最胜相及广大信解清净。'等等。
为了广说精进的意义，说道：'应知精进是行难行而长时不厌。'在三无数劫中为众生利益舍弃头颅手足等，对难行之行毫无厌倦，因此应知胜义菩提心具足精进。
为了广说清净意乐的意义，说道：'应知由亲近菩提，及获得方便智慧，意乐清净。'从获得初地直至接近佛地的证悟，应知意乐清净。因此初地经中说：'我已接近佛地'而生起欢喜。
又获得趣入佛地的因和方便，因此也应知意乐清净。所以初地经中说：'忆念随入一切如来智慧方便而生欢喜。'
为了显示通达余地的意义，说道：'于余地通达。'即住于初地时，通达从二地以上乃至十地的自性和功德，并通达获得二地以上诸地的方法，故称通达余地。

།འབྱུང་བའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི། །མཉམ་པར་གཞག་བཞིན་ཡིད་བྱེད་པར། །བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ དེ་ཤེས་ཕྱིར།།དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཕྱིར། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ས་དང་པོ་ལས་བྱུང་ནས་ས་གཉིས་པར་འཇུག་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དང་པོའི་རང་བཞིན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ཡོན་ཏན་སངས་རྒྱས་བརྒྱའི་ཞལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ སའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་གཞག་པ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ།སའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། སེམས་ཀྱིས་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་རྟོག་ཅིང་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་སྤངས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་ནས་ས་དང་པོ་པོར་ནས་ས་གཉིས་པ་ལ་འཇུག་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དཔེའི་མཚན་ཉིད་ཆེན་པོ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་བརྡའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་དང་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་བཤད་ནས་ད་ཚིགས་བཅད་དྲུག་གིས་དཔེའི་ཡོན་ཏན་དང་སྦྱར་ཏེ་སེམས་ བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེ་བ་དང་།ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་དང་མཚུངས་པར་བསྐྱེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ནས་བརྩམས་ནས་ཏེ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་དུས་ན་བསྐྱེད་པ་ནི་ས་དང་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རྩཝ་དང་ཤིང་དང་སྨན་དང་འབྲུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དང་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཀྱང་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་ན་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ས་དང་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་ཡང་གསེར་གྱི་མཆོག་དང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་བསམ་པ་ལ་སྙེགས་ཏེ་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་གསེར་གྱི་མཆོག་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ ན།དཔེར་ན་གསེར་གྱི་མཆོག་བསྲེགས་པ་དང་། གཅོད་པ་དང་བ་དར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོས་བརྟགས་ན་ཡང་ཁ་དོག་དང་རང་བཞིན་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བར་སེམས་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་ཡང་ ནམ་ཇི་ལྟར་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་གསེར་མཆོག་དང་འདྲའོ།།ཡར་གྱི་ཟླ་བ་ཚེས་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཡར་གྱི་ཟླ་བ་ཚེས་པ་དང་འདྲ་སྟེ་དཔེར་ན་ཟླ་བ་ཚེས་གཅིག་ནས་ཉའི་བར་དུ་ཡང་ཞེང་ཇེ་ ཆེ་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་ཞིང་སྤྱོད་པའི་སྦྱོར་བའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཕུལ་ན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ན་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཟླ་བ་ཚེས་པ་དང་འདྲའོ།།གཞན་ཡང་། མེ་དང་འདྲ་བར་ ཤེས་པར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་སྙེགས་ཏེ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་མེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་མེར་ཤིང་ཇི་ཙམ་ཇི་ཙམ་དུ་བསྣན་པ་མེ་ལྕེ་དང་འོད་ཀྱང་དེ་ཙམ་དེ་ཙམ་དུ་ཆེར་འགྱུར་ བ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དྲོད་ལ་གནས་ན་གོང་མའི་རྩེ་མོ་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ནས་ས་བཅུ་ལ་གནས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།སེམས་དེས་ཡོན་ཏན་གོང་མ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས་ན་ ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་མེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།

为了广泛宣说生起的意义，应当了知生起，以等持而作意，为了了知仅是分别，以及无分别的缘故。这是说，从初地生起而趣入二地，首先是布施波罗蜜多的自性圆满，以及其功德见到百佛面容等，世俗中如何安立地的性相也作意，这些地的性相也仅是心识，仅是心的分别而已，如是了知唯心后也要断除，安住于无分别智而从初地趣入二地，这是其义。
关于'譬喻大性相有六偈'，在上文说明了表示心发心和胜义发心二者的因、自性和功德等之后，现在以六偈颂配合譬喻功德来显示二种发心的殊胜性和功德殊胜，这是其义。
'与地相等所生'，是说从凡夫时开始乃至加行道胜法位之前所生起的，应知与地相等。譬如依于大地生长根茎树木药草和各种谷物一样，最初发心也依此生起意乐、加行等以及波罗蜜多、菩提分、佛陀力、无畏、不共法等，因此初发心应知与地相等。
'复次如最胜金'，'复次'之词指意乐，具足意乐的菩提心应知如最胜金。为何如此？譬如最胜金经过烧炼、切割、打磨等多种考验，其色泽和自性也不会改变，同样，具足利益众生安乐之意乐的菩提心也永远不会改变，因此具足意乐的菩提心如最胜金。
'如上弦月'，具足加行的菩提心如上弦月，譬如月亮从初一到十五逐渐增长一样，以修习波罗蜜多的加行力，福德智慧二资粮和波罗蜜多也会增长广大，因此具足加行的菩提心如上弦月。
'复次应知如火'，'复次'之词指增上意乐，具足增上意乐的菩提心应知如火。为何如此？譬如火焰随着添加柴薪而火焰和光芒也随之增大，同样，增上意乐是指住于加行道暖位时想要获得上位顶位，乃至住于十地想要获得佛地，以此心现证殊胜上位功德，因此具足增上意乐的菩提心应知如火。

།གཏེར་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་གཏེར་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཏེར་ཆེན་པོ་ནི་མདོ་ལས་དུང་དང་པདྨོ་དང་། པདྨོ་ ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གཏེར་དེ་དག་ནས་ཡོ་བྱད་ཕྱུང་སྟེ་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ལ་བྱིན་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚིམ་པར་བྱེད་ལ། ཡོ་བྱད་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཕྱུང་ན་ཡང་གཏེར་དེ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་མཐའ་མེད་པ་རྣམས་ཚིམ་པར་བྱེད་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་དེ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་སྦྱིན་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཏེར་ཆེན་པོ་དང་འདྲའོ།།གཞན་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྙེགས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་རིན་པོ་ ཆེའི་འབྱུང་གནས་དང་འདྲ་སྟེ།དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་འབྱུང་ཁུངས་ནས་རིན་པོ་ཆེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་ཡང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་སྟོབས་དང་ མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་བས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་དང་འདྲའོ།།གཞན་དག་རྒྱ་མཚོ་འདྲ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་གྲུ་དང་། ཉ་དང་། ཆུ་སྲིན་ལ་སོགས་པས་དཀྲུགས་ན་ཡང་རྙོག་མ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ཡང་གྲང་བ དང་ཚ་བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་གཞན་གྱིས་གནོད་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དཀྲུགས་ཀྱང་ཞེ་སྡང་གི་རྙོག་མ་མི་ལྡང་བས་ན་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་རྒྱ་མཚོ་དང་འདྲའོ།།རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་སྟེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་ ཅིས་ཀྱང་མི་ཚུགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ཡང་ལེ་ལོའི་མཚོན་གྱིས་མི་ཚུགས་པས་ན་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་རྡོ་རྗེ་དང་འདྲ་བའོ།།རི་རབ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་རི་རབ་དང་འདྲ་ བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རིའི་རྒྱལ་བོ་རི་རབ་ཕྱོགས་བཞིའི་རླུང་གང་གིས་ཀྱང་མི་བསྐྱོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་གཡེང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་གིས་མི་བསྐྱོད་པས་ན་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པའི་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་རི་རབ་དང་འདྲ་བའོ།།རྩི་ཡི་རྒྱལ་པོ་འདྲ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་རྩིའི་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་རྩིའི་རྒྱལ་པོ་མཐོང་བ་དང་། བསྣམས་པ་དང་མྱངས་པ་དང་ རེག་པས་ཀྱང་།བད་ཀན་དང་། མཁྲིས་པ་དང་། རླུང་ལས་གྱུར་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པས་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་སྨན་གྱི་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲའོ།

关于'应当如宝藏般了知'，具足布施波罗蜜多的菩提心应当如大宝藏般了知。经中说大宝藏有海螺、莲花、大莲花等四种。
从那些宝藏中取出资具，将饮食、衣物等布施给众生时能令众生满足，无论取出多少资具，宝藏也不会耗尽。同样，通过布施波罗蜜多，菩萨以法、财等受用令无量众生满足，而菩萨的布施即使在无余涅槃界中也不会耗尽，因此具足布施波罗蜜多的发心如同大宝藏。
关于'其他如宝源'，'其他'一词指持戒波罗蜜多，具足持戒波罗蜜多的菩提心如同宝源。譬如从出产各种珍宝的宝源中产生无量各种珍宝，同样，从菩萨具足持戒的发心中也产生地、波罗蜜多、菩提分、力、无畏等无量法宝，因此具足持戒的菩提心如同宝源。
关于'其他如大海'，'其他'一词指忍辱波罗蜜多，应当了知具足忍辱波罗蜜多的菩提心如同大海。譬如大海虽被船只、鱼类、海兽等搅动也不会变浑浊，同样，菩萨具足忍辱的心虽遭受寒热、饥渴及他人加害等搅扰，也不会生起嗔恨的浑浊，因此具足忍辱的菩提心如同大海。
关于'如金刚'，具足精进的菩提心如同金刚，为何如此？譬如金刚坚不可摧，同样，菩萨具足精进的心也不会被懈怠的武器所摧，因此具足精进的菩提心如同金刚。
关于'如须弥山'，应当了知具足禅定的菩提心如同须弥山。为何如此？如同山王须弥山不被四方之风所动摇，同样，菩萨具足专注禅定的心也不被散乱分别的风所动摇，因此具足禅定的发心如同须弥山。
关于'如药王'，应当了知具足智慧波罗蜜多的菩提心如同药王。为何如此？譬如药王通过见、闻、尝、触能息灭一切痰、胆、风引起的疾病，同样，智慧波罗蜜多也通过闻、思、修的方式息灭一切烦恼障和所知障的疾病，因此具足智慧波罗蜜多的心如同药王。

།མཛའ་ཆེན་བཞིན་དུ་གཞན་རིག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་མཛའ་བོ་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་མཛའ་བོ་ཆེན་པོ་དུས་གསུམ་དུ ཡང་གྲོགས་བྱེད་དེ།བདེ་བའི་ཚེ་ཡང་གྲོགས་བྱེད་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚེ་ཡང་གྲོགས་བྱེད་དེ། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚེ་ན་ཡང་གྲོགས་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཡལ་བར་མི་ འདོར་ཏེ་བདེ་བའི་དུས་ན་ཡང་སེམས་ཅན་མི་འདོར།སྡུག་བསྔལ་གྱི་དུས་ན་ཡང་སེམས་ཅན་མི་འདོར། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉི་གའི་དུས་ན་ཡང་སེམས་ཅན་མི་འདོར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྙིང་རྗེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དུས་ན་སེམས་མི་འདོར་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལས་འབྱིན་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱམས་པས་ནི་བདེ་བའི་དུས་ན་ཡང་སེམས་ཅན་མི་འདོར་ཏེ་སེམས་ཅན་བདེ་བ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བས་ནི་གང་བདེ་བའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་མི་འདོར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ནི་བདེ་བ་ དང་སྡུག་བསྔལ་གཉི་གའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་མི་འདོར་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་བདེ་བ་བྱུང་བ་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་ལྡན་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་དུས་ན་ཞེ་སྡང་དང་ལྡན་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་ བཞིན་ནོར་བུ་འདྲ་བ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལས་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ཅི་བསམ་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པ་དང་ འདྲ་བར་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣ་བ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། འཆི་འཕོ་ཤེས་པས་ཀྱང་ལུས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྤྲུལ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་གཟུགས་མཐོང་བར་བྱས་པ་དང་། སྒྲ་ཐོས་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྔོན་གྱི་དུས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱི་མའི་དུས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་དང་ཅི་བསམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་དང་འདྲའོ། །ཉི་མ་འདྲ་བར་གཞན་རིག་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྒྲ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང་སྦྱར་ཏེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཉི་མ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉི་མས་ལོ་ཏོག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྦྱིན་པ་དང་། ངག་སྙན་པ་དང་། དོན སྤྱོད་པ་དང་།དོན་མཐུན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུས་ནས་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེར་སྣ་ཅན་རྣམས་ནི་སྦྱིན་པས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་བཀོད། ཞེ་སྡང་ཅན་རྣམས་ནི་ངག་སྙན་པས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་བཀོད། གཏི་མུག་ཅན་རྣམས་ནི་དོན་སྤྱོད་པས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་བཀོད། ང་རྒྱལ་ཅན་རྣམས་ནི་དོན་མཐུན་པས་བསྡུས་ནས་དགེ་བ་ལ་བཀོད་པས་ན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་དང་འདྲ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཉི་མ་དང་འདྲ་བའོ། །དྲི་ཟའི་དབྱངས་དང་འདྲ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་དྲི་ཟ་དབྱངས་སྙན་པ་སྙན་ཅིང་འཇམ་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་ན་སེམས་དགའ་བ་དང བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་།དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་དང་དོན་གང་འདོད་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་སྐད་ཀྱིས་ཆོས་བཤད་ནས་དགའ་ བ་དང་སིམ་པར་འགྱུར་བས་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་དྲི་ཟའི་དབྱངས་དང་འདྲའོ།

对于'应如大友般了知'这句话，具有四无量心的菩提心应当了知为如同大友，怎样呢？譬如大友在三时中都作伴侣：在快乐时作伴侣，在痛苦时作伴侣，在非乐非苦时也作伴侣。如是，具有四无量心的菩提心也在一切时中不舍弃众生：在快乐时不舍弃众生，在痛苦时不舍弃众生，在乐苦二者时也不舍弃众生。怎样呢？悲心在痛苦时不舍弃心，因为要使众生脱离痛苦。慈心在快乐时也不舍弃众生，因为要安置众生于快乐中。喜心在快乐时不舍弃众生，因为欢喜众生常具安乐。舍心在乐苦二者时不舍弃众生，怎样呢？因为思维愿快乐生起的众生不要具有贪著，在痛苦时不要具有嗔恨。
对于'如如意宝'这句话，具有五神通的菩提心应当了知为如同如意宝，譬如从如意宝中出生饮食、衣服等资具随所思维皆如是成就，如是神足通、天眼通、天耳通、他心通、宿命随念通、死生智也能变化种种身相、见众生色相、听闻声音、了知心意、了知前世、了知后世等随所思维皆如是成就，故具有五神通的菩提心如同如意宝。
对于'应如日般了知'这句话，配合四摄事，具有四摄事的菩提心应当了知为如同太阳，譬如太阳使种种庄稼成熟，如是布施、爱语、利行、同事也摄受众生使其成熟。怎样呢？以布施摄受悭贪者安置于善行，以爱语摄受嗔恨者安置于善行，以利行摄受愚痴者安置于善行，以同事摄受我慢者安置于善行，故具有四摄事的菩提心如同太阳。
对于'如同乾闼婆音'这句话，譬如乾闼婆悦耳柔美的音声，众生听闻生起欢喜安乐，如是法无碍解、义无碍解、词无碍解、辩无碍解四种，随众生所欲以各自语言说法使其欢喜悦意，故具有四无碍解的心如同乾闼婆音。

།རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུར་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་སོ་སོར་བརྟེན་པ་བཞི་ལ་བྱ་སྟེ། སོ་སོར་བརྟེན་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུར་ཤེས་ པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་ནི་ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་བྱེད། ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་ཡང་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་བསྟེན་ལེགས་ན་ནི་སྲིད་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །བསྟེན་ཉེས་ན་ནི་སྲིད་དང་སྲོག་ལ་བབས་པས་ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་ དུ་གང་ཟག་དང་།ཡི་གེ་དང་། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ན་ནི་ཆུད་ཟ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར། ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ན་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་སོ། །བང་མཛོད་དང་འདྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་དང་འདྲ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་བང་མཛོད་དང་འདྲ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བང་མཛོད་ཀྱི་ནང་ན་འབྲུ་དང་ནོར་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས།ལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བང་མཛོད་དང་འདྲ་བའོ། །ལམ་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ལམ་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལམ་པོ་ ཆེར་དུས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་འགྲོ་ལ་རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་དང་འབངས་ལ་སོགས་པ་ཡང་འགྲོའོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ལམ་འདི་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཤེགས། ད་ལྟར་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ལམ་འདི་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གཤེགས།མ་འོངས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་ལམ་འདི་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་གཤེགས་པར་འགྱུར་བས་ན་ལམ་པོ་ཆེ་ དང་འདྲ་བའོ།།དེ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཞན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་སྐྱེས་པ་དག་དཔེ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་དུ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱང་དཔེ་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐེག་པ་འདྲ་བར་རྣམ་རིག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞི་གནས་དང་ ལྷག་མཐོང་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཐེག་པ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་རྟ་དང་གླང་པོ་དང་ཤིང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པས་ཁུར་ཁལ་རྣམས་ཁྱེར་ནས་གང་ལ་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ ཀྱིས་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཁུར་བདེ་བར་ཁྱེར་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་དང་འདྲའོ།།བཀོད་མ་འདྲ་བར་སེམས་སྐྱེས་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཀོད་མ་ནི་ཆུ་མིག་གི་ཁྱད་པར་ལ་བྱ་སྟེ། གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ ནི་ཆུ་མིག་ཁྱད་པར་ཅན་དང་འདྲ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཆུ་མིག་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་སྔོན་འབྱུང་བའི་ཆུ་དག་ཀྱང་ལྟེང་ཀ་ནས་འཛིན་ཅིང་། སྔོན་མ་བྱུང་བའི་ཆུ་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུངས་ཀྱིས་ནི་སྔོན་ཐོས་པའི་ཆོས་དང་དོན་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་ལ། སྤོབས་པས་ནི་ སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་དང་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་ཅིང་བསྐལ་པར་བཤད་ན་ཡང་སྤོབས་པ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བས་བཀོད་མ་དང་འདྲའོ།

关于'如国王'等说的'等'字，'等'字是指四种各别依止。应当了知具足四种各别依止的菩提心如同国王。怎样呢？国王能造作损失的因，也能造作不损失的因。如果善加亲近，则能赐予王位和受用等，故造作不损失的因。如果亲近不善，则危及王位和生命，故造作损失的因。同样，若依止补特伽罗、文字、不了义经和识，则成为损失的因；若依止法、义、了义经和智，则成为不损失的因。
关于'如仓库'，具足福德资粮和智慧资粮的菩提心如同仓库。怎样呢？如同仓库中有谷物、财物等诸多种类，同样，具足福德资粮的菩提心中有无量福德资粮，具足智慧资粮的菩提心中有无量智慧资粮，因此如同仓库。
关于'大道'，具足三十七菩提分法的菩提心如同大道。怎样呢？大道上三世众生都行走，国王、大臣、百姓等也行走。同样，过去的如来、声闻、缘觉都从此道趣入涅槃，现在的如来、声闻、缘觉也从此道趣入涅槃，未来的如来、声闻、缘觉也将从此道趣入涅槃处，因此如同大道。
关于'如是其他亦复如是'，如同上文将诸发心配合比喻而说明那样，下文所说的发心也要配合比喻来说明，这是其义。
关于'应知如车乘'，具足止观的菩提心应当了知如同车乘。譬如马、象、车等运载工具载运重担，到达所欲前往的处所，同样，具足止观双运的心也能安稳担负自他二利的重担，前往涅槃处，因此如同车乘。
关于'发心如水池'，水池是指殊胜水源。具足陀罗尼和辩才的菩提心如同殊胜水源。怎样呢？譬如殊胜水源能从深处摄持先前流出的水，也能使未曾流出的水相续不断地涌出，同样，陀罗尼能使先前所闻之法义不忘失，辩才能通达未曾所闻之法义，纵经劫数宣说辩才也不穷尽，因此如同水池。

།དགའ་བའི་སྒྲ་དང་མཚུངས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་དགའ་བའི་སྒྲ་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སེམས་ ཅན་ལ་ལ་ཞིག་ཉེ་དུ་དང་ནོར་རྫས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་མི་དགའ་ཞིང་གནས་པ་ལས།འགའ་ཞིག་གིས་ཉེ་དུ་དང་ནོར་རྫས་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཏམ་སྙན་པ་སྨྲས་ནས་སེམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདུས་ བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཐོས་ནས་བདུད་རྩིས་ཚིམ་པར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་ནི་དགའ་བའི་སྒྲ་དང་ མཚུངས་སོ།།ཀླུང་ཆེན་རྒྱུན་དང་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཆུ་བོ་ཡང་འབད་རྩོལ་མེད་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ས་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་ པ་ཐོབ་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་རང་བཞིན་གྱིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཆུ་བོའི་ཀླུང་དང་འདྲའོ། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱིས་ སེམས་བསྐྱེད་པ།།སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་རབ་བསྟན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐབས་དང་ལྡན་པའི་སྲས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ནི་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལས་ས་གཞི་དང་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འབྱོར་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐབས་དང་ཤེས་ རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་ཀྱང་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་འཆི་འཕོ་བ་བསྟན་པ་དང་ལྷུམས་སུ་གཤེགས་པ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པའི་བར་དག་འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་མཐོ་རིས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བས་སྤྲིན་དང་འདྲའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་ཕྱུག། །ཅེས་བཤད་པ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དཔེ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཕྱུག་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་བས་ན་དད་པ་ དང་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གཏོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་བྱའོ། །ཚོགས་ཀྱི་སྒྲས་ ནི་ས་བཅུ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ།།རང་གི་རྒྱུན་གྱིས་འབབ་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཆུ་ཀླུང་འབད་རྩོལ་མེད་པར་རང་གི་ངང་གིས་འབབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་དུས་ན་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་བདག་དང་གཞན་ གྱི་དོན་ལ་འབད་རྩོལ་མེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་གང་གི་ཚེ་ན་རྟོགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ན་བགྲོད་པ་གཅིག་སྟེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་སྟེ། དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྙེད་པས་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ས་དེར་སོང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྣམ་པར མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པར་འདྲ་སྟེ། ཐ་དད་པ་མེད་པས་ན་བགྲོད་པ་གཅིག་པའོ་ཞེས་བྱའོ།

关于'与喜悦之声相同'这句话，具有四法要义的菩提心如同喜悦之声。怎样理解呢？就像有些众生与亲人、财物等分离而不快乐时，若有人说'将与亲人、财物等相遇'这样的好消息，便会生起欢喜心。同样地，那些希望获得涅槃解脱的人们，听到'一切有为法无常，一切有漏皆是苦，一切法无我，寂静即涅槃'这样的声音后，如饮甘露般满足，因此生起欢喜心，所以四法要义如同喜悦之声。
关于'如同大河之流'这句话，具有一乘道的菩提心如同河流。怎样理解呢？譬如河流无需努力自然流淌一样，在第八地时获得无生法忍，无分别智慧自然成就，自身圆满佛法及成熟众生皆无需刻意努力而自然成就，因此如同河流。
关于'诸菩萨发心，示现如云般'这句话，具有方便的诸菩萨的菩提心示现如云。譬如大云能生出大地、庄稼等世间各种繁荣，同样地，从具有方便智慧双运的方便菩提心中，也显现从兜率天宫降生直至示现涅槃等事，以及出现世间、出世间、天界和涅槃等种种法，因此如同云。
关于'因此如是功德富'这句话，如上所述，以二十二种譬喻的方式，菩萨们的菩提心富有功德，因此应当以信心和欢喜心发起菩提心，这是其含义。
关于'诸佛法之集'这句话，佛法是指力、无畏、不共法等属于佛地的功德。'集'字是指十地、十波罗蜜多等。
关于'以自续流故'这句话，譬如河流无需努力自然流淌，同样在一乘时，以无分别自然成就而无需努力成办自他二利，这是其含义。
什么时候证悟一乘道呢？为此说'获得无生法忍即一乘'。在获得第八地时，于'一切法无生'获得无生法忍，那时获得自然成就的无分别智慧，故称一乘。为显示一乘之义，说'因为到达该地的诸菩萨所作无别'，即入第八地的诸菩萨以无分别自然成就而圆满佛法、成熟众生皆同等无别，故称一乘。

།སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་ལ་སྨད་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་ དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཤད།དཔེའི་སྒོ་ནས་ཡོན་ཏན་ཆེ་བར་ཡང་བརྗོད་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དམ་པ་དེ་མ་བསྐྱེད་ན་སྐྱོན་ཡོད་པ་དང་བདེན་པ་བཞི་མ་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་དོན་སེམས་དེ་ཐབས་རྙེད། །དགོངས་ ཆེན་དོན་མཆོག་དེ་ཉིད་ཐོབ།།ཆེར་འོས་སེམས་བསྐྱེད་སྤངས་པ་ཡིས། །སྐྱེ་བོས་བདེ་སྤངས་ཞི་བར་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྐྱེད་པར་འོས་པས་ཆེར་འོས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སྤངས་ནས་ཡང་སྐྱེས་ན་དེ་དག་གིས་བདེ་བ་བཞི་སྤངས་ཤིང་།བདེ་བ་བཞི་དང་བྲལ་ནས། ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེའང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་དང་།ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་བཞག་པའོ། །དེ་ལ་སྤངས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གང་ཟག་པ་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་ལ་སེམས་པ་ལས་བདེ་བ་མཆོག་སྐྱེ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་བདེ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཐབས་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་སྒྲས་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་དང་སྦྱར་ཏེ། ཕ་རོལ་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་རྙེད་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བ་མཆོག་སྐྱེ་སྟེ་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་གྱི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བོ། །གང་གི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སྤངས་པ་དེས་བདེ་བ་ཡང་མི་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགོངས་ཆེན་དོན་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ མོ་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་བྱུང་བ་དང་།ཕ་བསད་པ་དང་མ་བསད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ཅི་ལས་དགོངས་ནས་བཤད་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདེ་བ་མཆོག་སྐྱེ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་བདེ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མཐོང་བ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདེ་བ་སྐྱེ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྤངས་པས་ནི་བདེ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་བསྔགས་པས་ངན་འགྲོ་ དང་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བས་མི་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་དང་ལེགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ལེགས་པ་ཡོད་པས་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་པ་ཡང་མེད། སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་དཀའ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྱོད་པས།སྐྱོ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ། །བློ་ལྡན་སེམས་མཆོག་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་། །མཐའ་ཡས་ཉེས་པ་བྱེད་ལས་སེམས་རབ་བསྡམས། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཡང་རྟག་ཏུ་དགའ། ། དགེ་ལྡན་སྙིང་རྗེ་གཉིས་ནི་རྟག་པར་འཕེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློ་ལྡན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱ་སྟེ། བདག་མེད་པ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པས་སོ། །སེམས་མཆོག་ནི་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོར་དོན་དམ པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་སྐྱེས་ནས།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་ནམ་མཁའི་མཐས་གཏུགས་པའི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉེས་ པར་བྱེད་པ་ལས་སེམས་བསྡམས་ཏེ།དེ་ཕན་ཆད་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པའོ།

关于呵责未发心的偈颂：前文已说菩提之因及自性等，也通过比喻阐述了其功德之大。为了显示未生起殊胜菩提心有过失且未获四谛，故作此偈颂。
关于'利他心得方便，证得广大胜义，舍弃应发之心，众生舍乐趋寂'：大乘菩提心是菩萨与如来应当生起的，故称'应发之心'。声闻缘觉舍弃菩提心而转生时，他们舍弃四种安乐，远离四乐后趋向寂灭涅槃。
其中利他是指利益他人，这建立在圆满断除和圆满智慧之上。断除有两种：断除烦恼障和所知障。智慧也有两种：通达人无我的智慧和通达法无我的智慧。
菩萨从利他心中生起最胜安乐，离开菩提心者则无法获得此安乐。关于'得方便'，其中'得'字与利他相连，从获得成办利他的方便中，菩萨生起最胜安乐，即利他的方便与智慧。舍弃菩提心者则不得此安乐。
'广大密意胜义'是指大乘甚深法，如无生无起、杀父杀母等，通达如是甚深密意所说义理的菩萨们生起最胜安乐，未发菩提心者则不得此安乐。
关于'证得真如'，真如指法无我，从见到法无我中菩萨们生起安乐，舍弃菩提心者则不得此安乐。
关于'发心与赞叹故不惧恶趣，厌离故无畏'偈颂：胜义菩提心具有功德善性且宣说功德善性，故发起胜义菩提心后不惧三恶趣。为利有情而行种种难行，显示无有厌离之畏，故作此偈颂。
关于'智者生胜心，刹那善防非，乐苦常欢喜，具德悲恒增'：智者指菩萨，因具通达二无我智慧。胜心指胜义菩提心，初地生起胜义菩提心后，见到法界遍行相之时，即对虚空边际无量众生，从身语意三门防护杀生、不与取等过失，获得此后不作之律仪。

།ཇི་ལྟར་སྡིག་པ་མི་བྱེད་པའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་ མྱོང་བའི་ཚེ་ན་ཡང་ཡིད་བདེ་བ་ལ།ངན་སོང་ལ་སོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་གཏོང་བ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བའི་དུས་ན་ཡང་ཡིད་བདེ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་བར་བྱས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་སྙིང་རྗེ་ཉིད་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉི་གའི་དུས་ན་བདེ་བའོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་འཕེལ་བར་བྱས་པས་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་མྱོང་བའི་དུས་ན་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་བདེ་བའོ། །སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་ སོགས་པ་མང་པོ་མྱོང་ཡང་སྐྱོ་བ་མེད་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དུས་ན་ཡང་བདེའོ།།མི་བྱ་བར་བསྡམས་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་བྱ་བ་ནི་མི་དགེ་བཅུ་མི་བྱ་བ་སྟེ། གང་དུ་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མཐའ་ཡས་པའི་ཉེས་པ་བྱེད་པ་ལས་སེམས་བསྡམས་ སོ་ཞེས་མདོ་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་བསྡམས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ནམ་ཞིག་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་པས་ཆེས་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་པོ་གཅེས་ཤིང་ཕོངས་པར་འཛིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཞིབ་ཏུ་གྱུར་ནས་ལུས་ལ་ཡང་མི་ལྟ་སྟེ་ལུས་གཏོང་བ་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ལྟ་སྟེ་སྲོག་ཀྱང་འདོར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་གྱི་དོན་ཕྱིར་རབ་ཏུ་ངལ་མེད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་ཅིང་དགེ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། བླ་ན མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བའི་དུས་སུ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་སྐྱོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བུ་དག་གཞན་གྱིས་གནོད་བྱས་པས། །ཉེས་པ་བྱས་པའི་ལས་ལ་ག་ལ་འཇུག། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ལྟ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དེ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་བྱས་པས་དེའི་ལན་དུ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་བྱེད་པ་དང་། བདག གི་དོན་དང་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་བྱེད་པ་ལ་གང་ཞིག་འཇུག་སྟེ།ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་མི་ལྡོག་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ལྟ་ བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་བཟློག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བརྟན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་བཟློག་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་གཉིས་སྨོས་སོ།།དེས་ནི་ཆོས་ཀུན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བརྟགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་འགྲོ་བ་ བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ངན་པ་ནས་བཟང་པོར་འགྲོ་བས་ན། མངོན་པར་ལྷག་པར་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པས་མི་ལ་སོགས་པའི་གནས་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་མིའི་ལོངས་སྤྱོད་བཏང་ནས་ལྷ་ལ་ སོགས་པའི་གནས་ལེན་པས་ན་སྐྱེད་མོས་ཚལ་ངན་པ་བོར་ནས་བཟང་པོ་ལེན་པ་བཞིན་དུ་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འབྱོར་པའི་དུས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷའི་གནས་སུ་སྐྱེས་ན་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷའི་ བདག་པོར་འགྱུར་བ་དང་།མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་མིའི་བདག་པོར་འགྱུར་བ་ནི་འབྱོར་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ།

由于获得不造恶业的戒律，所以菩萨没有转生三恶道的恐惧。菩萨们在享受天人等的受用安乐时心生欢喜，为了众生的利益舍弃头颅手足等而感受痛苦时也心生欢喜。为什么呢？因为永远增长善法，永远增长悲心的缘故，在安乐和痛苦两种时候都是快乐的。
其中由于增长善法，所以在享受天人等安乐时，因为安住于受用而快乐。为了增长悲心，为了众生利益在三恶道中感受寒热等诸多痛苦也无厌倦，所以在痛苦时也快乐。
关于'不作'的约束偈颂是：'不作'即不造十不善业。在胜义菩提心一生起时，即从无边过失中约束心，如是简略宣说。如何约束用一个偈颂详细解释，这是其义。
'何时不顾身与命'，其义为：菩萨们视他众生比自己更为珍贵和重要。为了众生的利益，不顾惜自身而舍弃身体，也不顾惜性命而舍弃生命，这是其义。
'为利他人无疲厌'，其义为：为了遮止众生造作不善业并安住善业，为了获得无上菩提，在无数劫中舍弃头颅手足等时，即使遭受痛苦也无厌倦，这是其义。
'如是彼等被他害，岂会趣入诸恶业'，其义为：如是为了他人利益不顾惜身命而体验种种痛苦的菩萨，当其他众生对这位菩萨造作杀生等过失时，也不会以杀生等过失作为报复，也不会为了自利而对其他众生造作杀生等过失，丝毫也不会趣入，这是其义。
关于'心不退转'两个偈颂：虽然菩萨不顾惜身命而利益众生，但若认为有时会从菩提心中退转，为了显示菩萨以智慧资粮和福德资粮坚固故不可能从菩提心中退转，而说两个偈颂。
'彼观诸法如幻化'，其义为：菩萨以智慧资粮见到内外一切法如幻、如阳焰、如梦境般自性本空。
'转生如游园林般'，其义为：譬如从劣园林前往胜园林而生起殊胜欢喜，如是菩萨具足福德资粮，从人等处命终，舍弃人的受用而获得天等处所，如同舍弃劣园林而获得胜园林一般生起最胜欢喜，这是其义。
'富足之时'，即菩萨若生于天界则成为帝释、梵天等天主，若生于人间则成为转轮圣王等人主，这称为'富足之时'。

།རྒུད་པའི་དུས་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོངས་སྤྱོད་བཏང་ནས་འཆི་བའི་དུས་ལ་བབ་པ་ནི་རྒུད་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་སྡུག་བསྔལ་ དག་གིས་མི་འཇིགས་སོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལྡོག་པ་ནི་ཡང་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པར་དོགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བོར་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའམ། ཡང་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་ནས་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སེམས་འདོར་གྲང་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་མཐོང་བས་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་འབྱོར་པའི་དུས་ན་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པས་མི་འཇིགས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཚེ་གཅིག་ཏུ་འཆི་ཞིང་སྐྱེ་བ་ལེན་པས་ན་སྐྱེད་མོས་ཚལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཕོ་བ་འདྲ་བར་མཐོང་བས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཇིགས་པ་མེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ག་ལ་ལྡོག་སྟེ་མི་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྐྱེ་བས་ན་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་ འདྲའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར།རང་གི་ཡོན་ཏན་སེམས་ཅན་ཕན་པར་དགའ། །བསམ་བཞིན་སྐྱེ་དང་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པར་འཕྲུལ། །རྒྱན་དང་ཟས་དང་ས་མཆོག་རྣམ་བཞི་སྟེ། །རྩེད་མོ་དགའ་བའི་སྙིང་རྗེ་མེད་ལ་མེད། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་དག་སྐྱེད་ མོས་ཚལ་དུ་འགྲོ་བས་ན་རྣམ་པ་བཞི་བྱེད་དེ།ལུས་བཀྲུས་ནས་རྒྱན་ལ་སོགས་པས་བརྒྱན་པར་བྱེད་པ་དང་། ས་གཞི་བདེ་བ་དག་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། གླུ་གར་ལ་སོགས་པ་རྩེད་མོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་ནི་སེམས་འཇུག་ཅིང་ལྡོག་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་ དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་གཅིག་ནས་གཅིག་གིས་སྐྱེད་མོས་ཚལ་དུ་རྒྱུ་བས་ན་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྒྱན་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱས་པ་དགའ་བའི་སེམས་ནི་ཁ་ཟས་ བཟང་པོ་ལྟ་བུའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་བྱའོ་ཞེས་བསམ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེད་མོས་ཚལ་གྱི་མཆོག་དང་འདྲའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔས་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཛད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱི་རྩེད་མོ་སྟེ་ཡོན་ཏན་དེ་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལས་ག་ལ་ལྡོག་སྟེ་མི་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡོན་ཏན་དེ་བཞི་ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྤངས་པ་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་མི་སྲིད་དེ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཇིགས་པ་བཟློག་ པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉོན་མོངས་པས་འཇིགས་པ་ཡང་མེད་འཆི་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཇིགས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཁོར་བ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འཇིགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ པ་ལ།སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཕྱིར་བརྩོན་ལྡན་སྙིང་རྗེ་ཅན་དག་ནི། །དེ་དག་མནར་མེད་པ་ཡང་དགའ་འཛིན་ན། །གཞན་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ཡིས། །སྲིད་པ་དག་ན་དེ་འདྲ་ག་ལ་སྐྲག། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་ཚེ་འདིར་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་ཅིང་དགེ་བ་ལ་བཞག་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བཞག་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཆེད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ སྤྱོད་པ་ནི་བརྩོན་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'在衰败时也'这句话，舍弃受用而临近死亡之时称为衰败时。
关于'不畏惧烦恼苦'这句话，菩提心退转是指或因担心被贪欲等烦恼束缚而舍弃菩提心入涅槃，或因畏惧生老等苦而舍弃菩提心。菩萨以智慧资粮见如幻等故，即使在天人等富有之时也不为贪欲等烦恼所染，故不畏惧烦恼。菩萨以福德资粮于一生中死而受生，如从一游园转至另一游园般，故见无生老苦畏，菩提心何能退转而不退，此为其义。
为广说'生故如游园'之义故说：'自身功德乐利众生，随意受生及神变化，庄严饮食胜地四种，嬉戏欢喜无悲无有。'众生前往游园时有四种行为：沐浴后以饰物等装饰，安住于舒适地面，歌舞等各种嬉戏，如是于游园中心趣入而无退转。
如是菩萨从一生至一生游园般游历，以布施、持戒、禅定、陀罗尼、智慧庄严等自身功德为庄严。利益一切众生并令安乐之欢喜心如美食。为众生利益而发愿投生天人等处如胜妙游园。为众生利益以五神通示现种种神变是菩萨们的嬉戏，具足此四功德则于菩提心何能退转而不退，此为其义。此四功德于舍弃自他利益无悲悯的声闻缘觉则不可能存在，此为其义。
关于'遣除苦畏偈'，如是菩萨虽无烦恼畏及死苦畏，然或想在轮回中为众生利益舍头手足等之苦所畏惧，为显示彼苦亦无故造偈，此为其义。
'为他精进具悲者，彼等地狱亦生喜，依他所生诸苦故，于有如是何所畏。'关于此，'为他'是指令其他众生于今生远离不善安住善法，于他生令入涅槃，安置于一切智智，称为'为他'。为此而行持六度称为具精进。

།སེམས་ཅན་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བས་བདག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་ན་མནར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ན་གནས་ན་ཡང་དགའ་ཞིང་བདེ་བ་སྟེ། སྐྱོ་བ་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ན་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་བཏང་བ་ཙམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ག་ལ་སྐྲག་སྟེ་མི་སྐྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཡལ་བར་འདོར་དུ་མི་རུང་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས ལས་ཀྱང་མི་ལྡོག་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྲག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་བྱེད་དེ་ཡལ་བར་འདོར་རོ་སྙམ་པ་ལ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འདོར་དུ་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།སློབ་དཔོན་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་རྟག་ཏུ་རྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ན་བདག་གི་དོན་བྱ་བ་རྣམས་ལ་གཞན་གྱིས་མ་བསྐུལ་བར་མ་བྱས་ན་ཡང་ངོ་ཚ་ཞིང་ཁྲེལ་བ་ཡིན་ན་གཞན་གྱིས་བདག་གི་དོན་བྱས་ལ་གཞན་གྱིས་བསྐུལ་ཏེ་མ་བྱས་ན་ཧ་ཅང་ཁྲེལ་ཞེས་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ ཡིན་པ་ལས་སློབ་དཔོན་དང་མཁན་པོ་མཛངས་པ་ལ་བརྟེན་པ་རྣམས་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གཞན་གྱིས་བསྐུལ་མི་དགོས་པར་བདག་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་རྟག་ཏུ་དོན་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བསྐུལ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ སློབ་དཔོན་གྱིས་རྒྱུན་དུ་བསྟེན་ཏེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་བསྐུལ་མ་འདེབས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་སྡུག་བསྔལ་བས་ནི་སེམས་གདུངས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སློབ་དཔོན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་བསྟེན་པར་མ་ཟད་ཀྱི། སེམས་ཅན་ གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ན་ཤིན་ཏུ་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་གྱི་བྱ་བ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ། །གཞན་གྱིས་བསྐུལ་བ་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཡང་ཚ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཀྱང་བསྟེན་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བས་ ཀྱང་བདག་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡང་ཡིན་པས་དེ་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གཞག་པའི་སྐབས་སུ་བབ་ལ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་རྣམས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྐུལ་ནས་དོན་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པར་ངོ་ཚ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལེ་ལོ་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བརྩོན་འགྲུས་སྨྱུར་ཏེ་བྱ་དགོས་ཀྱི། ལེ་ལོ་བྱར་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།

由于其他有情的痛苦也使自己痛苦，所以称为具有悲心。那些菩萨为了有情的利益，即使住在无间地狱中也会欢喜快乐，毫无厌倦。既然如此，为了有情的利益在轮回中舍弃头颅手足等的痛苦又怎会害怕呢？不会害怕。这是其含义。
关于'不应舍弃有情'偈颂，如是不退转菩提心且不畏惧痛苦，然而具有菩提心者是否不行利他而舍弃有情？为了说明具菩提心者不应舍弃利益有情，故作此偈颂。这是其含义。
关于'恒时依止大悲上师'，世间上，对于自利之事若未经他人劝请而不做也会感到惭愧，更何况他人为我做事而经他人劝请仍不做则更加惭愧。如此，依止智慧上师和亲教师者必定无需他人劝请而行自利。同样，诸菩萨恒时依止大悲上师，常劝请'当利益受苦有情'。这是其含义。
关于'见他痛苦心焦灼'，不仅菩萨们有大悲上师依止，而且当见到其他有情痛苦时，自身也会极其痛苦，这是其本性。这是其含义。
关于'他事近在眼前时，他人劝请甚惭愧'，如是不仅为大悲上师所依止，且他人痛苦也使自身痛苦，故当安置有情于六波罗蜜多时，利益有情者经善知识劝请而行利他，菩萨更应感到惭愧。这是其含义。
关于'对懈怠圆满成熟偈颂'，菩萨为自他二利发菩提心后应当精进迅速行事，不应懈怠，为说明此义而作偈颂。这是其含义。

།སེམས་ཅན་དག་གིས་ཁུར་ཆེན་མགོས་ཁྱེར་ལ། །སེམས་ཅན་མཆོག་ནི་དལ་གྱིས་འགྲོ་མི་མཛེས། །བདག་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་མང་བཅིང་བས་བཅིངས། །བརྒྱ་འགྱུར་དུ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་བྱ་བར་རིགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཁུར་ཆེན་པོ་ཁྱེར་བ་ལ་ ལམ་རིང་པོར་འགྲོ་བ་རྣམས་མ་བསྒྱུར་བར་དལ་གྱིས་སོང་ན་གནས་དེར་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྒྲལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁུར་མགོས་ཁྱེར་ཏེ་གཅེས་པར་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ སར་འགྲོ་དགོས་པ་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་དལ་གྱིས་འཇུག་པར་མི་རིགས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལྟ་བུ་བདག་འབའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་བྱེད་ལ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་འཚེ་བའི་བཅིང་བ་གཅོད་པར་རྩོམ་པ་ཡང་ གཙུབ་ཤིང་ལས་མེ་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བསྒྱུར་ནས་ཚེ་གསུམ་མམ།བདུན་གྱིས་རང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་དང་གཞན་གཉི་གའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ལས་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་འཚེ་བའི་བཅིང་བས་བཅིངས་པ་དེ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལེ་ལོ་བྱ་བར་མི་རིགས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་པས་བསྐལ་བ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མས་བསླབས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཅིང་བ་གསུམ་ནི་མངོན་པའི་ཆོས་མཛོད་ལ། །མཚམས་མེད་པ་ཡི་ལས་རྣམས་དང་། །ཉོན་མོངས་མི་བཟད་ངན་འགྲོ་དང་། །སྒྲ་མི་སྙན་དང་འདུ་ཤེས མེད།།སྒྲིབ་པ་དག་ནི་གསུམ་དུ་འདོད། །དེ་ལ་མཚམས་མེད་པ་ལྔ་ནི་ལས་ཀྱིས་བཅིངས་པའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པའོ། །ངན་སོང་གསུམ་དང་བྱང་གི་སྒྲ་མི་སྙན་དང་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷར་སྐྱེས་པ་ནི་ཚེའི་འཆིང་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ བསྐྱེད་པ་ལྷག་པར་བྱ་བའི་སྐབས་རྫོགས་སོ།། །།སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་བཤད་པར་ཅིས་འབྲེལ་ཞེ་ན། གོང་དུ། སེམས་ཅན་དག་གི་ཁུར་ནི་མགོས་ཁྱེར་ལ། །སེམས་ཅན་མཆོག་ནི་དལ་གྱིས་འགྲོ་མི་མཛེས། ། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྣམ་མང་བཅིང་བས་བཅིངས། །བརྒྱ་འགྱུར་དུ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བྱ་བའི་རིགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒྲུབ་པ་མེད་ན། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མི་འཐོབ་སྟེ། དེ་ལས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་གདོན་མི་ཟ བར་སྒྲུབ་པ་བརྩམས་དགོས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་ནི་གནས་ཆེན་པོ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་འོག་ནས་ཀྱང་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་བརྟན་ནས་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱང་བསྐྱེད། སྒྲུབ་ པ་ལ་གནས་ནས་གདོད་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་མེད་ན་མི་འགྲུབ་པས་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྗེས་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།།ཡང་ན་གོང་དུ་རིགས་ལ་གནས་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལས། ད་ ཅི་ལ་དམིགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་པར་བྱེད་པའི་བསླབ་པའི་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏོ།།བསླབ་པའི་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། མཐུ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ།

众生以头顶重担，最胜众生缓行不适。为自他众多束缚所缚，应当百倍精进。对此，世间上若有人担负重担行于长路，不加快步伐而缓慢行进，就无法到达目的地。同样，菩萨担负度化一切众生至无上菩提之重担，珍重发起菩提心后，前往佛地时，不应缓慢修行六波罗蜜多。为何如此？
譬如声闻圣者仅为自利，仅自身断除业、烦恼、损害之束缚时，也如钻木取火般精进，三世或七世即可获得果位。那么菩萨为断除自他相续中的业、烦恼、损害等束缚，就更不应懈怠，而应比声闻百千倍精进修学。
三种束缚在阿毗达磨藏中说：'无间业及难忍烦恼、恶趣、北俱卢洲、无想天，此三为障。'其中五无间业为业之束缚，大贪欲、大嗔恚为烦恼束缚，三恶趣、北俱卢洲、无想天之投生为寿命束缚。增上发菩提心品终。
修行品与发心品如何相连？如上所说：'众生以头顶重担，最胜众生缓行不适，为自他众多束缚所缚，应当百倍精进。'若无修行波罗蜜多，仅凭发心无法获得无上正等正觉。因此发心后必须开始修行。
故菩萨修行是大处，因为安住菩提心，如下文所说。因此，发起无上菩提心后应趣入修行。发心且安住修行，方能成办自他二利。若无修行则不能成办，故发心品后宜说修行品。
或者，上文说安住种姓后发菩提心，应学菩萨学处。现在显示菩萨修学所缘之差别。所缘差别有五种：自利他利、真实义、威力、成熟、无上菩提。

།དེ་ལྔ་ ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་བདག་གི་དོན་ལ་དམིགས་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཡིན་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཙམ་གྱི་ནང་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་བྱེད་ནུས་པས་མཐུ་ ཆུང་བ་དང་།བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལེན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལས་ཀུན་བཟློག་པ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པ་དང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཡིན་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ཡང་ཕྱོགས་བཅུའི་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་པ་དང་།བདག་དང་སེམས་ཅན་གཉི་ག་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལེན་པས་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། མཐུ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བཞི་ལ་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ ཉིད་ལྟ་བུར་དམིགས་ལ།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་ལྟ་བུར་དམིགས་པས། སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྗེས་ལ་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཡང་ན་གོང་དུ་རིགས་ལ་གནས་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་བསླབ་ པར་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ཡང་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་། གང་གིས་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལས། ད་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏེ། གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སོགས་པ་ རྣམ་པ་ལྔ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་ཡང་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་ནུས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་མི་ནུས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྗེས་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་བཤད་བར་འབྲེལ་ཏོ། །གནས་རྩོམ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཆེ་བདག་ཉིད། །རྒྱལ་ སྲས་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པར་འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱལ་བ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྟེ། དེ་གཉིས་རྟོགས་པ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ ནི་བསླབ་པ་གསུམ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དེ།གང་ཞེ་ན། གནས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དང་། རྩོམ་པ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྒྲལ་བར་བྱའོ་ ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལས་སྒྲུབ་པ་འབྱུང་བས་ན།སྒྲུབ་པ་དེ་གནས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་ནས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད། ས་བཅུ་མན་ཆད་ཀྱི་དུས་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དག་བྱེད་པ་རྩོམ་པ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་ཏུ་འོད་བླ་ན་ མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལེན་པས་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཐོག་མར་ཡང་དགེ། བར་དུ་ཡང་དགེ། ཐ་མར་ཡང་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་ཆེ་བས་ཐོག་མར་དགེའོ། །རྩོམ་པ་ཆེ་བས་བར་དུ་དགེ་ བའོ།།འབྲས་བུ་ཆེ་བས་ཐ་མར་དགེ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཆེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་ན། རྟག་ཏུ་ལེན་པ་ཆེན་པོ་བཟོད་པ་ཆེ། །དོན་ཆེན་ཡང་དག་བསྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་བྱེད། །ཅེས་སྨོས་སོ། །དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་བསྒྲལ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པས་ན་ལེན་པ་ཆེའོ།།དེ་ནས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་མན་ཆད་ཀྱི་དུས་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མི་སྐྱོ་བས་ན་བཟོད་པ་ཆེ་བའོ། །མཇུག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དེའི་ཚེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཏུ་སངས་རྒྱས་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབས་པས་ན།དོན་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

这五种也超胜于声闻等，如何超胜呢？声闻们的学处是缘于自利，以及人无我的真实义，仅能在三千大千世界一个世界中施展神通力故力量小，成熟自己，仅取声闻菩提而已。菩提萨埵则与此相反：缘于自他二利，以人法二无我为真实义，神通力能遍入十方一切世界，成熟自己与众生二者，取无上菩提而超胜。其中自他二利、真实义、力量、成熟四者是如因相而缘取，于无上菩提则如果相而缘取，因此发心之后解说修行品类相关。
或者，如上安住种性后发菩提心，则应学习菩萨学处。菩萨学处也有所应学、如何学习、由谁学习三种。如是宣说后，现在开示所应学。何为所应学？应当学习自他二利等五种。这五种也唯有安住修行者能够成就，非修行者不能成就，为显示此义，故发心之后解说修行品类相关。
'住处事业果报生大体性，诸佛子修行如是许。'其中，胜者是指无分别智慧与法界，从证悟此二者而生者称为胜者之子，实指菩萨。诸菩萨的修行是如三学般的性相，何者？即是大体性的住处、大体性的事业、大体性的果报。其中首先发菩提心时发愿'当度一切众生至无上菩提'，修行从此发心而生，故此修行是大体性的住处。
如是发心后，从胜解行地以上直至十地以下时，为自他二利所作是大体性的事业。此后于佛地获取无上菩提果报，是大体性的果报。因此，菩萨行为初善、中善、后善。其中以住处大故初善，以事业大故中善，以果报大故后善。如是具足三种大故，说'恒时大受大忍耐，成办大义正事业。'
最初发菩提心时立誓'当度一切众生至无上菩提'，故为大受。其后从胜解行地以上直至十地以下时，为自他利行诸难行而无厌倦，故为大忍耐。最后于佛地时成佛于无上菩提，圆满成就自他二利，故称为成办大义正事业。

།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་བསྐྱེད་ནས་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་ བདག་གི་དོན་བསྒྲུབ་པ་དང་།གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བདག་གི་དོན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བདག་ལ་དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་བདག་ཏུ་མཉམ་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་ཀྱང་བདག་གི་སེམས་བསྐྱེད་པས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ན་མཉམ་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་དེ་ཡིན།གཞན་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་དང་སེམས་ཅན་གཞན་དུ་སེམས་མཉམ་པ་རྙེད་པ་དང་། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་བདག་དང་གཞན་ དུ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་བདག་པས་གཞན་མཆོག་སྡུག་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་བདག་པས་ཀྱང་ལྷག་པར་གཞན་ལ་སྡུག་པ་དང་གཅེས་པ་དང་ཕོངས་ པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་བདག་པས་གཞན་དོན་མཆོག་ཏུ་ཤེས། །བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས། སྙིང་རྗེས་བདག་པས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གཅེས་པར་འཛིན་ ཏེ་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་འདི་ནི་བདག་གི་དོན།འདི་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཞེས་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ཅི་ཡང་མེད་ཀྱི་དོན་བྱས་པ་གང་གཞན་གྱི་དོན་བྱས་པ་དེ་ཉིད་བདག་གི་དོན་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་གྱི་དོན་ཁྱད་པར་དུ་བྱ་ བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་པས་གཞན་ལ་གཅེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་ན་བདག་པས་གཞན་ལ་གཅེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་གཞན་ དོན་ཕྱིར།།བདག་ལ་སྡུག་བསྔལ་གདུང་བར་བྱེད་པ་ལྟར། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་དགྲ་དག་ལ། །གདུང་བར་བྱ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གཞན་བདེ་བ་དང་། ལེགས་པ་ལ་གཞག་པའི་ ཕྱིར་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་དང་།སྲིད་གཏོང་བ་དང་། མགོ་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་བཅད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་ཉིད་ལ་མི་བདེ་བ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་འཇིག་རྟེན་ན་དགྲ་དང་གཤེད་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་གནོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བསད་པ་དང་བཅད་པ་ལ་ སོགས་པ་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གནོད་པར་བྱེད་དུ་བཅུག་ཀྱང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་བའི་གནོད་པ་དེ་ཙམ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་སྒྲུབ་པའི་གནས་དང་། རྩོམ་པ་ དང་།འབྲས་བུ་ཡང་བཤད། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཡང་བསྟན། བདག་བས་གཞན་པའི་དོན་གཅེས་པར་བྱེད་པ་ཡང་བསྟན་ནས་ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆུང་འབྲིང་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་གནས་པ་དག། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་གསུམ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ནི་ཆུང་ངུའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ གནས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ནི་འབྲིང་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'自他利益无差别偈'，发菩提心后应住于修行，即应成办自利与他利。其中自利是断除烦恼与痛苦，获得世间与出世间的安乐。如同为自己成办这些一样，也应当为其他众生同样地成办，为显示此义而作偈颂。
关于'与自己平等发心'，虽然尚未现证真如，但通过发心，在胜解行地获得平等性，通过思维等门，以智慧资粮了知：我是什么，其他众生也是什么；其他众生是什么，我也是什么。如此获得自他平等心。在获得初地时，通过证悟法界遍一切的特性，获得自他平等心。
关于'较自己更爱护他人'，不仅以智慧证悟自他平等性，而且以大悲心较自己更加爱护、珍惜、关怀他人。
关于'如是了知他利胜于自利，何为自利与他利'，如上所说，以智慧证悟自他平等性，以悲心较自己更加珍惜其他众生，为利他而发最胜心的菩萨们，于他们而言，无有'这是自利'、'这是他利'的差别，凡是所作利他即是自利。
关于'特别成办他利偈'，上文说菩萨较自己更爱护他人，为显示如何较自己更爱护他人而作偈颂。
关于'如是悲性为他利，如同自受苦恼般，如世间人对怨敌，无有令其苦恼悲'，譬如具大悲本性的菩萨们，为安置其他众生于安乐与善妙，为利他而舍弃受用、王位，忍受断头截肢等痛苦，使自身受不安与损害。世间中对怨敌与刽子手等，虽令其遭受杀戮、砍截等种种损害，也不及菩萨为利他而自受损害之程度。
关于'利他成办差别二偈'，上文已说修行处所、事业与果报，也已显示自他利益无差别，也已显示较自身更爱护他人，现在以两偈显示对三种众生以十三种方式作利益。
关于'小中胜法性安住者'，是说三种众生：安住于小乘法性的声闻种性者称为安住小法性；安住于缘觉乘的种性者称为安住中法性；具菩萨种性的补特伽罗称为安住胜法性。

།ལེགས་པར་བསྟན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ དང་།བཤད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ལོ། །དེ་གང་ཟག་རིགས་ཅན་གསུམ་རྣམས་སོ་སོའི་སེམས་བརྟགས་ན། ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་སོ་ཞེའམ། ཞེ་སྡང་དང་བཅས་སོ་ཞེའམ། གཏི་མུག་དང་བཅས་སོ་ཞེས་སྟོན་པ་ནི་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་ འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་དེའི་གཉེན་པོར་མི་གཙང་བ་དང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པ་ནི་བཤད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྟན་པ་ལ་དད་པ་རྣམས་ལ་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་གཉིས་བཤད་པ་ནི་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་གཅིག་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །མགུ་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ།བསྟན་པ་ལ་མ་དད་པའི་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་གཅིག་ལས་དུ་མར་སྤྲུལ་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་བསྟན་པས་དད་པར་བྱས་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་བཙུད་པ་ནི་མགུ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །འཇུག་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་བཏང་ནས་ཁྲིམས་འཛིན་དུ་བཅུག་པ་ན་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་གསུམ་པའོ། །དོན་ལ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཅན་སོ་སོའི་ཐེག་པའི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བའི་དོན་ལ་ངེས་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།འདི་ནི་དོན་བྱེད་པ་བཞི་པའོ། །དགེ་བར་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཐེ་ཚོམ་བསལ་བ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་དུ་བཅུག་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་བྱེད་པ་ལྔ་པའོ། །དེ་ལྟར་ལུང་བསྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་མན་ངག་ མེད་པ་རྣམས་ལ།བསམ་གཏན་གྱི་མན་ངག་སྦྱིན་པའི་ལུང་བསྒོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་བྱེད་པ་དྲུག་པའོ། །གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་མན་ངག་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱས་པ་ནི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་བྱེད་པ་བདུན་པའོ། །བློ་གྲོས་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་བསྐྱེད་ནས་ཐེག་པ་སོ་སོའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་བློ་གྲོས་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་བྱེད་པ་བརྒྱད་པའོ། །ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་ཐོབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐར་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར ཤེས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། མཐའ་དག་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་བྱེད་པ་དགུ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་རིགས་སུ་སྐྱེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཡན་ཆད་དུ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ལ་ གནས་པ་གང་ཟག་རྣམས་ལ་སྤྱིར་ཐུན་མོང་དུ་དོན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་བསྟན་ནས།ད་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་འབའ་ཞིག་གི་དོན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་བྱེད་པ་སྟོན་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའི་རིམ་པ་ནས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ནི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་བཅུ་ལས་ཀྱང་ས་དང་པོ་ཐོབ་ པར་བྱས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདི་ནི་དོན་བྱེད་པ་བཅུ་པའོ། །ལུང་བསྟན་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཞིང་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་འདི་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ནི་དོན་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་པའོ། །དབང་བསྐུར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བཅུ་པའི་དུས་ན་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་ བར་མཛད་དེ།འདི་ནི་དོན་བྱེད་པ་བཅུ་གཉིས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་མཁྱེན་བླ་མེད་གོ་འཕང་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཀུན་དུ་འོད་དུ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་བཞི་ཐོབ་པར་བྱས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཁྱེན་པ། བླ་ན་མེད་ པའི་གོ་འཕང་ལ་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་དོན་བྱེད་པ་བཅུ་གསུམ་པའོ། །གཞན་དོན་དེ་གསུམ་བཅུ་གསུམ་བདག་ཉིད་དོ།

关于'善说'，有三种神变：随说神变、说法神变和神通神变。对于三种根器的众生，观察各自的心，说'你的心有贪欲'或'有嗔恨'或'有愚痴'，这称为随说神变。
然后为对治这些，讲说不净观和慈心等，这称为说法神变。对于信仰佛法的人宣说这两种神变，称为善说，这是第一种作用。
关于'令欢喜'，对于不信佛法的外道等，以神通神变示现一化多等神变，使其生信，引入佛法，这称为令欢喜，这是第二种作用。
关于'引入'，令其皈依三宝并受持戒律，这称为引入，这是第三种作用。
关于'决定义理'，为三乘根器者消除各自对其乘法的疑惑，这称为决定义理，这是第四种作用。
关于'善巧成熟'，令已断疑者修行六波罗蜜多，这称为善巧成熟，这是第五种作用。
关于'如是授记'，对于没有禅定教授的人，给予禅定教授的授记，这是第六种作用。
关于'安住'，对于已得禅定教授者，令其获得一心三昧，这称为令安住，这是第七种作用。
关于'开智'，令生起智慧，获得各乘的涅槃解脱，这称为开智，这是第八种作用。
关于'获得功德'，令已得解脱者获得神通、菩提分及一切处等功德，这称为获得功德，这是第九种作用。
关于'生入种姓'，以上是对三乘种姓者共同的利益，现在说明大乘种姓者不共的利益：从信解行地升至初地，称为生入种姓。因为经中说，获得十地中的初地即是生入佛种姓，这是第十种作用。
关于'授记'，在第八地时得授记。为什么呢？因为如来对得第八地的菩萨授记说：'你将在某佛土成佛，佛号为某'，这是第十一种作用。
关于'灌顶'，在第十地时，十方如来以光明为法王太子灌顶，这是第十二种作用。
关于'如来无上智位'，在佛地获得如镜智等四智，这称为安立于如来无上智位，这是第十三种作用。
这十三种是利他的本质。

།ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་བསམ་པ་ཆེ་ཆུང་དང་སྣོད་ཆེ་ཆུང་ལས་ཆོས་ཀྱང་དེ་དང་འཚམ་ པར་སོ་སོའི་ཐེག་པ་འཆད་པ་ནི་ཅི་རིགས་དོན་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བོ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་ཞིང་སྣོད་ཆུང་བ་ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཆོས་ཉིད་བཤད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་ པོའི་ཆོས་མ་བཤད་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་འབྲིང་ལ་སྣོད་འབྲིང་ཡིན་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་བཤད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མི་བཤད་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ཤེས་རབ་རྣོ་བ་སྣོད་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ ཆོས་ཉིད་བཤད་ཀྱི།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཆོས་མི་བཤད་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་ཀྱང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམས་ལ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་འཆད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁྲུལ་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཕྱིན་ ཅི་མ་ལོག་འཆད་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་ཤས་ཆེ་བ་དང་། གཏི་མུག་གི་ཤས་ཆེ་བ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་ གྱིས་སེམས་བརྟགས་ནས་བཤད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་མི་གཙང་བ་བསྒོམ་པ་སྟོན།ཞེ་སྡང་ཅན་ལ་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་སྟེ། གཏི་མུག་ཅན་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསྒོམ་པ་སྟོན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པ་ཞེས་བྱའོ།། །།མི་འགྱིང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་འབར་བ་དང་། འཕུར་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ནས་སེམས་ཅན་མགུ་བར་བྱ་སྟེ། བསྟན་པ་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་སོ་ཞེས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྱིང་བ་མེད་དེ། ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་ འགྱིང་བ་ནི་ལུས་མི་འཆོས་པའོ།།ངག་གི་སྒོ་ནས་མི་འགྱིང་བ་ནི་ངོམས་སྤྱོད་མི་བྱེད་པའོ། །སེམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་འགྱིང་བ་ནི་ང་རྒྱལ་ཆེ་བར་མི་སེམས་པའོ། །ང་རྒྱལ་མེད་ཅིང་ཅེས་བྱ་བ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་མགུ་བར་བྱས་ནས་སྐྱབས་སུ་བཏང་སྟེ། བསླབ་པ་འཛིན་དུ་བཅུག་ པ་རྣམས་ལ་ཡང་འདི་ནི་བདག་གིས་བཏུལ་ཏེ་བདག་གི་སློབ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པས་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།མཁས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པས་སེམས་ཅན་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་སེལ་བ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་ པར་ཤེས་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་ན་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ས་བཅུ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་དགོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉམས་སུ་ ལེན་ཅིང་སྐྱོ་བ་མེད་པས་ན་བཟོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།དུལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུས་བསྡམས་པ་དང་། ངག་བསྡམས་པ་དང་། ཡིད་བསྡམས་པས་དུལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་དེ་ལྟར་དུལ་ན་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དུལ་བར་ནུས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་དག་ལས་ཀྱང་ བདག་མ་གྲོལ་ན་སེམས་ཅན་གྲོལ་བར་མི་ནུས།བདག་མ་ཞི་ན་སེམས་ཅན་ཞི་བར་བྱ་བར་མི་ནུས། བདག་མ་དུལ་ན་སེམས་ཅན་གཞན་དུལ་བར་བྱ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ཡན་ཆད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་དོན་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།

所谓菩萨利他，即是对三种众生做三种利益之义。对于'利他'之偈颂，'他'字是指声闻种性、缘觉种性及大乘种性者。为了成办这些众生的利益，应当根据这些众生的意乐大小和根器大小，相应地为他们分别宣说各自的乘法，这就是随宜利益，为了阐明这个道理而作偈颂。
关于'随类'，声闻种性补特伽罗根器钝而法器小，故为其宣说声闻乘法而不说大乘法。缘觉种性者智慧中等而法器中等，故为其宣说缘觉法而不说大乘法。大乘种性者智慧锐利而法器广大，故为其宣说大乘法而不说声闻缘觉乘法。因此《圣宝积经》中也说：'对声闻缘觉乘者宣说甚深广大之法，是菩萨的错误。'
关于'如理说法'，声闻、缘觉和大乘种性者也各有三种：贪欲重者、嗔恚重者和愚痴重者。对于他们，以记心神通观察其心后，以说法神通为贪欲重者说修不净观，为嗔恚重者说修慈心观，为愚痴重者说修缘起观，这就是如理说法。
关于'不骄'，以神变神通示现燃烧、飞行等，令众生欢喜，虽然令其对佛法生起信心，但菩萨不会因为'是这样的菩萨利益了众生'而在身语意三门生起骄慢。身不骄是指不装饰身体，语不骄是指不夸耀，意不骄是指不生起大我慢。
关于'无慢'，以神变神通令众生欢喜后接引其皈依，令其受持学处，对于这些人也不会认为'这是我调伏的，是我的弟子'，这就是无慢。
关于'善巧'，由于通达三乘的共相和别相，能为无知者遣除无知，为邪解者消除邪解，为疑惑者断除疑惑，故称善巧。
关于'具忍'，菩萨为了安立众生于十地和十波罗蜜多，为众生利益而忍受寒热等，毫无厌倦，故称具忍。
关于'调柔'，由于身调伏、语调伏、意调伏，故称调柔。自己如此调柔，则菩萨也能调伏其他众生。为什么呢？因为诸经中也说：'自己未解脱则不能令众生解脱，自己未寂静则不能令众生寂静，自己未调伏则不能调伏其他众生。'以上说明了菩萨如何利益已入地的众生。

། ཤིན་ཏུ་རིང་སོང་ཞེས་བྱ་བས་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཞན་ཡང་ས་ལ་འཇོག་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟོན་ཏོ། །ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མན་ཆད་ས་བཅུ་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་དུས་ན་ནི་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་དེ་དག་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་འཇུག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ས་དང་པོའི་དུས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཐོབ་དང་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་ བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་དོན་བྱེད་ནུས་སོ། །ས་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་ནི་ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པས་བདག་དེ་ལ་གནས་ན་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་དེ་ལ་འཇོག་པར་ནུས་སོ། །ས་བཅུ་པའི་དུས་ན་ནི་རྒྱལ་ཚབ་ ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བདག་དེ་ལ་གནས་ན་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་གནས་ཏེ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་ནུས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་ལ་གནས་པ་སྟེ། བདག་གིས་དེ་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་དེ་ལ་དགོད་པར་བྱ་བར་ནུས་སོ། །མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་ནི་མི་ཟད་པ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཞིས་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་བཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་མི་ཟད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་ཟད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་མི་ཟད་པས་བསམ་པ་མི་ ཟད་པ་དང་།བསམ་པ་མི་ཟད་པས་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྙིང་རྗེ་མི་ཟད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་མི་ཟད་པས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱང་མི་ཟད་པ་སྟེ་དེ་བས་ན་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་ནི་མཆོག་དམ་པ་མ་ནོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འགྱིང་བ་མེད་པས་མགུ་བར་བྱེད་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་དད་པ་བསྐྱེད་དེ་མགུ་བར་བྱས་ ན་ཡང་འགྱིང་བ་མེད་དེ།ང་རྒྱལ་སྐྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ང་རྒྱལ་མེད་པས་ནི་འཇུག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་དད་པ་བསྐྱེད་ནས་སྐྱབས་སུ་བཏང་སྟེ། བསྟན་པ་ལ་འཛུད་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་བྱས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ཡང་མེད་ལ། འདི་དག་ ནི་བདག་གི་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ།བདག་གི་སློབ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཁས་པས་ནི་དོན་ལ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པས་ན་བདག་གིས་ཀྱང་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ ལ།སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ཡང་མི་ཤེས་པ་དང་ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་ན་དོན་ལ་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་པས་ནི་དགེ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་དང་། ས་བཅུའི་དགེ་བ་ལ་ བཀོད་ནས།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོ་བ་ནི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུལ་བས་ནི་ལུང་བསྒོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་སྟེ།། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་སེམས་ ཅན་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་སྟེ།དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཞག་པའི་ཕྱིར་ལུང་བསྒོ་བས་གདུལ་བར་ནུས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་མ་དུལ་བར་གཞན་གདུལ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་རིང་དུ་སོང་བས་ནི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུ་གཅིག་ཐོབ་ པས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་བསྒྲུབ་པ་དང་།ལུང་བསྟན་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲུབ་པར་ནུས་ཀྱི་རིང་དུ་སོང་བའི་ས་མ་ཐོབ་པར་ནི་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

以'极远行'为名的菩萨入地后，也通过安置他人于地的方式利益众生。从获得初地直至佛地，入于十一地之时称为'远行'。为什么呢？因为声闻、缘觉和凡夫都无法进入这些地。
其中，在初地之时，菩萨称为'生如来种姓'，获得此地后能够利益其他众生获得初地，并使其生于如来种姓。在第八地之时，称为'获得授记'，因为获得无分别任运成就，自己住于此地时能够安置其他众生于此地。
在第十地之时，称为'获得太子灌顶'，自己住于此地时能使其他众生也住于并获得此地。在佛地之时，安住于四智，自己获得此地后能够安立其他众生于此地。
关于'无尽'，菩萨的修行是无尽的。为什么呢？因为有四种无尽的缘故。四种是：由于所度众生无尽故为利众生所发的菩提心无尽，由于菩提心无尽故发心无尽，由于发心无尽故从发心所生的悲心无尽，由于悲心无尽故方便智慧也无尽，因此称为'无尽'。
'是王子们的最胜修行'，如上所述，菩萨们以此方式利益众生，所以菩萨们的修行是最胜、最上、无误的。
'以无傲慢令人欢喜'，菩萨以神通神变令众生生起信心欢喜时也无傲慢，即无我慢。
'以无我慢而趣入'，以神通神变令众生生起信心后皈依，引导他们入于教法，不会认为'我施展了神通'，也不会有'这些是我的教法中的弟子'这样的我慢心。
'以智者而于义决定'，由于通达三乘的自相与共相，自己也能如实了悟，并能断除其他众生的无知、邪见和疑惑，故称为'于义决定'。
'以安忍而令善法成熟的修行'，为了令众生安住于十波罗蜜多和十地的善法并使其成熟，对寒热等苦不生厌倦，这就是'安忍'的含义。
'以调伏而教诫等修行'，自身安住于身语意三种律仪，能够遮止众生不善业，安置于善法等，因此能以教诫调伏所化众生。为什么呢？因为自己未调伏就无法调伏他人。
'以极远行而成就生于种姓等'，获得十一地后能成就众生生于如来种姓、成就授记、成就一切智智，若未获得远行地则不能。

།སྒྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་མི་ནི་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཙམ་སྒྲུབ།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དག་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཙམ་སྒྲུབ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཙམ་སྒྲུབ་ཀྱི་དེ་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་འཕགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདོད་པའི་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་སྤྱོད་པས་དེའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ཚེ་འདིར་ཡང་བཅིང་བ་དང་གསད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་སེམས་ལ་མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ཞིང་དེའི་རྒྱུས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ བའི་དོན་ཏོ།།སྲིད་པའི་བདེ་དགའ་མི་བརྟན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་བྱ་སྟེ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བྱ་སྟེ། བདེ་བ་ནི་མི་བརྟན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་རྟག་པ་ཡོད་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ཡོད་པ་ནི་བདེ་བ་དང་འགྲོགས་སུ་མེད་ཀྱི་ཤི་འཕོས་ནས་ངན་སོང་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་མི་རྟག་པ་ཡོད་པས་མི་བརྟན་ པའོ།།གནས་དེ་དག་ན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་དོ། །དེས་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་མ་མཐོང་བས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོ་རང་གིས་སྐྱེད་པར་བཞི་དགའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ནི་སོ་སོ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྲངས་ཉན་སྙིང་རྗེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་[(]གྱི་[,]ཀྱི་[)]ངོན་ལ་བྱ་བ་སྤངས་ཏེ། །ཞིབ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་དགའ བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྟག་ཏུ་ཀུན་གྱིས་སྐྱེད་པ་ཞི་བ་སྙིང་རྗེ་བདག། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཤེས་རབ་དང་ཡང་ལྡན། སྙིང་རྗེ་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་འཁོར་པའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་ལ་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་ལ་སོགས་ པའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་བྱས་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཞུགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ན་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚིགས་བཅད་འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་ པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲུབ་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒྲུབ་པ་ལས་ཀྱང་འཕགས་པར་སྟོན་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བས་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲུབ་པས་ཀྱང་འཕགས་སོ། །སྙིང་རྗེ་ཡོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཉན་ ཐོས་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྒྲུབ་པ་ལས་ཀྱང་འཕགས་སོ།།ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བསྒྲུབ་པ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྒྲུབ་པ་ཆེས་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ་འཕགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བོ་རྨོངས་པ་བདག་གི་བདེ་དོན་བརྩོན། །རྟག་ཏུ་ དེ་རྙེད་མི་འགྱུར་སྡུག་བསྔལ་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བོའི་སྒྲས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་བྱའོ། །རྨོངས་པ་ཤེས་རབ་བྲལ་ཏེ་གཏི་མུག་གིས་ཁེབས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于修持差别的偈颂：欲界天人只修五欲功德，色界和无色界诸天只修禅定之乐，声闻和独觉只为自利而修一分寂灭涅槃。为了显示菩萨的修持胜过这些，而作此偈颂。
所谓'欲界生有大怖畏'，是说欲界众生恒常享受色等五欲功德，因此缘故，今生有身体的痛苦如捆绑杀戮等，心的痛苦如不悦等，由此因缘在他世也将投生三恶趣，故说具有大怖畏。
所谓'有情乐不坚颠倒'，'有'字指色界和无色界，即执著色界和无色界禅定之乐的禅定，其乐不但无常，而且颠倒。为什么呢？因为有无常性和胜义苦的缘故。其中有无常性是指乐不恒常，死后将转生恶趣等处，因有无常性故不坚固。
彼等处既非乐亦非苦，遍满行苦，具有胜义苦。因未见其为苦故说有颠倒。
'各自寂灭独欢喜'，是说圣者声闻和独觉灭除自相续中能生生住等苦的业和烦恼因，因无悲心故舍弃利他事业，欢喜一分寂灭涅槃。
'恒时普寂悲为性'，菩萨具足智慧和悲心，以具智慧故直至轮回边际寂灭一切众生相续中能生生老等苦的烦恼因，以具悲心故不如声闻那样唯入涅槃界，而是为利众生住于轮回。
此偈显示菩萨的修持胜过世间修持和出世间修持。以具智慧故能除自他相续中的烦恼，故胜过世间修持；以有悲心故不入涅槃，故胜过声闻等出世间修持。
现在以一偈显示菩萨修持远胜世间修持：'愚痴众生勤自乐，恒时不得唯得苦'等一偈。'众生'指凡夫，'愚痴'是离智慧为无明所覆故。

།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གཏི་མུག་གིས་ཁེབས་པ་དག་བདག་བདེ་བ་དང་སྐྱིད་པར་ བྱའོ་ཞེས་དེའི་ཆེད་དུ་ཞིང་རྨོ་བ་དང་།ཚོང་བྱ་བ་དང་། ཁང་ཁྱིམ་བརྩིག་པ་དང་། བུ་སྨད་བཙལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ། རྟག་ཏུ་ཤ་ཐང་ཆད་ཀྱང་བདེ་བ་དང་སྐྱིད་པ་མ་རྙེད་ཀྱི་དེའི་རྒྱུས་ཚེ་འདིར་ཡང་གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ལ། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་ངན་སོང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྟན་པ་རྟག་ཏུ་ཕ་རོལ་དོན་བརྩོན་པ། །གཉི་གའི་དོན་བསྒྲུབས་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྟན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་དང་བརྩོན འགྲུས་སུ་ལྡན་པའམ།བསམ་གཏན་དང་བརྩོན་འགྲུས་སུ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུའོ། །ཕ་རོལ་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ལ་གཞག་པའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་མཛད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་གཞན་གྱི་ཆེད་དུ་བསྒྲུབས་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་གཉི་གའི་དོན་བསྒྲུབས་ནས། མཇུག་ཏུ་བདག་ཉིད་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་ཚིགས་སུ བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་སྟོན་ཏེ། སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྤྱོད་ལམ་བཞི་ ལ་སྤྱོད་པ་དང་།མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོ་དྲུག་གིས་སོ་སོའི་ཡུལ་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྔོ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་པའི་ཚེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟ་ ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དང་གང་གི་ཚེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱལ་སྲས་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གྱིས་གྲོང་ལ་སོགས་པར་འཇུག་པའམ། སྤྱོད་ལམ་བཞིས་གནས་པ་ལ་བྱའོ། །དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་སྣ་ཚོགས་འཇུག་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དྲུག་གོ། ། དེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་དྲུག་གོ། །འཇུག་པ་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་། རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་ཤེས་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་རིགས་པའི་མཐུན་ཚིག་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་དེའི་ཚེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་པ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཚིག་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མཐུན་པའི་ཚིག་ནི་བདག་གིས་ཅི་དང་ཅི་མཐོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྔོ་བའི་ཚིག་འབྲེལ་པ་སྟེ། ཅི་དང་ཅི་མཐོང་བ་དང་ཅི་ཐོས་པ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསྔོ་བས་ན། སེམས་ཅན་ ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་བཟོད་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚེ་ཕན་བརྟགས་ན་ཡང་སླར་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བརྡེག་པ་དང་། བཙོག་པ་པ་ ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བྱེད་པར་སེམས་པ་རྣམས་ལ་མི་བཟོད་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་ཀྱི།དང་དུ་བླང་བ་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

被无明所覆的凡夫们说'我要获得安乐和幸福'，为此而耕种、经商、建造房屋、寻找妻儿等而努力，虽然总是疲惫不堪却找不到安乐和幸福，因此在今生也要感受寒冷、炎热、饥饿等痛苦，在其他生世中也将感受三恶趣等痛苦，这就是其含义。
关于'坚定者常为利他勤，成办二利得涅槃'，'坚定'是指菩萨，因为具足智慧和精进或具足禅定和精进，所以称为坚定。'常'是指直至轮回终尽。'为利他勤'是指为了安置他人于利益和安乐中，自己修行六度，这是其含义。
如是行持的菩萨虽为他人而修行，却成办了自他二利，最终获得无住涅槃，这是其含义。
关于'行境回向偈'，菩萨们不仅通过身语意三门修行六度利益众生，也通过行境回向门利益众生。行境是指以身体行持四威仪，以眼根乃至意根六根各自见闻等境界，将这些回向为众生利益而造偈颂，这是其含义。
关于'如是如是佛子行，诸根行境种种入'，'如是如是'是指在何时何处。'佛子行'是指为利益进入城镇等处或以四威仪而住。'诸根行境种种入'是指从眼根到意根六根。其行境是从色法到法六境。'入'是指眼见色、耳闻声乃至意知法。
关于'如是如是以顺语'，'如是如是'是指在彼彼时。'顺'是指说能成办自他二利之语。'顺语'是指将自己所见所闻与为众生回向的语言相连，将所见所闻成办自他二利后回向众生，因此称为为利益众生而造作。
关于'遮止对众生不忍偈'，菩萨在轮回中利益众生时，虽思维利益但反受损害，以及对菩萨打骂污蔑等造作损害的众生，不应对他们生起不忍，而应当接纳，为显示此义而造偈颂，这是其含义。

།རྟག་ཏུ་རང་དབང་མེད་པའི་སྐྱོན་སེམས་ཀྱིས། །སྐྱེ་བོས་ཉེས་པ་བློ་ལྡན་མི་སེམས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེར་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པར་བྱས་ན་ཡང་སེམས་ཅན་དེ་དག་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་གི་དབང་དུ་སོང་སྟེ། རྟག་ཏུ་ཡང་རང་དབང་མེད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བརྡེག་ པ་དང་།བཅིང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་བྱེད་པར་སེམས་ཀྱི་དབང་ཡོད་བཞིན་དུ་ཉེས་པ་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པར་དགོངས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པར་མི། དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་ པའི་སྐྱེ་བོ་ཡིན་པས་སྙིང་རྗེ་འཕེལ་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཐུགས་རྗེ་འཕེལ་ཏེ། དེ་བས་ན་དཔེར་ན་གཡུལ་དག་ཏུ་བདག་དང་གཞན་གཉི་ག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་འཐབ་མོ་ལ་འགྲོ་བ་དག། །ཇོ་བོ་དང་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་མི་ འདོད་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་དེ་དང་འདྲ་བར་སྐྱེ་བོ་འདི་དག་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡང་།འདོད་ཆགས་དང་། གཏི་མུག་དང་། ཞེ་སྡང་གི་དབང་དུ་གྱུར་པས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཉེས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་དེ་དག་ལ་ཐུགས་རྗེའི་གནས་སུ་དགོངས་ཀྱི། གནོད་པའི་ལན་གླན་པར་མི་ དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ཡན་ཆད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ཏོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ནི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་སྒྲུབ་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་ཀྱང་སྟོན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ འཆད་དེ།ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཆེ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་ཆེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་ཆེ་བའོ། །སྲིད་རྒྱུད་མཐའ་དག་ཟིལ་གནོན་འགྲོ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཆེ་བ་བསྟན་ཏེ། སྲིད་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་བྱའོ། ། རྒྱུད་ཀྱི་སྒྲས་ནི་འགྲོ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གནས་ཆེ་བ་དང་། རྩོམ་པ་ཆེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་སྒྲུབ་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་དང་འགྲོ་བའི་སེམས་ལྔའི་རྒྱུད་ཅན་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ན་མི་གནས པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་གསོལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་གནས་ཀྱང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ཁམས་ གསུམ་གྱི་ཉེས་པས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར།ཁམས་གསུམ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྒྲུབ་པ་འདི་ནི་ཞི་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆེ་བ་བསྟན་ཏེ། སྒྲུབ་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་གནས་ཆེ་བ་དང་། རྩོམ་པ་ཆེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ སྒྲུབ་པ་ལ་བྱ་བར་སྙེགས་ཏེ།སྒྲུབ་བ་དེ་ལ་གནས་ན་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བས་ན་ཞི་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་མང་པོ་འཕེལ་བྱེད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བས་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བའི་ཆེ་བ་བསྟན་ཏེ། སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་གནས་ན་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ དང་།མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོས་པས་ཡོན་ཏན་མང་པོ་འཕེལ་བར་བྱེད་པས་ཞེས་བྱའོ། །སྙིང་རྗེའི་བསམ་པས་སྐྱེ་བ་རྟག་ཏུ་སྡུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་བཏང་བའི་ཆེ་བ་བསྟན་ཏེ། སྒྲུབ་པ་དེ་ལ་གནས་ན་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于'永远无自主的过患心中，智者不思众生过'这句话，菩萨具有智慧和悲悯。其中以智慧了知，即使众生对菩萨造作伤害，那些众生也是受贪欲、嗔恨、愚痴所控制，永远无有自主而对菩萨行打击、捆绑等过失，并非是在有自主的情况下造作过失。如是通达此理，故而视为烦恼的过患，而不视为众生的过患，此为其义。
关于'非愿而为之众生，是故增长大悲心'，菩萨们增长大悲心。因此，譬如在战场上对自他双方都造成伤害的战斗中，由于主人和国王等的权力而不情愿地前往，如是这些众生造作伤害也是由于受贪欲、愚痴、嗔恨所控制而不情愿地造作过失。通达此理后，视彼等为悲悯之处，而不思报复伤害，此为其义。
至此广说菩萨的修行。关于'修行殊胜之偈颂'，现在以一个偈颂简要宣说修行的意义，并解说菩萨修行的殊胜本质。殊胜本质即是胜伏殊胜、涅槃殊胜、功德增长殊胜、永不舍弃殊胜。
'胜伏一切轮回道'表示胜伏殊胜。有中指三界。'道'字指众生的痛苦。菩萨以住处殊胜、发起殊胜、果报殊胜的修行和安住，胜伏三界和五道众生的相续一切，引导至无住涅槃城，此为其义。众生为何在三界中为贪欲等烦恼所染？菩萨虽住三界，但通达一切法空性，故不为三界过患所染，因此胜伏三界，此为其义。
'此行趣向寂灭最'表示涅槃殊胜。'此行'之词指住处殊胜、发起殊胜、果报殊胜的修行。安住于彼修行则趣向无住涅槃，故称趣向寂灭最。
'增长诸多功德相'表示功德增长殊胜。安住于彼修行则增长力、无畏、不共等功德闻法而增长诸多功德，故如是说。
'悲心摄受恒常生'表示永不舍弃众生的殊胜。安住于彼修行的具悲菩萨们以悲心直至轮回边际永不舍弃众生，此为其义。

།ཇི་སྐད་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། རབ་འབྱོར་ཅི་སྟེ་གཟུགས་དངོས་པོར་འགྱུར་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདིས་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་ བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བས་དོན་ནི་འདི་སྐད་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཇི་ལྟར་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་ཅིང་དབང་པོས་བཟུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་ན་ནི་འདི་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ གྱ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འདིས་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་ཁམས་གསུམ་ལས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱིས་པ་དང་མཁས་པ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉི་ གས་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་བརྟགས་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཇི་ལྟར་མཐོང་བཞིན་ཡོད་ན་ནི། །ཐམས་ཅད་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་བྱིས་པ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཞུགས་ན། ཡོན་ཏན་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། ཡེ་ ཤེས་དེས་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཁམས་གསུམ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ།།སྒྲུབ་པའི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ། །བམ་པོ་དང་པོའི་འགྲེལ་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྒྲུབ་པའི་སྐབས་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། དེ་ཁོ་ནའི་སྐབས་བཤད་པ་ ཅིར་འབྲེལ་ཅེ་ན།གོང་དུ་བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་ལ། སྲིད་རྒྱུ་མཐའ་དག་ཟིལ་གནོན་འགྲོ་བ་དང་། །སྒྲུབ་པ་འདི་ནི་ཞི་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བཞི་འཐོབ་བོ་ཞེས་བཤད་དེ། བདག་ ཉིད་ཆེན་པོ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་སྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་གནས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར་ན་གདོད་འཐོབ་ཀྱི།སྒྲུབ་པ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་འཐོབ་བོ། །གོང་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་དེས་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཉོན་ མོངས་པས་མ་བཅིངས་པར་བྱ་སྟེ།བདག་བཅིངས་ནས་གཞན་གྲོལ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་དེ་ཁོ་ན་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ། ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པའི་ཐབས་དེས། དེ་ཁོ་ནའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ ལོ།།ཡང་ན་དང་པོ་ཉིད་དུ་གཙུག་གི་ལུས་སུ་གཞག་པ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གླེངས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། དེའང་རྣམ་པ་གསུམ་ སྟེ།གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་། གང་གིས་བསླབ་པར་བྱ་བའོ། །གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། བདག་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། མཐུའི་དོན་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལས། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་འོག་ཏུ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་སྨོས་པས་ན་སྒྲུབ་པའི་རྗེས་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་པ་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་དོན་ཞེས་བྱ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་གྱུར་པས་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

正如《般若波罗蜜多》中所说：'须菩提，如果色法成为实有，而又不是非实有的话，则此大乘就不能超越包含天、人、阿修罗的世间而出现。'这句话的含义是这样表明的：如果这些色等诸法如同凡夫所说及感官所取那样真实成立的话，则这些就成为实有而非非实有了。如果这样的话，则此大乘无分别智就不能超越天界等世间而出离三界。为什么呢？因为愚者与智者就没有差别了，因为二者都见到了真实。因此，世尊也说：'如果如同凡夫所执着那样实有，如同所见那样存在，则一切都将见到真实。'因为色等诸法并非如凡夫所遍计执的自性那样实有，所以菩萨如是如理趣入时，就会生起无分别智慧功德。无分别智慧即是大乘，以此智慧超越天界等世间而出离三界的意思。
修行品解说完毕。第一品注释完毕。
修行品解说之后，真实品解说如何相关呢？在上文修行之后说：'超越一切有为因，此修行趣向寂灭。'这一偈颂说明安住于菩萨修行的人们将获得四种大我。这四种大我也是既安住于修行又见到真实才能获得，虽有修行但未见真实者则不能获得。上文说要成办自利他利。趣入自利他利者也应使自己不被烦恼束缚，因为自己被束缚就无法解脱他人。其中解脱烦恼的方法就是见到真实，因此修行品之后与真实品的解说相关联。
或者，首先立为总纲要的是：住种姓菩萨发菩提心后应学习菩萨学处，如是引出后，什么是菩萨学处呢？这也有三种：所应学、如何学、由谁学。所应学有七种：成办自利、成办他利、真实义、力用、圆满佛法、成熟众生、无上菩提。从这些所说中，在自利他利之后说真实义，因此修行之后与真实义的解说相关联。
关于胜义相偈颂，胜义有二种：即如来藏法界清净性和无二无分别智。为什么如来藏称为胜义呢？因为是修习圣道的果故称为义，遍一切法故称为胜。

། ཡང་ན་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལ་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཡོད་མིན་མེད་མིན་དེ་བཞིན་གཞན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཕྱིས་འཆད་དོ། །དེ་ལ་གཉིས་དང་བྲལ་ཞིང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པ་རྣམ་པ་ལྔས་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དོན་དམ་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཀུན དུ་བརྟགས་པ་དང་།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཡོད་མིན་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དམ་པ་དེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་མེད་མིན་ཞེས་བྱའོ། །འདིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་གཅིག་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ ཏེ།གཅིག་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་མ་ཡིན་ལ། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་དང་གཞན་གྱི་དབང་དུ་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་བརྟགས་ པའི་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་ཡིན་ལ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་པས་ཀུན་བརྟགས་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་ཡང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྟེན་དུ་མ་གྱུར་ལ། རྟེན་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཡིན་པས་གཞན་དབང་དང་ཡང་རང་བཞིན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི དབང་གཉིས་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ན་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་ལ་གཟུང་འཛིན་དུ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི་དེ་ལ་མ་གཏོགས་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ རང་བཞིན་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་དཔེ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་དང་མི་རྟག་པ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་ནི་མི་རྟག་པ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་རྟག་ཏུ་ཞི་བས་མི་སྣང་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདུས་ བྱས་དང་མི་རྟག་པ་ཐ་དད་པར་གྱུར་ན་ནི་མི་རྟག་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་འདུས་བྱས་ལ་མི་རྟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ལ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་ཏེ།འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་གཉིས་པའོ། །མི་སྐྱེ་མི་འཇིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་མ་སྐྱེད་ པས་ན་མི་སྐྱེའོ།།མ་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ལ་འགག་པ་མེད་པས་ན་མི་འཇིག་པ་སྟེ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་གསུམ་པའོ། །འབྲི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། འཕེལ་བ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཁོར་བའི་དུས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དུས་ན་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་འབྲི་བ་ཡང་མེད།འཕེལ་བ་ཡང་མེད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པའི་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་བྲི་བར་གྱུར་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལ་བྲི་བ་མེད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་ལ་སྔོན་མེད་པའི་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་ བྱུང་ན་ཡང་ནམ་མཁའ་གསར་དུ་བྱུང་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་འཁོར་བའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་བྲི་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྲི་བ་མེད་དེ།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་འཕེལ་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འཕེལ་བ་མེད་དེ་འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་བཞི་ པའོ།།རྣམ་པར་དག་པ་མེད་ལ་རྣམ་པར་དག་འགྱུར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།

或者，所谓胜义，是指境，因为是无分别智殊胜的境，所以称为胜义。为了解释如来藏相的胜义相，说'非有非无如是非异'等。无分别智即不二智，后面将解释。其中，离二及不二之义是胜义相，而且以五种不二显示胜义相。其中，胜义圆成实相非如遍计所执和依他起相那样存在，故说'非有'。胜义圆成实体性非无，故说'非无'。此说明第一种不二义。
配合'如是非异'，既非一也非异。其中，圆成实与遍计所执和依他起相非一相，故说'非如是'之义。何以故？遍计所执自性是非有、颠倒显现，而圆成实自性是真实、无颠倒，故与遍计所执非一性。依他起自性是遍计所执法之所依，是缘起杂染体性，而圆成实非遍计所执法之所依，非缘起，是清净法，故与依他起亦非一性。
遍计所执和依他起二者与圆成实也非异，故说'非异'。何以故？依他起自性离能取所取遍计执即是圆成实自性而已，离此之外别无圆成实自性故。其喻如有为法和无为法之相无常等，若有为法与无常一体，则如无常般有为法应恒时寂灭不现，成过失。若有为法与无常异体，则无常别异，有为法中无无常故，有为法应成无常。此为第二种不二义。
'不生不灭'者，圆成实非业惑因缘所生故不生。无生法中无灭故不灭，即无为自性之义。此为第三种不二义。'不减亦无增'者，于轮回时及涅槃时，圆成实中既无减也无增，如虚空。譬如虚空中云等减少时虚空无减，虚空中本无之云等生起时虚空亦无新增。如是修圣道时轮回法烦恼减少，空性无减；清净分菩提分增长，空性无增。此为第四种不二义。
'无净而清净'者，胜义空性。

།དེ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་གསེར་དང་ཆུའི་ཁམས་དང་ཤེལ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་སྟེ། ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་གྱིས་ དག་པ་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པས་བཀྲུས་ཏེ་དག་པར་བྱར་མེད་པ་བཞིན་དུ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་དྲི་མ་དག་པར་བྱར་མེད་བས་རྣམ་པར་དག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་ལ་དྲི་མ་བསལ་དུ་མེད་ཀྱང་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་གློ་བུར་གྱི་སྤྲིན་བསལ་བ་དང་། གསེར་ལ་གློ་བུར་གྱིས་རྡོ་ བསལ་བ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་བའི་སྒྲིབ་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དྲི་མ་གློ་བུར་ཡོད་པ་བསལ་བར་མི་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བསལ་ཞིང་དག་པར་བྱ་དགོས་པར་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་ལྔ་པའོ། །དེ་ནི་དོན་མཚན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དགག་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དུ་མ་དང་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་གིར་ལྟ་བའི་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ལ་བདག་གིར་ལྟ་བའི་ཞེས བྱ་སྟེ།བདག་དང་བདག་གི་མེད་པ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་སྐྱོན་ཡིན་པས་སྤང་དགོས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དམ་པ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཤད་པའི་སྐབས་ མ་ཡིན་ནོ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྐབས་འདིར་བཤད་པ་ཅིར་འབྲེལ་ཞེ་ན།དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་མཐུན་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཇི་ཙམ་བདག་ཏུ་ ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་མ་རྟོགས་པས།གང་ཟག་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་འདོད་པས་བདག་ཏུ་འདོད་པ་སྤོངས་ཤིག་ཅེས་བསྟན་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཕྱིར། འདིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ ཏོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡང་ཡང་ན་ནི་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སེམས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཉིད་རང་བདག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་གྲང་། ཡང་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་བདག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་གྲང་། ཡང་ན་དེ་ གཉིས་ལ་མ་གཏོགས་པར་བདག་བྱ་བ་ཞིག་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་བརྟག་གྲང་ན།དེ་གསུམ་ཆར་ལྟར་མི་རིགས་པས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་དོ། །དེ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་རང་ཉིད་བདག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་རང་ཉིད་བདག་ མཚན་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་སྒྲས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ ལྟར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཏེ།དེ་གཉིས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བས་ན་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཉིད་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བ་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་པས་ནི་བདག་དེ་ འདུས་མ་བྱས་པ་དང་།རྟག་པ་དང་ཁྱབ་པ་དང་། ལས་མི་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་སོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། སེམས་ནི་འདུས་བྱས་དང་མི་རྟག་པ་དང་། མ་ཁྱབ་པ་དང་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲའོ། །འཇིག་ཚོགས་ ལ་ལྟ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་བདག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ངན་པའི་གནས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ངན་པའི་སྒྲས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སྙེགས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་འདི་རྟེན་དུ་ གྱུར་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་བསྐྱེད་པས་ན་ངན་པའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ངན་པའི་གནས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་བདག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།

那就像虚空、黄金、水界和水晶等本性清净一样，是以空性的本性清净的，就像虚空的本性清净不需要用水等来洗涤清净一样，空性的本性上也没有可清净的垢染，所以称为无有清净。虽然本性上无可去除的垢染，但是就像虚空上暂时的云可以消除，黄金上暂时的石头可以去除一样，空性上烦恼障和所知障的暂时垢染也并非不可去除，需要去除并清净，所以也称为成为清净，这是无二义的第五个。
所谓'义相'，意思是这五种无二相是胜义的相。为了破除我见颠倒而说偈颂，即多和无常相的五蕴上的我所见，即萨迦耶见中的我所见，在无我和无我所中见有我和我所，所以是颠倒。由于这颠倒是过患，为了说明需要断除而作偈颂，这是其义。
在说明胜义的场合中说我见颠倒并非不相关。如果问为什么在此处说明我见有何关联，所谓'胜义'是指人无我空性和法无我空性。其中我见与人无我空性相违，因此有多少我见就有多少不了解人无我，所以想要了解人无我者应当断除我执，为了确立人无我的义理，在此处说明我见的内容是相关的。
外道们的我见，或者认为我存在的萨迦耶见本身是我的本性，或者认为萨迦耶见所依的五取蕴是我的本性，或者认为除此二者之外另有一个我的存在。这三种观点都不合理，所以人无我。为了说明我见本身不能成为我的本性而说'我见本身非我相'。我见一词指萨迦耶见，萨迦耶见本身不是外道所计的常我之相。为什么呢？因为'彼之相不同故'。
这样，萨迦耶见的相是一种，外道所计我的相是另一种，由于二者的相不同，所以萨迦耶见本身不是我的相。怎样相不同呢？外道计执我是无为、常恒、遍满、无作用的相。萨迦耶见是心的法，心是有为、无常、不遍满、有三种作用的，所以相不同。
为了说明萨迦耶见所依的五蕴也不应成为我的相而说'非恶所依'。'恶'字指萨迦耶见，这五蕴是萨迦耶见的所依，由烦恼的随眠所生，所以称为恶所依，恶所依的五蕴也不是我的相。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མུ་སྟེགས་པས་བརྟགས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ཏེ།མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་ཁྱབ་པ་དང་། ལས་མི་བྱེད་པར་འདོད་ལ། ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་འདུས་བྱས་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། མ་ཁྱབ་ པ་དང་།ལས་བྱེད་པ་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲའོ། །དེ་ཉིད་མ་གཏོགས་པར་བདག་ལོགས་ན་ཡོད་པར་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་མ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་མ་གཏོགས་པར་བདག་བྱ་བ་དེ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་དུ་ཡང་མ་གྱུར། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་དུ་ཡང་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་ཡང་ན་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་རྗེས་སུ་ དཔག་པའི་ཚད་མའི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་བ་ལྟར་མི་སྣང་ཡང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་མིག་གི་དབང་པོ་ཡོད་པར་བརྟགས་ན་བདག་འདི་ནི་ཚད་མ་གཉི་གས་བརྟགས་ན་ཡང་ཡོད་པར་མ་མཐོང་བས་ན་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དོ། །གལ་ ཏེ་བདག་མེད་ན།ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་བདག་ཅེས་རྟོག་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། འདི་ནི་ནོར་ཙམ་སྐྱེས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པའི་ཐག་པ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྦྲུལ་ལྟ་བུར་ནོར་བར་མཐོང་བ་དང་། རྨི་ལམ་ན་གཟུགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཐོང་བ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་གྱི་ནོར་བར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ།བདག་བདག་ཅེས་རྟོག་པ་འདི་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་། འཁྲུལ་པའི་སེམས་སྐྱེད་པར་ཟད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་བདག་ཡོད་པ་ནི་བདག་ཏུ་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པར་གྱུར་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ བཅིངས་པ་བཅད་ན་ཐར་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན།བདག་མེད་ན་སུ་ཞིག་ཐར་པར་འགྱུར་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། ཐར་པ་ནོར་ཙམ་ཟད་པའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པ་དེ་སྦྲུལ་གྱི་འཁྲུལ་པ་དང་བྲལ་ཏེ། ཐག་པར་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ན་ལུས་བདེ་བ་དང་། སེམས་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཁྲུལ་པ་ཟད་དེ། དེ་སྤངས་པ་ཉིད་ཐར་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་བདག་ནི་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཙམ་གྱི་སྒྲས་ནི་བདག་ཡོད པ་ཡིན་པ་འགོག་གོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཀུན་ཏུ་སྨད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ཙམ་དུ་སེམས་ཅན་སྤྱོད་ཅིང་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྒྱུས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྟག་ཏུ་མྱོང་སྟེ། དེ་ལྟར་སེམས་ ཅན་རྣམས་འཁྲུལ་པ་ལ་ཡང་གནས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་ཡིན་ན་འཁྲུལ་པ་ལ་གནས་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་མ་རྟོགས་ཤེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་གནས་པ་དང་། མ་རིག་པས་ཁེབས་པས་མ་རྟོགས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སྨད་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་གཉིས་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཁྲུལ་ཙམ་གནས་ཞིང་རང་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་བ། །སྐྱོ་བོས་རྟག་འཁྲུལ་ཅི་ཕྱིར་རྟོགས་མ་གྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་དག་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་བདག་ཏུ་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་ཡང་ནོར་བ་ཡིན་པས་ན་ འཁྲུལ་པ་ཙམ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་རྒྱུས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་འཁྲུལ་པ་ལ་ཡང་གནས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་ཡིན་ལ་དེ་འདྲ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ ཅིའི་ཕྱིར་རྟོགས་པར་མ་གྱུར་ཅེ་ན།འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་མུན་པ་ཆེན་པོས་ཁེབས་པར་མ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

若问为何？故说'因为相不同的缘故'。外道所计的相是一种，五蕴的相是另一种，因为相不同，所以五蕴本身不是我。为什么呢？因为我是无为、常住、遍满、无作用，而五蕴是有为、无常、不遍满、有作用，所以相不同。
为了说明除此之外我单独存在也不合理，故说'非二'。除了身见和五蕴之外，所谓我这个东西单独存在也是不可能的。为什么呢？因为既不是现量所证，也不是比量所证的对象。如是，诸实有法，或者是现量所证，如色等；或者是比量所证，譬如眼根虽不显现，但通过能生眼识的因而推知眼根存在。若以二量观察此我，都未见有，故不能单独存在。
若问：如果无我，为何众生会执著我我？为此说'此仅是迷乱所生'。譬如将绳子错认为蛇，那绳子并非真实存在蛇，而是错误地见为似蛇；又如梦中所见种种形色并非实有，而是错觉所见。同样，这种我我的执著也只是颠倒和迷乱心的产生而已，并非实有之念的意思。
如是，若有我则为我执所缚，断除烦恼缚则得解脱。若无我，谁得解脱呢？为此说'解脱即迷乱尽'。譬如将绳误认为蛇，离开蛇的错觉而了知是绳时，即获得身心安乐。同样，于无我中迷乱为我，灭尽此执，即是解脱和涅槃而已，并无获得解脱的我存在。这是在说明，'仅'字否定有我。
'诽谤颠倒的两个偈颂'是说，一切众生所行所住皆是颠倒，以颠倒为因而恒时感受生老等苦。如是众生既住于迷乱又是痛苦，为何不了知住于迷乱和痛苦呢？因为住于颠倒和为无明所覆而不了知。因此为诽谤颠倒而作两个偈颂，这是其意义。
'仅住迷乱且本性是苦，愚者常迷为何不了知？'是说，世间人执著有我说'我存在'，执著有法说'法存在'，这也是错误的，所以说仅住于迷乱。由此因缘生起生老等种种痛苦，所以说本性是苦。如是众生既常住于迷乱又是痛苦，为何不了知这样的性质呢？如下文所说，是被大黑暗所覆盖了，这是其意义。

།རིག་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དངོས་པོ་འདི་དག་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ ཟག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན།རིག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རིག་པས་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཤེས་པས་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བ་ཡོད་པས་རིག་པ་ཡོད་ ཅེས་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་ཡང་གསུམ་ཆར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཚོར་བ་གསུམ་ཆར་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ སྡུག་བསྔལ་མ་སྤངས།བདེ་བའི་ཚོར་བས་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མ་སྤངས། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་སྤངས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཚོར་བ་གསུམ་ཆར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཉིད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུ་སྟེགས་པ་དག་གིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་བདག་གིས་མྱོང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་ཞིང་དེ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་བདག་མེད་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་དངོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བདག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ ཡང་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་དང་།སྨིག་རྒྱུ་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པས་ཆོས་དངོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཚིག་གིས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དངོས་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་དེ་ཡང་རང་བཞིན་དང་བདག་མེད་དེ་སྟོང་པ་ཡིན་པས་ དེ་དངོས་མིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཚིག་འདིས་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དངོས་པོ་རྟེན་འབྱུང་མངོན་སུམ་འཇུག་པ་ལ། །འགྲོ་བ་ཇི་ལྟར་གཞན་དག་བྱེད་ལ་བརྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོའི་སྒྲས་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། གཉི་ག་ལ་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་ བ་ཡིན་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ཀུན་གྱི་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་ས་བོན་དང་ས་གཞི་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་སྣང་ལ། ནང་གི་དངོས་པོ་ལྔ་ཡང་མ་རིག་པ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་དང་། ཕ་མའི་ཁྲག་དང་། ཁུ་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣང་ན། ཆོས་འདི་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། བདག་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་དང་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་རྟོག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་མཐོང་བས། །དེ་འདྲའི་མུན་ནག་རྣམ་པ་དེ གང་ཞིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་མུན་པས་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མི་མཐོང་བར་བྱེད་དེ། ཡོད་པ་ནི་མི་མཐོང་གི་མེད་པ་ནི་མཐོང་བར་བྱེད་པ་མུན་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་དེ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ ཏེ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་མི་མཐོང་བར་བྱེད་ལ་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་མཐོང་བར་བྱེད་པའི་དེའི་མུན་ནག་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མུན་པ་དང་འདྲ་བ་མ་ཡིན་པ་ངོ་མཚར་དུ་གྱུར་པའི་མུན་པ་ཞིག་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདག་མེད་པར་ཞི་བ་དང་སྐྱེ་བར་ རུང་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདག་གི་སྒྲ་འདི་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཡང་འགྲོ་སྟེ། འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་གང་ཟག་དང་ཤེད་ཅན་དང་ཤེད་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་གི་སྒྲ་ཆོས་ལ་བྱ་བར་ཡང་མཐོང་ སྟེ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཞེས་བཤད་ན་བདག་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་གོང་དུ་བདག་ནི་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་ལ་དོན་དམ་པར་ཆོས་དེའང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་མུ་སྟེགས་པ་དང་ཉན་ཐོས་པ་དག་འདི་སྐད་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྒོལ་ལོ། །འདི་ལས་ཕྱི་ རོལ་ཏུ་གྱུར་པའི་མུ་སྟེགས་པ་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་བདག་མེད་པ་ཡང་བདག།།ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ།

关于'无知'，由于没有无漏的真实智慧来了知这些事物是虚妄的、是苦的自性，所以称为'无知'。
关于'有知'，由于有真实智慧的了知，以及有漏的意识能感受乐受、苦受和不苦不乐受的体验，所以称为'有知'。
关于'苦性'，虽然感受三种感受，但三者都具有苦的特征，因为三种感受都未脱离苦的自性。怎么说呢？苦受未脱离本性苦，乐受未脱离变异苦，不苦不乐受未脱离行苦，因此三种感受都是苦性。
关于'无苦'，外道们说苦是由我来感受的，虽然有三种苦，但是没有具有三种苦并能感受苦的我，所以称为'无苦'。
关于'法体'，如此，我在世俗谛中也是不存在的，而蕴界等法在世俗谛中如幻如阳焰般存在，故称为'法体'。以上文字是在说明人无我。
关于'非体'，在胜义谛中，这些法也无自性无我且是空性，所以称为'非体'。这句话是在说明法无我。
关于'诸法缘起现前行，众生何故依他作'这句话，'诸法'指外在事物和内在事物，二者都是缘起的，这是世间人都能现见的。怎么说呢？外在事物显现为从种子、地、水、火、风等因缘而生，内在五蕴也显现为从无明、行等以及父母的血液、精子等因缘而生。既然如此，为什么还要认为这些法不是缘起的，而是由我和作者等他者所造作呢？
关于'由于见无所有故，如是黑暗何为状'这句话，世间常见的黑暗使人看不见存在的事物，但不会使人看见不存在的事物，这样的黑暗是不可能的。而众生心相续中的无明黑暗，不仅使人看不见内外诸法缘起的特征，还使人看见外道所计的本不存在的我，这种黑暗与世间的黑暗不同，是一种稀有的黑暗。
关于'无我寂灭与生起偈'，'我'这个词可以指外道所计的我，也可以作为补特伽罗的同义词，如众生、命者、补特伽罗、力者、力生等。'我'字也可用于法，如说具有自性的法，就是说具有我的法的意思。
前面说我是不存在的，只有法而已，而在胜义谛中法也不存在。对此，外道和声闻们争论说是存在的。处于这种见解之外的外道们因颠倒而执著无我为我。

།ཆོས་འདི་དག་ཉན་ཐོས་པ་དག་ནི་ཆོས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་ཏོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་ དོ་ཞེས་འཛིན་ཏོ།།དེ་གཉི་ག་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་ཆོས་སུ་ལྟ་བ་ལ་གནས་ན་བདག་ཀྱང་ཡོད་པར་མཐོང་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པར་མཐོང་ངོ་། །དེ་བས་ན་མུ་སྟེགས་པ་དག་ནི་བདག་ཏུ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པར་འདོད། ཉན་ཐོས་དག་ནི་ཆོས་ བཅིངས་པ་དང་ཐར་པར་འདོད་དེ།གལ་ཏེ་བདག་དང་ཆོས་མེད་ན་ཇི་ལྟར་ཐར་པ་དང་གང་ཐར་པར་འགྱུར་པ་ཇི་ལྟར་བཅིངས་པ་དང་སུ་བཅིངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་བདག་དང་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒོལ་ལོ། །དེ་བས་ན་བདག་དང་ཆོས་མེད་པར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་དང་། འཁོར་བར་སྐྱེ་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཞི་དང་སྐྱེ་བ་དོན་མཆོག་ཚུལ་གྱིས་ནི། །དེ་གཉིས་ལ་ཡང་བྱེ་བྲག་ཅུང་ཟད་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ནི་ཞི་བ་ནི་མ་རིག་པ་འགགས་པས་ནི་རྒ་ཤི་འགག་པའི་བར་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱའོ། །སྐྱེ་བ ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་པས་ན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤིའི་བར་གྱི་འཁོར་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་ན་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཉམ་མོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་བྱིས་པས་བརྟགས་པའི་ བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་བྱིས་པས་བརྟགས་པའི་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།དེ་ལྟར་བདག་དང་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉི་ག་མཉམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འཁོར་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ།ཚུལ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བར་གཞག་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གཞག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ན་གནས། འཕགས་པ་ རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ཅེས་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར། འོན་ཀྱང་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་བྱེད་པ་དག་།སྐྱེ་བ་ཟད་པས་ཞི་བ་ཐོབ་པར་བཤད། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལ་བྱ་སྟེ། འཁོར་བ་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ པའི་ཡིད་ལ་བྱས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་པ་ལས་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་དང་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བ་མེད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ ལ་སོགས་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་ལམ་བསྒོམ་པའི་དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ཟད་པར་བྱས་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བཤད་དེ།དེ་ལས་མ་གཏོགས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་གཉི་གའི་ཐུན་མོང་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་འདི་མན་ཆད་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ བསྟན་ཏོ།

声闻们对这些法颠倒执著。对色等诸法，如同凡夫所分别那样，执著为有自性。
这两者都是颠倒的，若住于我见和法见，则见有我也见有法。
因此外道执著于我的束缚和解脱，声闻执著于法的束缚和解脱。若无我和法，如何有解脱？谁得解脱？如何有束缚？谁被束缚？因此他们争论说有我和法。
为了说明即使无我无法也能获得涅槃、轮回生死，故造偈颂。
'寂灭与生死，胜义之理中，此二无少分差别'，其中寂灭是指从无明灭乃至老死灭的涅槃。
生是指从无明缘行乃至生缘老死的轮回相。轮回和涅槃二者在胜义谛理中同为无我性而平等。
为何如此？如同轮回空无凡夫所分别的我和法的自性，涅槃也同样空无凡夫所分别的我和法的自性。
如是由于空无我和法的自性，轮回和涅槃二者平等。因此轮回即是涅槃。由于是这样的道理，所以轮回和涅槃二者之间没有丝毫差别可立。
若如此，为何说凡夫住于轮回，圣者获得涅槃呢？为此说：'然而行善业者，以尽生死得寂灭'。
生是指轮回，轮回是从非理作意的颠倒而生，即将无常执为常等。
涅槃是由如理作意无常、苦等而断除颠倒所获得。虽然没有所谓的我和法能成为涅槃，但依靠如理作意无常等，修习三十七菩提分道的善业者，以灭尽颠倒相的生死而说获得涅槃。
除此之外别无涅槃。此偈颂显示大乘和小乘共同的涅槃获得方法。
从此以下显示不共的菩萨们如何获得涅槃的方法。

།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་སྨད་པ་བྱས་ནས་དེའི་གཉེན་པོ་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་དམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་འདི་ཡན་ཆད་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ དམ་པ་སྟོན་ཏེ།གོང་དུ་སེམས་ཅན་འཁྲུལ་པ་ལ་གནས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ནོན་པས་འཁྲུལ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ཀྱང་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་སྨད་ནས་ད་དེའི་གཉེན་པོར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་མན་ཆད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་ཞིག་འབྱུང་ བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་།སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་པས་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི། །མཐའ་ཡས་ཕ་རོལ་ཚོགས་ རྣམས་བསགས་ནས་སུ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཚོགས་ཆེན་པོ་བསགས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟན་ཏེ་ཆོས་ལ་ངེས་པ་ན་སེམས་འཐོབ་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ལས་ཆོས་རྣམས་སྣང་བ་ཁོང་དུ་ཆུད་ པ་དེ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསགས་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་དང་། ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ནས་ཕ་རོལ་དུ་སོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕ་རོལ་གྱི་སྒྲ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ལ་བྱའོ། ། འདིས་ནི་ཚོགས་ཆེན་པོ་བསགས་པ་བསྟན་ཏེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རྒྱལ་མཚན་དང་གདུགས་ལ་སོགས་པས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་བྱས པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།ཡང་ན་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་བསྒྲུབས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་བསྒོམས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་གཉིས་ཀའི་ཚོགས་སོ། །ཡང་ན་སྦྱིན་པ་ ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་བསྒྲུབས་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཆོས་ལ་སེམས་པ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དེ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་བ་དང་བདག་མེད་པར་བསྒོམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་བསམ་སྟེ། གཏན་ལ་ཕབ་ནས་མི་རྟག་པ་དང་། སྟོང་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི ཆོས་ལ་སེམས་པ་ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ཡན་ཆད་ཚིགས་བཅད་རྐང་པ་གསུམ་གྱིས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་བཤད་དོ། །རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིའི་དངོས་པོའི་ གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དང་།སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ནི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ཐོབ་པ་དེས། །དེའི་རྗེས་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ ཏེ།སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པར་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ནི་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ཅན་དོན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ལས་དོན་དུ་སྣང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ཡང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དྲོད་ཀྱི་དུས་སྣང་བ་ཐོབ་པའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་ན་རྟོག་པ་སྟོན་ཏོ།

对于'批判颠倒见后，为了趣入其对治之胜义智慧而有四颂'这句话，在二种胜义中，此前已经说明了真如胜义，现在要说明无分别智慧相的胜义。前文说到众生住于迷乱，虽然被痛苦所烦恼，但因为被颠倒所压制，不了知迷乱和痛苦。在批判了颠倒见之后，现在为了说明其对治——不共无分别智慧，即为了说明菩萨们如何通过无分别智慧证悟法无我而获得佛地，而作四颂。
此后将出现五颂，其中四颂分别显示资粮道、加行道、见道和修道。第五颂显示究竟道。
关于'菩萨福德智慧，无边资粮积聚已'等第一颂所摄内容，是说明积聚广大资粮、依止禅定而获得决定了知诸法之心，以及了知诸法显现是由意识分别而起。
其中，菩萨积聚无边福德资粮和智慧资粮，即在一个无数劫期间积聚资粮，从获得见道和初地开始到达彼岸，'彼岸'一词是指获得初地。这说明了积聚广大资粮，即在一个无数劫中以幢幡、伞盖等供养如来是福德资粮，从那些如来处听闻、思维、修习正法是智慧资粮。
或者说，在一个无数劫中修习布施、持戒、忍辱是福德资粮，修习禅定和智慧是智慧资粮，精进则是两种资粮。或者说，从布施到禅定五度的修习是福德资粮，修习般若波罗蜜多是智慧资粮。
关于'于法思维极决定'，是说如何依于无常、苦、空、无我等禅定，对十二分教法思维无常、空、无我等义理，确定后对无常、空等义理无有怀疑，这就是'于法思维极决定'。这显示了依止禅定而获得决定了知诸法，以上三句偈颂解释了资粮道。
关于'了知为因义分别'，外在事物的色声等和毛毯等称为义的显现。积聚福德智慧资粮并获得决定了知诸法之后，随即了知瓶子、毛毯等一切都是从因而生，除了心识之外并不独立存在，这种了知称为'了知为因义分别'。这显示了了知义的显现是由意识分别而起。这种了知是在胜解行地暖位获得明相禅定时的分别。

།རྟོག་པ་ཙམ་དུ་དོན་རྣམས་དེས་རིག་ནས། །དེས་སྣང་སེམས་ཙམ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་གནས། །ཞེས་བྱ་བའི་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་ནི། དོན་རྣམས་སེམས་ལས་སྣང་བ་མཐོང་བ་དང་། །དེ་ནས་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །དོན་ རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་གཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ།གཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ལས་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་དོན་རྣམས་དེས་རིག་བྱས་ཏེ། ཚིག་དེས་དོན་རྣམས་ལ་སྣང་བ་མཐོང་བར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ནི་ངེས་ པར་འབྱེད་པའི་ཕྱོགས་སྤྱི་བོའི་དུས་དེ་སྣང་བ་མཆེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ།།དེ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སྣང་བའི་གཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། གཟུང་བའི་ཆ་སྤངས་ནས་གཟུང་བ་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཙམ་གྱི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ནི་སེམས་ཙམ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པར་ བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་པ་བསྟན་ཏོ། །འདིས་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱོགས་བཟོད་པའི་དུས་ཏེ་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །འདི་ཡན་ཆད་སྦྱོར་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བ་ ལ།དེ་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཆའི་འོག་ཏུ་ས་དང་པོ་མཐོང་བའི་ལམ་བསྐྱེད་ནས། མཐོང་བའི་ལམ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་གཉིས་ཀྱི་མཚན་དང་རྣམ་པར་བྲལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐོང་ བའི་ལམ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་།དེ་ནས་གཟུང་བའི་སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡང་བྲལ་འཛིན་པའི་སྒྲིབ་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡང་བྲལ་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པས་མཐོང་བའི་ལམ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་ཐབས་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན། སེམས་ལ་གཞན་མེད་པར་ནི་བློས་རིག་ནས། །དེ་ཕྱིར་སེམས་ཀྱང་མེད་པར་ཤིན་ཏུ་རྟོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་སོ།།འདི་ལྟར་བཟོད་པའི་དུས་ན་གཟུང་བའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་ཚེ་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།དེ་ལྟར་ཕྱིའི་ཡུལ་མེད་པས་འདི་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་རྟོགས་ཏེ་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་ཡོད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་དང་ལྡན་པས་གཉིས་པོ་མེད་རིག་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློ་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཐོང་བའི་ལམ་བསྐྱེད་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ཏེ། དེ་མ་ ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་རྗེས་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་ནས་མཐོང་བའི་མཐོང་ལམ་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས་ཏེ། མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བློ་དང་ལྡན་པ་རྟག་པར་ཐམས་ཅད་དུ། །མཉམ་སོང་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་དག་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པས་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟོན་ཏེ། བློ་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དུག་སྨན་ཆེན་པོ་ལྟར་སྒྲིབ་པའི་དུག་སེལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྟག་པར་ནི་ས་གཉིས་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་རྒྱུན་དུ་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་ནང་གི དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'仅仅是分别而了知诸义，因此住于唯心显现'这两句偈颂所总摄的意义是：见到诸义从心显现，然后住于唯心，这是所说的。
'诸义'是指色声等所取诸法，所取诸法如何从心生起，现前了知，即是'仅仅是分别而了知诸义'，此句显示见到诸义显现。这是决择分位顶位时增长光明三摩地。
'彼显现'是指显现于识的所取诸法，舍弃所取分而住于离所取的唯心法，即是'住于唯心'，这显示住于唯心。这是决择分位忍位时入于真实一分的三摩地。
以上显示加行道。
'法界亦极为现前'，此后决择分三摩地分之后，生起初地见道，以见道无分别智现证法界，此是其义。
'其后离二相与行相'，于见道现证法界后，远离所取障相及能取障相，住于无二法界，此是其义。这显示见道。
现在第三偈颂显示见道中如何现证法界的因和方便。因此说：'了知心中无他已，是故极为通达无心'等一偈。
如是于忍位断所取障，世间第一法时了知无所取则无能取。如何？通达瓶子、毛毯等这些并非离心而有。
如是由无外境，了知缘此的心亦无，因为无所取时能取不应理。
'具慧者知无二已'，具慧者即菩萨，于世间第一法时通达无所取能取二，断除能取所取障，随即生起见道而现证法界，此是其义。这是世间第一法时，称为无间三摩地。
'住于无彼法界中'，如是世间第一法后生起见道，于见道中住于无能取所取二的法界，断除见所断烦恼，此是其义。
'具慧者恒时一切中，以平等空无分别智'等第四偈显示修道。具慧者即菩萨。以菩萨无分别智力如大药消除障垢毒。
'恒时'意为从二地至十地之间相续断除障碍。'一切中'意为于一切外在事物和一切内在事物。

།མཉམ་པར་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལ་སྟོང་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་སྟོང་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུང་བ་ལ་ཡང་མི་རྟོག་།འཛིན་པ་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པས་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེའི་མཐུས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་གནས་ཉེས་པ་བསགས་པས་ཁྲོད་སྟུག་པོ། །དུག་སྨན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་དུག་སེལ་ཏོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་སྒྲས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱའོ། །གནས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱའོ།།ཉེས་པ་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་གཟུང་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་ལ་བྱའོ། །བསགས་པ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བག་ཆགས་སེམས་ལ་ཞེན་པར་བྱས་པའོ། །བག་ཆགས་དེ་ཡང་ ཤེས་པར་བྱ་བ་དཀའ་ཞིང་སྤང་བར་བྱ་བ་དཀའ་སྟེ།ཕྲ་བས་ན་ཁྲོད་སྟུག་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དུག་སྨན་ཆེན་པོ་སྨན་གང་ཐིགས་པ་འགའ་ཙམ་དུག་གི་བུམ་པར་ལྷུང་ན་དུག་ཐམས་ཅད་སྨན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། བསྣམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་དུག་སེལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན་དུག་སྨན་ཆེན་ པོ་བསྣམས་པ་དང་།མྱངས་པས་དུག་ཐམས་ཅད་མེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་མོ་ལ་སོགས་པ་དུག་དང་འདྲ་བར་བསལ་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ ཤེས་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པས་ཆོས་དེ་དག་གི་དོན་རབ་ཏུ་སྣང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་ལས་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པར་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པའི་ དོན་ཏོ།།འདི་ནི་དྲོད་ཀྱི་དུས་དང་སྦྱར་རོ། །གྲངས་མེད་པ་རབ་དབྱེའི་དུས་ཀྱིས་དེའི་ཕ་རོལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ན་མཐའ་ཡས་པས་ཕ་རོལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐའ་ཡས་པའི་སྒྲ་ནི་བསྐལ་པའི་གྲངས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་དུས་དང་སྦྱར་ཏེ། བསྐལ་པ་གྲངས་ མེད་པ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསྒྲུབས་པས་ན་མཐའ་ཡས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་རྗེས་ལ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་རྣམས་ཡིད་ཀྱི་རྟོགས་པ་ཙམ་རིག་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུང་བ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གཟུང་བའི་ཆ་རྣམས་སེམས་ལས་འབྱུང་བར་མངོན་སུམ་ དུ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ནི་སྤྱི་བོའི་དུས་སོ། །འདི་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ལས་གཟུང་བའི་ཆ་སྤངས་ནས་འཛིན་པའི་ཆ་ཙམ་ལ་གནས་པ་སྟེ། འདི་ནི་བཟོད་པའི་དུས་སོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དྲོད་དང་རྩེ་མོ་དང་། བཟོད་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསུམ་པས་ནི་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་མངོན་སུམ་དུ་རིག་པ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་གསུམ་པས་ནི་ཐབས་གང་དང་རྒྱུ་གང་གིས་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏེ།དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཞི་པས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་གནས་ཡོངས་སུ་རྗེས་པས་དོན་དམ་པའི་ཡེ་ ཤེས་ལ་འཇུག་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ་ས་གཉིས་པ་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་སྟེ། གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།རྟག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཉིས་པ་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་རྒྱུན་དུ་སྒྲིབ་པ་སྤོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལ་མཉམ་དུ་སོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་། གཟུང་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་གཞི་ལ་ཁྱབ་པར་གནས་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།

所谓'平等而行'，是指如同见到外在事物为空性一样，也见到内在事物为空性的意思。既不执著所取，也不执著能取，故称为无分别智慧。'以此智慧力'是此句的结尾词。
'彼住处积集过失浊重，如大毒药般能除毒'中，'彼'字是指住于修道位的菩萨。'住处'是指菩萨心识，依他起相的阿赖耶识。'过失'是指阿赖耶识中的烦恼障和能取所取的习气。'积集'是指从无始轮回以来习气执著于心。此习气难以了知且难以断除，因其微细故称'浊重'。
'大毒药'是指某种药物，若仅一滴落入毒瓶中便能将所有毒变为药，仅仅携带也能除毒。譬如携带和品尝大毒药能消除一切毒一样，通过修习修道位的无分别智慧，能清除如毒般的微细烦恼等并使之转变，即在佛地现证无分别智慧，此为其义。
关于'意识分别显现彼等法之义'等，是指了解并确信瓶子、毛毯等这些仅是心的显现，除心之外并不存在于其他处所。这是与暖位相应。
'无量彼岸由无数广大时而圆满故为无边彼岸'中，'无量'一词是与劫数广大时相应，因为经过一阿僧祇劫修行故称'无量'。此后获得初地时称为'到彼岸'。
'了知诸义唯是意识分别'，是指亲证所取等诸法的所取分唯从心生起之义。这是顶位时。
'住于如是显现唯心'，是指在能取所取显现中，舍弃所取分而安住于唯能取分，这是忍位时。
'从此以上法界将现前'，是指生起暖、顶、忍之后，生起见道时现证法界之义。
'第三显示如何亲证彼法界'，是指第三偈颂显示以何方便、何因缘生起见道而现证法界的因，这也就是世间第一法三摩地之义。
'第四显示修道位由转依而入胜义智'，是指第四偈颂显示修道位即从第二地至第十地以下，通过修行断除所断烦恼，转依后在佛地获得无分别智慧之义。
'恒常'是指从第二地至第十地以下持续断除障碍之义。
'于彼依他起自性平等而行'，是指烦恼习气和能取所取习气遍布阿赖耶识中之义。

།རིང་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བསགས་བསགས་པ་ཡང་སྤོངས་ཤིང་བསལ་དཀའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།ཡེ་ཤེས་དེའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་པ་དང་། ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐུབ་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་ལེགས་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། ཐུབ་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ། ལུས་དང་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས། སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་མི་མཛད་པས་ཐུབ་པར་ཐུབ་པའོ། །ཐུབ་པ་དེས་གསུངས་པ་ནི་ཐུབ་པ་དེས་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ་ཆོས་དེ་དག་ནི་ཐོག་མར ཡང་དགེ།།བར་དུ་ཡང་དགེ། །ཐ་མར་ཡང་དགེ། །ཚིག་བཟང་པོ། །དོན་བཟང་པོ། །ལེགས་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་གི་དོན་དམ་པ་ལ་བློ་གྲོས་གཞག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །རྩ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བློ་གྲོས་གཞག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་པའི་ ཡེ་ཤེས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ནི་རྩ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་དེ་ལ་རྩ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་རྒྱན་གྱི་གཙུག་ལག་ཉིད་ལས་འབྱུང་བར་ མངོན་ཏེ།འདིའི་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། བཤད་པའི་སྐབས་ལས། དེ་བས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི། །ཆོས་གཉིས་སྟོན་པ་དེ་ལ་ནི། །དང་པོ་ཉིད་དུ་བརྟུལ་ཞུགས་པས། །མདོ་སོགས་མིང་ལ་སེམས་གཞག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་ རྣམ་པ་དྲུག་བཤད་དེ།དྲུག་གང་ཞེ་ན། རྩ་བའི་སེམས་དང་། རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་སེམས་དང་། རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སེམས་དང་། རྗེས་སུ་འཛིན་པའི་སེམས་དང་། ཀུན་དུ་བསྡུས་པའི་སེམས་དང་། རྗེས་སུ་སྟོན་པའི་སེམས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་རྩ་བའི་སེམས་གང་ཞེ་ན། གང་ མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ལ་དམིགས་པ་སྟེ།མདོ་དང་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ། མདོ་སྡེ་འདིའི་མིང་ནི་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེ་འདིའི་མིང་ནི་ས་བཅུ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་རྣམས་ ཀྱི་མིང་ལ་དམིགས་པ་ནི་རྩ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་དང་། ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་སོ་སོར་མི་དམིགས་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བཟླུམས་པ་ནས་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ལ་རྩ་ བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ།།བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་སྟེ། རྩ་བའི་སེམས་དང་འབྲེལ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བསྒོམ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སེམས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བློས་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲན་རྒྱུད་ རྟོག་པ་ཙམ་རིག་བརྟན་པ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྩ་བའི་སེམས་དང་འབྲེལ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པའི་དུས་ན། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་དང་པོ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་སེམས་ཤིང་དྲན་པ་ཡང་དག་སེམས ལས་བྱུང་བ་དང་སེམས་ཙམ་དུ་རིག་ནས་སེམས་ཙམ་མོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་དེ་ཡང་སྤངས་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པ་ནི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དུ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མཐར་འདི་ལྟར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མྱུར་དུ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་འགྲོ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མྱུར་དུ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་འགྲོ་སྟེ། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཁོ་ནའི་སྐབས་བཤད་ པ་རྫོགས་སོ།

所谓'长期住于'，是说这一切习气从无始轮回以来积累，难以断除难以清净的意思。
关于'因胜义智慧的殊胜而说偈颂'，胜义智慧即无分别智慧，为显示此智慧的殊胜本质，并且通过显示殊胜本质而说明究竟道路，故而作偈颂，此为其义。
关于'善安立牟尼所说法'，牟尼即佛世尊，以身语意三门不造作罪恶不善业而成就牟尼。牟尼所说即牟尼所宣说之义。法即十二分教，此等法初善、中善、后善，文词善妙，义理善妙，善安立，应当以智慧安住于此等法的胜义，如是配释。
关于'以智慧安住于根本法界'，入胜义智慧的菩萨将大乘一切经典义理归纳为一而作所缘的心称为根本心。为何此心称为根本心？如《经庄严论》所说，从随后开示与解说处，以'是故经等诸法中，开示二种法性者，最初行者应当于，经等名字系其心'等三偈说明六种心。何为六种？即根本心、随观察心、遍观察心、随执持心、总摄心、随显示心。
其中何为根本心？即缘于经等名字，于经与授记等法中，了知此经名为《楞伽经》，此经名为《十地经》等，缘于诸经名字即为根本心。或者不别别缘于大乘诸经的名句文，而是将大乘一切法义总摄为一而缘于彼的心称为根本心。
智慧即般若，以与根本心相应的智慧缘于法界、修习法界、思维法界即为以智慧安住法界。关于'唯忆念相续觉知坚固'，以与根本心相应的智慧缘于法界时，从心相续中首先圆满并对菩提分等法思维忆念，从正念心所生起，了知唯是心已，舍弃彼等分别，于彼亦不分别即为坚固，如是菩萨最终将如是成就之义。
关于'速至功德海彼岸'，具足如是功德的菩萨将速疾到达力、无畏等功德大海的彼岸，即速疾现证无上菩提之义。
真实义品释毕。

། །།དེ་ཁོ་ནའི་སྐབས་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། མཐུའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པར་ཅིས་འབྲེལ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ནི་བདག་གི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བདག་གི་དོན་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་གྱུར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཕྲུལ་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་བསྒྲུབས་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ།འཕྲུལ་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཡང་སྐབས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པའི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་ གཉིས་ཀྱིས་འགྲུབ་སྟེ།དེ་བས་ན་དེ་ཁོ་ནའི་རྗེས་ལ་མཐུའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཡིན་པར་བཤད། བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ཀྱང་དབང་པོ་མ་ཐོབ་པ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ གདུག་ཅིང་དགུག་པར་མི་ནུས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ཏེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་བར་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ནའི་རྗེས་ལ་མཐུའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཡང་ན་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་ གཞག་པ་ལས་དེ་ཁོ་ནའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་མཐུ་སྨོས་པ་བཞིན་ཏེ་བཤད་དགོས་པའི་ཕྱིར།དེ་ཁོ་ནའི་འོག་ཏུ་མཐུའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །མཐུའི་སྐབས་འདི་ལ་དོན་རྣམ་པ་དྲུག་འབྱུང་སྟེ། མཐུའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མཐུའི་རྒྱུ་དང་། མཐུའི་འབྲས་ བུ་དང་།མཐུའི་ལས་དང་། མཐུའི་ལྡན་པ་དང་། མཐུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །མཐུའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐུ་ནི་འཕྲུལ་གྱི་མིག་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་དང་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་འཆི་བ་མ་སྨོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། གང་ན་དུད་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་པར་གདོན་མི་ཟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་ན་འཆི་བ་གདོན་མི་ཟ་བར་ འབྱུང་ལ།འཆི་བ་ཡོད་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྱུང་བས་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་འཆི་བ་ཡང་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདི་ནས་ཤི་ནས་གནས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ནས་ཤི་ནས་ཀྱང་གནས་ཆེ་ གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སངས་མ་རྒྱས་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་། འཆི་བ་ཤེས་ཏེ། འདི་ནི་འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །ངག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་ཤི་འཕོས་ནས་ལྷ་དང་མི་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། བྱོལ་སོང་ལ་སོགས་པའི་ལམ་རྒྱུད་ལྔ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཚིག་ཅི་དང་ཅི་སྨྲས་པ་ཤེས་ཤིང་ཐོས་ཏེ། འདི་ནི་ལྷའི་རྣ་བའི་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །སེམས་ཤེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བཅས། འདི་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ། འདི་ནི་ཞེ་སྡང་དང་བཅས། འདི་ནི་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཤེས་པ་ནི་སེམས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མངོན་པར་ཤེས་པའོ།

在解说了真实性之后，为何要接着解说神变特征的部分呢？菩萨们有两种事业：自利和利他。其中，自己圆满成就佛法是自利，令众生成熟是利他。其中，如果通达了真实性，就能圆满成就佛法。然后在通达真实性之后，为了令众生成熟，通过修成神通眼等殊胜功德，就能令众生成熟。而这神通眼等殊胜功德是通过阶段性证悟和究竟证悟两者而成就的。因此，在真实性之后解说神变部分是相关联的。
或者说，已经解说了自身无烦恼的方法是真实性的意义。虽然自身无烦恼，但因未获得神通，无法调伏和摄受众生，菩萨会生起厌倦。因此，为了显示令众生成熟而不生厌倦的方法，在真实性之后解说神变部分是相关联的。
或者说，对于应当学习的七个方面，在真实性部分之后提到神变，需要如此解说，因此在真实性之后解说神变部分是相关联的。
这神变部分有六种内容：神变的特征分类、神变的因、神变的果、神变的作用、神变的相应、神变的分类。关于神变特征分类的偈颂，神变是指从神通眼直至漏尽通的六种神通，基于六种神通的特征和本质而作偈颂，这是其义。
关于'生'，此处虽未提及死，但如同有烟必定有火一样，有生必定有死，有死必定有生，应当知道通过义理的力量也显示了死。其中，一切众生从此处死后生于某处，从那里死后又生于某处，乃至未成佛、未涅槃之间，了知众生的生死，这是死生通。
关于'语'，了知并听闻众生死后转生为天、人、地狱、旁生等五道中各处时所说的种种言语，这是天耳通。
关于'知心'，了知'此心有贪欲，此心离贪欲，此心有嗔恨，此心离嗔恨'等众生八万四千行，称为知心，这是他心通。

།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ ནས་དགེ་བ་ཅི་བྱས་པ་དང་།མི་དགེ་བ་ཅི་བྱས་པ་ཤེས་ཏེ། སེམས་ཅན་འདིས་ཚེ་རབས་སྔ་མ་འདིའི་ཚེ་ན་ནི་སྦྱིན་པ་བྱས་པས་སྦྱིན་པའི་བག་ཆགས་དང་ལྡན། ཚེ་རབས་སྔ་མ་འདིའི་ཚེ་ན་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚེ་ རབས་སྔ་མ་ལ་ཅི་དང་ཅི་བྱས་པའི་བག་ཆགས་ཤེས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་འདིས་ཚེ་སྔ་མ་འདིའི་ཚེ་ན་ནི་སྲོག་བཅད་པ་བྱས་པས་སྲོག་གཅོད་པའི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་མི་དགེ་བ་ཅི་དང་ཅི་བྱས་པའི་བག་ཆགས་ཤེས་པ་ནི་དགེ་བ་དང་ མི་དགེ་བ་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་མངོན་པར་ཤེས་པའོ། །དེའི་གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་གནས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ལ་མཆོད་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ཤེས་པ་དང་།སེམས་ཅན་འདུལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ཤེས་པ་ནི་དེའི་གནས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་མངོན་པར་ཤེས་ པའོ།།འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་ནི་ཐབས་གང་གིས་བདག་དང་སེམས་ཅན་གཞན་འཁོར་བ་ལས་ཐར་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཤེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་སུམ་གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་ དེ་དག་ཀྱང་།སྐྱུ་རུ་ར་ལག་མཐིལ་དུ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་གསལ་བར་མངོན་སུམ་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་དུ་ཡང་འཇུག་ལ་དུས་གསུམ་ཀུན་དུ་ཡང་འབྱུང་བས་ན་ཀུན་དུ་ འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་ཏུ་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་རྣམ་པ་དུ་མར་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྟན་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ནི་ཐོག་མ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བསྟན་པ་ཐོབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །མཐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་དེ་དག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་བྱའོ།།ཐོགས་པ་མེད་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་དུ་འཇུག་པ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བས་ཐོགས་པ་མེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་དྲང་སྲོང་གི་མངོན་ པར་ཤེས་པས་ཀྱང་འཕགས་པ་སྟོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཇུག་པ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འབྱུང་བས་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དོན་དྲུག་པོ་དེ་དག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གཅིག་ལ་ཡང་དུ་མར་སྤེལ་བར་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐོགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མཐུ་མངོན་པར་ཤེས་པས་བསྡུས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མངོན་པར་ ཤེས་པ་དྲུག་ཏུ་རྟོགས་པ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཐུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ མཐུའི་རང་བཞིན་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于善与不善的产生，所有众生从无始轮回以来所造的善业与不善业都能了知。了知某众生在前世时因布施而具有布施的习气，在某前世因持戒而具有持戒的习气等，了知前世所造的种种习气。
同样，了知某众生在某前世因杀生而具有杀生的习气等，了知前世所造的种种不善业习气，这就是善与不善的产生。这是宿命通。
关于'彼之处所'，彼之处所是指如来所住的佛土和众生所住的世界。了知为供养如来而以神通前往佛土，为调伏众生而以神通前往各个世界，这就是了知彼之处所。这是神足通。
关于'出离'，出离是指以何方便使自己和其他众生从轮回中解脱，了知这些就是了知出离。这就是漏尽通。
'现前何者'是指这六种神通如同手掌中的庵摩罗果一般清晰明了地现前了知的意思。
'遍行'是指菩萨的六种神通能遍入一切世界，在三世中都能显现，故称为遍行。
'极解脱'是指每一种神通都能为众生利益而作种种事业无碍的意思。
'获教时无始'中，获教者是指菩萨。力是指菩萨的这六种神通。
无碍是指这些神通能遍入一切世界，在一切时中显现故无碍。这是超胜声闻、缘觉和世间仙人的神通。
为什么呢？因为他们的神通不能遍入一切世界，不能在一切时中显现，故有障碍。
'一切世界'是指菩萨的神通能遍入十方一切世界的意思。
'彼等六义及其分别'是指菩萨对于这六种神通中的每一种都能无碍地显现多种差别的意思。
'此乃菩萨力之神通所摄'中，这六种神通称为菩萨力，了知为六种神通即是菩萨的意思。
宣说了力的特征分别的自性义。这是从菩萨力的六种特征分别的方面显示菩萨力的自性的意思。

།རྒྱུའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་དང་དབྱེ་བ་བཤད་ནས། རྒྱུ་གང་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་ སྟེ།རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །བསམ་གཏན་བཞི་པ་ཤིན་ཏུ་དག་ཐོབ་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་ གཏན་བཞི་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བཞི་པའོ། །ཤིན་ཏུ་དག་པ་ནི་སྲེད་པ་ཤས་ཆེར་བསྒོམས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེར་བསྒོམས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཤས་ཆེར་བསྒོམས་པ་མེད་པའོ། ། ཡང་ན་ཐོད་རྒལ་དང་། ལུགས་སུ་བསྒོམས་པ་དང་། ལུགས་སུ་མི་བསྒོམས་པ་ཐོབ་པ་ནི་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཉེས་པ་བརྒྱད་སྤངས་པ་ནི་དག་པ་སྟེ། ཉེས་པ་བརྒྱད་པོ་གང་ཞེ་ན། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་། མི་བདེ་བའོ། །ཐོབ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་དག་གནས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ། གཟུང་འཛིན་ལ་མི་རྟོག པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་འབྲེལ་དེས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་གཞག་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ཅི་ཞིག་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅེ་ན། རྒྱུ་གང་དང་གང་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་གང་དང་གང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མདོ་སྡེ་ལས་ བཤད་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་རྒྱུ་ཡང་མདོ་སྡེ་ལས་འཕྲུལ་གྱི་མིག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་སྣང་བས་ཁྱབ་པར་མོས་ཤིང་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་།དེ་གསུངས་པ་དང་། རྫུ་ འཕྲུལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ལུས་ཡང་པར་མོས་ཤིང་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།མཐུ་གྲུབ་པ་ཡི་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། འཇིག་ རྟེན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་བས་འཕགས་པས་ན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་ནི་གནས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་མི་ལྡན། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་མཐུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཐོབ་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འབྲས་བུའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་རྒྱུ་བཤད་ནས། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་འབྲས་བུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་འབྲས་བུ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དཔེ་མེད་ཅིང་རྒྱ་ཆེ བའི་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་འདྲེན་པར་བྱེད་པའོ། །གང་གིས་འཕགས་དང་འཕྲུལ་དང་ཚངས་པ་ཡི། །དཔེ་མེད་རྒྱ་ཆེན་སྤྱད་པ་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཞེས་བྱ་བས་དཔེ་མེད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྤྱོད་པས་གནས་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ འཕགས་པའི་གནས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པས་གནས་པའི་བདེན་པ་བཞིས་གནས་པའམ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་གནས་པའོ།།འཕྲུལ་གྱི་གནས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་གནས་པའམ། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་བཞི་ལ་གནས་པའོ།།ཚངས་པའི་གནས་པ་ནི་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་འཕགས་པ་དག་ཕལ་ཆེར་གནས་སོ། ། བདེན་པ་བཞི་ལས་ཀྱང་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་འཕགས་པ་དག་ཕལ་ཆེར་གནས་སོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཀྱང་འཕགས་པས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་གནས་པ་དག་ཕལ་ཆེར་གནས་སོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་ལས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ ལ་འཕགས་པ་དག་ཕལ་ཆེར་གནས་སོ།

关于从因缘而作的偈颂：在解说了六神通的特征和分类之后，为了说明以何因获得六神通的因缘而作偈颂。
什么是三种因呢？即安住于第四禅定、安住于无分别智慧、如理作意所安立。
'获得极清净第四禅'，是指色界四禅：第一禅、第二禅、第三禅和第四禅。极清净是指没有过多修习贪欲、我慢和怀疑。
或者说，获得超越、次第修习和非次第修习称为清净。
或者说，断除八种过失即为清净。什么是八种过失？即入息、出息、寻、伺、乐、苦、喜、忧。
'获得'的意思是依止于清净的第四禅。
'完全掌握无分别智慧'，是指住于第四禅时，与不执著能取所取的无分别智慧相应，并为其所摄持的意思。
'依如理作意'，是指此时作意什么呢？即依据经典中所说的以何因缘获得何种神通的因缘安立而作意，由此获得神通。
其因缘也如经中所说：'欲获得神通天眼，当作意遍满一切方向的光明'；又如经中说：'欲获得神通神足，当作意身体轻盈'等。
'获得殊胜神通成就'，是说菩萨的六神通超胜声闻、缘觉和世间的神通，故称为殊胜。
安住于第四禅，不具足无分别智慧，如理作意所安立法后，将成就获得六种神通力，这是其含义。
关于从果而作的偈颂：在解说了六神通的因之后，为了说明六神通的果而作偈颂。
六神通的果也有三种：即安住无与伦比广大的行为、供养诸佛、引导众生。
'以此安住圣者、神变、梵天无比广大行'，这是显示安住无与伦比广大的行为。
其中，圣者住处是指以空性、无相、无愿三解脱门而住，或以四谛而住，或以地和波罗蜜多而住。
神变住处是指安住于色界四禅或四无色定。
梵天住处是指安住于慈、悲、喜、舍。
其中，在三解脱门中，圣者多安住于空性三摩地。
在四谛中，圣者多安住于灭尽定。
在色界和无色界三摩地中，圣者多安住于第四禅。
在四无量中，圣者多安住于大悲。

།ཕྱོགས་སུ་དེ་སོང་སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་དག་།ཡང་དག་མཆོད་ཅིང་རྣམ་དག་འགུགས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་ཏུ་སོང་ནས་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་དེ།འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་མཆོད་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་ཏུ་སོང་ནས་འཕུར་བ་དང་འབར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་འགུགས་ཏེ། དགེ་བ་ལ་འཇོག་པར་ བྱེད་དེ་འདིས་ནི་སེམས་ཅན་འདྲེན་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏོ།།ལས་རྣམ་པ་དྲུག་གི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་བསྟན་ནས་ད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ལས་འཆད་དེ། ལས་ རྣམ་པ་དྲུག་གོ།།མཐོང་བའི་ལས་དང་། སྟོན་པའི་ལས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གཉིས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ མཐོང་བའི་ལས་སོ།།དབང་བཅུ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཕུར་བ་དང་། འབར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་འཇིག་པ་དང་། ཆགས་པ་སྟོན་པ་ནི་སྟོན་པའི་ལས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་དེ་གཉིས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་ས་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་བཅས་པ་སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཡི། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀུན་སྒྱུ་མ་འདྲ་བར་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སེམས་ཅན་དུ་བཅས་པ་སྐྱེས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ འཆགས་པ་དང་།འཇིག་སྟེ་བསྐལ་པའི་ས་སྦྱོང་བ་ན་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བར་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་དང་། རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཞིང་མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་ཡང་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ གཉི་ག་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་སྟེ།མེད་ཀྱང་སྐྱེ་བར་སྣང་འཇིག་པར་ཡང་སྣང་བས་སྒྱུ་མ་དང་འདྲའོ་ཞེས་མཐོང་ངོ་། །འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལས་ཏེ་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །དབང་ལྡན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཅས་པར་ཡང་། ཇི་བཞིན་འདོད་པར་དེ་དག་ཡང་དག་སྟོན། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དབང་དང་ལྡན་པས་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གང་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གང་བསྟན་ན་འདུལ་ཞིང་དགའ་བར་འགྱུར་བ་སེམས་ཅན་གང་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་དེ་སྟོན་ཏེ་འབར་བ་སྟོན་པས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ ལ་འབར་བར་སྟོན།འཕུར་བས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཕུར་བ་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ནི་སྟོན་པའི་ལས་ཏེ་ལས་གཉིས་པའོ། །འོད་ཟེར་གྱི་ལས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕྱོགས་ བཅུར་འོད་ཟེར་སྟོན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་སྟེ།དེ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་གཏོང་ངོ་། །གང་ཞེ་ན། ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་མཐོ་རིས་སུ་དགོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་བཏང་བ་དང་། བདུད་ཀྱི་གནས་དང་ བདུད་རྣམས་བསྐྱོད་ཅིང་སྐྲག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་གཏོང་ངོ་།།འོད་ཟེར་བཏང་བས་མི་བཟད་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ངན་སོང་བ་རྣམས་མཐོ་རིས་འགྲོ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་དབང་བཅུ་དང་ལྡན་པས་ཕྱོགས་བཅུར་འོད་ ཟེར་བཏང་བས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་གནས་ན་བཙོ་ཞིང་གཏུབས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཡི་དགས་ཀྱི་གནས་ན་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བྱོལ་སོང་གི་གནས་ན་གཅིག་གིས་གཅིག་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ སྡུག་བསྔལ་རྣམས་འོད་ཟེར་དེས་རེག་པ་དང་།དད་པ་སྐྱེ་ཞིང་འཕྲལ་དུ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ལྷ་དང་མིའི་གནས་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ལས་གསུམ་པའོ།

对于'前往十方礼敬诸佛众生，作清净供养并清净摄受'这句话，具有神通的菩萨以神通前往十方佛土，供养诸佛世尊。这表明了供养诸佛的果报。此外，以神通前往十方佛土，通过飞行、放光等方式摄受众生，令其安住于善法中，这表明了引导众生的果报。
关于'依六种业而作四偈'，在阐述神通果报之后，现在以四个偈颂解释六种神通的作业，即六种业。
关于'依见业和示现业而作偈'，具有六种神通的诸菩萨了知有情世间和器世间如幻，这是见业。具有十力，向众生示现飞行、放光等，以及示现世界的成坏，这是示现业。为了阐明这两种业而作偈颂。
关于'见含众生生灭的一切世界犹如幻化'，具有神通的菩萨见到器世间和有情世间的生起，以及世界的成住坏空如同幻化。如何理解呢？譬如幻术、阳焰、梦境等虽本性空无，却显现生起，如是器世间和有情世间二者虽本性空无，却显现生灭，故见其如幻。这是见业，即第一种业。
关于'具力者如其所欲而示现种种'，获得神通的菩萨具有威力，以种种神变对应众生根机示现教化：对于以放光能调伏的众生示现放光，对于以飞行能调伏的众生示现飞行等。这是示现业，即第二种业。
关于'依光明业而作偈'，菩萨为利益众生而向十方放光，这是为两种目的而放光：一是为了令生于恶趣的苦恼众生往生善趣，二是为了震动魔宫令诸魔恐惧。
关于'放光令难忍苦恼及恶趣众生往生善趣'，具有六神通和十力的菩萨向十方放光，令地狱中受煮割等苦的众生、饿鬼道中受饥渴等苦的众生、畜生道中受相互残杀等苦的众生，由光明触及而生起信心，当下息灭痛苦，死后往生天人善趣。这是第三种业。

།བདུད་གནས་གཞལ་མེད་ཁང་མཐོ་མཛེས་པ་དག། །བདུད་ བཅས་རབ་ཏུ་བསྐྱོད་ཅིང་སྐྲག་པར་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། བདུད་ཀྱི་གནས་ནི་བདུད་དེ་དག་འཁོད་པའི་ཁང་ཁྱིམ་སྟེ། མཐོ་བ་ནི་རྩེག་མ་དང་རིམ་པ་དུ་མ་འདུག་པའོ། །མཛེས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལས་བྱས་པའོ། །བདུད་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྟེ། འོད་ཟེར་ བཏང་སྟེ།བདུད་ཀྱི་གནས་རྣམས་ནི་བསྐྱོད། བདུད་ཀྱི་གནས་གཡོས་པས་བདུད་རྣམས་ཀྱང་སྐྲག་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ལས་བཞི་པའོ། །རྣམ་པར་རོལ་པའི་ལས་དང་སྤྲུལ་པའི་ལས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རོལ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའོ།།སྤྲུལ་པའི་ལས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ། །བཟོའི་གནས་སྤྲུལ་ནས་སེམས་ཅན་འདུལ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་ནས་སེམས་ཅན་འདུལ་ བ་དང་།དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་འཆི་བ་བསྟན་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དག་སྤྲུལ་པ་བསྟན་ནས། སྤྲུལ་པའི་མཆོག་བསྟན་ནས་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་བྱེད་པའོ། །ཏིང་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་ལ་རྣམ་རོལ་ཅིང་། །མཆོག་རྣམས་འདུས་བའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་སྟོན། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་ཚོགས་པ་ནི་ཚོགས་རྣམས་འདུས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཙོ་བོ་ཚོགས་པའི་དབུས་སུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟོན་པ་ནི་ཏིང ངེ་འཛིན་གྱིས་རྣམ་པར་རོལ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གྱི་དབུས་སུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། སུས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བསླང་བར་མ་ནུས་པ་དང་། བུ་མོ་ལེགས་པའི་ བློ་གྲོས་ཀྱིས་བསླང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།འདི་ནི་རྣམ་པར་རོལ་པའི་ལས་དེ་ལས་རྣམ་པ་ལྔའོ། །ལས་དང་སྐྱེ་བ་དང་ནི་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པས་ཀྱང་། །ཐམས་ཅད་དུས་སུ་སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བས་སྤྲུལ་པའི་ལས་བསྟན་ཏེ། ལས་སྤྲུལ་ པས་ཀྱང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད།སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་པས་ཀྱང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད། མཆོག་གི་སྤྲུལ་པས་ཀྱང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལས་དྲུག་དང་། དེ་ལ་རྫ་མཁན་དང་། པི་ཝང་ མཁན་ལ་སོགས་པའི་བཟོའི་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པར་སྤྲུལ་པ་ནི་ལས་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་ནས་བྱོལ་སོང་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེས་ནས།། དེ་དག་གི་ལུས་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོག་མིན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དག་བསྟན་པ་ནི་མཆོག་གི་སྤྲུལ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་དྲུག་བསྟན་ནས། ད་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཞིང་རྣམ་པ་གཉིས་དག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཞིང་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ། །ཞིང་རྣམས་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་དབང་བས་ དག་པ་ཐོབ།།ཅེས་བྱ་བ་འདི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དག་པར་བྱེད་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་གིས་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་དག་པར་བྱེད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།

对于'魔的住处高大美丽的宫殿，令魔及其眷属震动恐惧'这句话，魔的住处是指魔众所居住的宫殿，高大是指有多层楼阁，美丽是指由珍宝所造。'魔及其眷属'是指魔王及其随从，放射光芒，震动魔的住处，由于魔的住处震动，使魔众恐惧，这是第四种事业。
关于'从游戏事业和化现事业开始的偈颂'，游戏是指进入虚空藏等无量大乘三昧。化现事业是为众生利益而示现三种化现：示现工巧处而调伏众生，示现受生而调伏众生，从兜率天宫示现死亡直至涅槃，示现殊胜化身而调伏众生。
关于'游戏无量三昧，于众胜者集会中如实显示'，佛陀与菩萨眷属聚集称为众会，在如来与诸大菩萨众会中央示现入于无量大乘三昧，称为三昧游戏。例如圣文殊师利在如来和菩萨眷属中央入定，谁都无法令其从三昧中起定，唯有善慧童女能令其起定等。这是游戏事业的五种相。
'以事业、受生及殊胜化现，于一切时中利益众生'，这是显示化现事业。以事业化现于一切时中利益众生，以受生化现于一切时中利益众生，以殊胜化现于一切时中利益众生，这是其含义。这有六种事业。
其中，示现为陶师、琵琶师等各种工巧之处称为事业化现。在天、龙、夜叉乃至旁生等处受生，示现与其相似之身称为受生化现。从色究竟宫直至示现涅槃称为殊胜化现。
关于'从清净佛土开始的偈颂'，已经显示六种神通事业后，现在显示具有六种神通者清净两种佛土，为此而作偈颂。两种佛土是指器世间和有情世间。
'为显示诸刹土如欲，以于智慧自在而得清净'，这是显示清净器世间，这又分为能清净者和所清净者两种。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་བཅུ་ཐོབ་པ་སྟེ། དབང་བཅུ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ རྣམས་དང་ཤེལ་གྱི་ཁ་དོག་ཏུ་བསྟན་ན་དགའ་བ་རྣམས་ལ་ཤེལ་གྱི་ཁ་དོག་ཏུ་སྟོན་པ་དང་།གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ཏུ་བསྟན་ན་དགའ་བ་རྣམས་ལ་གསེར་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་ཏུ་སྟོན། དེ་དག་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་སྟོན་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ གོ།།སངས་རྒྱས་མཚན་དག་མེད་པར་སངས་རྒྱས་མཚན། །ཡང་དག་བསྒྲགས་པས་དད་པས་ཁམས་གཞན་འགྱེད། །ཅེས་བྱ་བས། སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་དག་པར་བྱེད་པར་སྟོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་དེས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་མཚན་མི་གྲག་ཅིང་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་མཚན་གྲག་པར་བྱ་སྟེ། དད་པ་སྐྱེས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡོད་པའི་འཇིག་རྟེན གྱི་ཁམས་དེར་སྐྱེ་བ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལྡན་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ལས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ནས། །ད་ནི་མངོན་པར་ ཤེས་པ་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པའི་དོན་ཏེ།དེ་ཡང་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པར་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ ཅན་སྨིན་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་བ་ནི།།ཇི་ལྟར་འདབ་མ་རྒྱས་པའི་བྱ་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་བྱ་འདབ་གཤོག་རྫོགས་ཤིང་རྒྱས་པ་ནམ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བ་ན་ཆེན་པོ་འབད་པ་མེད་པར་དགའ་མགུར་འགྲོ་ ཞིང་ནམ་འཕང་གཅོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་གཅིག་ཏུ་འབད་པ་མེད་པར་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་བསྡུས་ནས་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་པས་དགེ་བ་ལ་གཞག་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ལས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་བསྔགས་པ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བས་རབ་ཏུ་བསྔགས་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ན་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་འདྲི་ཞིང་ཞུ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འདྲི་བས་ཇི་ སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་དག་ལས་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཀྱིས་མདོ་ཞུ་བ་ཞུས་པ་དང་དྲི་བ་དྲིས་པ་ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་བསྔགས་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ལ་ཚིག་གཟུང་འོས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས། ཚིག་གཟུང་ བར་འོས་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏེ།མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ན་གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་ཚིག་སྨྲ་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་ནས་སེམས་ཅན་མགུ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཚིག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གཅོག་ ཅིང་ཇི་སྐད་བསྒོ་བ་བཞིན་དུ་ཉན་དུ་བཏུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཇུག་པའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡན་པའི་དོན་བསྟན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མཐུ་རྣམ་པ་ དྲུག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཇི་སྐད་འཇུག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་འཕྲུལ་གྱི་མིག་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ དྲུག་སྟེ།འདི་ནི་མཐུ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །རིག་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིག་པ་གསུམ་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རིག་པ་དང་། འཆི་འཕོ་རིག་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པའི་རིག་པ་སྟེ། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་རིག་པས་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་ལ་མཁས་སོ། །འཆི་ འཕོའི་རིག་པས་ནི་ཕྱི་མའི་དུས་ལ་མཁས་སོ།།ཟག་པ་ཟད་པའི་རིག་པས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་མཁས་པ་སྟེ། འདི་ནི་མཐུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།

菩萨获得十种自在，即以智慧自在，对于喜欢水晶色的众生，就示现佛土为水晶色；对于喜欢金色的众生，就示现为金色等颜色。所谓'获得'，即是说能够如此示现的意思。
'无佛名号处宣说佛名号，以信心分别其他界'这句话，是说净化众生世界。具有六神通的菩萨，在任何没有佛法僧三宝名号的世界中，宣说三宝名号，使众生生起信心后，安置他们往生到有三宝的世界中。
关于'具足义'的偈颂，是说明了六神通的事业和六神通净化佛土之后，现在说明具有六神通者具足功德，即具足能够成熟众生、获得赞叹、言语堪受三种功德的意思。
'如同羽翼丰满之鸟般，能够成熟众生'，是说明具足成熟众生的能力。比如鸟儿羽翼丰满时，在空中飞行毫不费力，愉快自在地翱翔天际。同样，具有六神通者也能毫不费力地以四摄法摄受众生，使其远离不善，安住善法等善门中成熟众生。
'从佛获得极大赞叹'，是说明具足获得赞叹。具有神通者能成熟众生，向如来请问时也能如实请问，如经中所说：'善男子，你善问此经，善问此问'等赞叹。
'于众生中言语堪受'，是说明具足言语堪受。具有神通者能随顺他人心意而说，并示现种种神变使众生欢喜，因此菩萨的言语为一切众生所不违背，能如教奉行。
关于'趣入义'的偈颂，在说明了具足义之后，为了说明具有六神通的菩萨以六种力如何趣入利益众生而作偈颂。
关于'六神通'，即神足通乃至漏尽通等六种，这是第一种力。'三明'是说宿命明、死生明和漏尽明。以宿命明通达过去，以死生明通达未来，以漏尽明通达现在，这是第二种力。

།རྣམ་ཐར་བརྒྱད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ནི་གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་པོའོ། ། ནང་གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་སྟེ། རྣམ་པར་ཐར་པ་གཉིས་སོ། །བཟང་པོའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལུས་ཀྱི་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་གནས་ཏེ་རྣམ་པར་ཐར་བ་གསུམ་པའོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཅུང་ཟད་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་བརྒྱད་དེ། འདི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་བཞིན་ཟིལ་གནོན་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ མཆེད་ཀྱང་བརྒྱད་དེ་གང་ཞེ་ན།ནང་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ། ཕྱིའི་གཟུགས་རྣམས་ལ། ཆུང་བ་དང་། ཁ་དོག་བཟང་པོ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པར་མཐོང་སྟེ། གཟུགས་དེ་དག་ཀྱང་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ མཐོང་སྟེ།འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ནང་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ། ཕྱིའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ཆེན་པོར་མཐོང་སྟེ། འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་ཕྱིའི་གཟུགས་རྣམས་ ལ་ལྟ་སྟེ།ཆུང་ངུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་གསུམ་པའོ། །ནང་གཟུགས་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལ་ཕྱིའི་གཟུགས་རྣམས་ལ་ལྟ་སྟེ། ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བཞི་པའོ། །དེའི་སྟེང་དུ་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་ དང་།དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་བསྣན་ཏེ་བརྒྱད་དེ་འདི་ནི་མཐུ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་ནི་ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་སྟེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་དང་། དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་ སྟེ་ཁ་དོག་བཞི་དང་།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་གཉིས་ཀྱིས་བསྣན་ཏེ་བཅུའོ། །འདི་ནི་མཐུ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། འདི་ནི་མཐུ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །བརྟན་པ་ཐོབ་པའི་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དྲུག་གི་མཐུ་བཤད་ནས། དེའི་ཆེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ མཐུ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ནི་དྲུག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ནས།ད་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་སྟེ། ཆེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །གང་ཞེ་ན། དབང་གི་ཆེ་བ་དང་། དགའ་བའི་ཆེ་བ་དང་། སྲིད་པ་ནི་ མི་འཇིགས་པའི་ཆེ་བའོ།།དེ་ནི་དབང་གི་མཆོག་རྣམས་ཐོབ་པའི་བློ། །འགྲོ་བ་དབང་མེད་རང་དབང་བཀོད་རྟག་ཏུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་གི་ཆེ་བ་བསྟན་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཐུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཐོབ་པའམ་དབང་ རྣམ་པ་བཅུ་ཐོབ་པའམ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དབང་ཐོབ་པས་ན་དབང་གི་མཆོག་ཐོབ་པའི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་དེ།བློ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་སོང་ནས་ཚེ་འདིར་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་གར་དྲངས་པར་འཇུག་ པས་ན་རང་དབང་མེད་པ་དང་།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་གང་དུ་འཕངས་པར་མི་འདོད་བཞིན་དུ་འགྲོ་དགོས་པས་ན་རང་དབང་མེད་པ་སྟེ། རང་དབང་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ཏེ། དད་པ་སྐྱེས་ནས་དགེ་བ་ལ་བཀོད་པས་ན་རང་དབང་ བཀོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'八解脱'，八种解脱是：有色观色，这是第一解脱。内无色想而观外色，这是第二解脱。证得净解脱，以身作证而住，这是第三解脱。空无边处、识无边处、无所有处、非想非非想处，以及灭尽定，共八种。这是第三种力。
同样关于'八胜处'，八种胜处是什么呢？内有色想，观外色，小、好色、丑色、殊胜色，于彼等色胜解了知、胜解见到，这是第一胜处。同样，内有色想，观外色为大，这是第二胜处。内无色想，观外色为小，这是第三胜处。内无色想，观外色为大，这是第四胜处。此外加上青、黄、红、白四色，共八种，这是第四种力。
关于'十遍处'，十遍处是：地、水、火、风四大种，青、黄、红、白四种颜色，加上空无边处和识无边处，共十种。这是第五种力。
关于'无量三昧'，大乘无量三昧也是菩萨的力，如勇进三昧、虚空藏三昧等，这是第六种力。
关于'获得坚固力'，上述六种力是菩萨们用来成熟众生的力量，这是其含义。
解释了六种分别义相的力之后，为显示其殊胜而说偈颂。通过六种力的分类，说明菩萨的力量有六种。现在为显示六神通功德的殊胜而作偈颂。殊胜有三种，即：自在殊胜、欢喜殊胜、不畏生死殊胜。
关于'彼获最胜自在智，恒时调伏无自在众生'，这是显示自在殊胜。意为具有六神通的菩萨，获得六种力或十种自在或清净智慧的自在，故称为获得最胜自在智。智即指智慧。众生为业和烦恼所控，今生随业烦恼所转，故无自在；来世也必须随业烦恼牵引而不由自主地往生，故无自在。对这些无自在的众生，通过显现神通令其生起信心，引导他们行善，故说'调伏'，意即使其随菩萨自在。

།རྟག་ཏུ་གཞན་ལ་ཕན་བྱ་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་དགའ། །ཞེས་བྱ་བས་དགའ་བའི་ཆེ་བ་བསྟན་ཏེ། བདག་གི་དོན་དུ་མི་སེམས་པར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ལ་མོས་ཤིང་དེ་འབའ་ཞིག་སེམས་པས་ན་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བར་རྣམ་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སེང་གེ་བཞིན་དུ་རབ་བརྟན་སྲིད་ན་སྤྱོད། །ཅེས་བྱ་བས་སྲིད་པ་ན་མི་འཇིགས་པའི་ཆེ་བ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ ན་སེང་གེ་ནགས་དང་ནགས་ཀྱི་འདབ་ན་ཕུག་དང་རི་ལ་སོགས་པ་ན་གནས་ཤིང་རྒྱུ་བའི་ཚེ།རི་དགས་གང་གིས་ཀྱང་མི་འཇིགས་པར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཁམས་གསུམ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ཡང་བདུད་དང་ མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མི་འཇིགས་ཤིང་།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་གོས་སུ་དོགས་པའི་འཇིགས་པ་ཡང་མེད་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཐུའི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།མཐུའི་སྐབས་བཤད་པའི་ རྗེས་ལ།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གོང་དུ་ཐེག་པ་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ། རྒྱ་ཆེའི་ཕྱིར་དང་ཟབ་པའི་ཕྱིར། །ཡོངས་སུ་སྨིན་དང་རྣམ་མི་རྟོག་།འདི་ལ་གཉིས་ནི་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཐབས། །ཞེས་བཤད་དེ། མཐུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་མཐོང་བས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒོ་ནས་མཐུ་མཐོང་བ་དང་། དེ་ལ་ཚོགས་པ་སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་མཐུ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཟབ་པ་བཤད་པས་ནི་རྣམ པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་བཤད་པས་ནི་མཐུའི་རྗེས་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་བཤད།འཁོར་བ་ན་གནོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་མེད་པར་དུས་རིང་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན། དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དགེ་བའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མཐུའི་འོག་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཡང་ན་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ རྣམ་པ་བདུན་བཤད་པ་ལས་མཐུའི་རྗེས་ལ་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་སྨོས་པས་ན་དེ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར། མཐུའི་རྗེས་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འཆད་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དཔེར་ན་ནམ་ཤིང་ཏོག་བཟའ་བར་རུང་བའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཁ་ཟས་བཟའ་བར་རུང་བའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ནམ་དགའ་བ་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དུ་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡང་དང་པོའི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པའི་དོན་མདོར་བསྟན་པའོ།།གྲོགས་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་བཅད་ལྷག་མས་ནི་གོང་མའི་དོན་གཉིས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་པས་ན་ཚིགས་བཅད་དང་པོ་ནི་བསྡུས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགའ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་ རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བསྟན་པ་དེ་འབའ་ཞིག་ལ་དགའ་ཞིང་དེ་ལ་འདོད་པ་ཡོད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་འདོད་པ་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

以'常时利他唯独欢喜'这句话显示了欢喜的殊胜性。不为自利着想，而是在一切时中唯独对利益安乐其他有情之事生起信解，唯独思维此事，因此称为对利他之事生起欢喜。
以'如狮子般坚固而住于轮回'这句话显示了不畏轮回的殊胜性。譬如狮子居住并行走于森林、林缘、山洞、山岳等处时，不畏惧任何野兽。同样，获得坚固的菩萨们为了有情利益而住于三界时，也不畏惧任何魔众、外道等，也无有被贪欲、嗔恚等烦恼染污的畏惧，此为其义。
神力品释毕。
神力品之后，解释成熟品有何关联？在上文修行乘品中说道：'由广大及甚深，成熟与无分别，此中说示二种，彼即无上方便。'见到广大神力的解说，则能成熟有情。由见到菩萨的神力，对此生起信解，为获得此而精进，此即已在神力品中说明。由说甚深则生起无分别智慧，由此自身成熟佛法，因此成熟品的解说与神力品相关联。
或者说，菩萨是利益有情无有厌倦的方便，在轮回中虽遇种种损害与痛苦也无有厌倦，长时间中菩萨成熟佛法并令有情成熟，因此善法广大增长。故此，成熟是令善法广大增长的方便，因此神力品之后与成熟品相关联。
或者说，在所说的七种应学中，在神力之后提到自身成熟与令有情成熟，因此到了解说此的时候，神力品之后与成熟品相关联。
关于'菩萨成熟摄颂'，成熟有二种，此处解说自身成熟。所谓成熟，譬如果实到了可食用时称为成熟，食物到了可食用时称为成熟。同样，菩萨何时具足欢喜、信心等功德的大智慧，则成为菩萨的成熟。其中第一个偈颂简略宣说成熟的意义。'胜友'等其余偈颂详细解说前文二义，因此第一偈颂称为摄颂。
关于'欢喜'，唯独对宣说甚深广大的大乘法、自他二利生起欢喜与希求，而对声闻、缘觉之法无有希求，应知此菩萨即是成熟。

།དད་པ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་ ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གང་ཟག་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ལ་འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་དད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཡོད་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རབ་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ ནམ་རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཤས་ཆུང་བར་གྱུར་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་མཐུ་ཡོད་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཇི་ལྟར་བསལ་བར་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བཟོད་པ་དང་ནི་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཚེ། མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བ་དང་། གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་ཡང་ཉམས་སུ་ལེན་ནུས་ན་ནི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཟོད་ པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡིད་རྣོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་རྣམས་བཤད་པའི་དུས་ན་ཡང་། དང་པོ་ཉན་པའི་དུས་ན་ཡང་དོན་དང་ཚིག་འཛིན་ནུས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཚིག་རྣམས་ནི་མི་བརྗེད་པར་ཚིག་འཛིན་ནུས། དོན་རྣམས་ནི་མ་ནོར་བར་རྟོགས་ནུས་པ་ནི་ཡིད་རྣོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མཐུ་ཡོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཤས་ཆེར་བསགས་པས་ཉོན་མོངས་པ རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་མཐུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་འདྲ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མི་འཕྲོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་ དུས་ན་བདུད་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱོད་པ་འདོར་དུ་བཅུག་ཀྱང་སྤྱོད་པ་མི་གཏོང་བ་དང་། མུ་སྟེགས་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཤད་དེ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བར་བརྩམས་ཀྱང་ལྟ་བ་མི་འགྱུར་བ་ནི་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ ལྟ་བུར་གྱུར་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་ཏེ། སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ལྔ་ནི་དད་པ་དང་། གཡོ་མེད་པ་དང་། སྒྱུ་མེད་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། གནས་ མཐུ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེ་ལྔའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་འཆད་དོ། །རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་དགུ་པོ་ཀུན་ཀྱང་ཤས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་རྒྱལ་སྲས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་དགུ་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་དགུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགའ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་ཆོས་ རྣམ་པ་དགུ་ཞིག་གླེངས་པ་ལས་དགའ་བའི་སེམས་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཐོབ་ན།དགའ་བ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དགའ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། དགའ་བ་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པའི་རང་བཞིན་དང་།དགའ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ལས་དང་གསུམ་མོ། །གྲོགས་མཆོག་ལ་སོགས་གསུམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲོགས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། མཉན་ནས་ཆོས་ཀྱི་ དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གྲོགས་མཆོག་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

关于'信心'，大乘行者对善知识们认为：'这是无上菩提道的引导者，所以是善知识'，如此思维即称为信心。若有如此之心，即是圆满成熟的特征。
关于'极寂'，当自然地贪嗔痴微弱，且具有断除烦恼和随烦恼的能力时，称为极寂。若具有如此能力，应知即是圆满成熟的特征。
关于'悲悯'，见到众生受苦时，思维如何能除去这些众生的痛苦，这称为悲悯。若有如此悲心，应知即是圆满成熟的特征。
关于'忍辱'，当为了自身圆满佛法和成熟众生时，即使要舍弃头颅手足等，或遭受寒热等痛苦也能承受，这称为忍辱。若有如此忍辱，应知菩萨即成圆满成熟。
关于'利根'，在讲解法义时，初次听闻时就能掌握义理和文字，之后能不忘失文字，能无误理解义理，这称为利根。若具有如此特质，应知菩萨们将成为圆满成熟。
关于'具力'，由于积累了大量福德智慧资粮，不被烦恼所压制且通达空性之义，这称为具力。若具有如此特质，也是圆满成熟的特征。
关于'不夺'，菩萨行持菩萨行时，即使魔等化现佛陀形象来令菩萨舍弃行持，也不舍弃行持；即使外道以种种说法试图改变，见解也不转变，这称为不夺。若成为如此，即是圆满成熟的特征。
关于'具支'，当圆满成熟时具有五种断支：信心、无谄、无诳、无病、具住力。这五种的详细含义在下文解释。
'殊胜'是指前述九法都具有大的程度之意。
'此乃王子圆满成熟相'是指上述九法是菩萨们的圆满成熟特征，具足这九种即是具有圆满成熟特征的菩萨之意。
关于'依喜圆满成熟造偈'，从上述九种法中，获得多少欢喜心才算是喜悦成熟，为显示这一点而作偈颂之意。这又以三个方面来说明：喜悦圆满成熟的因、喜悦圆满成熟的自性、喜悦圆满成熟的事业三者。
关于'胜友等三'，友即是善知识，依止善知识、听闻正法、听闻后如理作意法义，这称为胜友等三，这是喜悦圆满成熟的因。

།བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་རེས་འགའ་འཇུག་ལ་རེས་ འགའ་མི་འཇུག་པ་མ་ཡིན་གྱི།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་པས་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དམ་པའི་མཐར་ཕྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་བཞི་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་སོམ་ཉི་མེད་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ གནས་བཞི་ནི།སེམས་ཅན་གྱི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སྨན་དང་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་བསམ་གྱིས་ མི་ཁྱབ་པ་སྟེ།བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་བ་དང་། དམ་པའི་མཐར་ཕྱིན་པ་དང་། གཉིས་ཀྱིས་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་ཏོ། །མཆོག་གི་ཆོས་ཀྱང་སྡུད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མཆོག་གི་ཆོས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཏེ། སྡུད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ འཇིག་རྟེན་ལ་རིང་དུ་གནས་ཤིང་མི་ནུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྲུང་བར་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྲུང་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཇི་ཙམ་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འཆད་པའི་གང་ཟག་དང་། ཉན་པའི་གང་ཟག་ཡོད་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མ་ནུབ་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཐེག་ པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འཆད་པ་ཡིན་པ་དང་།ཉན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་འཚེ་བ་དང་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་བྱེད་ཅིང་ཡོ་བྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །འདིས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ལས་བསྟན་ཏོ། །དམ་ཆོས་ཆེར་གསུང་ཕྱིར་ནི་སྙིང་རྗེ་ཅན། །ཡང་དག་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་གཟུང་ཞིང་འཇིག་རྟེན་དུ་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་འཇུག་སྟེ། གོང་ དུ་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་དགའ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་གཟུངས་སུ་གཟུང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་བ་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པའི་དོན་དུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དད་པའི་ཆ་ཇི་ཙམ་ཞིག་སེམས་ལ་སྐྱེས་ན་དད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་སྟེ།དེ་ཡང་དོན་དུ་ན། དད་པའི་རྒྱུ་ཡང་བསགས། དད་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས། དད་པའི་ལས་དང་ཡང་ལྡན་ན། དད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོན་ཏན། ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོན་ཏན་ཤེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ།།དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་དད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན་འདི་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱང་མི་ཕྱེད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་དེ་ཕན་ཆད་སངས་རྒྱས་ལ་ སེམས་མི་ཕྱེད་པ་དང་།ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་སེམས་མི་ཕྱེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་དད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཏིང་འཛིན་མྱུར་ཐོབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་དཔའ་ བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'精进广大'，是指对于听闻、思维、修习大乘法，不是时而参与时而不参与，而是因为持续不断地投入，所以称为'精进广大'。
关于'达到殊胜究竟'，是指对于四种不可思议境界没有怀疑和疑虑，这就是达到殊胜法的究竟。四种不可思议境界是：众生种种业力不可思议、药物和咒语的力量不可思议、如来的智慧不可思议、瑜伽行者的境界不可思议。
通过精进广大和达到殊胜究竟这两者，显示了喜悦圆满成熟的本质。
关于'也摄持殊胜法'，殊胜法即是大乘法。'摄持'是指为了使大乘法在世间长久住世而不衰败而守护。
那么如何守护呢？只要有讲说大乘法的人和听闻的人在，大乘法就不会衰败，理解到这一点后，就会保护讲说和听闻大乘法的人们免受伤害和损恼，并以各种资具供养。这显示了圆满成熟的事业。
关于'为宣说正法广大故，具悲心者，欲求真实圆满相'，是说已经显示的喜悦圆满成熟，是具有悲心的菩萨们为了受持大乘法并使之在世间长久住世而趣入喜悦圆满成熟。上述所说的这些就是喜悦圆满成熟的特征。
应当了知菩萨信解圆满成熟的特征是就受持大乘法而言。菩萨的喜悦圆满成熟也是为了大乘法在世间长久住世而成熟，这是其含义。
关于'从信心圆满成熟开始的偈颂'，为了显示心中生起多少信心的成分才称为信心圆满成熟而作偈颂。
其实质意义是：积累信心的因，信心的本质圆满，具足信心的事业，则信心圆满成熟，为显示这些而作偈颂。
关于'了知功德'，是通达诸佛世尊的功德。如何通达呢？即如理解'世尊是如来、应供、正等正觉'等具足功德。由于从这样的理解中生起信心，所以这是因。
关于'心不退转'，是指在初地通达法界遍行相之后，从此对佛、法、僧的心不退转，这是信心圆满成熟的本质。
关于'迅速获得三昧'，是说当信心圆满成熟时，能迅速获得大乘三昧、虚空藏三昧、勇进三昧等无量三昧。

།འབྲས་བུ་མྱོང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་བྱ་སྟེ། དད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ ཀྱང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་འབྲས་བུ་མྱོང་བ་གཉིས་ནི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ནི་སྟོན་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར། །ཡང་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སངས་རྒྱས་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མོས་ཤིང་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་དང་། ལས་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་དད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞི་བ་ ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོངས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་ཇི་ཙམ་ཞིག་སྤངས་ན་རབ་ཏུ་ཞི་བ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་སྟེ་དེ་ཡང་རྒྱུ་དང་།རང་བཞིན་དང་། ལས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་བསྡམས་ ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་གྱིས་ཟིན་པས་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་བོའི་བར་དུ་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་པར་བཀག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དང་པོ་སྡོམ་པ་ལེན་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཟས་ལ་ཚོད་རིག་པ་དང་། སྲོད་དང་ཐོ་རངས་ལ་མི་ཉལ་བ་དང་། དབང་པོ་བསྡམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་སྟེ། ལམ་འདི་དག་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉོན མོངས་རྟོག་པ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་རྟོག་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་རྟོག་པ་དང་། ཡོད་པར་རྟོག་པ་དང་། མེད་པར་རྟོག་པ་དང་། རྟག་པར་རྟོག་པ་དང་། མི་རྟག་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་ པ་སྟེ།རྟོག་པ་དེ་དག་སྤངས་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །བར་ཆད་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་མི་གཙང་བ་བསྒོམ་པ་དང་། ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོར་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་དང་། གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ བ་བསྒོམ་པ་ལ་བར་ཆད་མེད་དོ།།རྒྱུན་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ལམ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །དགེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དྲུག་ལ་སྤྱོད་དེ་བསྒོམ་པ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་དགའ་བ་སྟེ། འདི་ ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་བསལ་བའི་ཕྱིར། །ཡང་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པའི་རྒྱུ་དང་།རང་བཞིན་དང་། ལས་གསུམ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་མཚན་མ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ན་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་བརྩེ་བ་ཇི་ཙམ་ཞིག་སྐྱེས་ན་སྙིང་རྗེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན དང་།ལས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་སྙིང་རྗེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་སྟོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་རང་བཞིན་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་བཞིན་གྱི་སྒྲ་ནི་རིགས་ལ་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་རིགས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས། རིགས་དང་ཁམས་དང་ས་བོན་དང་། ། རང་བཞིན་དག་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ། །མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད། །ཅེས་བྱ་བ་བཤད་དོ།

关于'体验果报'一句，果报是指神通眼等六种神通，意思是说如果信心圆满成熟，就能获得六种神通。
应当了知获得禅定和体验果报这两者是业。
关于'菩萨们因对佛陀生起信解，故欲求圆满成熟的佛果'一句，意思是说菩萨们为了对佛世尊生起信解和信心，具足因、自性、业三者的信心是圆满成熟的特征。
关于'从寂静圆满成熟开始的偈颂'一句，寂静是指断除烦恼，为了显示断除多少烦恼才能成就寂静的成熟而作偈颂，如果具足因、自性、业三者，就是寂静圆满成熟。
关于'善加防护'一句，善加防护是指以正念正知摄持，从眼根乃至意根诸根不趣入境，称为善加防护。从最初受戒开始，知量饮食、初夜后夜不眠、守护诸根等资粮道、加行道、见道、修道、究竟道，这些道就是寂静成熟的因。
关于'断除烦恼分别'一句，菩萨的烦恼就是分别，即贪欲分别、嗔恚分别、有分别、无分别、常分别、无常分别等，断除这些分别就是寂静圆满成熟的自性。
关于'无有间断'一句，对治贪欲修不净观，对治嗔恚修慈心，对治愚痴修缘起，这些修持无有间断。持续修持是寂静圆满成熟的一种道。
关于'欢喜善法'一句，是指从布施到般若六度的修持自然欢喜，这是圆满成熟的第二种道。
关于'为除佛子诸烦恼，故求圆满之相好'一句，意思是说为了断除菩萨们分别的烦恼，具足因、自性、业三者是菩萨烦恼寂静圆满成熟的特征。
关于'悲心圆满成熟相的偈颂'一句，意思是说见到众生苦而为除众生苦而趣入是大悲，为了显示生起多少心的悲悯才是悲心圆满成熟而作偈颂。如果具足悲心的因、自性、业三者，就显示为悲心圆满成熟。
关于'悲心自性'一句，自性一词是指种性，意思是具有悲心种性。如《瑜伽师地论》中说：'种性、界、种子、自性，这些是同一义，只是名称的异说而已。'

།གཞན་སྡུག་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་གཞན་དག་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། འདོད་པ་མི་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་མཐོང་ནས། དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆུང་ངུའི་སེམས་ཀྱང་ཡང་དག་རབ་ཏུ་སྤོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆུང་ངུའི་སེམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་དོན་བཏང་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཇུག་པ སྟེ།སེམས་དེ་སྤངས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་འགྲོ་བར་སེམས་པ་ནི་ཆུང་ངུའི་སེམས་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་དང་། གཞན་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ནས་སྙིང་རྗེ་བ་དང་། ཆུང་ངུའི་སེམས་སྤོང་བ་དང་གསུམ་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། ། ཁྱད་པར་འགྲོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་སྨོས་པའི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་རྒྱུ་བྱས་ནས་སྙིང་རྗེ་ཡང་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་སྟེ། ས་དང་པོའི་དུས་བས་ས་གཉིས་པའི་དུས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེ་བ་ལས། ས་དགུ་པའི་སྙིང་རྗེ་བས་ས་བཅུ་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེ་བར་གྱུར་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སྙིང་རྗེ ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ།།འགྲོ་བའི་མཆོག་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ས་དང་པོའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བར་རྟོགས་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལས་འཕགས་ པའི་ལུས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ་ཐོབ་པ་ནི་འགྲོ་བའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ལས་བསྟན་ཏོ། །བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དུས་ན་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ནི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཙམ་ཞིག་ཉམས་སུ་ལེན་པར་ནུས་ན་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཡང་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དང་རང་བཞིན་དང་། ལས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །རང་བཞིན་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྟན་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ བཟོད་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ།།རང་བཞིན་ཡང་འདིའི་སྐབས་སུ་རིགས་ལ་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་བཟོད་པའི་རིགས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཟོད་པའི་རིགས་ཡོད་པས་ན། བཟོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཆད་པའི་མདོ་སྡེ་མ་ཐོས་ཀྱང་གཞན་གྱིས་གནོད་ པར་བྱས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སོ་སོར་བརྟགས་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོར་བརྟགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་སྟེ། བཟོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་དག་ཐོས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་ མ་དང་།རྨི་ལམ་དང་། སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གནོད་པ་བྱས་པ་དག་ལ་བཟོད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་ཏོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པས་བསྒོམ་པའི་དོན་དག་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ན་གཞན་དག་གིས་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་། བདག་གིས་གྲང་བ་དང་ ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་འདི་དག་ཀྱང་ཚེ་སྔ་མ་ལ་བདག་གིས་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ཚེ་འདིར་བདག་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་བདག་གིས་གནོད་པ་བྱས་ན་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་གནོད་པ་ ཅི་ཙམ་བྱུང་ཡང་བཟོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་པ་བསྒོམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རང་བཞིན་བརྟན་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་གཉིས་ནི་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

关于'见他苦'，是指见到其他众生遭受生、老以及得不到所欲等苦而痛苦时，想要'我要去除他们的痛苦'这样的心念就是悲心的意思。
'完全舍弃小心'是指，小心即声闻和独觉舍弃其他众生的利益而入涅槃，舍弃这种心而为众生利益愿意轮回的心念就是舍弃小心。悲心的自性、见他苦而生悲心、舍弃小心这三者是悲心圆满的因。
'殊胜进展'是指，由上述三种因而使悲心逐渐增长，即初地时的悲心不如二地时的悲心大，乃至九地的悲心不如十地的悲心大，这就是所谓的殊胜进展，这是悲心圆满的自性。
'成为众生中最胜'是指，具有如是悲心的菩萨在初地时通达法界遍行时，获得超越一切众生的身相，具足相好庄严，这就是成为众生中最胜，这是说明业果。
关于'以安忍圆满相为主题作偈颂'，是指为了圆满佛法和成熟众生时，经受寒热等痛苦就是安忍，能够经受多少痛苦就是安忍圆满的意思，以此作偈颂的意思。这也说明安忍圆满具备因、自性、业三者时才是圆满。
'自性坚固'中，坚固、安忍、不忘失、无嗔等是安忍的异名。此处的自性是指种性，意思是说本性具有安忍种性。因为具有安忍种性，所以即使未听闻宣说安忍圆满的经典，也能忍受他人加害等痛苦而不生嗔恨的意思。
关于'修习观察'，观察是指智慧，听闻具足圆满安忍的经典后，了知一切法如幻、如梦、如阳焰，对痛苦和加害能够安忍并且经受。这就是以观察修习的内容。或者，当他人对我加害，以及我经受寒热等痛苦时，这些都是因为前世我曾加害他人的因而在今世感受痛苦，如果我再加害他人的话在其他生世中也将感受痛苦，所以无论遭受多少加害都应该安忍，这样思维就是修习观察。自性坚固和观察这两者是安忍圆满的因。

།སྡུག་བསྔལ་གྲང་ལ་སོགས་པ་རྟག་མི་མཇེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་།སྦྲང་བུ་དང་། ཤ་སྦྲང་དང་། བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་བྱུང་ཡང་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་སེམས་མི་ལྡོག་པ་ནི་མི་མཇེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཁྱད་པར་འགྲོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུ་གོང་ནས་གོང་དུ་བཟོད་པ་སྤངས་ཤིང་ཤས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་གྱུར་པ་ནི་ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་བཟོད་པའི་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཟོད་པ་དང ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ལ་དགའ་སྟེ།འདི་ནི་བཟོད་པའི་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་བཟོད་པའི་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ལས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་བཟོད་པ་ཡོངས་ སུ་སྨིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡིད་རྣོ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་པོ་ཡིད་རྣོ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡང་ན་ཡིད་རྣོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་མིང་སྟེ། ཡིད་རྣོ་བ་ཞེས་ཀྱང་ བྱ།ཤེས་རབ་ཅེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་མདོ་སྡེ་དེ་དག་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཤེས་རབ་ཅན་ཡིད་རྣོ་བ་མཁས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དོན་དུ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་གི་ བར་དུ་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་མོས་པས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལ་ཡིད་རྣོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཡིད་རྣོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ལས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་ཡིད་རྣོ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་སྨིན་དག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་བྱས་པས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཚང་བ་དང་རང་བཞིན་ གྱིས་ཤེས་རབ་རྣོ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ཡིད་རྣོ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །ཐོས་པ་ལ་སོགས་མི་བརྗེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ལ་ཡིད་རྣོ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དྲན་ པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།སྔོན་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལས་ཅི་བྱས་པ་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཚིག་ཅི་སྨྲས་པ་རྣམས་དྲན་ཞིང་མི་བརྗེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ལེགས་སྨྲས་ཉེས་སྨྲས་རབ་ཏུ་ཆུད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ན་བདག་དང་གཞན་གྱིས་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ངོས་ཟིན་ཅིང་རྟོགས་ཏེ། འདིས་ཚིག་འདི་སྨྲས་པ་ནི་མ་ནོར་ཏེ་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས། འདིས་ནི་ཚིག་འདི་སྨྲས་པ་ནི་ནོར་ཏེ་ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་ཏེ། མཉན་པ་ལ་སོགས་མི་བརྗེད་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲས་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཡིད་རྣོ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །དྲན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བརྗེད་པར་ནི་དྲན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བློ་ཆེན་སྐྱེ་བ་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བྱས་པ མི་བརྗེད་པ་དང་།ལེགས་ཉེས་ཀྱང་ངོས་ཟིན་ཏེ་བྱེ་བྲག་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་དེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་བས་བློ་ཆེན་སྐྱེ་བ་རུང་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་ལས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ།

关于'苦难寒冷等永不退却'这句话，为了使众生得到成熟以及为了使佛法得到成熟，即使遭遇寒冷、炎热、蚊虫、虻虫、饥渴等痛苦，也要忍受而不退心，这就是所谓的不退却，这是忍辱的本质。
关于'殊胜进展'这句话，在十地中越往上层，忍辱越发增长，这就是所谓的殊胜进展，这是忍辱的第一种作用。
关于'乐于善法'这句话，具有忍辱的人喜欢修行六波罗蜜，这是忍辱的第二种作用。
关于'希求忍辱圆满的特征'这句话，如上所述，具备忍辱的因、本质和两种作用三者，就是忍辱圆满的意思。
关于'从利慧圆满开始的偈颂'这句话，念和智慧二者称为利慧。或者说，利慧是智慧的异名，既可称为利慧，也可称为智慧。因此，在那些经典中，世尊依智慧而说'具智慧者即是利慧者、智者'。
实际上，对于尚未通达真实义，在一个无数劫期间听闻、思维等善法的信解行者的智慧称为利慧。具备利慧的因、本质和作用三者，就是利慧圆满，为了说明这个意思而作偈颂。
关于'业报清净'这句话，由于前世听闻正法、思维等善业，无论转生何处，获得诸根具足且天生智慧敏锐的五蕴，这就是所谓的业报清净，这说明了利慧成熟的因。
关于'不忘所闻等'这句话，如上所述利慧是念和智慧二者，因为具有正念，所以不忘失听闻、思维、修习正法等，以及忆念过去身业所作、语业所说。
关于'善说恶说皆能通达'这句话，因为具有智慧，能辨识自他善说与恶说，了知'此人所说无误是善说'，了知'此人所说有误是恶说'。不忘所闻等以及通达善说恶说是利慧的本质。
'是为念'这句话的意思是，不忘所闻等是正念的作用。
关于'堪能生起大智'这句话，由于不忘所作及能辨别善恶的智慧，能够生起出世间智慧，故说堪能生起大智，这是其作用。其中，出世间智慧是指初地中证悟法界普遍特性的无二智慧。

།སྟོབས་དང་ལྡན་པ་བསྐྱེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཅིག་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ནས་ སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་ནུས་པ་ནི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་སྟོབས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ལས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་སྟོབས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བ་གཉིས་ཀྱིས་ ཁམས་གཉིས་རྒྱས་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགེ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་དགེ་བའོ། །ཁམས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཚོགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་ལ་བྱ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ས་བོན་རྟས་པར་བྱེད། ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་བོན་རྟས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་སྟོབས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་རུང་བའི་མཆོག། །ཅེས་བྱ་བའི་རྟེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལ་བྱ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ པས་གཟུང་འཛིན་སྤངས་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནུས་པའི་ལུས་ཐོབ་པར་གྱུར་ན། འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་རུང་བའི་མཆོག། །ཅེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་སྟོབས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་ཏོ། །མཆོག་གི་སྒྲས་ནི་ ལུས་དེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལས་འཕགས་པར་བསྟན་ཏོ།།བསམ་པ་གྲུབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཅི་བསམས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཁེངས་པར་ བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ནི་སྟོབས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །འགྲོ་བའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་ལས་ཤེས་པས་འཕགས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ནི་སེམས་ ཅན་ཀུན་ལས་ལུས་མཛེས་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་འཕགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ནི་སྟོབས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ལས་གཉིས་པའོ། །སྟོབས་རྙེད་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོབས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ལས་ གསུམ་དང་ལྡན་ན་སྟོབས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྙེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མི་འཕྲོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་མཐུ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་བདུད་ལ་སོགས་ པས་ནི་སྤྱོད་པ་བསྒྱུར་བར་མི་ནུས་པ་ལ།མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ལྟ་བ་བསྒྱུར་བར་མི་ནུས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་མི་འཕྲོགས་པའི་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ལས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་མི་འཕྲོགས་པ་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་བཟང་རིགས་པ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སེམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་བཟང་པོ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞིས་དཔྱད་ཅིང་བསམ་པ་ལས། ཆོས་ཀྱི་དོན་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་ ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་སེམས་རྙེད་པ་ནི་རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་མི་འཕྲོགས་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་རིགས་པ་བཞི་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་ པའོ།།དེ་ལ་རྒྱུ་ལས་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་རིམ་པ་ལ་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་གཟུགས་དང་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་མཐུ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ནས་ གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ལས་བྱེད་པ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཏན་ཚིགས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། འབྲས་བུའི་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་དང་། མི་དམིགས་པའི་རྒྱུའོ།

关于从具足力量和圆满成熟而作偈颂者，'力'与'势'是同义，即积累福德智慧二资粮，断除二障，能证悟法界性，称为'力'。具足其力之因、自性、业三者，即是力量圆满成熟，为此而作偈颂，此为其义。
关于'二善增长二界'者，二善即福德资粮之善与智慧资粮之善。界字指彼二资粮之种子，即福德资粮令福德种子增长，智慧资粮亦令智慧种子增长，此为其义。此说明力量圆满成熟之因。
关于'堪为生果之胜依'者，'依'指身体，积累福德智慧二资粮，断除能取所取，通达空性，获得佛地，称为'生果'。若获得如是堪能之身，即是'堪为生果之胜依'。此说明力之自性。'胜'字表明此身超胜声闻缘觉等。
关于'意愿成就'者，具足福德智慧二资粮者，其所思所想皆如是成就，亦能圆满众生意愿，此为其义。此为力之一种业用。
关于'成为众生中最胜'者，具足福德智慧二资粮者，由具智慧资粮故智慧超胜一切众生，由具福德资粮故身相庄严受用超胜一切众生，此为其义。此为力圆满成熟之第二种业用。
关于'获得力量圆满成熟之相'者，具足力之因、自性、业三者，即获得力量圆满成熟，此为其义。
关于从不夺圆满成熟而作偈颂者，菩萨具足福德力与智慧资粮力故，魔等不能转变其行为，外道等亦不能转变其见解，为显示此义而作偈颂，此为其义。若具足不夺之因、自性、业三者，即是不夺圆满成熟。
关于'以理观察妙法之心'者，妙法即大乘法，以四种正理观察思维大乘法，决定法义无有疑惑之心，称为'以理观察之心'，此为不夺之因。四种正理即观待正理、作用正理、证成正理、法尔正理。其中，依因缘而生果之次第称为观待正理，如依色与眼根而生眼识即是观待正理。眼识从因缘力生已，见色等作自业用，即是作用正理。证成正理有三：果因、自性因、不可得因。

།དེ་ལ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ནི་གང་ན་དུ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ནི་ཤིང་ཞེས་བྱ་བས་ཤིང་ཤ་པ་དང་ཐང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་ན་འདི་ནི་ཤིང་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤིང་ཤ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མི་དམིགས་པའི་རྒྱུ་ནི་ས་ཕྱོགས་འདི་ན་དམིགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་བུམ་པ་མི་སྣང་བ་ནི་བུམ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་བྱུང་ཡང་རུང་། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་ཡེ་ནས་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །རྟག་ཏུ་བདུད་ཀྱིས་ བར་ཆད་བྱེད་པ་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་ཚེ་བདུད་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འདོར་དུ་བཅུག་ཀྱང་འདོར་དུ་མི་བཏུབ་པ་དང་། མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པས་ གཏན་ཚིགས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ལྟ་བ་སུན་ཕྱུང་ནས་ལྟ་བ་གཞན་སུན་ཕྱུང་བར་བརྩམས་ཀྱང་ལྟ་བ་འདོར་དུ་མི་བཏུབ་པ་ནི།།རྟག་ཏུ་བདུད་ཀྱིས་བར་ཆད་བྱེད་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་མི་འཕྲོགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཁྱད་པར་རྙེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སེམས་དེས་རིམ་པར་གནས་པ་ལ་ཡང་ཞིང་ཤས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་གྱུར་པ་ནི་ཁྱད་པར་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་ས་དང་པོའི་རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སེམས་པས། ས་གཉིས་པའི་རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སེམས་ཤས་ཆེ བས་ན་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་མི་འཕྲོགས་པ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ནི་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་ལག་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་སེམས་དང་ ལྡན་པས་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་ནི་སུན་འབྱིན་པར་ནུས།བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཞུང་ཉིད་ནི་གཟུགས་པར་ནུས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་མི་འཕྲོགས་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ། །མི་འཕྲོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ པའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་འཕྲོགས་པའི་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ལས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་མི་འཕྲོགས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྤོང་བའི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྤོང་བ་ནི་ས་དང་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ནས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སྤངས་པ་ལས་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྔ་པོ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དད་པ་དང་། གཡོ་ མེད་པ་དང་།སྒྱུ་མེད་པ་དང་། ལུས་ལ་ནད་མེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་བོ། །དེ་ཡང་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་གི་རྒྱུ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ལས་གསུམ་དང་ལྡན་ན་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་ བ་སྩོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དགེ་བའི་སྒྲས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་བརྩམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་གི་རྒྱུའོ། །ཡན་ལག་ལྔ་ལས་འདི་ནི་དད་པ་དང་སྦྱར་རོ། །གནས་ཀྱང་བརྩོན་པར་རུང་ ཞེས་བྱ་བ་དང་།གནས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ལུས་ལ་བྱ་སྟེ། ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་བྱེད་པ་ན་ལུས་ལ་གནོད་པ་དང་། མི་བདེ་བ་མེད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱུན་དུ་རྩོམ་པར་གནས་པའི་ལུས་ལ་ནི་གནས་ཀྱང་བརྩོན་པར་རུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སྤང་བའི་ཡན་ ལག་གི་རང་བཞིན་ནོ།།ཡན་ལག་ལྔ་ལས་འདི་ནི་ལུས་ལ་ནད་མེད་པར་སྦྱར་རོ། །དབེན་ལ་དགའ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་འཛི་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་ཤིང་དྲུང་བྲག་ཕུག་ལ་སོགས་པའི་གནས་དབེན་པ་དག་ན་གནས་པར་དགའ་བ་ནི་དབེན་པ་མཆོག་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སྤོང་ བའི་ཡན་ལག་གི་ལས་རྣམ་པ་གཅིག་སྟེ།གཡོ་མེད་པ་དང་སྒྱུ་མེད་པ་དང་སྦྱར་རོ།

关于此，果之因即如'何处有烟，彼处有火'之类。自性因即如以'树'之名涵盖了娑罗树、柏树等一切树木，故此是树，为何？因为是娑罗树，如是之类。不可得因即如此处应当可见之性质的瓶子不显现，即是无瓶之类。法性之理即如诸如来出世与否，以无明缘起诸行等之法性，从本以来安住，如是之类。
'恒时魔不能为障'者，即当菩萨行菩萨行时，魔等化现佛之形相，欲令菩萨舍弃菩萨行亦不能令舍，外道等以种种因由破斥见解，欲令转入他见亦不能令舍，此即'恒时魔不能为障'，此乃不夺之成熟自性。
'获得殊胜'者，以理观察之心次第安住时，其力量渐次增长，即名获得殊胜。譬如，初地以理观察之心较二地以理观察之心力量小，故有差别，此乃不夺圆熟之一种作用。
'破斥他宗'者，他宗即指外道等之典籍，具足以理观察之心者能破斥外道等之宗派，自身则能护持佛教之宗义，此为其义。此乃不夺圆熟之第二种作用。
'不夺圆熟之相'者，具足不夺之因、自性、作用三者，即成不夺圆熟之义。
关于'依断支圆熟而作偈颂'者，断即初地证悟法界后断除能取所取二执而称为断，其助伴之五种法称为具足断支。何为五者？即信心、无谄、无诳、身无病、智慧。若具足断支之因、自性、作用三者，即为断支圆熟，为显示此义而作偈颂，此为其义。
'积集善业'者，善字指福德资粮与智慧资粮，即开始积集此二者之义。此乃断支之因，于五支中配合信心。
'住亦堪能精进'者，住字指身体，即闻思修等行善时，身无损害与不适，而能恒常精进之身即名住亦堪能精进，此乃断支之自性。于五支中配合身无病。
'乐于寂静'者，即舍离一切喧嚣，乐住于树下、岩洞等寂静处所，名为乐于胜寂，此乃断支之一种作用，配合无谄与无诳。

།དགེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་སྒྲ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་ནི་དགེ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའོ་ཞེས་ བྱའོ།།འདི་ནི་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་གི་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཤེས་རབ་དང་སྦྱར་རོ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྡན་པ་ཡིས། །ཡང་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་རྣམ་པ་ལྔ་རྣམ་ པ་རྒྱུ་དང་།རང་བཞིན་དང་། ལས་དང་ལྡན་ན་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྣམ་པ་དགུའི་ཆེ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དད་པ་ནས་སྤོང་བའི་ཡན་ལག་ གི་བར་དུ་ཆོས་དགུ་དང་ལྡན་ན་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དགུ་པོས་བདག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དགུ་པོ་དེ་ཉིད་ཡོན་ཏན་དང་། བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆེ་བ་ཡང་ རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།གང་ཞེ་ན། གཞན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་བྱ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལུས་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམ་པ་དགུ་སྨིན་པའི་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དངོས་པོ་རྣམ་པ་དགུ་ནི་དད་པ་ནས་སྤོང་ བའི་ཡན་ལག་གི་བར་དུ་དགུ་སྟེ།གང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཆོས་རྣམ་པ་དགུའི་གཞིའམ་རྟེན་ཏམ་གནས་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱེད་རུང་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བས་གཞན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པར་བསྟན་ ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཆོས་རྣམ་པ་དགུའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་ནུས་ཤིང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་མཐུ་ཡོད་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་གནས་སུ་ཡང་གྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བ་རྟག་ཏུ་རབ་ཏུ་འཕེལ་བའི་ དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བས་རྟག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་ལུས་འཕེལ་བ་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་དགུའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་ནུས་པར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཆོས་རྣམས་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ་བདག་གི་རྒྱུད་ལ་དགེ་ བ་བསྐྱེད་པའི་གཞི་དང་རྟེན་དུ་ཡང་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྟག་ཏུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་མཆོག་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཆོས་རྣམ་པ་དགུ་དང་ཡང་ལྡན། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་ཡང་ཡོད། རྟག་ཏུ་ དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱང་འཕེལ་བས་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་འདིར་ཟང་ཟིང་གིས་ཕན་བཏགས་ནས་དགེ་བ་ལ་བཀོད་དེ་ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདེ་འགྲོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀོད་དེ་བདེ་བར་བྱས་པས་ན་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་མཆོག་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕ་མ་དང་ཉེ་དུ་གཉེན་བཤེས་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་ལྷག་པར་མཛད་པས་ན་གཉེན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕ་མས་ནི་འདིར་ཟང་ཟིང་གིས་ཕྲན་ཚེགས་ཙམ་གྱི་ཕན་འདོགས་པར་ནུས་ཀྱི། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མཐོ་རིས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འཇོག་པར མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པ་བདུན་དུ་གཞག་པ་ལས་འདི་ཡན་ཆད་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་བརྩམས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པ་ལྔ་བཤད་ ནས།ད་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'喜爱善法'，'善'字指大乘法，对这些法的听闻、思维、修习而生欢喜，称为'喜爱善法'。这是断除支分的第二种业，这与智慧相应。
'具足佛子支分者，欲求正遍成熟相'，此句意为：菩萨的断除支分五种，若具足因、自性、业三者，则认为是断除支分圆满成熟的特征。
关于'以自圆满九种相之殊胜而作偈颂'，意为：菩萨若具足从信心到断除支分等九法，称为自身佛法圆满成熟。以此九法使自身佛法圆满成熟，为显示这九法的功德与殊胜本质而作偈颂。
殊胜有两种。哪两种呢？成为成熟他人事业的所依，以及法身增长。
关于'如是九种事物成熟之基'，'如是'指如前所说。九种事物指从信心到断除支分等九种。如所说，菩萨成为这九法的基础、所依或处所，此为其义。
'具足能成熟他人之能力'，此句显示成为成熟他人的所依，意为：菩萨成为九法所依，能够成熟众生，具有成熟众生的能力，也成为成熟众生的处所。
'善法恒常增长之事'，此句显示法身常增长，意为：菩萨不仅因成为九法所依而能成熟众生，且于一切时中六波罗蜜诸法增长，也成为在自相续中生起善法的基础和所依。
'恒常成为众生最胜亲'，意为：如是菩萨既具足九法，又有成熟众生的能力，且恒常增长善法，故于今生以资具利益众生而安置于善法中，于他世安置于善趣和涅槃中而令安乐，故成为众生最胜亲友。比父母和亲朋好友对众生的利益更殊胜，故成为最胜亲友。为何如此？因为父母仅能在今生以资具作些微利益，而不能安置他们于来世善趣和涅槃中。
关于'从众生圆满成熟之分类而作十一偈'，意为：在上文所说七种应学处中，至此已说明以自身圆满成熟为主的五种，现在从成熟众生开始，以十一偈显示菩萨如何成熟众生。

།དེ་ལ་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྗེས་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱེད་པར་བསྟན་པ་ལ་འབྲེལ་བར་ལྟ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།ཇི་ལྟར་བདག་མ་སྨིན་བདག་མ་གྲོལ་བདག་ཐར་པར་མ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་གྲོལ་བ་དང་ཐར་པར་བྱ་བར་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྗེས་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བའོ། །ཇི་ལྟར་རྨ་རྣམས་དང་ནི་ཁ་ཟས་དག་།གཟག་ཅིང་སྤྱད་དུ་རུང་བར་སྨིན་འདོད་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ བཅད་པ་གཅིག་གིས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་སྟོན་ཏེ།འདི་ནི་འབྲས་དང་ཕོལ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྨ་རྣམས་ནམ་དབུག་པའི་དུས་ལ་བབ་ཅིང་རྣག་འཛག་པ་དེའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་པ་དང་། ནམ་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་དུ་རུང་སྟེ། བཟར་རུང་བར་གྱུར་པ་ན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་དཔེའོ། །དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གནས་ལ་ཕྱོགས་གཉིས་ཞི་བ་དང་། དེ་བཞིན་སྤྱད་ཅིང་སྨིན་པར་བརྗོད་ཅིང་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གནས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བྱའོ། །ཕྱོགས་གཉིས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པ་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་སོ། །དཔེར་ན་རྨ་ནང་ན་རྣག་འཛག་པའི་དུས་ན་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ནམ་བདག་གི་ཕུང་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་ཞི་བར་བྱ་ནུས་ཤིང་སྤོང་ནུས་པའི་ལུས་ཐོབ་པ་དང་། དཔེར་ན་ཁ་ཟས་བཟར་རུང་བར་ གྱུར་ན་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནམ་བདག་གི་ལུས་ལ་ཡོད་པའི་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྣམས་རྒྱུན་དུ་སྤྱད་ཅིང་སྒོམ་པར་ནུས་པའི་ལུས་ཐོབ་ན་གང་ཟག་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་ རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྲལ་བར་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱས་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བར་བྱས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བར་བྱས་པ་ནི་བྲལ་བར་སྨིན་བྱེད་ ཅེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱེད་ཅེས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཐབས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་ཀུན་སྨིན་པར་བྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་རབ་ཏུ་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བས་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པའི་གྲོགས་དག་གིས་ཀྱང་ཆོས་ བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་སླར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བས་ན་རབ་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེས་མི་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་བཀོད་དེ་སྨིན་པར་བྱས་པ་རྣམས་ལ་སླར་ ལྡོག་པ་མེད་པས་ན་རབ་ཏུ་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།རྗེས་སྨིན་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གདུལ་བ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སྨིན་པར་བྱས་པ་ནི་རྗེས་སྨིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་མི་གཙང་བ་བསྒོམ་པ་འཆད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ཅན་ལ་བྱམས་པ་བསྒོམ་ པ་དང་།གཏི་མུག་ཅན་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་འཆད་པའོ། །ལེགས་པར་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མཐོ་དམན་དང་བྱམས་སྡང་མེད་པར་སྙོམས་པར་སེམས་ཅན་ཀུན་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་ཡང་བསྒྲིམས་ཏེ་ནན་ཏན་གྱིས་བསྟི་སྟང་དང་གུས་པ་དང་ བཅས་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ལེགས་པར་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།ལྷག་པར་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་བྱས་ཏེ། གཞན་དག་ཀྱང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་བྱས་པ་ནི་ལྷག་པར་སྨིན་བྱེད་ཅེས་ བྱའོ།

对此，在自己完全成熟之后成熟有情的教说中，有何关联呢？如同自己未成熟、未解脱、未获得解脱的有情，不适合使其解脱和获得解脱。因此，在自己完全成熟之后成熟有情的说法是相关的。
十一偈所摄的内容有四种：成熟的本质、分类、意乐和加行。
'如同伤口以及饮食，欲求流出及成熟可用'等一偈显示成熟的本质。这是比喻：如同疮疡等伤口到了可以挤压、流脓的时候称为成熟，当饮食等可以食用、可以享用时称为成熟，这是譬喻。
为显示义理而说'如是处所二分寂静，如是受用称说成熟'。'处'字是指五蕴。二分是指贪等烦恼分和信等对治分。譬如伤口内脓液流出时称为成熟一样，当获得能够平息自身五蕴中贪等烦恼且能断除的身体，又如饮食可食用时称为成熟一样，当获得能够经常修习自身善分的身体时，称该补特伽罗为已经成熟。
第二偈显示成熟的分类，意思是菩萨以八种方式令有情成熟。
关于'离系令成熟'，令诸有情远离贪欲、远离嗔恚，令其远离一切烦恼，称为离系令成熟。
关于'宣说遍成熟'，以三乘方便令三乘种性的一切补特伽罗成熟，称为遍成熟。
关于'如是极成熟'，外道等友虽然也通过说法令众生成熟于色界无色界，但因为会退转，所以不称为极成熟。菩萨们令众生安住于三乘涅槃果位而成熟者无有退转，故称为极成熟。
关于'随成熟他'，随顺所化机而说法令成熟称为随成熟，即为贪欲者说修不净观，为嗔恚者说修慈心，为愚痴者说缘起。
关于'善巧令成熟'，平等无高下、无爱憎地令一切有情成熟，而且在令有情成熟时也以精进努力、恭敬承事令其成熟，称为善巧令成熟。
关于'殊胜令成熟'，自己获得初地后证悟法界，也令他人获得初地而证悟法界，称为殊胜令成熟。

།རྟག་སྨིན་བྱེད་དང་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གང་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་པ་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ ཚོགས་དང་།ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་དེ་དག་གི་དོན་རྟག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པ་ནི་རྟག་ཏུ་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟག་པར་ཡང་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་ཀྱི་རྟག་པ་ ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནམས་ཀྱང་མི་འཆད་པས་ན་རྟག་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱའོ།།ལུས་ཅན་སྟེང་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཅན་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དྲོད་ལ་གནས་ན་ས་གོང་མ་སྤྱི་བོ་ཐོབ་པར་བྱས་པས་ན་ས་དགུ་པ་ལ་གནས་ན་ས་ བཅུ་ཐོབ་པར་བྱས་པ་ནི་སྟེང་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ།དོན་དུ་ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དག་སྨིན་པར་བྱས་ན་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ས་དང་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨིན་པར་བྱས་ན་ནི་འཚང་རྒྱ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་དག་ལ་སྟེང་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པ་དང་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དགོངས་པ་གང་དང་བསམ་པ་གང་གིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དགོངས་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་ཕ་མ གཉེན་བཤེས་ཀྱི་བསམ་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་བདག་ལ་བྱམས་པའི་བསམ་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པ་དེས་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྒྱལ་སྲས་ཕན་པར་བསམ་པ་ཡིས། །འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྨིན་བྱེད་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཚེ་འདི་ལ་ཕན་པ་ལ་གཞག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདེ་བ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་དགོངས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་འདི་ལ་ཡོ་བྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས ཀྱིས་ཕོངས་པ་མེད་པར་བྱས་ནས།མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་ཅིང་དགེ་བ་ལ་བཀོད་དེ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ལྷ་དང་མིའི་མཐོ་རིས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀོད་དེ་སྨིན་པར་བྱས་པ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་བུ་ཚ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་མི་ འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་བཞིན་ཕ་དང་མ་དང་བཤེས་རྣམས་དང་། །བུ་དང་གཉེན་པ་རྣམས་ལ་མི་གནས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ལྟ་བུ་ཕ་མ་བུ་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་ དེ་ལྟ་བུ་མི་འབྱུང་བ་དང་།གཉེན་བཤེས་དག་གཉེན་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕ་མ་དང་གཉེན་བཤེས་དག་ཇི་ལྟར་བུ་ཚ་དང་གཉེན་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ཀྱང་ཚེ་འདིར་ཟང་ཟིང་ ཙམ་ཞིག་ལ་གཞག་པར་ནུས་སུ་ཟད་ཀྱི་དགེ་བ་ལ་འཇོག་པར་མི་ནུས་པ་དང་།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མཐོ་རིས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འཇོག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་ཕ་མ་དང་གཉེན་བཤེས་ཀྱི་བསམ་པ་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སྙིང་བརྩེ་ བདེ་དང་ཕན་འགོད་ཕྱིར།།སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བྱམས་པར་འདོད་པ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་ལ་ཚེ་འདིར་ཟང་ཟིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕན་བཏགས་ནས་དགེ་བ་ལ་འགོད་པས་བདེ་བ་ལ་བཀོད་ པ་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མཐོ་རིས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱས་པས་ཕན་པ་ལ་བཀོད་དེ་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པར་དགོངས་པའི་དགོངས་པ་མངའ་བ་ལྟར།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་རང་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་དེ་ཙམ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

关于'恒常成熟'这一词，是指过去和现在的诸佛世尊通过名词集、词语集和文字集的方式如实宣说佛法，为了利益众生，通过名词集、词语集和文字集的方式，恒常如实地解释这些法义的内容，这就称为'恒常成熟'。或者说，恒常如实地解释无常、痛苦、空性和无我的本质，而从不解释为常有等特征，因此称为'恒常成熟'。
'有情上成熟'是指对于有情众生而言，当众生处于信解行地的暖位时，使其获得上位顶位，乃至处于第九地时使其获得第十地，这就称为'上成熟'。实际上，使声闻预流果者成熟则将获得阿罗汉果，使初地菩萨成熟则将获得成佛果位，这些都称为'上成熟'。
关于'第三和第四偈颂'，现在以第三和第四偈颂说明菩萨们以何等意趣和何等心意使众生得以圆满成熟的殊胜意趣。这超越了父母亲友的心意，也超越了世间对自身的慈爱心意。
'如同王子以利益心，令一切众生得成熟'，是说菩萨们思维要在今生利益众生，思维要在来世使众生获得安乐，以此利益众生的意趣，使众生们在今生不缺乏各种资具，使其远离不善而安住善法而得成熟，并使其在来世获得人天善趣和涅槃，而世间的父母等对子女却不会生起如此的心意。
'如是父母及亲友，于子亲眷皆不住'，是说如同菩萨思维要利益众生、令众生安乐那样的心意，父母对子女和亲友对亲人都不会生起如此的心意。为什么呢？因为父母和亲友虽然想要利益子女和亲人，但仅能安置今生的些许财物而已，不能安置善法，也不能使其获得来世的善趣和涅槃。这说明了超越父母和亲友心意的殊胜性。
'如是悲心欲安置，其他众生于乐益'，是说如同具有悲心的菩萨们以今生各种资具利益众生，安置善法使其获得安乐，并使其在来世获得善趣和涅槃而获得利益，以如此慈爱众生的意趣，而世间人对自身都不会生起如此的心意。

།དེ་བཞིན་འཇིག་ རྟེན་པ་བདག་བྱམས་མིན་ན།།ཤིན་ཏུ་མཛའ་བའི་འགྲོ་བ་གཞན་ཅི་སྨོས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དགོངས་པ་མངའ་བ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་ལ་ཕན་པར་བྱ་ན་ཇི་ལྟར་བྱས་ན་ཕན་པར་འགྱུར་ཞེས་རྣམ་པ་དུ་མར་ བསམས་ཀྱང་ཕན་པའི་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་མི་འབྱུང་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་ལ་ཕན་པར་བྱ་བར་བསམས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་ལ་བདེ་བར་བྱའོ་ཞེས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བྱས་པ་དང་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚེ་འདིར་བཅིང་བ་དང་བསད་པ་ལ་སོགས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བཀོད་དོ། །དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པས་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བཀོད་དོ། །ཡང་མུ་སྟེགས པ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མར་བདེ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཚེ་འདིར་ཐལ་བའི་ནང་ན་ཉལ་བ་དང་།ཁྱི་དང་བ་ལང་གི་དཀའ་ཐུབ་དང་བྲག་ཁ་ནས་མཆོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པས་ཚེ་འདིར་ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བཀོད་དོ། །དེའི་རྒྱུས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བས་ན་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བཀོད་དོ།།འདིས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་བདག་ལ་བྱམས་པའི་བསམ་པ་བས་ལྷག་པར་སྟོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དག་ལ་བདག་ཕན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གཞན་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བར་དགོངས་པའི་བསམ་ པ་ལྟ་བུ་མི་འབྱུང་ན།འཇིག་རྟེན་ན་གྲོགས་དག་གིས་གྲོགས་ལ་ཕན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་བསམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགོངས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་འབྱུང་སྟེ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། སྦྱོར་བ་གང་གིས་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པ་ལས་འདི་ཡན་ཆད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཕྱི་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་བདུན་ཞིག་འདུས་ཏེ།བདུན་ལས་ཀྱང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གིས་ནི་སྦྱོར་བ་དང་ཕྲིན་ལས་གང་གིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བསྟན། ཐ་མའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་གང་ གིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་ཅེ་ན།སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་ཅི་འདྲ་བས་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་བརྩམས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བཤད་དེ། དེ་ཡང་སྦྱིན་པ་ཇི་ལྟ་བུ་བཏང་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ སྦྱིན་པ་ཅི་འདྲ་བས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན།སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། སྦྱིན་པ་གསུམ་ནི་བདག་གི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་དང་། མི་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་ངོམས་པའི་སྦྱིན་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དག་།གཞན་ལ་མི་སྦྱིན་པ་ནི་གང་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་བདག་གི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་བཏང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བདག་གི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མི་སྦྱིན་ཞིང་ཕོངས ཏེ་ཕྱི་ན་གཞག་པ་གང་ཡང་མེད་དེ།སློང་བ་རྣམས་ལ་མགོ་དང་། མིག་དང་། རྐང་ལག་དང་། ཁྲག་དང་། ཤ་དང་། རྐང་དང་། ཚིལ་ལ་སོགས་པ་མི་གཏོང་བ་གང་ཡང་མེད་དོ། །ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཡང་མི་གཏོང་ཞིང་གཅེས་ཏེ་ཕྱི་ན་གཞག་པ་གང་ཡང་མེད་དེ། གསེར་དང་། དངུལ་དང་། འབྲུ་དང་། བང་བ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། བྲན་དང་། ཕྱུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་གཏོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于'如是世间人若无自爱，何况对其他极为亲爱的众生'这句话，就像菩萨们对众生具有利益和安乐的意愿一样，众生们若想对我有益，思虑再三该如何才能有益，也不会生起如此利益的想法。为什么呢？因为即便想要对我有益，却反而会引导至非利益和非安乐之处。
怎么说呢？为了让自己快乐而偷盗等行为，以及由此因缘在今生遭受捆绑、杀戮等痛苦，这是引导至非利益处。由此因缘在他世投生于地狱等三恶道中，这是引导至非安乐处。
又如外道等为了今生来世的安乐，在今生卧于灰中，行狗牛等苦行，从悬崖跳下等行为，这是引导至今生的非利益处。由此因缘在他世投生三恶道中，这是引导至非安乐处。
这说明世间人对自己的慈爱之心是有所不及的。世间人即便想要对自己有益，也不会生起如同菩萨对其他众生利益安乐的意愿那样的想法，那么世间上朋友对朋友想要有益的想法，怎么可能生起如同菩萨的意愿呢？是不会生起的。这就是其含义。
其余偈颂则显示以何等加行令众生成熟而成就诸波罗蜜多。在十一偈显示令众生成熟中，至此已说明四偈。现在后面还有七偈，其中六偈显示以何等加行和事业令众生成熟，最后第七偈显示令众生成熟的大士。
那么以何等加行令众生成熟呢？是以修行布施乃至般若六波罗蜜多的加行令众生成熟，这是其含义。关于以何等布施如何令众生成熟，从此开始造偈。
在六波罗蜜多中，先说以布施波罗蜜多令众生成熟。为显示以何等布施如何令众生成熟而造偈，这是其含义。那么以何等布施令众生成熟呢？以三种布施令众生成熟：一是施舍自身和一切受用的布施，二是无与伦比的布施，三是无厌足的布施。
'菩萨之身及受用，无有一物不施他'，这是说明施舍自身和一切受用的布施。菩萨们为了众生的利益，对于自己的一切都不吝啬施舍，没有任何保留。对于乞求者，无论是头颅、眼睛、手足、血肉、骨髓、脂肪等，没有什么不舍的。对于受用也没有什么不舍或珍惜而保留的，因为会布施金银、谷物、财宝、儿子、妻子、奴仆、牲畜等一切。

།མཚུངས་པར་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བས་མི་མཚུངས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མཐོན་པོ་ལ་སྦྱིན་གྱི དམའ་བ་ལ་མི་སྦྱིན་པ་དང་།མཛའ་བ་ལ་སྦྱིན་གྱི་མི་མཛའ་བ་ལ་མི་སྦྱིན་པའམ། མཁས་པ་ལ་སྦྱིན་གྱི་མི་མཁས་པ་ལ་མི་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་དེ། འདྲ་བ་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་གཏོང་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་ངོམས་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བས་མི་ ངོམས་པའི་སྦྱིན་པ་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི། ལོའམ་བསྐལ་པ་འདི་སྙེད་ཅིག་ཏུ་བྱས་པས་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་མེད་ཀྱི། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ཡང་བྲེང་མ་ཆད་པར་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་བྱིན་ཡང་ཆོག་པ་མེད་པས་ན་ཡོན་ཏན་ངོམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་ བྱའོ།།སྦྱིན་པ་དེ་གསུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཕན་འདོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་སྨིན་བྱེད། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཚེ་འདིར་ཕན་བཏགས་ཏེ། ཕན་པ་ལ་བཀོད་པ་དང་། ཚེ་རབས་ གཞན་དུ་ཕན་བཏགས་ཏེ་བདེ་བ་ལ་བཀོད་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཚེ་འདིར་ཕན་བཏགས་པ་ནི་ཟང་ཟིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱིན་ནས་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་གནོད་པ་མེད་པར་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པར་བྱས་པའོ། །ཚེ་རབས་ གཞན་དུ་ཕན་བཏགས་པ་ནི་ཚེ་འདིར་དགེ་བ་བྱེད་དུ་བཅུག་པས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅི་འདྲ་བས་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་ལྔས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི། རྟག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཚུལ ཁྲིམས་སོ།།རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་ཏེ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དག་ནི་སྡོམ་པ་མནོས་ནས་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཡོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྡོམ་པ་མནོས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཡོད་པས་ན་རྟག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་དང་པོ་སྡོམ་པ་མནོས་ནས་བར་འགའ་བསྲུང་། བར་འགའ་མི་བསྲུང་མ་ཡིན་གྱི། །ནམ་འཚོའི་བར་དུ་བསྲུང་བས་ན་རྟག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བས་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་ཏེ། ཚུལ་ ཁྲིམས་བསྲུང་བ་ལ་སྔོན་ཤིན་ཏུ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཕྱིས་འབད་པ་དང་རྩོལ་བ་ཆེན་པོ་མེད་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རང་གི་ངང་གིས་གནས་པས་ན་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་སྡོམ་པ་མནོས་ཏེ་ཚེ་འདིར་མ་རལ་ན་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེ་གར་སྐྱེས་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་།ཡོན་ཏན་མ་ཐོས་པར་ཡང་ངང་གིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ཆོས་རྣམས་མི་བྱེད་པར་འཛེམ་པ་ཡོད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་བྱེད་པ་ལ་དགའ་བ་ཡོད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་པར་འཚེ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བས་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་ཏེ།འཚེ་བ་མེད་པ་ནི་མི་དགེ་བ་བཅུ་མི་སྤྱོད་པ་སྟེ། མི་དགེ་བ་བཅུ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་སྤྱོད་པར་མི་འབྱུང་བ་ནི་ལྷག་པར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ས་བཅུའི་ས་གཉིས་སུ་ཕྱིན་པའི་ དུས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བ་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ལྷག་པར་འཚེ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་མི་དགེ་བ་བཅུ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་སྤྱོད་པ་མི་འབྱུང་བས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ།

以'平等布施'说明无有不平等的布施，菩萨们并非只布施给高贵者而不布施给卑贱者，也不是只布施给亲友而不布施给非友，或只布施给智者而不布施给愚者，而是平等地施予一切众生，故称平等布施。
以'功德无厌'说明无有满足的布施，菩萨的布施并非以年或劫的数量为最上，而是即便在每一刹那中不间断地布施直至轮回终尽也无满足，故称功德无厌足。
若问这三种布施如何令众生成熟，为此说'以二种利益令他成熟'。如何令众生成熟呢？即今生予以利益，安置于利益中，以及来世予以利益，安置于安乐中而令众生成熟。
其中今生予以利益是指布施各种资具，令无资具匮乏之苦，使具足受用。来世予以利益是指令行今生善业，使来世获得人天善趣及涅槃。
关于如此戒律令众生成熟，从此造偈颂，即显示以戒律令众生成熟。为显示以何种戒律如何令众生成熟而造偈颂。
其中以何种戒律令众生成熟呢？以五种戒律令众生成熟。五种戒律是：恒常戒、自性戒、圆满戒、增上觉戒、无错乱戒。
以'恒常'说明增上戒，声闻圣者受戒后仅至命终，而菩萨从受戒开始直至菩提座间皆有戒律，故称恒常戒。或者说并非受戒后时而持守时而不持，而是尽形寿持守，故称恒常戒。
以'自性'说明自性戒，由于往昔极为熟习持戒，后来无需大加勤勉努力而自然安住于戒律中，故称自性戒。或者说受戒后今生若未毁坏，则无论转生何处，即便未从善知识处闻戒律的自性功德，也自然远离诸不善法，喜行善法，此即自性戒。
以'增上无害'说明圆满戒，无害即不行十不善，乃至梦中也不生起十不善行，此即增上无害。如是则称圆满戒。这是在十地的第二地时，菩萨圆满十善，增上损害之法十不善即便在梦中也不生起，故称圆满戒。

།བདག་དགའ་ཞེས་བྱ་བས་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་ནས་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོབ་སྟེ། ངང་གིས་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤངས་པ་དང་། དགེ་བ་བཅུ་ལ་གནས་པར་དགའ་བ་ནི་བདག་དགའ་ བ་ཞེས་བྱའོ།།བག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བས་རྟག་ཏུ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་ཏེ། ངག་གི་སྒོ་ནས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་སྨྲ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གི་གནས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ དག་སེམས་པ་ནི་བག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་ནི་ལྟུང་བ་དང་ཉེས་བྱས་དག་གིས་འཁྲུལ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ངག་གི་སྒོ་ནས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་སྨྲ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་གནས་དག་ཏུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསམ་པར་བྱ་བ་ མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དག་མི་སེམས་པ་ནི་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བག་ཡོད་པ་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་ནས་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ལྟུང་བ་དང་ཉེས་བྱས་དག་གིས་འཁྲུལ་པ་མི་འབྱུང་བས་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་ འཁྲུལ་པ་འབྱུང་སྟེ།གསུམ་གང་ཞེ་ན། ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ནན་ཏན་དུ་བཅས་པར་གནས་པས་ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལྟུང་བ་དང་ཉེས་བྱས་ལ་སོགས་པ་ མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་འདི་ལ་འགོད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་གནས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་བཀོད་ དེ་དེ་དང་ལྡན་པར་བྱས་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡང་ཅུང་ཟད་ཀྱི་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཕན་གཉིས་འདོགས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕན་གཉིས་འདོགས་པ་ནི་ཚེ་འདིར་ཕན་ འདོགས་པ་དང་།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕན་འདོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདིར་ཕན་འདོགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་པ་ནི། དགེ་བ་བྱེད་ཅིང་མི་དགེ་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་ལས་གྱུར་པའི་བཅིང་བ་དང་། བསད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བས་ཚེ་ འདིར་ཕན་བཏགས་སོ།།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕན་བཏགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བྱས་པ་དང་། ཚེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བྱས་པའོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་ཚེ་རབས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་མར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་འདོགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་མཐུན་ལེགས་པར་སྨིན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཚེ་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ བསྲུངས་པས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ།།ལྷ་དང་མིའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་ལ་དགའ་བར་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ལས་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་ པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ།།དེ་ན་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་ལ་དགའ་བ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ནི་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྐྱེད་དེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕན་བཏགས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལྷག་པར་འཚེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་དགེ་བ་བཅུ་མི་བྱེད་པ་ནི་འཚེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྨི་ལམ་དུ་ཡང་མི་དགེ་བ་བཅུ་མི་སྤྱོད་པ་ནི་ལྷག་པར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

以'我喜'说明增上戒律，菩萨在初地证悟法界遍行相后见到真谛，获得圣者欢喜戒律，自然远离十不善业，安住十善业而欢喜，这就称为'我喜'。
以'正知'说明恒时无错乱的戒律，从语业方面说不该说的话，从身业方面去不该去的处所，从意业方面思维不该思维的法，这就称为'放逸'，由此会产生堕罪和过失等错乱。从语业方面不说不该说的话，从身业方面不去不该去的处所，从意业方面不思维不该思维的法，这就称为'正知'。菩萨恒时安住于正知中，在一切威仪中都不会产生堕罪和过失等错乱，所以称为无错乱戒律。
或者说从三种因缘产生错乱：哪三种呢？懈怠、放逸和忘念。菩萨在一切威仪中都精进安住，因为没有懈怠、放逸和忘念，所以不会产生堕罪和过失等，因此称为无错乱戒律。
如何令众生成熟呢？为此说'又安立于此'，如同自己安住于五种戒律一样，也令其他众生安立于五种戒律中，使他们具足这些戒律而成熟。
为了说明如何令众生成熟以及还有其他方式，所以说'利他从一世到一世两种利益'。两种利益是指今生的利益和来世的利益。
其中今生的利益是将众生安立于戒律中，因为行善不作恶，所以不会产生由不善业所致的束缚、杀害等，这就是今生的利益。
来世的利益也有两种：一是从一世到一世不间断的异熟果，二是从一世到一世不间断的等流果。其中'从一世到一世'是指其他众生生生世世相续的意思。
为了说明来世两种利益，所以说'令异熟和等流善得成熟'。今生持戒，来世获得天人善趣是异熟果。生在天人之处时喜欢持戒是等流果。从那等流果又获得天人善趣是异熟果。在那里又喜欢持戒是等流果。如此异熟果和等流果相互产生不断相续，这就是来世的利益。
圆满戒律是因为增上无害的缘故，不造十不善业称为无害，即使在梦中也不行十不善业称为增上无害，这就是圆满戒律的意思。

།འཚེ་བ་མེད་པའི་རྫོགས་པ་ནི་ལྷག་པར་མི་འཚེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །ལྷག་པར་མི་འཚེ་བའི་དོན་འཆད་དེ། མི་དགེ་བ་བཅུ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་མི་བྱེད་པར་རྫོགས་ན་ལྷག་པར་མི་འཚེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ ན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་རྨི་ལམ་ན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་མི་དགེ་བ་བཅུ་རྨི་ལམ་ན་ཡང་བྱེད་པར་མི་རྨི་ན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྨི་ལམ་ན་ཡང་མི་དགེ་བ་བཅུ་མི་བྱེད་པ་ནི་ས་བཅུ་ལས་ས་གཉིས་ཀྱི་ཚེ་ན་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་ས་བཅུ་པའི་ས་གཉིས་ལས་ཀྱང་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་གཉིས་པ་འདི་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་དབྱིག་པ་ སྤངས་མཚོན་ཆ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།བདག་ཉིད་དེ་ལ་དགའ་བས་ལྷག་པར་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ན་བདེན་པ་མཐོང་བས་མི་དགེ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་དགེ་བ་བྱེད་པ་ལ་རང་གི་ ངང་གིས་དགའ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངག་གི་སྒོ་ནས་སྨྲ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་མི་སྨྲ་བ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འགྲོ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དག་མི་བསམ་པ་ནི་བག་ཡོད་པ་ཞེས་ བྱའོ།།བག་ཡོད་པ་རྣམས་ལས་རྟག་ཏུ་ལྟུང་བ་དང་ཉེས་བྱས་མི་འབྱུང་བས་དེ་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་པ་ཇི་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་བཟོད་པ་འདི་འདྲ་བས་སེམས་ཅན་འདི་ལྟར་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཟོད་པ་ཅི་འདྲ་བས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཕན་བྱེད་བློ། །ཉེས་པ་བྱས་པ་དྲག་པོ་རབ་ཏུ་བཟོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སྲོག་དང་སྲིད་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནོད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ གནོད་པ་ལ་ཀླན་ཀར་སྙད་མི་དགོས་ཏེ་གནོད་པར་བྱས་པ་འདི་དག་ལ་བཟོད་པར་བྱས་ན་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་ན། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པས་འདི་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་སྨྲ་བ་ནི།ཕ་རོལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཕན་བྱེད་བློ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །སྲོག་དང་སྲིད་ལ་འབབ་པའི་ཉེས་པ་བྱས་ན་ཡང་ཞེ་སྡང་མི་ལྡང་ཞིང་ཉམས་སུ་མི་ལེན་ན། སླར་གནོད་པའི་ལེན་མི་ལྡོན་པ་ནི་ཉེས་པར་བྱེད་པ་དྲག་པོ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ཐབས་ཤེས་གནོད་པར་བྱེད་པའི་བཟོད་པ་ཡིས། །གནོད་པར་བྱེད་པ་དག་ནི་དགེ་ལ་བཀོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ། འདི་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཚིག་ཏུ་དེ་སྐད་སྨྲས་པ་ཉིད་ཐབས་ཤེས་པ་ ཞེས་བྱའོ།།ཕན་འདོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚེ་འདིར་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕན་འདོགས་པའོ། །ཚེ་འདིར་ཕན་འདོགས་པ་ནི་ཉེས་པ་དྲག་པོ་བྱས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་གནོད་པ་དྲག་པོ་དག་བཟོད་དོ། །སླར་གནོད་པའི་ལན་མ་གླན་པས་ན་ཚེ་ འདིར་ཕན་འདོགས་སོ།

关于'无害的圆满即是殊胜的无害'这句话，解释殊胜无害的含义是：即使在梦中也不造作十不善业，如此圆满则称为殊胜无害的意思。
如何成为圆满的戒律呢？为此说'因为十善业在梦中圆满的缘故'，意思是十善业道圆满后，即使在梦中也不会梦见造作十不善业，这就是圆满戒律的意思。
即使在梦中也不造作十不善业，这在十地中的第二地时不会发生，因此在十地中的第二地也说：'善男子，诸位安住在这第二地的菩萨们已经远离棍棒、远离武器'等等。
关于'以自身欢喜彼而成殊胜了知戒律'，意思是在初地证悟法界遍行相时，由见真谛而不造作不善业并行持善业，自然欢喜的意思。
关于'由于正知'，从语言方面不说不该说的话，从身体方面不去不该去的地方，从心意方面不想不该想的事，这就是正知。
由于具有正知，永远不会发生过失和违犯，因此称之为无错谬戒律。
关于'以何种忍辱来成熟众生，从此开始偈颂'，现在开始宣说以忍辱波罗蜜多来成熟众生，为了显示以这样的忍辱如此成熟众生，因此作偈颂的意思。
以何种忍辱来成熟众生呢？为此说：'视加害者为饶益心，忍受极重诸过患。'意思是，损害他人的生命、生计、受用等称为加害者，对于这些加害者，菩萨不会寻求报复加害，认为忍受这些加害将圆满忍辱波罗蜜多。
当圆满忍辱波罗蜜多时，将证得无上菩提，因此认为并说此是善知识，这就是'视加害者为饶益心'的意思。
即使造作危及生命和生计的过失，也不生嗔恨心且不记恨，不寻求报复加害，这就是忍受极重过患。
如何成熟众生呢？为此说：'以方便智慧忍辱力，安置加害者行善。'意思是，对加害者们认为这是饶益并如此宣说，这就是方便智慧。
饶益有两种：今生的饶益和他世的饶益。今生的饶益是对那些造作极重过失者也能忍受极重加害。由于不寻求报复，故能饶益今生。

།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕན་འདོགས་པའི་ཐབས་ཤེས་པའི་སེམས་ཀྱིས་གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པས་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གིས་གནོད་པར་བྱས་ན་ཡང་ སླར་ཕན་འདོགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་སྦྱར་ན་སེམས་ཅན་འདི་ནི་སེམས་ཅན་ཆེན་པོ་ཞིག་སྟེ་སྙམ་ནས་དེ་ལ་དད་པ་སྐྱེ་ཞིང་དེའི་དབང་དུ་གྱུར་པ་དང་།ཚེ་འདིར་དགེ་བ་བྱེད་པ་ལ་བཀོད་དེ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མཐོ་རིས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱས་པ་ནི་ཚེ་གཞན་དུ་ཕན་ འདེགས་པའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཇི་ལྟ་བུས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཇི་ལྟ་བུས་ སེམས་ཅན་འདི་འདྲ་བར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཇི་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་ནན་ཏན་མཆོག་ལ་གནས་ནས་སུ། །རྒྱལ་སྲས་སེམས་ཅན་མང་པོ་ སྨིན་པར་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སྦྱར་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། མ་ཞུམ་ པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་།མ་འཁྲུགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་ཤིང་བརྩོན་འགྲུས་དེ་དག་ཀྱང་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་གཏོང་བར་མི་བྱེད་པ་ནི་ནན་ཏན་མཆོག་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕ་རོལ་དགེ་བའི་སེམས་གཅིག་ཕྱིར་ཡང་ནི། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་སྟོང་དུ་སྐྱོ་མི་འགྱུར། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གཅིག་གི་སེམས་ ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་གཅིག་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།དགེ་བ་བསྐྱེད་པར་ནུས་པའི་སྐབས་གཟིགས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་གཤེགས་ཤིང་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་པར་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ཅིང་གཤེགས་པ་ ལ་སྐྱོ་བ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཚེ་འདིར་ཕན་བཏགས་པ་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕན་བཏགས་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱིས་ཚེ་འདིར་དགེ་བའི་སེམས་གཅིག་ལ་བཀོད་པ་ནི་ཚེ་འདིར་ཕན་བཏགས་པའོ།།དེའི་རྒྱུས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མཐོ་རིས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱས་པ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕན་བཏགས་པའོ། །བསམ་གཏན་ཇི་ལྟ་བུས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་སྟོན་ཏེ། བསམ་གཏན་ཅི་འདྲ་བས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསམ་ གཏན་ཇི་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར།ཡིད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་དབང་བསྐུར་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡིད་ནི་སེམས་ལ་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཀུན་ལ་མི་བྱའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱའོ། །དབང་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བྱ་ སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སེམས་མི་གཡེང་བར་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་བྱས་པ་ལ། ཡིད་ཀྱིས་ བླ་ན་མེད་པའི་དབང་བཀུར་ནས།།ཞེས་བྱའོ།

以在他世利益他人的方便智慧心，对那些加害者想着要利益他们，并说'我要利益你'，其他人便会这样想：'即使我加害于他，他仍说要利益我'，这个众生是一个伟大的众生。由此生起信心并受其影响，在今生引导行善，在他世获得善趣和涅槃，这就是在他世的利益。
关于以何种精进如何成熟众生，从此开始偈颂。现在显示以精进波罗蜜多成熟众生，为了显示以何种精进使众生如此成熟，而作偈颂，这是其义。
为了以何种精进成熟众生，说道：'菩萨住于最胜精进，成熟众多众生。'其中'彼'字是与菩萨相连，意思是具足精进波罗蜜多的菩萨。住于铠甲精进、加行精进、不退精进、不乱精进、无厌精进，并且这些精进直至轮回终尽都不舍弃，这就是'住于最胜精进'。依靠如此精进，菩萨成熟无量众生，这是其义。
为了显示如何成熟众生，说道：'为了他人一善心，历经千俱胝劫也不厌倦。'意思是为了在一个众生相续中的一刹那生起布施等一善，若见有生起善法的机会，即使遍历一切世界，历经百千万亿无数劫为众生利益而行，也不会厌倦。
这是显示：菩萨以精进在今生利益众生和在他世利益众生而成熟众生。其中以精进在今生引导行一善是今生的利益；由此因缘使他世获得善趣和涅槃是他世的利益。
关于以何种禅定如何成熟众生而作偈颂，是显示以禅定波罗蜜多成熟众生。为了显示以何种禅定成熟众生而作偈颂，这是其义。
若问以何种禅定成熟众生，为此说道：'以意授予无上灌顶。'意指心，心不是指一切识，而是指意识。灌顶是指三摩地，为什么呢？因为三摩地使心不散乱而专注一境，所以三摩地称为灌顶。获得大乘三摩地、勇进三摩地等意识，这就是'以意授予无上灌顶'。

།དེ་ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུས་འཕྲུལ་གྱི་མིག་དང་། རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གཞན་གྱིས་མཆོད་འདོད་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ནས་ སུ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་བསྒྲུབས་པ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་མཆོད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་བསྒྲུབས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱིས་མཆོད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ལ་ཆགས་ པ་སྤངས་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གཞན་ཡང་མཆོག་གི་བསྟན་ལ་འཇུག་པར་བྱེད། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་འབར་བ་དང་འཕུར་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ནས། སེམས་ཅན་གཞན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། མགུ་པ་དང་། དད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི་གཞན་ཡང་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་དགེ་བ་ཡང་དག་འཕེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཀྱི་དད་པ་ཡང་བསྐྱེད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་དུ་ཡང་བཅུག་པས་དགེ་བ་ཡང་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཇི་ལྟ་བུས་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ བ་ལ།ད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཇི་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཇི་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པར་བྱེད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་དགོངས་པའི་ཚུལ་ལ་དེ་ངེས་པས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ངེས་པ་དང་དགོངས་ཚུལ་ལ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་དེ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བྱས་ཤིང་གཏན་ལ་ཕབ་པར་བྱས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ལ་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་གཞན་ལ་དགོངས་པ་དང་དུས་གཞན་ལ་དགོངས་པ་ལ་སོགས་པ་དགོངས་པ་བཞི་དང་ལྡེམ་པོར་དགོངས་པ་བཞི་ལ ནི་དགོངས་པའི་ཚུལ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་དེ་དག་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བྱས་པ་ནི་དགོངས་པའི་ཚུལ་ལ་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་འདིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐེ་ཚོམ་བསལ་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ ན།དེའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཐེ་ཚོམ་ཤིན་ཏུ་སེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ཁོ་ནའི་ཚིག་དང་། དགོངས་པའི་ཚུལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་ནས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ལ་དགོད་པར་བྱེད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ བུའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།འདིས་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བཀོད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཚིག་དེ་དག་ནི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་བསྟན་ལ་དེ་གུས་པས། །བདག་དང་ཕ་རོལ་དགེ་བའི་ཡོན་ཏན་འཕེལ། །ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་དང་། དགོངས་པའི་ཚུལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བྱས་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་གུས་པ་དང་དད་པ་དང་རིམ་གྲོ་བསྐྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བདག་གི་དགེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡང་འཕེལ་ བར་བྱས་ཕ་རོལ་གྱི་དགེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡང་འཕེལ་བར་བྱས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་དང་དགོངས་པའི་ཚུལ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་ན་བདག་དགེ་བའི་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བར་བྱས་སོ། །དེ་ཉིད་དང་དགོངས་པའི་ཚུལ་ལ་སེམས་ཅན་གཞན་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བས་ཕ་རོལ་ཀྱང་དགེ་ བའི་ཡོན་ཏན་ལ་འཕེལ་བར་བྱས་སོ།

如是修习禅定后，以禅定力而具足神通眼、耳等神变，也是为了利益众生而行持，此为结语。
'摧毁一切他人欲求供养'等句，是说修习一切禅定和神通，并非为了得到他人的供养和恭敬，而是断除对无实物众生供养和恭敬的贪著，为了成熟众生。
如何令众生成熟呢？为此说'复令他入最胜教'。以神通力示现燃火和飞行等，令其他众生对如来教法生起欢喜、满意和信心，此为其义。
不仅如此，为显示还有其他作为，故说'令彼善法得增长'。不仅仅是令生起对佛教的信心，更令生起信心后，引导他们行持六波罗蜜多，使善法增长。
关于以何等智慧如何令众生成熟，从此开始偈颂等句，是说现在开示以智慧令众生成熟。为显示以何等智慧如何令众生成熟而作偈颂，此为其义。
以何等智慧如何令众生成熟呢？为此说'于彼真实密意理，以其决定'。此句可解释为于真实理决定和于密意理决定。其中，人无我和法无我二者为真实理，菩萨以其智慧于此法无有疑惑而作抉择，称为于真实理决定。
别义密意、时节密意等四种密意及四种隐密意趣称为密意理。于此等法无有疑惑即称为于密意理决定。此句显示安住于自身智慧资粮功德。
如何断除众生疑惑而令其成熟呢？为此说'极能遣除众生疑'。如是自身无有疑惑后，对于真实语和密意理生起疑惑的众生们，为其断除疑惑，安置于无疑之地。以如是方式令众生成熟。此显示安立其他众生于智慧资粮。
为总结上述诸句，故说'是故于佛教敬信，自他善德得增长'。令众生于真实理和密意理无有疑惑，从而对佛世尊教法生起恭敬、信心和承事。因此，彼菩萨令自身善德增长，也令他人善德增长。
如何增长呢？由于对真实理和密意理无有疑惑，故令自身善德增长。由于断除其他众生对真实理和密意理的疑惑，故令他人善德增长。

།མཇུག་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་ནས་ད་དོན་དེ་ཉིད་མཇུག་བསྡུ་ཞིང་ཇི་ ལྟར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་གང་དུ་འདུལ་ཞིང་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དགེ་གསུམ་མམ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ཟག་རིགས་མེད་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་བཅུ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་ཅིང་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོའི་གནས་སུ་བཀོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་ཟག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ནམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ནམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དག་ནི་དགེ་བ་ལ་བཀོད་པར་བྱེད་དེ་དགེ་བ་གསུམ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་བཀོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད། རང སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བཀོད་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སུ་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་མ་ ལུས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རིགས་མེད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་གང་གིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སུས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པ་དུ་དང་ཇི་ལྟ་བུས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཆུང་དང་མཆོག་དང་འབྲིང་གི་རྣམ་པ་ཡིས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གཟུང་ འཛིན་མ་སྤངས་པ་དང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཤས་ཆུང་བས་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་བས།གཞན་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་བཀོད་ནས་གཟུང་འཛིན་མ་སྤངས་པ་དང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆུང་ངུ་ལ་བཞག་པས་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ལ་གནས་པ་ལ་གནས་པའི་དུས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྙེད་ནས། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ལ་གནས་ལ་གཞན་ཡང་ས་ དེ་གསུམ་ལ་བཀོད་ན།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པར་བྱས་པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ལ་བཞག་པས་མཆོག་གི་རྣམ་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ནས་བདུན་པ་མན་ཆད་ལ་གནས་པའི་ དུས་ན་བདག་ཉིད་ཀྱང་འབད་རྩོལ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་གནས་ལ།སེམས་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་ས་དེ་དག་ལ་བཀོད་ན་འབད་རྩོལ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་ལ་བཀོད་པ་འབྲིང་གི་རྣམ་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ཡོད་དང་མཉམ་པར་འཇུག་པས་འདུལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནམ་མཁའི་མཐའ་ཇི་སྲིད་དུ་ཡོད་པར་སེམས་ ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་དེ་སྲིད་དུ་ཡོད་དོ།

关于结尾偈颂的解释：在成熟众生的章节中，已广泛宣说以六波罗蜜多成熟众生。现在总结其义，简要阐述如何成熟众生的内容而作此偈颂。
若问在何处调伏并成熟众生？为此说道：'如何引导至善趣三善'。'如何'是指如前所说，即上文所说菩萨成熟众生之义。对于无种姓者，令其行持十善，安置于天人善趣之处而成熟之。
对于声闻种姓、独觉种姓或佛种姓者，则安置于善法中。三善是指三乘：声闻种姓者安置于声闻乘而成熟之，独觉种姓者安置于独觉乘而成熟之，佛种姓者则于大乘中成熟之。
若问成熟何者？为此说道：'一切众生'。即成熟无种姓者、声闻种姓者、独觉种姓者等一切众生。
若问以何因成熟？为此说道：'悲心'。即以对众生的慈悲心而成熟众生。
若问谁来成熟？为此说道：'彼菩萨'。成熟者即是菩萨，由菩萨来成熟。
若问以几种方式及如何成熟？为此说道：'以小中胜三种方式'。住于胜解行地的菩萨们，因未断能取所取，福慧资粮微少，故自身为小。令他人安住胜解行地，安置于未断能取所取及微少福慧资粮中，是以小的方式成熟。
菩萨住于第八地、第九地、第十地时，自身已获无分别任运，安住广大福慧资粮，令他人也安住这三地，获得无分别任运，安置于广大福慧资粮中，是以殊胜方式成熟。
当菩萨住于初地乃至第七地时，自身安住有功用无分别智慧及福慧资粮，令其他众生也安住这些地，安置于有功用无分别智慧及福慧资粮中，是以中等方式成熟众生。
若问要成熟众生多长时间？为此说道：'随世间所住而调伏'。即虚空际尽所及处，众生界亦复如是。

།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཇི་སྲིད་དུ་ཡོད་པར་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་དེ་སྲིད་དུ་ཡོད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན། འཇིག་རྟེན་ཡོད་དང་མཉམ་པར་འཇུག་པས་འདུལ། །ཞེས་བྱའོ། ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་ལའང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན པར་བྱས།བདག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལའང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་དེ། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱས་པ་དེས་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཡང་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་ དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་།མཐུ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། དངོས་པོ་ལྔ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་དམིགས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་ཅིང་སྨོན་ལམ་འདེབས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡང་ཅི་དགོས་ཤེ་ན།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་དེའི་རྗེས་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྐབས་བཤད་དོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་དེས་ཀྱང་བདག་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་མ་གོས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ བས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པའི་ཐབས་དེ་ཁོ་ནའི་སྐབས་བཤད་དོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀྱང་མ་གོས་ཀྱང་མཐུ་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གདུལ་བར་བྱ་བའི་དོན་ལ་མི་སྐྱོ་བའི་ཐབས་མཐུའི་ སྐབས་བཤད་དོ།།དེ་ལྟར་དེ་ཁོ་ནའི་དང་། མཐུ་གཉིས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དགའ་བ་ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དགུ་ཤས་ཆེར་མྱུར་དུ་འགྲུབ་ཅིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི་དེ་ཁོ་ནའི་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ན་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལས་བདག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། མཐུ་དང་ལྡན་སྐྱོ་བ་དང་གནོད་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ནུས་ ཏེ།མཐུ་མེད་པས་ནི་མི་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་མི་སྐྱོ་བའི་ཐབས་ནི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་ཐབས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཤ་ཐང་དང་མི་བདེ་བ་མེད་པར་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ ཏེ།དེའི་རྗེས་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །དེ་ལ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། མཐུ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་བཞི་ནི་རྒྱུ་ལྟ་བུར་དམིགས་སོ། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ འབྲས་བུར་དམིགས་སོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ། གསུམ་པ་ནི་བཤད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་དང་ལྔ་ལས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ།སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་དེའི་དོན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མདོ་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པ་བཟླས་ཏེ་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཡང་དག་པར་འཐོབ་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་དཔེའོ། །ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དགའ་བ་སྤྱོད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་ཇི་སྙེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཚོགས་ཇི་སྙེད་པ་དང་། དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཇི་ཙམ་སྤངས་པས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

只要世间界存在，有情界也就存在，只要有情界存在，就要令有情成熟，因此说'随世间存在而调伏'。成熟品解说完毕。
在成熟品解说之后，与一切种智品解说有何关联呢？如是菩萨令有情相续中的善根成熟，也令自心相续中的善根成熟，为迅速获得无上菩提，因此在成熟品之后解说一切种智品有其关联。
或者说，自利他利、真实义、威力、成熟、无上菩提这五法是菩萨学处的所缘。其中以菩提心希求并发愿获得无上菩提。
若问为何要获得菩提？为圆满自利他利，因此其后解说自利他利品。趣入自利他利者也要使自身不为烦恼所染，因此解说不为烦恼所染的方便真实义品。
虽不为烦恼所染，但若无威力则会厌倦利益有情，因此解说调伏有情而不厌倦的方便威力品。如是以真实义和威力二者，菩萨成熟佛法并令有情成熟。
何以故？因为菩萨若通达真实义，则自相续中欢喜等九法迅速增上而获得，若不通达真实义则不能如是。因此由通达真实义而令自身佛法成熟；具足威力则能无厌无害地令有情成熟，无威力则不能，因此以具足威力的方便宣说不厌倦的方便。
如是具足自身与有情成熟者，无有疲惫不适而圆满资粮，将证得无上菩提，因此在成熟品之后与一切种智品解说有其关联。
其中自利他利、真实义、威力、成熟四者是如因般所缘。无上菩提是果位所缘。
一切种智有两偈颂，第三是解说。即镜像智、平等性智、妙观察智、成所作智及法界五者即是佛，彼佛即称为一切种智。彼佛之义以两偈颂略说，以第三偈颂重述详解，此为其义。
其中两偈颂所摄之义有三种：正得、自性及譬喻。正得有四相：百数欢喜行、善资粮数量、时间长短、断除烦恼所知二障之量而得佛果，是为正得。

།དཔག་མེད་དཀའ་སྤྱོད་བརྒྱ་རྣམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་ཇི་སྙེད་ཅིག་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་དང་བུ་སྨད་བཏང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེ་མ་མུར་གྱིས་གང་བར་ཡང་འབོག་ཅིང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བརྒྱ་ཕྲག་གྲངས་མེད་པ་ཞིག་ཀྱང་སྤྱད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྒྱ་སྨོས་པས་ནི་མཚོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིའང་བསྡུའོ། ། དཔག་མེད་དགེ་བ་བསགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བས། དགེ་བའི་ཚོགས་ཇི་སྙེད་པ་བསྟན་ཏེ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་བསགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དུས་དང་ནི། །ཞེས་བྱ་བས། དུས་ཇི་སྲིད ཅིག་བསྟན་ཏེ།དུས་ཀྱང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཔག་མེད་སྒྲིབ་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བས། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཇི་ཙམ་སྤངས་པ་བསྟན་ཏེ། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་མ་སྤངས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་ པ་ཡང་སྤངས།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་སྤངས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཡན་ཆད་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏོ། །རང་བཞིན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བས་སྤངས་ པ་ཕན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་ན་ས་བཅུར་གཏོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱང་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས། སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མེད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བས། ཡེ་ཤེས་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་དེ་ལྟ་བུར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀུན་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་པས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་རང་བཞིན་བསྟན་ཏོ། །རིན་ཆེན་སྣོད་ནི་ཕྱེ་བ་ལྟར། །སངས་རྒྱས་པར་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེའི་སྒྲོམ་ཁ་ཕྱེན་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སུ་ལྡན་ པའི་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པའི་དུས་ན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་དག་དེའི་ཚེ་ན་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཔག་མེད་དཀའ་ སྤྱོད་བརྒྱ་རྣམས་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངལ་བརྒྱས་རྨད་འབྱུང་དཀའ་སྤྱད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། འབད་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་དང་། བརྩལ་བ་དྲག་པོ་གྲངས་མེད་པས་མགོ་དང་རྐང་ལག་དང་། བུ་སྨད་ལ་སོགས་པས་གཏང་བར་སྤྱད་པ་ནི་ངལ་བརྒྱས་རྨད་འབྱུང་བའི་ དཀའ་བ་སྤྱད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་འཇིག་རྟེན་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་མེད་པས་ན་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོ་དག་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ངས་མིག་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་བསགས་ན་ནི་རི་རབ་བས་ཀྱང་མཐོ་ལ་ཁྲག་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ བསགས་ན་ནི་ཕྱོགས་བཞིའི་རྒྱ་མཚོ་བས་ཀྱང་མང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དཔག་མེད་དགེ་བ་བསགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དགེ་བ་བསགས་ཀུན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ས་བཅུ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་ དགེ་བ་ཀུན་ཀྱང་བསགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དུས་དང་ནི། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དུས་རིང་བསྐལ་པ་མཆོག་འགྲོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དུས་རིང་གི་སྒྲས་ནི་བསྐལ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཙམ་དུ་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི་བསྐལ་པ་ཆེན་ པོར་བསྒྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ།།མཆོག་གི་སྒྲས་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བསྒྲུབ་པར་སྟོན་ཏོ།

'无量百种苦行'这句话说明了修行了多少百种苦行。为了众生的利益，布施头颅手足等身体部分和妻子儿女，以及在充满烈火的世界中行走等无量百种难行苦行都已修行完成。说'百'只是举例说明而已，实际上也包括了千等无量数。
'积累无量善业'这句话说明了积累了多少善业。修习地道、波罗蜜多、菩提分等无量善业都已积累，这是其含义。
'无量时间'这句话说明了修行了多长时间。时间长达三大阿僧祇劫，这是其含义。
'为尽无量障'这句话说明了断除了多少烦恼障和所知障。从无始轮回以来未断的烦恼障已断除，所知障也已断除，这是其含义。
以上说明了真实证得。自性有两种：说明断德圆满和说明智慧圆满。
'离一切障垢'说明断德圆满。在成佛时，十地所摄的烦恼障和所知障的习气都已完全断除，所以称为'离一切障垢'。
'证得一切种智'说明智慧圆满。即是说'证得一切种智'。对于无常、苦、空、无我等如实无误了知，故称为一切种智。因为完全了知蕴界等一切法，故称为一切智。这说明了自性。
'如开宝器般，明显现成佛'中，譬如打开珍宝箱时显现具有各种颜色形状的珍宝一样，断除烦恼障和所知障二障后，在获得佛地时，力、无畏、不共法等各种佛法珍宝都会显现，这是其含义。
'无量百种苦行'详细解释为何说'以百种疲劳修稀有苦行'：以无量精进、修持、猛烈努力布施头颅手足及妻子儿女等，称为以百种疲劳修稀有苦行。这种苦行世间、声闻、缘觉都没有，所以称为稀有。
如经中所说：'我为众生布施眼睛积累起来比须弥山还要高，布施血液积累起来比四大海还要多。'这是其含义。
'积累无量善业'的详细含义是'积累一切善业'，即修习波罗蜜多、十地、菩提分等一切善业都已积累，这是其含义。
'无量时间'的详细含义是'长时劫中最胜行'。'长时'的含义不是小劫和中劫的修行，而是表示大劫的修行。'最胜'表示修行时间长达三大阿僧祇劫。

།དཔག་མེད་སྒྲིབ་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར། །སྒྲིབ་པ་ཟད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བསགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་སྤངས་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སར་གཏོགས་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་བཅོམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་ཡན་ཆད་ན་ཡོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་མོ་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནམ་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །རིན་པོ་ཆེན་སྣོད་ཉིད་ཕྱེ་བ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་མཐུ་ཆེན་རིན་ཆེན་སྣོད་ཕྱེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རིན་པོ་ཆེ་གང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མཐུ་ཆེན་པོའི་རིན་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཐུ་ཆེན་པོའི་རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་ཁ་ཕྱེ་ན་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་སྣ་ཚོགས་སྣང་ ཞིང་བདག་དང་གཞན་གྱི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་སྣང་ཞིང་བདག་དང་གཞན་གྱི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་དེའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་མཐུ་དང་བཅས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། གསུམ་པ་ནི་བཤད་པར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ནི་གཉིས་ཞེས་བྱ་ལ། སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སྤངས་པས་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ལ་གཉིས་སུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་པ་ན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་གཉིས་སུ་མེད་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ཅི་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཅི་ཞིག་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐུ་ནི་ གཉིས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བྱ་སྟེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། མཐུ་མདོ་ཙམ་དུ་བསྟན། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བཟླས་ནས་རྒྱ་ཆེར་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་དང་། སྐྱེ་འགག་མེད་པར་མ་ཁྱབ་པ་མེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་བདག མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་རང་བཞིན་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་མེད་པ་གཉིས་དང་། སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་མི་འདྲ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། གང་ཞིག་ང་ལ་ གཟུགས་སུ་བལྟ།།གང་ཞིག་ང་ལ་དགྲ་རུ་རྟོགས། །ལོག་པར་ཞུགས་པ་སོང་བས་ཏེ། །སྐྱེ་བོ་དེ་ནི་ང་མི་མཐོང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་བལྟ། །འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཆོས་ཉིད་ཤེས་པར་མི་རུང་སྟེ། །དེ་དག་རྣམ་པར་རིག་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། འཕགས་པ་ཡེ་ཤེས་སྣང་བའི་རྒྱན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་། མི་སྐྱེ་ཆོས་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱང་བདེ་བར་གཤེགས་དང་འདྲ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

为了断尽无量障碍，说'断尽障碍'，意思是从无始轮回以来所积累的烦恼障和所知障都已断除。
为了广说'远离一切障垢'的意义，说'断除地道所摄细微障'，意思是在成佛时，从初地到十地所有的细微障、细微所知障都已断除。
为了广说'获得一切种智'的意义，说'彼佛'，意思是当成佛时，通达一切法无颠倒，故称为佛。
为了广说'如开启珍宝器'的意义，说'彼如开启大力珍宝器'，意思是能圆满他众心愿的珍宝称为大力珍宝。当打开大力珍宝器时，显现各种大珍宝并能圆满自他心愿。同样，在佛地时，断尽烦恼障和所知障后，显现力、无畏等各种能圆满自他心愿的法，并能圆满自他心愿。
关于彼佛不二相及力有二，第三是所说的。关于佛是不二相，为什么呢？所取能取称为二，成佛时断除所取能取二执，故称不二。或者，有无二者称为二，成佛时非有非无，故称不二。
什么不是有呢？成佛时遍计所执的所取能取相不存在。什么不是无呢？因为圆成实有的体相存在。力是指不二相的功德。
两个偈颂略说不二相及力，第三个偈颂重复广说其义。
关于'一切法即是佛'，佛是指人无我、法无我、无生无灭之法。一切法遍及二无我和无生灭，佛法身的二无我本性、无生灭本性，与一切法的二无我、无生灭本性毫无差别，故称一切法即是佛。
因此，《圣金刚经》中也说：'若以色见我，以音声求我，是人行邪道，不能见如来。应观佛法性，导师法身故，法性非所识，故彼不能了。'
《圣智光庄严经》中也说：'无生法常如来，一切法如善逝。'

།སྨས་པ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། སངས་རྒྱས་བཞིན་དུ་ཆོས་ཡང་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རམ་སྙམ་པ་ལ། ཆོས་ནི་གང་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི ཆོས་ནི་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ནི་དང་པོ་ཉིད་ཀྱང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་ལས་གྲུབ་ལ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་ན་ཡང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་ན་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེས་ཀྱང་དེ་ནི་བསྟན་མ་ཡིན། ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། གཏོང་བ་པོ་དང་། ལེན་པ་དང་། རྫས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་དམིགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེས་སངས་རྒྱས་དེའི་རང བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དེ། རིན་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས། །དེ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེ་འབྱུང་ གནས་ནས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ།སངས་རྒྱས་དེ་ལས་ཀྱང་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་གཞི་བྱེད་པས་ ན་སངས་རྒྱས་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། །དེ་ནི་སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྤྲིན་ལས་ཆར་འབབ་ཅིང་འཆར་འབབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ནས་དང་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་ལོ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་སྨིན་ཅིང་ རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།སངས་རྒྱས་དེ་ལས་ཀྱང་ཆོས་བཤད་པའི་ཆར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཕབ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཞིང་དང་འདྲ་བ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་སངས་རྒྱས་བྱེད་པས་ན། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ནི་སྤྲིན་ དང་འདྲ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་མཐུ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སངས་རྒྱས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་ཡོད་པའི་གང་ཟག་དང་ཆོས་བདག་མེད་པ་དང་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བདག་མེད་པ་གཉིས་དང་། སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་མི་འདྲ་བ་མེད་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀུན་ཚོགས་པ་འམ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །བདག་མེད་པ་གཉིས་དང་། སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ཆོས་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ནང་དུ་མ་འདུས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀུན ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་དང་པོ་ཡང་ས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒྲུབ་པ་ལས་གྲུབ་ལ། སངས་རྒྱས་གྲུབ་པ་ན་ཡང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཚོགས་པར་ཡོད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀུན་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

说道：如果一切法都是佛，那么由于是佛的实有自性，法是否也如佛一样成为实有自性呢？对此，'法无有任何实有'。意思是说，凡夫众生所执著的能取所取遍计所执相，以及瓶子、毛毯等遍计所执相的诸法都是不存在的。
'白法之自性'，是说佛陀最初即由修习地、波罗蜜多、菩提分法而成就，在成佛时也安住于地、波罗蜜多、菩提分、力、无畏等自性中，故称为白法自性。
如此，是否说佛即是那些波罗蜜多的自性呢？为此说'彼亦不说此'。因为施者、受者、物品等三相所缘的遍计所执相的波罗蜜多诸法，由于非自性有，所以也不说遍计所执相的波罗蜜多是彼佛的自性。为什么？因为佛不是遍计所执法。
以上解说了无二相。'因是珍宝法之因，故如珍宝源'，譬如从珍宝源生出各种珍宝一样，从彼佛也生出无量所说法宝和力、无畏等无量法宝，由于是诸法宝生起的因缘基础，故佛如同珍宝源。
'因是善苗之因故，彼如云般许'，譬如从云降下雨水，以降雨为缘使稻谷等各种庄稼成熟茂盛。同样，从彼佛也降下各种说法之雨，在如同田地的众生心相续中生起布施等波罗蜜多善苗，因佛是此善苗生起之因，故说佛如同云。
这表明了大威力。'由与真如无别故一切法即是佛'，是说瓶子毛毯中所具有的人法二无我和无生灭的真如，与法身的二无我和无生灭的真如无有差别，故称一切法为佛。
'一切法即是佛'和'白法之自性'的意义，为显示此义而说'佛是诸法聚'。二无我和无生灭法称为佛，由于没有任何法不摄于空性法中，故称佛为诸法聚。
或者，佛陀最初由修习地、波罗蜜多、菩提分而成就，成佛时也具足地、波罗蜜多、菩提分、力、无畏等一切法，故称佛为诸法聚。

།ཆོས་ནི་གང་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེས་ཀྱང་དེ་ནི་བསྟན་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ན་ཆོས་ཀུན་བྲལ་བ་སྟེ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་གཟུང་བ་ དང་འཛིན་པས་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་པས་ན་ཆོས་ཀུན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་གཟུང་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དེའི་དུས་ན་མེད་པས་ན་ཆོས་ཀུན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིན་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས། །དེ་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་བཞིན། །ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རིན་ཆེན་མཆོག་རབ་ཆེ་ཡངས་འབྱུང་ཕྱིར་རིན་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེ་འབྱུང་གནས་ནས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ། སངས་རྒྱས་དེ་ལས་ཀྱང་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་།ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། །དེ་ནི་སྤྲིན་དང་འདྲ་ བར་འདོད།།ཅེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་པོ་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་ཆེར་འཕེལ་རྒྱུ་ཕྱིར་སྤྲིན་དང་འདྲ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་སྤྲིན་ལས་ཆར་ཕབ་ནས་ལོ་ཏོག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་པོ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཕབ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཞིང་དང་འདྲ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ནི་སྤྲིན་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་ཆར་འབེབས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་ དགུ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཆེན་ལེགས་བཤད་མི་ཟད་རབ་ཏུ་འབེབས།།ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཆར་ཆེན་ལེགས་བཤད་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ཕྱིས་འབྱུང་ལ། སྐྱེ་དགུ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་སྔར་བྱུང་མོད་ཀྱི། ཚིག་འདི་ལྟར་སྦྱར་ཏེ་ཆོས་ཆེན་པོ་ལེགས་པར་བཤད་ པ་མི་ཟད་པ་སྐྱེ་དགུ་དག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འབེབས་པས་ན་སྤྲིན་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྦྱར་རོ།།ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་བྱའོ། །ཆོས་དེ་ཡང་ཐོག་མར་ཡང་དགེ། བར་དུ་ཡང་དགེ། ཐ་མར་ཡང་དགེ། དོན་བཟང་ཚིག་བཟང་ བས་ན་ལེགས་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་དེ་ལན་ཅིག་རྟོགས་ན་འཁོར་བ་མཐའི་བར་དུ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབེབས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་པ་དེ་ཉིད་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ལ་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་པའི་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ལན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དག་རི་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱབས་ཚོལ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྱབས་ཚོལ་བས་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་ འབྱུང་གནས་ལྟ་བུ་དང་།སྤྲིན་ལྟ་བུའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་ན་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱབས་པས་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཐུའི་རྗེས་ལ་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།

关于'诸法皆不存在'以及'彼亦未说此'的含义，为了阐明其义，又说'或者诸法皆离'。在成佛时，由于所取和能取所遍计的任何法都不存在，故称为'离一切法'。或者，由于彼时无有所取能取特征的诸波罗蜜多，故称为'离一切法'。
为了阐明'珍宝为法之因，故如珍宝生处'之义，说'珍宝最胜广大生故如珍宝法生处'。譬如从珍宝生处生出各种珍宝一样，从彼佛陀也生出所说的珍贵法门，以及广大的法地、波罗蜜多、力、无畏等，因为是这些的生因，所以佛陀如同珍宝生处，此为其义。
为了阐明'善业果实之因故，彼如云般所许'之义，说'众生善业果实大增长因故如云'。譬如从云降下雨水，使各种庄稼增长茂盛，如是'众生'是指有情，如来也降下法雨，使有情心相续如田地般的波罗蜜多善业果实广大增长茂盛，故佛如云，此为其义。
为了阐明如何降下法雨，说'于众生降下善说不尽大法雨'。其中'大雨善说不尽'是后说的词，'于众生法雨'是先说的词，但应如此组合：因为将大法善说不尽降于众生心相续中，故如云，如是组合。
'大'是指地和波罗蜜多特征的大乘法。此法初善、中善、后善，义妙语妙，故称'善说'。此法一旦证悟，直至轮回终际也不会消失，故称'不尽'。'降下'是指对应被调伏的众生宣说之义。
关于'即彼成佛是无上皈依'有五偈。若问在佛力章节之后解说无上皈依特征有何关联？答：世间人寻求山等处作为皈依，声闻寻求涅槃作为皈依，而成就如珍宝生处、如云般具力的佛陀，是一切皈依者的皈依处，故为无上皈依。为了显示此义，在力之后解说无上皈依特征有其关联。

།རྒལ་བ་དང་། སྔར་སྐྱབས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པ་དང་འདིར་སྐྱབས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པར་གཉིས་སུ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ནས། ལན་གཉིས་སུ་བཟླས་ཏེ་བཤད་ཅེ་ན། སྔར་ནི་གང་ཟག་གི་ཁྱད་པར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐེག་ཆེན་མཆོག་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་སྐྱབས་སོང་བས། དེ་ཉིད་སྐྱབས་སུ སོང་བའི་མཆོག་ཏུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་ལ།འདིར་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དག་རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོ་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་ནས་རི་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་པ་དག་འཁོར་བའི་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་ནས་བདག་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་དཀོན་ མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་གང་ཟག་དེ་དག་པས་གང་ཟག་གང་སངས་རྒྱས་གང་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱས་ནས་བདག་ཉིད་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ སྐྱབས་གཞན་པས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ།བདག་དང་གཞན་གཉི་ག་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱབས་སུ་སོང་བས་སོ། །དེའི་སྐབས་སུ་ནི་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་སྐབས་བཤད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཁྱད་པར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བྱས་པས་ཏེ། སུས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པས་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྟོན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །སངས་རྒྱས་པ་ནི་སྐྱབས་ཡིན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ།སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་སྐྱབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅི་ལས་སྐྱོབ་ཆེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཚེ་གསུམ་ལས་སྐྱོབ་པས་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་སྐྱབས་ཞེས་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་ཉོན་མོངས་ཚོགས་ཀུན་དང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་ཀུན་སེམས་ལ་མི་འབྱུང་ཞིང་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པར་གྱུར་པ་ན་ཉོན་མོངས པ་ལས་སྐྱོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཉེས་སྤྱོད་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དང་། །ཞེས་བྱ་བས། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་པར་བསྟན་ཏེ། མཚམས་མེད་པ་ལྔ་དང་། མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་མཚམས་མེད་པ་ ལྔ་དང་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་མི་མཛད་པ་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒ་དང་ཤི་བ་དག་ལས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བས་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་པར་སྟོན་ཏེ། འདིར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སུ་ཟིན་གྱིས་ཀྱང་། མ་སྐྱེས་པར་རྒ་བ་དང་ འཆི་བ་མི་སྲིད་པས་སྐྱེ་བ་ཡང་དོན་གྱི་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བས་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་བདག་གི་ སྐྱབས་སུ་བདག་གྱུར་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་སྐྱབས་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །ད་ནི་སངས་རྒྱས་ན་སེམས་གཞན་ལ་ཡང་སྐྱབས་རྣམ་པ་ལྔ་བྱེད་པས་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཚེ་བ་དག་ནི་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་སོ།།དེ་ལ་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱོབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ལོང་བས་ནི་མིག་རྙེད། འོན་པས་ནི་སྒྲ་ཐོས། སྨྱོན་པས་ནི་དྲན་པ་རྙེད། ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལོ་ཉེས་ནི་ཞི་བར་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཏེ། འདི་ནི་གཞན་ གྱི་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ།།ངན་སོང་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བས་ངན་སོང་ལས་སྐྱོབ་པ་སྟོན་ཏོ།

如果问到：为什么要两次重复解释皈依，前面讲皈依和这里讲皈依有什么区别？回答是：前面是从人的差别角度而言，为了大乘殊胜而皈依三宝，说明那就是最殊胜的皈依。而这里是说世间人因为害怕国王和盗贼等而皈依山岳等，声闻人因为害怕轮回的生老病死等而为了自我保护皈依三宝，比这些人更殊胜的是那些为了获得所皈依的佛果位，愿自己成为一切众生的救护而皈依三宝的菩萨，他们的皈依最为殊胜，因为他们是为了救护自他一切损害而皈依的。
在那个场合是从人的角度来讲皈依，而不是从菩提的角度来讲。这种皈依的差别是从菩提的角度来说的，即谁获得无上菩提，谁就成为自他的救护，是无上皈依，这就是其中的差别。
关于'成佛即是皈依'，是说断除烦恼障和所知障，通达一切法，成佛即是皈依。从什么中救护呢？因为能从烦恼、业、寿命三者中救护，所以说成佛即是皈依。
关于'恒时一切烦恼聚'，是说能从烦恼性的烦恼中救护，即成佛后乃至轮回边际，见断和修断的一切烦恼都不会在心中生起，不被烦恼所染，这就是从烦恼中救护的意思。
'一切诸恶行'是说从业的烦恼中救护，五无间罪和十不善等称为恶行，成佛后不造作五无间罪和十不善等，这就是从业的烦恼中救护的意思。
'以及老与死'是说从寿命的烦恼中救护，这里虽然没有明说'生'，但是没有生就不可能有老死，所以应当知道'生'是以意义的力量表达出来的。成佛后不会有生老病死等，这就是从寿命的烦恼中救护的意思。
这个偈颂显示自己成为自己的皈依，因此说明成佛即是皈依。现在成佛后对其他众生也作五种救护，所以是无上皈依。
关于'一切诸损害'等一个偈颂，其中从一切损害中救护是说：通过如来的加持力，盲人获得眼目，聋者能听到声音，疯狂者获得正念，各种疾病和饥荒得以平息等，这是对他人的一种救护。'恶趣及'是说从恶趣中救护。

།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་བཏང་བས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་རེག་ནས་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱས་ཏེ། མཐོ་རིས་སུ་ སྐྱེ་བར་བྱས་པ་དང་།ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་འོད་དེས་རེག་ནས་ངན་སོང་དུ་མི་སྐྱེ་བར་བྱས་ཏེ། འདི་ནི་གཞན་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ཐབས་མིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་བསྟན་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ སྣ་ཚོགས་ཐལ་བ་ལ་ཉལ་བས་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་ཚོལ་བ་དང་།ཚེར་མ་ན་ཉལ་བས་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་ཚོལ་བ་དང་བྲག་ཁ་ནས་མཆོང་བས་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་ཚོལ་བ་དག་ནི་དེ་ལས་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐབས་མ་ཡིན་ པ་ལ་ཞུགས་པའི་མུ་སྟེགས་པ་དེ་དག་ལམ་ངན་པ་དོར་དུ་བཅུག་ནས།མཐོ་རིས་ཀྱི་ལམ་དང་། དགེ་བ་བཅུ་དང་ཐར་པའི་ལམ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལ་འགོད་དེ་འདི་ནི་གཞན་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འཇིག་ཚོགས་ནི་ཞེས་བྱ་བས་འཇིག་ཚོགས་ལ་སྐྱབ་པ་ སྟོན་ཏེ།བདག་དང་བདག་གི་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ནས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀོད་པ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལས་ སྐྱོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་གཞན་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་བཞི་པའོ། །ཐེག་ཆུང་ལས་ཞེས་བྱ་བས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལས་སྐྱོབ་པ་བསྟན་ཏེ། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་དག་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཞུགས་པའམ། འཇུག་ཏུ་འདོད་པ་རྣམས་དེ་ལས་བཟློག་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་ པ་ནི་ཐེག་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་གནས་གཞན་སྐྱོབ་པ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱབས་ནི་དམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཡང་སྐྱབས་རྣམ་པ་ལྔ་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་པས་ནི་སྐྱབས་དམ་པ་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་གསུམ་པས་སྐྱབས་དེ་ཉིད་དཔེ་མེད་པ་དང་།མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་སྐྱབས་པས་ཀྱང་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོང་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པར་བསྟན་པའི་དོན་གཉིས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་དོན་དུ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་སྐྱབས་ནི་དཔེ་མེད་མཆོག་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་སོ། །སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་བདག་དང་གཞན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱབས་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱབས་དང་སྐྱབས་འདི་གཉིས་སུ་ འདྲའོ་ཞེས་དེ་དང་བསྟུན་ཅིང་འདྲ་བར་གཞལ་དུ་རུང་བ་འཇིག་རྟེན་གང་ན་ཡང་མེད་པས་ན་དཔེ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་པ་དག་རི་ལ་སོགས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་བས། སྐྱབས་འདི་དམ་པ་ཡིན་པས་ན་ མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ན་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་འཆི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་སྐྱེ་འཆི་ཀུན་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཕན་ཆད་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་ཚེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་པར་བསྟན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །ངན་སོང་ཀུན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཕན་ཆད མཚམས་མེད་པ་ལྔ་དང་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདིས་ནི་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ཚིག་དེ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ནས་བདག་གི་སྐྱབས་སུ་བདག་འགྱུར་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

又复如来放光，触及地狱等恶趣众生之身，令一切恶趣苦痛平息，使之往生善趣，又对欲生恶趣者，光明触及后使其不生恶趣，此为救护他人之二种。
'非方便'者，即示现从非方便中救护，外道以种种见解，卧于灰尘中求解脱与善趣，卧于荆棘上求解脱与善趣，从悬崖跳下求解脱与善趣，皆不能从中获得解脱与善趣，故称非方便。
令入非方便之外道舍弃恶道，安置于善趣之道、十善及解脱道八正道支，此为救护他人之三种。
'萨迦耶见'者，示现从萨迦耶见中救护，对于无我我所之五蕴执著我与我所见者，即萨迦耶见众生，为其宣说声闻、缘觉之补特伽罗无我法，安置于声闻涅槃，此即从萨迦耶见中救护，此为救护他人之第四种。
'从小乘'者，示现从小乘中救护，不定种性者入于声闻乘或欲入声闻乘者，令其回转安置于大乘，此即从乘中救护，此为救护他人之第五种。
'是故为殊胜救护'者，由于对其他众生作此五种救护，故成佛即为殊胜救护、无上救护之义。
此即以第三偈颂显示此救护无与伦比、最为殊胜，超越世间与出世间，较诸救护亦为无上，如上以第一、第二偈颂所示二义，为显示无上之义。
故说'佛之救护无比最胜'等一偈。成佛即成为自他所依，故为佛之救护，此救护与佛之救护二者相同，世间中无可与之相比衡量者，故称无比。
较诸世间人依止山等为救护，及声闻依止涅槃为救护，此救护最为殊胜，故称最胜，因此即为无上救护。
云何为无上，故说'生死'等，若成佛即护持远离一切生死。何以故？佛位之后不复有生老病等，此即示现从寿命烦恼中救护。
'烦恼'者，若成佛即护持远离烦恼。'从一切恶趣'者，即护持远离业烦恼。何以故？佛位之后不造五无间等十不善业，此即示现从业烦恼中救护。
以上诸句即示现成佛后自身成为自己之救护。

།ང་སངས་རྒྱས་ན་གཞན་གྱི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་ པ་ཡང་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྣ་ཚོགས་འཇིགས་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་འཇིགས་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་ཀྱང་སྲུང་བར་བྱེད། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུས། ལོང་བས་མིག་རྙེད་པ་དང་། འོན་པས་རྣ་བས་སྒྲ་ཐོས་པ་ལ་ སོགས་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ན་འཇིག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་བདག་མེད་པ་བདག་གིར་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆོས་གང་ཟག་ ལ་བདག་མེད་པ་བསྟན་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། འཇུག་ པར་འདོད་པ་རྣམས་དེ་ལས་བཟློག་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་བཀོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་མང་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་མང་པོ་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འོད་བཀྱེ་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་ སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་བྱས་ཏེ།མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་འོད་ཀྱིས་རེག་པས་དེར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐབས་མེད་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ན་ཐབས་མེད་པར་སོང་བ་རྣམས་ སྲུང་བར་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐབས་མེད་པ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་ཐལ་བ་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉལ་བའི་སྒོ་ནས་ཐར་པ་དང་། མཐོ་རིས་ཚོལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཐར་པའི་ལམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་ལམ་དགེ་བ་བཅུ་སྟོན་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པས་ནི་རྒྱུ་གང་གིས་ན་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་སྟོན་ཏེ། སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །གང་ཞེ་ན། བདག་གི་དོན་མཐར་ཐུག་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་མཐར་ཐུག་པའོ། །དེ་ལྟར་ བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མཐར་ཐུག་པས་ན་རྒྱུ་དེས་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་བདག་གི་དོན་མཐར་ཐུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ལུས། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ནམ་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཆོས་སྟོབས་དང་།མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཐོབ་སྟེ། དེ་བས་ན་བདག་གི་དོན་མཐར་ཕྱིན་ཏོ། །གཞན་གྱི་ དོན་མཐར་ཐུག་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ཆོས་ལ་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་རིག་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་མཐར་ཕྱིན་པའོ། །དམ་པའི་ཆོས་ལ་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་རིག་།ཅེས་བྱ་བས་ཆོས་ལ་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་རིག་པ་བསྟན་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་ལ་ལེགས་པར་བཤད་པ་ གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་སེམས་ཅན་འགོད་ཅིང་འདུལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ།འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་ནི། མི་གཙང་བ་བསྟན་པས་འདུལ། ཞེ་སྡང་ཅན་ལ་ནི་བྱམས་པ་བསྟན་པས་འདུལ། གཏི་མུག་ཅན་ལ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བསྟན་པས་ འདུལ་བ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདིས་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་སྙིང་བརྩེས་ཕ་རོལ་སོང་། །ཞེས་བྱ་བས། སྙིང་རྗེ་མཐར་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏེ། ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་དུས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ནས་སྐྱེ་བ་རྣམས་ ནི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་སྙིང་རྗེ་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི། སྙིང་རྗེས་ཕ་རོལ་སོང་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྙིང་རྗེའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པར་ཐོབ་པ་ལ་སྙིང་བརྩེས་ཕ་རོལ་སོང་ ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་བའི་མཐུས་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་སངས་རྒྱས་སུ་གྲུབ་པའི་སྙིང་རྗེས་ཕ་རོལ་སོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཐབས་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ།

为了说明我成佛后也成为他人的皈依处，故说'种种怖畏'等。佛陀能护持众生远离种种怖畏。为什么呢？因为以如来之力，使盲者得眼、聋者闻声等。
'一切萨迦耶'者，成佛后能护持远离一切萨迦耶。如何护持？对于执著无我的天人等，为其宣说声闻乘和独觉乘补特伽罗无我法，令其证入涅槃。
'乘'者，成佛后能护持远离小乘。如何护持？对于不定种性者入于二乘或欲入二乘者，令其转向并安置于大乘。
'众多苦'者，成佛后能护持远离众多苦。如何护持？如来以放光方式息灭地狱等众生之苦，令其转生善趣，又以光触及将生地狱者，令其不生地狱。
'无方便行'者，成佛后能护持远离无方便行者。如何护持？无方便即外道以卧荆棘灰尘等方式求解脱和善趣，对彼等开示解脱道菩提分法，并开示善趣之道十善。
第四偈颂说明何因成就佛果即是无上皈依之因。无上皈依之因有二：一者自利究竟，二者他利究竟。以自他二利究竟之因而具足无上皈依之力。
关于自利究竟，说'佛陀圆满具足诸功德身'。成佛时得佛陀功德力、无畏、不共法、菩提分等不共功德法之法身、圆满报身、化身，故自利究竟。
他利究竟亦有二：了知以法调伏众生及究竟大悲。'了知以正法调伏众生'说明了知以法调伏众生，即通达以十二分教正法善说调伏安置众生之方便：以不净观调伏贪欲者，以慈心调伏嗔恚者，以缘起调伏愚痴者。此说明具足智慧。
'悲愍一切众生到彼岸'说明究竟大悲。'众生'即三界众生，三世所摄，从四生中出生者。对彼等思维'当拔除其苦'的大悲圆满究竟，即'悲至彼岸'。或以大悲力获得一切功德圆满，称为'悲至彼岸'。或以悲愍众生之力而成就究竟佛果，称为'悲至彼岸'。此说明具足方便。

།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་ནི་བདག་གཞན་གཉི་ག་སྐྱོབ་པར་ནུས་པ་ཐབས་ དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ནི་སྐྱབས་བླ་ན་མེད་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་དེ་འདིར་སྐྱབས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་དགོངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན་བདག་གི་དོན་ཡང་མཐར་ཐུག་གཞན་གྱི་དོན་ཡང་མཐར་ཐུག་པས་ན་སངས་རྒྱས་པ་ནི་ འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སྐྱབས་གཞན་ལས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་བླ་ན་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་པས་ནི་དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱབས་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཇི་སྙེད་ཅིག་གི་སྐྱབས་བྱེད་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་ སྐྱབས་བྱེད་པ་དེ་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱབས་བྱེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་ཡང་དེར་ཐུག་ གོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་ཡང་དེར་ཐུག་གོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་གར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་སྐྱབས་མཛད་པའི་མཐའ་ཡང་དེར་ཐུག་གོ། །དོན་དུ་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་ མཐའ་ཡང་ཐུག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཡང་ཐུག་པ་མེད་དོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཐུག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཡང་ཐུག་པ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་ལ་ཐུག་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་བསྐྱབ་པའི་མཐའ་ཡང་ཐུག་པ་མེད་དོ།།འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སྐྱབས་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྙེད་ཅིག་གི་སྐྱབས་མཛད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རིགས་ཡོད་པ་དང་། རིགས་མེད་པ་དང་། རིགས་ མ་ངེས་པ་ལ་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་སྐྱབས་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་བྱེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྐྱོབ་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྐྱབས་དང་ཉན་ཐོས་ལ་ སོགས་པའི་སྐྱབས་པས་ཀྱང་སྐྱབས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་།ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་སྐྱོབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་ནི། །བཟློག་པ་དང་ནི་འཕེལ་བར་རིག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་ བསྔལ་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་པར་བྱ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྱབས་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱབས་བླ ན་མེད་པའི་དོན་བསྟན་ནས།ད་ནི་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་དེ་དག་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ལ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དེ་ཕུང་པོ་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལས་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་བར་དུ་དག་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དག་དང་། རྣམ་ པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ལ་ཡོད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དག་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ལས་ཀུན་གཞི་དག་ན་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དག་ན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ།

如是菩萨以方便智慧能救护自他二者，方便智慧二者是无上皈依生起之因。
所谓'于此佛陀被视为皈依之尊'者，如是成佛时，自利圆满他利亦圆满，故成佛是世间与出世间皈依中最胜无上者。
第五偈颂说明三种义：何时为众生作皈依、为几许众生作皈依、为何作皈依。
为说明何时为众生作皈依，故说'乃至世间'，即虚空界之边际即是世界之边际。
世界之边际即是众生界之边际。众生界之边际所至处，即是诸佛世尊救护众生之边际所至处。
实际上，如虚空界无边际，如是世界亦无边际。
如世界无边际，如是众生界亦无边际。
如众生界无边际，如是诸佛世尊救护众生亦无边际。
意为直至轮回边际作皈依。
若问为几许众生作皈依，为此说'一切众生'，意为对具种姓者、无种姓者、不定种姓者等一切众生作皈依。
所谓'佛陀皈依是广大'者，如是直至轮回边际为一切众生作皈依，故佛陀救护众生较世间皈依与声闻等皈依更为殊胜广大。
若问为何救护，为此说'遣除一切诸苦恼，增长一切诸圆满'，意为为遣除众生生老病死等诸苦，为增长世间与出世间一切圆满而作皈依。
所谓'所依转依偈颂六'者，说明无上皈依义后，今为说明所依转依义而作六偈颂。
其中所谓'所依'是指从色蕴乃至识蕴等五蕴，断除彼等蕴中烦恼障与所知障后，成为清净法界与无分别智慧，称为所依转依。
其中色、受、想、行四蕴，以及识蕴中从眼识乃至染污意识清净时，成为清净法界。
阿赖耶识清净时，成为无分别智慧。
或者，色、受、想、行清净，以及八识中之空性清净时，成为清净法界。
八识中阿赖耶识清净时，成为大圆镜智。
染污意识清净时，成为平等性智。

།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ན་ སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རོ།།མིག་ནས་ལུས་ཀྱི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་དག་ན་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལྔ་ཐོབ་པ་ལ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་བྲལ་བ་དང་།གཉེན་པོའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པས་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། མདོར་ན་དོན་དེ་བསྟན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ དུས་རིང་རྟག་ལྡན་པ།།ཞེས་བྱ་བ་དང་། གང་ལ་བྱང་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གཉིས་སུ་སྦྱར་ཏེ། ས་བོན་ནི་བག་ཆགས་ལ་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་སོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ ཆགས་སོ།།དུས་རིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དེ་དག་ཀྱང་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟག་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དེ་དག་ཀྱང་སྔོན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་འགའ་ཡང་འཕགས་པའི་ལམ་གྱིས་མ་སྤངས་ མ་བཅོམ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་བོན་དང་བྲལ་བ་བསྟན་ཏོ། །བག་ཆགས་དེ་དག་གཉེན་པོ་གང་གིས་སྤངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྤོང་བ་རྒྱ་ཆེ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་བྱང་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་དག་ཇི་ ལྟར་སྤོང་བར་བྱེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏེ།རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེས་སྤོང་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཆེན་ པོའི་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་དགུ་དགུ་ཡོད་པས་སྤོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ལ་བྱང་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡེ་ཤེས་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་བྱས་ནས་གང་གི་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བྱང་བར་གྱུར་ན་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།འདིས་ནི་གཉེན་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ། །གནས་གྱུར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་པས་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལྔ་ཐོབ་པ་ནི་གནས་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་དཀར་པོའི་ ཆོས་མཆོག་ཡོན་ཏན་ལྡན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཆོས་ལྔ་ཐོབ་པ་དང་། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་བས་ན་དཀར་པོའི་ཆོས་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་ལྡན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉན་ ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དེ་མེད་པས་ན་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།།གོང་དུ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་སྤང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་གཉིས་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལམ་དག་དེ་ཐོབ་ ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་ཐོབ་པ་དང་།དེའི་ཕྱིས་ནས་ཐོབ་པར་ཤེས་བྱ་མཐའ་དག་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལམ་ཐོབ་པས་ལམ་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་མ་ལུས་པར་སྤངས་ སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་ངོས་བཞིན་དུ་སྟོང་པར་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིས་ནས་ཐོབ་པ་ཤེས་བྱ་མཐའ་ཡས་པ་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དུས་གསུམ་གྱིས་ བསྡུས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུར་མཐོང་ངོ་།།ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ འཕགས་ཤིང་ཁྱད་ཞུགས་པར་སྟོན་ཏོ།

意识转变为妙观察智。从眼识到身识的五种识转变为成所作智。获得四智和清净法界这五种转依，称为五种转依。
以六偈颂阐述转依，第一偈颂的总义是远离违品种子和具足对治圆满的转依，简言之，即阐明此义。
'烦恼所知障种子，长时恒常相随逐'这两句，种子是指习气。烦恼障种子即烦恼障习气，所知障种子即所知障习气。'长时'是指这些习气从无始轮回以来积累的意思。'恒常'是指这些习气在先前凡夫时期从未被圣道所断除、摧毁的意思。这表明远离违品种子。
若问这些习气由何对治所断，为此说'广大遍断而清净'，即说明断除。若问如何断除，则说'广大'是指从初地到十地的出世间智慧道称为广大，意思是由此智慧断除。'遍一切'是指每一地都有上上等九种大智慧来断除的意思。
'于何得清净'是指以这些智慧作为对治，在何者心中烦恼和所知障得以清净，则获得转依的意思。这表明具足对治圆满。
'获得转依'是指如是断除二障而获得四智和清净法界五法，称为获得转依。
'具足佛白法最胜功德'，是指如是在佛地获得五法，以及力、无畏、不共等圆满功德，故称具足白法最胜功德。声闻等无此功德，故称最胜。
上文说二障由出世间智慧道断除，为显示有二种智慧道，故说'为得无分别智慧道'。获得极清净无分别智慧道，及其后得以一切所知为境的清净世间智慧道，由此二道断尽二障的意思。
其中，极清净无分别智慧见一切法如虚空般空性。其后得清净世间智慧以无边所知为境，见三世所摄一切世界万物如幻如阳焰。
现在两偈颂说明虽然声闻和独觉也有转依，但如来的转依较彼等更为殊胜超越。

།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ནི་དེར་བཞུགས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་དེར་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་དེ་བརྙེས་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རི་དབང་མཐོ་སྟེང་བཞུགས་བཞིན་འགྲོ་ལ་གཟིགས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིའི་དབང་པོ་ནི་རི་རབ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་ལ་ཞིག་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་ ན་གནས་ནས་ཕྱོགས་བཅུར་བལྟས་ན་ཉེ་བ་ཡང་མཐོང་ངོ་།།རིང་བ་ཡང་མཐོང་། བཟང་བ་ཡང་མཐོང་། ངན་པ་ཡང་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལས་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མཐོན་པོ་དེ་བརྙེས་ནས།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་གཟིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཞི་བར་མངོན་དགའི་འགྲོ་ལའང་ཐུགས་རྗེ་ཅན། །སྲིད་ལ་མངོན་དགའི་འགྲོ་ལ་ཅི་ཞིག་སྨོས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཐུགས་རྗེས་ཀུན་ལ་ གཟིགས་ནས་ཉན་ཐོས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མེད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤངས་ཏེ་བདག་འབའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་པ་དེ་དག་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཉེ་བར་གཉེན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མ་བྱས་པ་དང་།ཤེས་ བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཐོབ་བོ་ཞེས་དེ་དག་ལ་ཡང་ཐུགས་རྗེ་དགོངས་ནས་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆོས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་བདག་གི་དོན་ཙམ་ཡང་བྱེད་མི་ནུས་པ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་མང་པོས་རྟག་ཏུ་གཟིར་ཅིང་འདོད་པ ལྔའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བར་གྱུར་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།ཐུགས་རྗེ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁྱད་པར་རིང་བའི་འཇིག་རྟེན་ངན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱད་པར་རིང་བའི་འཇིག་རྟེན་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ཡོན་ཏན་ཁྱད་ཞུགས་པར་འཕགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་ངན་པ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཏེ། འཁོར་བ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པས་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཕྱེ་ན་དུ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།།དེ་བས་ན། འཇུག་དང་རབ་འཇུག་མི་འཇུག་གནས་མི་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི། རྟག་ཏུའང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་མཛད་དེ་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ འཇུག་པས་ན་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། མཆོག་ཏུ་འཇུག་པས་ན་རབ་ཏུ་འཇུག་ཅེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ལ་ཉན་ཐོས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་གཞན་དུ་ གྱུར་པ་བས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནས་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ནི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་མི་འཇུག་པས་ན་གནས་མི་འཇུག་ཅེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཡུལ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པའོ། །ལྡོག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་འཇུག་།སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་འཇུག་སྟེ། བདག་སྤྱོད་པ་ལ་ལོག་པས་ན་ལྡོག་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་ལ་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དུས་ཀུན་དུ་འཇུག་པས་ན་ཀུན་འཇུག་སྟེ། ལན་ཅིག་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་ནས་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཀུན་ལ་ཡང་ འཇུག་པས་ན་ཀུན་འཇུག་ཅེས་བྱའོ།།གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་སྟོན་པ་ལ་འཇུག་།མཇུག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། རྣམ་པ་གཉིས་སྟོན་པ་ལ་འཇུག་པས་ན་གཉིས་འཇུག་ཅེས་བྱའོ། །མི་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ དོན་དུ་གཉིས་སུ་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

因此说了'如来住于彼处'等一个偈颂。其中，如实通达法界之故称为如来，'如来住于彼处'的意思是获得并通达了其他殊胜无漏界的意思。
'如同住于山王顶上观察众生'，山王即须弥山，如有众生住在须弥山顶上观察十方，则能见到近处、远处、善者、恶者。如是诸如来也超越声闻缘觉的殊胜境界，获得如来更高的殊胜境界后，以大悲观察一切众生，此为其义。
'对乐寂静众生亦具大悲心，何况贪著轮回众生更不待言'，如是以大悲观察一切后，声闻无大悲心，舍弃众生利益，仅为自利而入寂灭涅槃，他们未能利益无始以来亲近的众生，也未断除所知障、未获得一切智智。对他们也生起大悲心，更何况对于普通众生，他们虽喜好世间法却连自利也无法成办，经常被诸多痛苦所逼迫，被五欲功德所系缚的轮回众生，更是生起大悲心，此为其义。
'对于远离殊胜的恶劣世间'中，远离殊胜的世间是指声闻缘觉，因为他们与如来之间有功德的差别。恶劣世间是指凡夫，因为他们未超出轮回。现在第三个偈颂说明殊胜境界分别有多少功德的差别。
因此说了'趣入、善入、不入、住不入'等一个偈颂。如来的殊胜境界恒时唯作众生利益，为利他而趣入故称为趣入。此殊胜境界是一切法中最殊胜的，因最胜趣入故称为善入，超胜一切世间法，也超胜声闻出世间的殊胜境界故。
'住不入'中，住是指殊胜境界，因不入三种烦恼因故称为住不入。三种烦恼因是：亲近境界、非理作意、未断随眠。
'还灭'中，此殊胜境界不入烦恼，也不入罪恶不善，因远离自行故称为还灭。'普入'中，因一切时入故称为普入，一旦获得殊胜境界，直至轮回边际也不会退失故。或者因为趣入一切烦恼对治法故称为普入。
'二'中，最初示现成正觉而趣入，最后示现涅槃而趣入，因趣入二种示现故称为二入。'不二'中，意思是实际上不趣入二相。

།གཉིས་སུ་མི་འཇུག་པ་ནི་འཁོར་བར་ཡང་མི་འཇུག་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཐའ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་མི་འཇུག་གོ། །སྙིང་རྗེས་འདུས་མ་ བྱས་སྤངས་པས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་མི་འཇུག་གོ།།མཉམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་སུ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་ན་མཉམ་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་བས་འཕགས་པས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་འགྲོ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཀུན འགྲོ་འཇུག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེར་འཇུག་པས་ན་ཀུན་ འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་དང་ལྡན་པས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་གཉེན་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱ་ ཆེར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པས་ནི་སྔ་མའི་ཕྱེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཀུན་དུ་སོང་བའི་དོན་མདོར་བསྟན། ཕྱི་མའི་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི་དོན་དེ་ཉིད་བཟླས་ཏེ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་དོན་ནམ་མཁའ་དང་མཐུན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ཀུན་དུ་སོང་སྟེ་ཁྱབ་པར་སྟོན་ཏེ།དེ་བས་ན། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རྟག་ཏུ་ཀུན་སོང་འདོད། །དེ་བཞིན་དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་ཀུན་སོང་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་འདི་དུས་གསུམ་དུའང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཀུན་དུ་ འགྲོ་བར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཟག་པ་མེད་པ་དེའང་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པ་དང་ཁྱབ་པར་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིར་ནི་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པའི་དོན་མདོར་བསྟན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་རྟག་ཏུ་ཀུན་སོང་འདོད། །ཅེས་བྱ་བའི་ དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་གཟུགས་ཡུལ་ཀུན་དུ་སོང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་འདི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་རིང་པོ་དང་། ཐུང་ངུ་དང་། དཀར་པོ་དང་། དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་ལ་ཁྱབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་ཀུན་སོང་འདོད། །ཅེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཚོགས་ཀུན་སོང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ དེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཁྱབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཀུན་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་ རྒྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ།ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་ན་བདག་དང་སེམས་ཅན་དུ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་། བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཡང་དེ་ཡིན་ལ། སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ས་བཅུ་རིམ་གྱིས་བསྒོམས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་བདག་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་མཉམ་པ་ ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

不二入者，是因为既不入轮回，也不入涅槃。其中具慧者因断除有为之边而不入轮回。由于悲心舍离无为故也不入涅槃。
关于'平等'，由于在断除一切烦恼的解脱上，声闻、缘觉、佛陀之间无有差别，故称为平等入。
关于'差别'，由于断除所知障以及力、无畏等功德，超胜于声闻的其他境界，故称为差别入。
关于'普遍性'，对一切众生三种乘法皆普遍趣入。
'欲求如来圆满转变'，意为欲求如来境界转变为具足上述功德差别。
关于'由具最胜故广大趣入即是普入'，由具无漏法故称为具最胜，或由具足一切烦恼对治法故称为具最胜。因此称为趣入一切对治法的广大趣入。
第四偈颂上半部分略说前面佛性普遍趣入的意义，下半部分则重复并广说此义，以虚空相应的方式显示佛性普遍趣入遍及之义。
因此说道：'如同虚空恒常普遍，如是彼亦恒常普遍。'譬如虚空于三时中遍及瓶、毯等一切事物，如是无漏法界亦遍及一切众生心相续中，此为其义。此处略说遍及之义。
为广说'如同虚空恒常普遍'之义，故说'如同虚空遍及色境'。譬如虚空遍及长、短、白、红等一切色相，如是法界亦遍及一切，此为其义。
为广说'如是彼亦恒常普遍'之义，故说'如是彼亦遍及众生众'。如同虚空般，无漏法界亦遍及一切众生心相续，此为其义。
从佛陀对一切众生皆为自性亲近圆满中当知'遍及众生众'之义。佛陀是法界自性，在初地证悟法界遍一切之相时，获得自他众生平等性，通达'我是何者众生亦是彼，众生是何者我亦是彼'。
渐次修习此平等性直至十地，至佛地时圆满通达一切众生与自身，称为遍及一切众生众。'亲近'之义即是通达平等性之义。

།བརྒལ་བ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་རྟག་ཏུ་ཡོད་ལ་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཡང་ཁྱབ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མ་རྟོགས་ཤིང་སངས་རྒྱས་མ་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་པ་རྩོམ་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཐམས་ཅད་དུ་སོང་ཡང་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མི་མཐོང་བར་དཔེ་དང་བཅས་པར་སྟོན་ཏེ། དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཡི་སྣོད་ཆག་ན། །ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་མི་སྣང བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཆུ་མེད་པའི་སྣོད་དུ་ཡང་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་མི་འབྱུང་ལ་སྣོད་ཆག་པའི་ནང་དུ་ཡང་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་མི་འབྱུང་སྟེ་འདི་ནི་དཔེའོ། །དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་སེམས་ཅན་ངན་པ་ལ། །སངས་རྒྱས་གཟུགས་ནི་མི་ སྣང་ངོ་།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཅན་གང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཆུའི་སྣོད་དང་འདྲ་བ་ལ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཆུས་མ་བཀང་བ་དང་། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པས་ སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་སྣོད་དང་འདྲ་བ་སྣོད་ཆག་པ་ལྟ་བུར་སེམས་ཉམས་པར་བྱས་ལ།སྣོད་ཆག་པ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་ངན་པས་བདག་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་མཐོང་བར་ གྱུར་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་འདི་བསགས་པ།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདུལ་བའི་གདུལ་བྱ་ཡོད་ན། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བས་ན་དེ་དག་གིས་མཐོང་བར་འགྱུར་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གདུལ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་རྣམས་བཏུལ་ནས་ དཀའ་བ་མེད་པར་གྱུར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་དེ་དག་གིས་མི་མཐོང་བ་དཔེ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་སྟེ།དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཇི་ལྟར་མེ་ནི་གཞན་དུ་འབར། །གཞན་དུ་ཡང་ནི་ཞི་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་ ཞེས་བྱ་བ་ནི།མེ་དང་ཤིང་ཡོད་པའི་གནས་ལ་སྙེགས་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་འདི་དག་གང་ན་མེ་དང་ཤིང་ཡོད་པའི་གནས་ན་ནི་འབར་གྱི། གནས་གང་ན་མེ་དང་ཤིང་མེད་པར་ནི་མི་འབར་བས་གཞན་དུ་ཡང་ཞི་བར་འགྱུར་ཞེས་ཏེ་འདི་ནི་དཔེའོ། །དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྣང་བ་དང་ནི་མི་ སྣང་བ།།སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་ཤིང་ཡོད་པའི་གནས་ནི་འབར། ཤིང་མེད་པའི་གནས་ནི་མི་འབར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གང་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཤིང་སྤུངས་པ་དེ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་ཡིན་པས་གནས་དེར་སངས་རྒྱས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་སྟོན་པས་སེམས་ཅན་གྱིས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གདུལ་བར་བྱ་བའི་སྐལ་བ་ ཅན་རྣམས་ནི་བཏུལ་ནས་སངས་རྒྱས་མཐོང་བའི་སྐལ་བ་མེད་ན་སངས་རྒྱས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ན་དེ་དག་གིས་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མི་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་བྱ་བ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་ དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་ནས།ད་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དག་བདག་གི་དོན་གྱི་ལས་བྱེད་པ་ན་ཡང་འདི་ལྟར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་བརྩམས་པ་དང་འབད་པ་མེད་པས་ན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པས་ན། བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རྒྱུན་ཆད་པས་ན་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་དེ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་སྟེ། དགོངས་པ་དང་བཙལ་བ་དང་འབད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ བས་ན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའོ།།བདག་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བའི་མཐའ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་བར་དུ་མཛད་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ།

问难：如果法界恒常存在且遍及一切众生，为何众生不能证悟法界、不能见到佛陀呢？对此问难，以五个偈颂回答。第五个偈颂的总义是：虽然法界遍及一切，但非法器的众生不能见到佛陀，这以比喻来说明。
为了说明比喻，说道：'如同水器破损时，月亮影像不显现。'譬如无水的器皿中月影不现，破损的器皿中月影也不现，这是比喻。
为了说明意义，说道：'如是恶劣众生中，佛陀身相不显现。'意思是说，如同这个比喻一样，某些众生的心相续如同水器，既没有以福德智慧之水充满，又因贪嗔等烦恼群及造作罪业不善业，使心相续如同破损的器皿一样损坏了心，这样的恶劣众生虽有佛性却见不到。
第六偈颂的总义是：积累见佛的福德智慧资粮，若有佛陀应当调伏的所化众生，佛陀就会出现于世间而为他们所见；若佛陀已调伏具缘众生而无所作为时就会入涅槃，因此他们就见不到佛陀，这以比喻来说明。
为了说明比喻而说：'如同火焰他处燃，他处又复归寂灭。'所谓'他处'是指有火和柴的地方。譬如这火在有火和柴的地方燃烧，在无火无柴的地方则不燃烧而归于寂灭，这是比喻。
为了说明意义，说道：'显现以及不显现，于佛亦应如是知。'譬如有柴火处则燃，无柴处则不燃，应当知道佛陀也是如此。怎么说呢？对于心相续中积聚福德智慧资粮之柴的众生，他们是佛陀应当调伏的众生，因此佛陀在彼处示现成佛，众生得以见到，故称为显现。
已调伏的具缘众生若无见佛因缘，佛陀就会完全涅槃，因此他们见不到佛陀，故称为不显现。
'关于佛陀事业任运成就且相续不断有四个偈颂'，在解说了无漏界的特征之后，现在以四个偈颂说明诸佛事业的特征。其中声闻圣者做自利事业时尚且思维'应当如此做'，因无任运和无勤作故非任运成就。
因入于无余涅槃界，一切事业断绝，故非相续不断。如来的事业超胜于此，因为无需思维、寻求和勤作而成就，故为任运成就。
为自他利益直至轮回边际和众生边际而作，故为相续不断。

།དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྔ་མ་བརྡུངས་པའི་སྒྲ་དང་། ནོར་བུའི་མཐུ་དང་མཐུན་ པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཛད་པས་དེ་དཔེ་བསྟན་ཏོ།།རྔའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རྔ་དག་མ་བརྡུངས་པར། །སྒྲ་ནི་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་བསོད་ནམས་ལས་བྱུང་བའི་རྔ་དང་ཤིང་བུ་དང་ ལག་པས་མ་བརྡུངས་པར་ཡང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་མེད་པའོ། །ཞི་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྒྱ་ བྱིན་ལྷའི་དབང་པོའི་གནས་ནས་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་བསོད་ནམས་ལས་བྱུང་བའི་རྔ་ནི་དེ་ནམ་བརྒྱ་བྱིན་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་འཇུག་པ་ན་སུས་ཀྱང་མ་བརྡུངས་པར་འདོད་པ་ལྔ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་།རྗེས་སུ་མཐུན་པར་སྒྲ་འབྱུང་ངོ་། །ནམ་བརྒྱ་བྱིན་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ ལ་ལྡོག་པར་གྱུར་པ་ན་སུས་ཀྱང་མ་བརྡུངས་པར་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འདོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་སྒྲ་འབྱུང་སྟེ།དཔེ་དང་འདྲ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་རྒྱལ་བ་ཟག་མེད་པར། །བཤད་པ་དག་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེ་དེ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་བཞུགས་ཤིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཆོས་བཤད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཛད་པ་ཡང་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ་སྙམ་དགོངས་པ་མི་མངའ་ཞིང་འབད་པ་དང་བཙལ་བ་མེད་པར་ཡང་ལྷུན གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཆོས་བཤད་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་ནོར་བུའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་ནོར་བུ་འབད་མེད་པར། །རང་གི་འོད་ནི་བསྟན་པ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ནོར་བུ་རྣམས་ལས་འོད་བྱུང་བས་ན་ནོར་བུ་འདི་ལྟར་བདག་གིས་འོད་འབྱུང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་དང་།འབད་རྩོལ་མེད་པར་ཡང་འོད་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་རྟོག་མེད་པར། ། མཛད་པ་དག་ནི་རྣམ་པར་སྟོན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་སྟོན་པ་ན་བདག་གིས་སྤྲུལ་པ་འདི་ལྟ་བུ་དག་བྱའོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་དང་། འབད་རྩོལ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ པ་ཉིད་དུ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དག་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏེ།འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་བ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མི་འཆད་པར་ནམ་མཁའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ། དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། ཇི་ལྟ་ བུར་ན་ནམ་མཁའ་ལ།།འཇིག་རྟེན་བྱེད་པ་མི་འཆད་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱེད་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འདུག་པ་དང་ཉལ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་དེ་ལ་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་འཇིག་རྟེན་འགྲོ་བར་སྣང་། ཁ་ཅིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་གནས་པར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དོན་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དེ་བཞིན་ཟག་མེད་དབྱིངས་ན་ཡང་། །རྒྱལ་བའི་བྱེ་བྲག་རྒྱུན་མི་འཆད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་གནས་ན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སྤྲུལ་པའི་ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于第一偈颂和第二偈颂的总义是：以敲鼓发声和如意宝的力量为喻，说明佛陀事业自然成就。为了说明鼓的比喻，说道：'如同鼓未经敲打，声音却遍处发出'。譬如，由众生福德所生的鼓，不用木棒和手敲打，也能发出'一切有为法皆无常，一切有漏法皆是苦，一切法无我，寂灭即涅槃'等声音。
在帝释天王的住处，由帝释福德所生的鼓，当帝释享受五欲功德时，无需敲打自然发出随顺五欲享乐的声音。当帝释从五欲功德中退出时，无需敲打自然发出随顺远离五欲功德的声音。这就是与比喻相似的意思。
为了说明其义，说道：'如是无漏胜者，所说法自然生'。如同比喻那样，如来安住于无漏法界中，为众生宣说种种法，虽无'我应说法'的意念，也无勤作和寻求，但自然成就地宣说正法。
为了说明自然成就利益众生事业，以如意宝为喻说道：'如同无勤宝，自然显现光'。譬如，如意宝等珍宝放光时，并非想着'我要这样放光'，无需勤作就能放光，就是这个意思。
为了说明其义，说道：'如是佛无念，显现诸事业'。与此相似，如来为利益众生示现身语意的化现时，并非想着'我要示现如是化身'，无需勤作就自然成就地显现身语意的化现。这说明了佛陀事业的自然成就。
第三偈颂和第四偈颂以虚空为喻说明佛陀事业无有间断。为了说明比喻说道：'如同于虚空，世间事无尽'。世间的事业是指行走、停留、躺卧等。譬如在虚空界中，有些处显现世间在行走，有些处显现世间在停留等，世间的事业相续不断。
为了说明其义说道：'如是无漏界，佛事恒相续'。与此相似，如来虽安住于清净无漏法界中，但为利益众生示现身语意的事业相续不断。

།ནམ་མཁའ་ལ་ནི་བྱ་བ་དག། །རྟག་ཏུ་འབྲི་ཞིང་མངོན་པར་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་དབྱིངས་ འདི་ལ་སེམས་ཅན་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་རྟག་ཏུ་འབྲི་བ་དང་།རྟག་ཏུ་མངོན་པར་འབྱུང་སྟེ། ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ནགས་ཚལ་ལ་སོགས་པ་མེས་ཚིག་ཅིང་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། ནང་གི་དངོས་པོ་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་འཆི་བར་ཡང་སྣང་བས་ན་འབྲི་བར་ འབྱུང་ངོ་།།ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ནགས་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ནང་གི་དངོས་པོ་སེམས་ཅན་དག་ཀྱང་སྐྱེ་བས་ན་མངོན་པར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ཟག་མེད་དབྱིངས་ན་ཡང་། །སངས་རྒྱས་ཕྲིན་ལས་སྐྱེ་ཞིང་འབྲི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་བཞུགས་པ་ན།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་སྣང་། འབྲི་བར་འགྱུར་བ་ཡང་སྣང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ནམ་སེམས་ཅན་སྐལ་བ་ཡོད་པའི་དུས་ན་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ པས་ན་སྐྱེ་བར་སྣང་ངོ་།།སྐལ་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ན་འབྲི་བར་ཡང་སྣང་ངོ་། །འདིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་མི་སྣང་བར་འཆད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཟབ་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ ལས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྟན་ནས།ད་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཟབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་དྲུག་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཟབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཚན་ཉིད་ཟབ་པ་དང་། གནས་ པ་ཟབ་བ་དང་།ལས་ཟབ་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཟབ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བདག་གི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྔ་མ་ཕྱི་ མར་ཁྱད་མེད་ཀྱང་།།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་དྲི་མ་མེད། །དག་པ་མ་ཡིན་ཡང་དག་མིན། །སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། སྔོན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལས་ཕྱིས་ལམ་བསྒོམས་ཏེ། དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྔ་མ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་སོ། །ཕྱི་མ་ནི་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ལ་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་འདོད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི དུས་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན།ཕྱི་མ་སྟེ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་ཡང་སྟོང་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དག་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་མེད་དེ་དེ་ལ་སྦྱང་དུ་མེད་པས་ན་དག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། ། འོན་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་ལམ་བསྒོམས་པའི་མཐུས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་ཏེ། ཕྱིས་དག་པར་འགྱུར་བས་ན་མ་དག་པར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་ནི ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་བདག་གི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་སྟོན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་བདག་གི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ཏོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བདག་མེད་པའི་མཆོག་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་མེད་པའི་མཆོག་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟེ། ཟག་ པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱི་མཆོག་གི་བདག་ཉིད་དང་།རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པས་ན་བདག་གི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་མུ་སྟེགས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ ལ་ཡང་བྱ་བར་འདྲེན་ཏེ།འདི་ལྟར་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཡང་བྱ་བར་འདྲེན་ཏེ། མེ་ནི་དྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་སྲ་བའི་ བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་བཤད་ན།སྲ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'于虚空之中，诸鸟常常消失又显现'这句话，譬如在这虚空界中，有情与非有情的活动常常消失又显现。在某些地方，外在的事物如森林等被火烧毁而消失，内在的事物如有情等也显现死亡，因此称为消失。在虚空的某些方向，外在的事物如森林等生长，内在的事物如有情等也出生，因此称为显现，这就是其含义。
关于'如是无漏界中，佛事生起复消失'这句话，如是诸如来安住于无漏界时，显现有佛陀的生起，也显现有消失。怎样呢？当众生有缘时，以化身示现成正觉等，因此显现生起。对于无缘者示现涅槃，因此显现消失。这是说明佛陀事业的显现与否。
关于'无漏界甚深之十六偈'这句话，在说明佛陀事业任运成就和相续不断之后，为了说明无漏界甚深，而作十六偈颂，这是其含义。其中无漏界甚深分为三种：相甚深、住甚深和业甚深。相甚深又分为四种：清净相、我胜相、不可说事相和解脱相。
关于'前后虽无别，一切障垢净，非净非不净，许为佛真如'这句话，说明清净相。从前本为烦恼自性，后来修道而成无垢，称为清净。前者指凡夫位，后者指现证佛果位。佛法身被认为是真如空性的自性。空性在凡夫位时也是空性和本自光明的自性，后来即现证佛果位时也是空性和本自光明的自性，因此清净自性无有差别，因为无可净除，所以无有清净。
然而在现证圆满佛果时，由修道力故烦恼障和所知障等客尘垢染清净，后来成为清净，因此也非不清净，这是其含义。第二偈颂说明无漏界中诸佛成为我胜。为何成为我胜呢？为此说'因获无我胜'。无我胜即人无我和法无我，在无漏界中诸佛成为二无我胜的本体和自性，因此安立为我胜。
这里'我'这个词在某些场合也用于外道所遍计的我，如我、众生、命等。'我'这个词在某些场合也用于法的自性，如说火是暖性相，意思是暖的自性。说地是坚性我，意思是坚的自性。

།འདིའི་སྐབས་བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་རང་བཞིན་གྱི་དོན་དུ་དྲང་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པས་བདག་གི་མཆོག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བདག་མེད་པའི་མཆོག་ གང་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནམ་གང་ཟག་མེད་པའི་སྟོང་པ་དང་། ཆོས་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྟོང་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་ལས་དག་པར་གྱུར་ཏེ། སྟོང་པ་དག་པར་དེ་ཐོབ་ན་བདག་མེད་པའི་མཆོག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་དག་པའི་བདག་ཐོབ་པས། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བདག་ཏུ་གྱུར། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་ནས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་མེད་པའི་མཆོག་ཐོབ་པར་གྱུར་པས། དེའི་ཚེ་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་བདག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལས་བདག་གི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདིས་ནི་བདག་གི་མཆོག་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །བདག་གི་དཔེ་མེད་པའི་མཆོག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ནི་བདག་མེད་པའི་ཆོས་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།།དེའང་ནམ་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་ལས་དག་པར་གྱུར་ན་བདག་མེད་པའི་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་ གི་མཆོག་ཐོབ་བདག་མེད་པའི།།ཞེས་བྱ་བའི་བདག་གི་སྒྲ་ནི་འདིའི་སྐབས་སུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་བདག་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པས་བདག་གི་མཆོག་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་རྣམ་པར་དག་པས་བདག་མེད་པའི་བདག་གི་མཆོག་དག་པ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྣམ་པར་བདག་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་གྱུར་པས་ན་བདག་མེད་པའི་བདག་གི་མཆོག་དམ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་སངས་རྒྱས་ཤི་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ་སངས་རྒྱས་ཤི་ནས་ འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་དྲི་བ་ལ་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།སངས་རྒྱས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་ཡང་མེད། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་ བཞིན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་པས་ན་དེའི་ཚེ་ན་ཡོད་པར་མི་གཞག་གོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེའི་ཚེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཅེས་བརྗོད། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་ དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་འདྲི། །ལུང་དུ་མི་བསྟན་ཚུལ་དུ་རིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ཤི་ ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ།སངས་རྒྱས་ཤི་ནས་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་འདྲི་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཤི་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཤི་ནས་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་ལུང་དུ་མི་བསྟན་པའི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཤི་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ ཏེ།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་བདག་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཤི་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྟན་ཏོ།

在此处，'我'这个词应当理解为自性的意思，诸佛已成为无我的自性，故称为获得殊胜我。
若问何为无我的殊胜？为此说'空性即为清净'。当人无我的空性和法无我的空性从能取所取的垢染中清净，获得清净的空性时，即称为获得无我的殊胜。
为显示此义，说'诸佛获得清净我，成为大我之我者'。在无漏界中获得清净的空性后，诸佛获得无我的殊胜，此时诸佛成为大我之我。
如是成为大我之我，故从无漏界中安立为殊胜我，此说明了殊胜我的特征。
关于无与伦比的殊胜我自性，人无我和法无我二者称为无我法之殊胜。当从能取所取的垢染中清净时，安立为无我之殊胜，此为其义。这也是说明诸佛之我即为自性的意思。
'获得我之殊胜无我'中的'我'字在此处是指自性之义，意为诸佛成为无我的自性故获得殊胜我。
关于'由彼清净故，诸佛获得无我之我殊胜清净'，意为在无漏界中，诸佛成为二无我的自性，故诸佛获得无我之我的最胜殊胜。
现在对于'佛灭后是否会出现'或'佛灭后是否不会出现'的问题，为显示不可记别，说'非有非无'等三偈颂。
其中，诸佛在无漏界中既非有亦非无。为何？因为佛是法身，法身即是空性，在空性中既无遍计所执的补特伽罗实有，也无遍计所执的法实有，故非有。
圆成实性非有，遍计所执的法和补特伽罗如兔角般不存在，故此时不安立为有。也非无，因为此时有圆成实相的如来藏。
'是故称为佛'，如上所说，说佛既非有亦非无。
'是故如是问，应知不可记'，如是佛既非有亦非无，对于'佛灭后是否会出现'或'佛灭后是否不会出现'的问题，应知既非佛灭后会出现，也非佛灭后不会出现，为不可记别之理。
何以故？佛灭后不会出现，因为不会以遍计所执的我和法的相而出现。佛灭后也非不会出现，因为会以圆成实相而出现。此说明了不可记别烦恼的特征。

།ཇི་ལྟར་མིག་ལ་རབ་རིབ་ དང་།།ལྕགས་ལ་ཚ་བ་ཞི་བ་ལྟར། །སངས་རྒྱས་སེམས་དང་ཤེས་རབ་ལ། །ཡོད་དང་མེད་པ་མི་བརྗོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་མིག་ལ་རབ་རིབ་ཞི་བ་དེ་ཡོད་པ། །ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད། མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད། ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་ཅེ་ན། རབ་རིབ་ཞི་བ་དང་མེད་པ་ དང་འགག་པར་གྱུར་པ་དེ་རབ་རིབ་ཀྱི་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དཔེར་ན་རིམས་ནད་ཀྱི་ཚ་བ་དང་བྲལ་ན། ནམ་བྲལ་བའི་དུས་ན་རྐང་ལག་ན་བར་བྱེད་པའི་ཚ་བ་དེའི་དུས་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་མིག་དག་པ་ཡོད་པས་མིག་གི་ལས་གཟུགས་ལ་བལྟ་ བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་རབ་རིབ་བཞིན་དུ་མིག་ཀྱང་མེད་པར་གྱུར་པས་མིག་གི་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་བལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་རིམས་ནད་བྱང་བ་དང་འདྲ་སྟེ། རིམས་ནད་བྱང་བ་ནི་རིམས་ཀྱི་ཚ་བ་མེད་ཀྱང་ཚ་བ་དང་ བྲལ་བའི་ལུས་བདེ་བ་ཕྱི་ན་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལྕགས་ལ་ཚ་བ་ཞི་བ་ཡང་ཡོད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད། མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཅེས་མི་བརྗོད་ཅེ་ན། ལྕགས་བསིལ་བར་གྱུར་པ་ན་ཚ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རིམས་ཀྱི་ཚ་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །མེད་ པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ།ལྕགས་ཀྱི་བསིལ་བ་ཕྱི་ན་ཡོད་པས་གང་གི་ཕྱིར་བྱ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་ལྕགས་ཀྱང་མེད་པར་གྱུར་པས་ལྕགས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་རིམས་མེད་ཀྱང་རིམས་དང་བྲལ་ བའི་ལུས་བདེ་བ་ཕྱི་ན་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ལྕགས་དང་འདྲ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ཀྱི་མེ་ཚ་བ་དང་འདྲ་བ་ཞི་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མིག་དང་འདྲ་བ་ཡང་མ་རིག་པ་རབ་རིབ་དང་འདྲ་བ་ཞི་བ་ནི་ཡོད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད། མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་ཅེ་ན། ནམ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དུས་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཚ་བ་དང་། མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཕྱིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར རོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་རིག་པ་དང་བྲལ་ན་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་མེད་པས་སྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་ པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་ཆགས་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མ་རིག་པ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། དེ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་བདེ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །འདིས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ འདི་ཡན་ཆད་ཟབ་པ་བསྟན་པ་ལ་མཚན་ཉིད་ཟབ་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་བསྟན་ཏེ།འདི་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་མིག་ལ་རབ་རིབ་དང་། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ལམ་གནས་ བཞིན་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏེ།སེམས་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་བཞུགས་པའི་ཚེ། སྐུ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མེད་དབྱིངས། །གཅིག་མིན་རྣམ་མང་མ་ ཡིན་ཏེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་སོ།

关于'如同眼睛的翳病，铁的热性得以平息那样，对于佛的心和智慧，不说有也不说无'这句话，比如说对于眼睛的翳病平息，既不说它存在，也不说它不存在。为什么不说它存在呢？因为翳病的平息、消失和灭尽并非是翳病的实体，就像发烧病痊愈时，当痊愈之时，使手脚疼痛的发热在那时已不存在。也不说它不存在，因为清净的眼睛存在，能执行观看色法的功能，如果当时完全不存在的话，就像翳病一样连眼睛也不存在了，就无法执行观看色法等眼睛的功能了。这也如同发烧病痊愈一样，虽然发烧的热度不存在，但离开热度的舒适身体仍然存在。
同样，对于铁的热性平息，也既不说它存在，也不说它不存在。为什么不说它存在呢？因为铁变冷时热性的实体已不存在，就像发烧的热度不存在一样。也不说它不存在，因为铁的冷性存在，能执行各种功能。如果当时完全不存在的话，连铁也不存在了，铁的功能也就不存在了，这也如同虽然发烧不存在，但离开发烧的舒适身体仍然存在。
同样，对于如铁般的佛心，贪欲之火般的热性平息，以及如眼睛般的佛智，无明翳病般的平息，既不说它存在，也不说它不存在。为什么不说它存在呢？因为当心完全解脱和智慧完全解脱时，贪欲的热性和无明的翳病已不存在。也不说它不存在，因为心的完全解脱和智慧的完全解脱仍然存在。其中，离开贪欲即成为心的完全解脱，意即获得涅槃。离开无明即成为智慧的完全解脱，意即获得一切智智。
关于'非不存在'这句话，从贪欲的不存在而产生心的完全解脱，从无明的不存在而产生智慧的完全解脱，离开这两者的安乐特征并非不存在的意思。其中解脱的特征是这样的：远离见断和修断的烦恼即是心的完全解脱。如实了知解脱即是解脱性即是智慧的完全解脱。这是显示解脱的特征。
在此之前是显示甚深，其中以四个偈颂显示特征甚深，在此之前的三个偈颂显示如是转为他住，以'如同眼睛的翳病'一个偈颂显示随眠道转为住，意即心转为他住。其中当如来们安住于无漏界时，是说一个身还是说差别呢？为此说了'诸佛无垢界，非一非众多'这一偈颂。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བཞུགས་པའི་དུས་ལ་སྐུ་གཅིག་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ། སྐུ་རྣམ་པ་མང་བ་སྟེ་ཐ་དད་པ་དུ་མ་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཐ་དད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་ བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ལུས་མེད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ལ་ལུས་མེད་པ་དང་། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ལུས་ཐ་དད་པ་གཞག་པར་མི་ནུས་ཀྱི། གང་ལ་ལུས་ཡོད་པ་དང་། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ལུས་འདི་ནི་མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ལུས་ཐ་དད་པར་གཞག་ པར་ནུས་སོ།།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལུས་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་ལ་ཐ་དད་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བཞུགས་པའི་དུས་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ལུས་མེད་པ་དང་། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པས་ན་ཐ་དད་པ་དུ་མར་གཞག་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྔོན་གྱི་ལུས་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བཞུགས་པའི་ཚེ་ན་སྐུ་རྣམ་པ་དུ་མར་གཞག་པ་མེད་མོད་ཀྱི། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ས་བཅུ དག་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་སྤྱོད་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོའི་སྐུ་དུ་མ་ཡོད་པས་ན་སྐུ་གཅིག་པ་ཁོ་ནར་ཡང་མི་གཞག་གོ། །འདིས་ནི་གནས་པ་ཟབ་པ་བསྟན་ཏེ། གཅིག་དང་དུ་མ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ཟབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གནས་ཀྱི་ལས་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་དང་། མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ལས་དང་། ཆོས་བསྟན་པའི་ལས་དང་། སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལས་དང་། ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་ལས་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ལས་དང་། སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ རྣམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་དང་།ཡེ་ཤེས་མི་འཇུག་པའི་ལས་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མཚུངས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ལས་དང་། ལས་དེ་རྣམས་བསྟན་ཏེ། སྟོབས་སོགས་སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས། །བྱང་ཆུབ་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་ བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས།མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེའི་འབྱུང་གནས་ནས། རིན་པོ་ཆེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལས་ཀྱང་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གནས་ཀྱི་ལས་བསྟན་ཏོ། །འགྲོ་བའི་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་གི། །སྤྲིན་ཆེན་དང་ཡང་འདྲ་བར་རིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལས་ཆར་བབ་ནས་འབྲུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན།ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནི་སྤྲིན་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ལས་བསྟན་ཏོ། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་རབ་རྫོགས་པས། །ཟླ་བ་ཉ་བ་འདྲ་བར་རིག་ ཅེས་བྱ་བ་ལ།ཟླ་བ་ཉ་བའི་དུས་ན། ཟླ་བ་ཆ་ཤས་རྫོགས་པས་ད་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྫོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མ་རྫོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པས་ཟླ་བ་ཉ་བ་དང་འདྲ་སྟེ།འདིས་ནི་མཐར་འགྲོ་བའི་ལས་བསྟན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །ཉི་མ་ཆེན་པོ་འདྲ་བར་རིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཉི་མ་ལ་ནི་ཆེ་ཆུང་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་གླིང་བཞི་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།

诸如来住于无漏界法界之时，既不说是一身，也不说是多身差别，此为其义。若问为何说非差别？为此说'如虚空无身'。凡是无身且无我执者，则不能安立身体差别，而凡是有身且有我执者，则能安立天授之身与祭祀之身为差别。
譬如虚空无身且无我执，故不能安立虚空为差别，如是住于法界之时，如来法身亦无身且无我执，故不能安立为多种差别，因为一切皆以法界之性而住于一味。若问为何非一？为此说'随顺往昔之身故'。
住于法界之时虽无安立多种身，然从胜解行地至十地，入行菩萨行时，因有诸菩萨各自多身，故亦不安立为唯一身。此说明住处甚深，因为住于非一非多之性相。
甚深事业即是菩提分等宝藏事业、成熟有情事业、究竟趣入事业、说法事业、化现等事业、智慧趣入事业、无分别事业、种种相智慧事业、智慧不趣入事业、解脱平等中智慧差别事业，宣说彼等事业。
'以力等佛法，如菩提宝藏'者，断除烦恼障与所知障而现证菩提，如同宝藏。云何如是？譬如从宝藏中出生种种珍宝，如是从现证菩提中亦出生力、无畏、不共法、菩提分法等珍宝，此说明菩提分等宝藏处事业。
'如大云于众生善苗'者，如大云降雨使各种谷物成熟，如是于诸有情心相续中以诸波罗蜜多作为善苗生起之因，故当知无漏界如同大云，此说明成熟有情事业。
'福慧圆满故，如满月当知'者，满月之时，月轮圆满而无少许可圆满者，一切方面皆圆满。如是现证佛果之时，亦无少许未圆满之福德与智慧资粮，一切福德资粮圆满、一切智慧资粮圆满，故如满月，此说明究竟趣入事业。
'因作智慧光明故，如大日当知'者，其中日轮无大小，一切仅是照耀四洲而已。

།དེ་ལ་ཉི་མ་ཆེན་པོ་ཞེས་ བྱ་བ་ཡང་ནི་ཡོད་པར་མི་སྲིད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་བྱས་ཏེ། གང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ལ་ཉི་མ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དཔེར་ན་ཉི་མ་ཆེན་པོས་སྟོང་གསུམ་ཀུན་དུ་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་བཤད་པའི་འོད་ཟེར་བྱུང་ནས་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྣང་བར་བྱེད་པས་ན་ཉི་མ་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་སྟེ།འདིས་ནི་ཆོས་བསྟན་པའི་ལས་བཤད་དོ། །ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འོད་ཟེར་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉི་མའི་ དཀྱིལ་འཁོར་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཟེར་ལ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་འོད་ཟེར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འོད་ཟེར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འཇུག་སྟེ། འདྲེས་པ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདྲེས་པ་ཚད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བས་འདྲེས་པ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། འདྲེས་པ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོད་ཟེར་དེ་དག་དང་པོ་ཡང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལས་བྱུང་བ་ལ། བྱུང་བའི་ཚེ་ན་ཡང་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱུང་ཞིང་ཐ་དད་པ་མི་འདྲ་བ་མེད་པར་འབྱུང་ལ། རྟེན་ཀྱང་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་ཅིང་འོད་ཟེར་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱེད་པར་འོད་ཟེར་གཅིག་གིས་སྣང་བའི་ལས བྱས་པ་ན་འོད་ཟེར་ཚད་མེད་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྣང་བའི་ལས་ཀྱང་འོད་ཟེར་གཅིག་པོ་དེས་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ།འདྲེས་པའི་ལས་བྱས་པའི་དོན་ནི་དེའོ། །རྟག་ཏུ་བྱ་བ་གཅིག་འཇུག་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པར་བསྟན་ཏེ། བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པའི་དོན་ནི་འོད་ཟེར་གཅིག་གིས་ འདམ་ལ་སོགས་པ་སྐེམས་པར་བྱེད་པ་དང་།ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འོད་ཟེར་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཞན་མི་བྱེད་ཀྱི། སྐེམས་པ་དང་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་བྱེད་པར་ཟད་པས་ན་བྱ་བ་གཅིག་གོ། །དེ་བཞིན་ཟག་པ་མེད་དབྱིངས་ན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་བཞུགས་པའི་ཚེ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འདྲེས་པ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་པ་དང་། བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མེད་འདྲེས་པ་གཅིག་ཏུ འཇུག་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་ནི་ཚད་མེད་པ་མཛད་ན་ཡང་ནམ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་གཅིག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རང་བཞིན་གཅིག་པས་ན། དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་འདྲེས་པ་གཅིག་པའི་དོན་ཏོ། །བྱ་བ་དག་ལ་བྱེད་གཅིག་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བས་བྱེད་པ་གཅིག་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །བྱེད་པ་གཅིག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་གིས་སྤྲུལ་པ་མཛད་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་ སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་འདམ་དང་འདྲ་བ་སྐེམས་པར་བྱེད་པ་དང་།དགེ་བའི་ལོ་ཏོག་སྨིན་པར་མཛད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཕྲིན་ལས་དེ་ཁོ་ན་མཛད་པར་ཟད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་གཞན་མ་མཛད་པས་ན་བྱ་བ་གཅིག་གོ། །ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་བྱེད་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ ལ།ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣང་བར་བྱ་བ་ཀུན་དུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འོད་ཟེར་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་གཅིག་གིས་ཁྱབ་པའི་གནས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་ཅིང་སྣང་བ་དང་། སྤྲུལ་པའི་ལས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་སྣང་ཞིང་ཁྱབ་པར་བྱེད་ལ། སྤྲུལ་པས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ བའི་ལས་བསྟན་ཏོ།

虽然不可能真实存在所谓的'大日'，但是假设性地说，能够照亮三千大千世界一切处的称为'大日'。就像大日能照亮三千世界一切处那样，如来们的智慧也能放射说法光明，照亮十方一切众生的心相续，因此如同大日。这里说明了说法的事业。
关于'日轮光明'，是指从日轮中发出的光明称为日轮的光明。光明有两种作用：一是混合一体的作用，二是单一的作用。'混合无量如是'说明了混合一体的作用，意思是混合为一。这些光明最初从日轮中生起时，同时生起且无差别地生起，依止于日轮，所有光明都能照明。当一道光明完成照明的作用时，其他无量光明的照明作用也由这一道光明完成，这就是混合作用的含义。
'恒常入一业'，说明了单一作用。单一作用的含义是，一道光明能使泥土等干燥，使庄稼等成熟，同样，第二道、第三道等光明也不做其他事，仅做干燥和成熟的作用，所以称为单一作用。
'如是无漏界'，意思是如同这样，当诸佛世尊住于无漏界时，如来们也是混合一体地作用和单一地作用。诸佛的无量混合一体的作用是指，如是如来的事业虽然无量，但当一位如来使一个众生成熟时，由于法身无差别、法身本性相同，此时一切如来都在使众生成熟，这就是混合一体的含义。
'于诸业一作'说明了单一作用的含义。单一作用是指，如同一位如来示现化身，使众生心相续中如泥般的烦恼干枯，使善法庄稼成熟，其他如来也只做这同样的事业，不做其他事业，所以称为单一作用。
关于'智慧作光明'，就像一道日光能照亮世界一切处，同样第二道等光明也能遍及一道光明所遍及的一切处并照明。如是一位如来的智慧遍及并照明一切所知，以化身事业使众生成熟，其他如来的智慧也同样遍及并照明一切所知，以化身使众生成熟。这里说明了化身等事业的作用。

།ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཅིག་བྱུང་ན། །འོད་ཟེར་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཅིག་འབྱུང་བའི་དུས་ན་འོད་ཟེར་གཞན་མ་བྱུང་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། སྔ་ཕྱིར་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་གྱི། ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་། །ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་ལ་འཇུག་པ་ན་ཤེས་བྱ་ཁ་ཅིག་ནི་མཁྱེན་ཁ་ཅིག་ནི་མི་མཁྱེན་ཅེའམ། ཁ་ཅིག་ནི་སྔར་མཁྱེན་ཁ་ཅིག་ནི་ཕྱིས་མཁྱེན་ཞེས་ བྱ་བ་མེད་པར་དུས་གཅིག་ཏུ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་བྱ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མ་ལུས་པ་མཁྱེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པའི་ལས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ནི། །འཇུག་པ་བདག་གིར་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་འདིས་ སྣང་བར་བྱ་བའི་གནས་སེམས་ཅན་དང་གླིང་དག་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་།གནས་འདི་དག་ཏུ་ནི་བདག་གིས་སྣང་བར་བྱ། འདི་དག་ཏུ་ནི་མི་བྱ་ཞེས་རྟོག་པ་དང་། འོད་ཟེར་དེ་དག་ནི་བདག་གི་འོད་ཟེར་ཡིན་ཏེ། འོད་ཟེར་འདིས་ཀུན་དུ་སྣང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་། །འཇུག་པ་བདག་གིར་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་བཞིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ དང་།བདེ་བ་དག་ལ་འཇུག་པ་ནང་དང་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ལས་བསྟན་ཏོ། །ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གཅིག་བཏང་བས། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སྣང་བྱེད་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་སྟོང་དང་ལྡན་པར་འདོད་དེ། དེ་ལས་ཀྱང་འོད་གཅིག་ གིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་གླིང་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ཅིག་ཅར་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་དེ་དང་ཉེ་བའི་གཟུགས་རྣམས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་དུས་གཅིག་ཏུ་སྣང་བ་དེ་ བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཅིག་ཅར་འཇུག་སྟེ།ཐོགས་པ་མེད་པར་དུས་གཅིག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ལ། ། སྤྲིན་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབ་པར་འདོད། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ཀུན་དུ་སྣང་བ་བཀྱེ་ཡང་། སྤྲིན་དང་ཁང་ཁྱིམ་དང་སྐྱབས་ལ་སོགས་པས་བསྒྲིབས་ན་འོད་ཟེར་མི་སྣང་སྟེ། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་བསྒྲིབས་ཏེ་མི་སྣང་བར་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ལ།།སྒྲིབ་པ་སེམས་ཅན་ཉེས་ལྡན་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཟེར་ཀུན་དུ་བཏང་ཡང་སེམས་ཅན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐོང་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྣོད་དུ་མི་ འགྱུར་བའི་སྒྲིབ་པ་རྟོག་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་དང་ལྡན་པས་ན་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་མི་འཇུག་པའི་ལས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་མདུད་པའི་དབང་གིས་ན། །གོས་ལ་མཚོན་བཀྲ་རི་མོ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་གོས་དཀར་པོའི་མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་ གཅིག་ཀྱང་མདུད་པ་བོར་ནས་ཚོན་དུ་བཅོས་ན་གང་དུ་མདུད་པ་མ་བོར་བར་ནི་ཚོན་གྱིས་ཞེན་ལ།གང་དུ་མདུད་པ་བོར་བར་རི་མོ་བཀྲ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

'如果出现一道阳光，所有光芒都会随之出现'这句话的意思是，比如当一道阳光出现的时候，并非其他光芒没有出现，也不是前后出现，而是所有光芒同时出现。
'同样应当了知诸佛的智慧也是如此出现'这句话的意思是，与此相似，诸佛智慧趣入所知时，并非了知某些所知而不了知其他所知，也不是先了知某些后了知其他，而是同时了知蕴界等一切种种所知而无遗漏。这是说明智慧趣入的作用。
'如同阳光的光芒，趣入时无有我执'这句话的意思是，比如阳光的光芒照耀众生和大陆等处时，并不会想'我要照耀这些地方，不照耀那些地方'，也不会执著'这些是我的光芒，要用这些光芭普照'。
'同样诸佛智慧，趣入时也无有我执'这句话的意思是，同样地，通达人法无我后断除烦恼障和所知障的如镜智等四智，在趣入利益众生安乐时也无有内在的我执。这是说明无分别的作用。
'如同发出一道阳光，能照亮世间'这句话的意思是，认为阳光具有千道光芒，其中一道光芭就能照亮一切世界和大陆。
'同样对一切所知，佛智同时显现'这句话的意思是，比如在镜子中同时显现所有附近的形象一样，对于蕴界等一切所知法，智慧同时趣入，无碍地同时通达一切。这是说明智慧的种种作用。
'如同阳光的光芒，为云等所遮蔽'这句话的意思是，比如阳光普照时，被云、房屋、遮蔽物等遮蔽则光芒不显现，但并非是阳光的光芒遮蔽而不显现。
'同样诸佛智慧，为具过失众生所遮蔽'这句话的意思是，同样地，虽然诸佛世尊为利益众生而普放智慧光芒，但众生不见化身等，是因为众生相续中具有五种分别等过失的不堪为法器的遮蔽。这是说明智慧不趣入的作用。
'如同由于打结，使衣服呈现彩色图案'这句话的意思是，比如白色衣服本性虽然相同，但打结后染色时，未打结处被染料染上，打结处则呈现图案。

།དེ་བཞིན་འཕེན་པའི་དབང་གིས་ནི། །གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་རི་མོ་བཀྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དང་འདྲ་བའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་མོད་ཀྱི།སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དུས་ན་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་རི་མོ་བཀྲ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་བཞི་མངའ་བ་དང་། ཡེ་ ཤེས་དེས་ཀྱང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དང་།སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་སྤྲུལ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མཚུངས་པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ལས་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་ཉན་ ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདྲ་མོད་ཀྱི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་མ་བསགས་པས་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་། སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འགྱེད་པར་མི་ནུས་པས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་ བ་བཀྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནི་ཟབ་པ་རྒྱ་ཆེ་བར་བཤད་ནས། དོན་དེ་ཉིད་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དྲི་མེད་དབྱིངས་ཀྱང་ཟབ་པ་ནི། །མཚན་དང་གནས་དང་ལས་རྣམས་དང་། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཤད་པ། །ཚོན་ གྱིས་ནམ་མཁར་རི་མོ་འདྲི།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲི་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་སོ། །ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་དེ་ནི་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པས་ན་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཟབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཟབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །གང་ཞེ་ན། མཚན་ ཉིད་ཟབ་པ་དང་།གནས་ཟབ་པ་དང་། ལས་ཟབ་པའོ། །དེ་གསུམ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པ་ནི་ཚོན་གྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་རི་མོ་འདྲི་བ་དང་འདྲ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཚོན་གྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་རི་མོ་འདྲི་བར་བྱེད་ན་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །འོན་ཀྱང་སྐྱེས་ བུ་མཁས་པ་དེས་ཚོན་གྱིས་ནམ་མཁའ་ལ་རི་མོ་འདྲི་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངོ་མཚར་དུ་བྱའོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་མི་ནུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ མཚན་ཉིད་ཟབ་པ་དང་།གནས་ཟབ་པ་དང་། ལས་ཟབ་པའི་སྒོ་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ནི་ཀུན་དུ་དཀའ་བར་སྤྱོད་པ་སྟེ། ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ དེ་སེམས་ཅན་ལ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་སོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པོ། །དེ་ལས་ཀྱང་སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པའི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་།འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པའི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་ན་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དག་གྱུར་པས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ ནི་ཀུན་ལ་ཡོད་མོད་ཀྱི།ནམ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གློ་བུར་དང་བྲལ་ཏེ། དག་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡི་སྟོང་པ་ལུས་ཅན་ཀུན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་སེམས་ཅན་ལ་ཡོད་པས་ ན་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འབྱོར་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཟབ་པ་བཤད་ནས། ད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་ཟག་པ་མེད་པའི་ དབྱིངས་དེ་འབྱོར་པ་དང་།བདེ་བ་དང་། སྐྱིད་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་པ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'如是由愿力，解脱智慧相庄严'这句话，虽然与彼相似的无漏界是空性一味，但由于往昔菩萨时期所发的愿力，以及福德智慧二资粮积累的力量，诸如来的解脱智慧相庄严，具有四种智慧，以及以此智慧通达一切所知，并显现身语意等种种化现。此处显示了解脱相同而智慧差别的作用。
怎样理解呢？在断除烦恼的特征上，声闻、缘觉和如来虽然相同，但由于声闻等未断所知障，未积累广大福德智慧资粮，故不能具足四智及显现种种化身，因此其解脱不庄严。
在解说了无漏界甚深广大之后，为了总结其义，说道：'无垢界甚深，相及处与业，诸佛如是说，如以彩绘空'。无垢界即是无漏界。此无漏界超越一切能取所取戏论，如虚空般甚深，其深有三种。何为三种？相甚深、处甚深和业甚深。诸佛宣说此三种甚深，如同以彩绘虚空。譬如，若有人欲以彩绘虚空，此乃极其困难之事。然而智者却能以彩绘虚空，此实在令人惊叹。
同样，无漏界是诸圣者智慧各自证悟的法，虽然无法言说，但诸如来从相甚深、处甚深和业甚深的角度作偈颂宣说，此乃极其困难之事，应当惊叹。
'因无戏论'意为无二取之义。为显示众生具有法界，故说'一切无差别'等一偈。真如即是人法二无我的自性，二无我遍及一切法。其中凡夫所具有的人法二无我与圣者所具有的人法二无我二者无有差别，故说无差别。
关于'真如清净故，故名为如来'，虽然真如遍一切，但当二无我远离烦恼障和所知障的客尘而清净时，即名为如来，此为其义。因此，'是故诸有情'等，由于如是真如存在于众生中，故一切众生皆具如来藏，此为其义。
'圆满分别偈十一'者，在解说了无漏界甚深之后，现以十一偈显示此无漏界具足圆满、安乐、喜悦和受用五种功德，此为其义。

།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པས་ནི། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱི་བསྡུས་ པའི་དོན་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་མཐུའི་མཆོག་གི་ཁྱད་པར་ལྡན་པས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པའི་ཁྱད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་དང་།དྲང་སྲོང་གི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འབྱོར་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་འབྱོར་པ་བས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཁྱད་ཞུགས་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡིས་ནི། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ནི་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། དེ་བས་འཕགས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྱོར་པ་ཡི། །དེ་ཡི་ཆར་ཡང་ཉེར་མི་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཐད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བརྒྱའི་ཆ་སྟོང་གི་ཆ། བྱེ་བའི་ཆར་ཡང་མི་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བས་ན། གྲངས་དང་བགྲང་བ་དང་། དཔེ་ལ་སོགས་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འབྱོར་པ་ཡི། །དེ་ཡི་ཆར་ཡང་ཉེར་མི་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ གྱི་ཐད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྱོར་པ་དང་།ཡོན་ཏན་བརྒྱའི་ཆ་དང་། སྟོང་དང་། བྱེ་བའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་བཅུའི་ས་བཅུ་པ་ལས་ཀྱང་། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་དང་བྱིན་གྱི་རླབས་འདི་ཡང་དེ་ལྟར་ཚད་མེད་པ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ཡུལ་འཇུག་པ་ཅི་འདྲ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་སྨྲས་པ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་ལ་ལ་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་གླིང་བཞི་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་རྡེའུ་རྒྱ་ཤུག་གི་ཚི་གུ་ཙམ་གཉིས་སམ་གསུམ་བླངས་ཏེ། འདི་སྐད་ དུ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་པ་དག་ན་སའི་ཁམས་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད། རྡེའུ་འདི་ལས་ཇི་ཙམ་ཞིག་གིས་ལྷག་པར་འཕགས་ཤིང་ལྷག་པར་ཚད་མེད་ཅེས་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་ན། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་ལྟར་ཁྱོད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཚད་ མེད་པ་མངའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་འཇལ་བ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་ཚིག་འདི་དང་འདྲ་བར་བདག་གི་དཔགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་། ཟབ་པའི་ཁྱད་པར་ཉིད་ ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྱོར་པ་ཚད་མེད་པ་དང་།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་སྟོན་ཏེ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ན་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིག་གི་སྒོ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འབྱོར་པ་ལ་གྲངས་ཀྱིས་འདི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་ཅེས་བཅད་པར་མི་ནུས་པས་ན་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟབ་པའི་ཁྱད་ པར་གྱིས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འབྱོར་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་བ་ནི། །བསམ་ཡས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱོར་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འདོད་པ་དང་།དཔག་ཏུ་མེད་པར་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འབྱོར་པ་ཟབ་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་འདས་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་མཐའ་ ཡས་ཏེ།།གྲངས་ཀྱིས་འདི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་དོ། །ཞེས་ཚིག་གིས་བཅད་པར་མི་ནུས་པས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ།

关于'声闻众的富有能胜伏世间'等两个偈颂的总义是说，在无漏界中具有殊胜威力的诸佛富有的殊胜性。声闻众的福德智慧二资粮和神通等能胜伏世间的福德、智慧资粮和仙人的神通等富有。为什么呢？因为声闻的富有超胜世间的富有且更为广大。
'独觉地能胜伏声闻'的意思是，独觉地的福德智慧二资粮和神通等功德能胜伏声闻的富有，因为较其更为殊胜广大。
'菩萨的富有，其百分之一也不及'的意思是，菩萨们的福德智慧二资粮和神通等功德方面，连佛陀功德的百分之一、千分之一、万分之一也不及，这意味着在数量、计数和比喻等方面都不相称。
'如来的富有，其百分之一也不及'的意思是，如来们的福德智慧二资粮、神通、力、无畏等功德方面，菩萨的富有和功德的百分之一、千分之一、万分之一也不及。
如《十地经·第十地》中说：'善男子，菩萨们的行境和加持如此无量，那与如来们的行境和境界相比如何？金刚藏菩萨说：善男子，譬如有人从四大部洲世界中取二三粒芥子般大小的石子，说道：无量世界中所有的地界较这些石子超胜无量。善男子，如是你以菩萨的法性来衡量具无量智慧的如来应供正等觉者们的法性，就如你所说的这个比喻一样。'
第三个偈颂的总义是以差别分类和甚深的殊胜性来显示佛陀的富有无量不可思议。以差别分类的殊胜性而言称为无量，即从言语方面无法断定如来的富有有多少数量，故称无量。以甚深的殊胜性而言称为不可思议，因为如来的富有超越声闻和独觉等的心行境界。
'诸佛的富有，承许无量不可测度'的意思是，承许如来们的富有和受用不可思议且不可测度。怎样呢？因富有甚深超越声闻和独觉的心行境界故不可思议；差别无边际，以言语无法断定有多少数量故不可测度。

།ཇི་ལྟར་ཚད་མེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་གིས་གང་དུ་ཇི་ལྟ་དང་། །ཇི་ཙམ་གང་དུ་འཇུག་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་གི་ དོན་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཀྱང་ཚད་མེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ།གང་ཟག་གཅིག་གཉིས་ཀྱི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པའི་དོན་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་འཇུག་པ་ཡང་བསམ་ཡས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་ པ་མ་ཡིན་གྱི།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞུགས་པ་ཡང་བསམ་ཡས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། རྣམ་པའམ་ཐབས་སམ་རྒྱུ་གཅིག་གཉིས་ཀྱིས་འབྱོར་པ་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱུ་དང་ཐབས་ཀྱི་རྣམ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ཙམ་དུ་འཇུག་ པ་ཡང་བསམ་ཡས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ།སེམས་ཅན་ལ་ལ་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་མང་པོ་བྱས་པ་ཕན་མང་པོ་བཏགས་པ་ཡང་གྲངས་མེད་ལ། སེམས་ཅན་ལ་ལ་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་ཀུན་དུ་ཕན་བཏགས་པའི་ཉུང་ངུས་ཕན་བཏགས་པ་ཡང་གྲངས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ ཏུ་འཇུག་པ་བསམ་ཡས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པའི་བར་འཇུག་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་འབྱོར་པའི་ཁྱབ་པར་བསྟན་ཏོ། །འབྱོར་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཅིག་ གིས་འབྱུང་བ་ལས།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱི་དོན་བཤད་ནས་ཕྱི་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷག་མ་བརྒྱད་ཀྱིས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཐ་དད་པའི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྱོར་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་ཐ་དད་པ་མང་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་འདིའི་གནས་གྱུར་ན་འབྱོར་པ་འདི་ ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དབང་པོ་ལྔ་རྣམས་གཞན་གྱུར་ན། །འབྱོར་པའི་མཆོག་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་དྲུག་ལས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་བཞག་སྟེ་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོ་ལྔ་ གཞན་དུ་གྱུར་ཏེ་དག་པར་གྱུར་ན་འབྱོར་པའི་མཆོག་དམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཀུན་གྱི་དོན་ཀུན་འཇུག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོ་ལྔ་ལ་བྱའོ། །དོན་ཀུན་ནི་གཟུགས་ནས་རེག་བྱའི་བར་ཡུལ་ལྔ་ལ་བྱ་ སྟེ།སྔོན་དབང་པོ་མ་དག་པའི་དུས་ན་ནི་མིག་གི་དབང་པོས་ཀྱང་གཟུགས་འབའ་ཞིག་ལ་འཇུག་པར་ནུས་ཀྱི། སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལྷག་མ་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་པ་ལས་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ཏེ་དག་པར་གྱུར་ན་མིག་གི་དབང་པོ་འབའ་ཞིག་གིས་གཟུགས་ལ་བལྟ་བར་ནུས་པ་ནས། སྒྲ་ལ་ཉན་པ་དང་། རེག་བྱ་ལ་ཤེས་པར་ནུས་པའི་བར་དུ་དབང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀུན་ཀྱང་བྱེད་པར་ནུས་ཏེ། འདི་ནི་འབྱོར་པ་མཆོག་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཡོན་ཏན་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་གཅིག་ཅིང་ཡང་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་བཅུ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང པོ་གཅིག་ཅིང་ཡོན་ཏན་དེ་སྙེད་དང་ལྡན་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ།།འཕགས་པ་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོ་དང་། །དམ་པའི་ཆོས་པུཎྜ་རཱི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །འདི་འབྱོར་པ་མཆོག་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ།

如何是无量，如何是不可思议呢？为此说道：'由何者于何处如何，以及多少于何处趣入。'趣入补特伽罗的利益本身也是无量且不可思议，因为不是为一二补特伽罗的利益而趣入，而是为无量有情的利益而趣入。
趣入何处也是不可思议且无量，因为不是在二世界中为有情利益而趣入，而是趣入无量世界。
如何趣入也是不可思议且无量，因为不是以一二种相或方便或因来成就圆满，而是以无量因缘方便相而成就。
趣入多少也是不可思议且无量，因为对某些有情作诸多利益安乐、施予诸多利益是无数的，对某些有情作少许利益安乐、施予少许利益也是无数的。
趣入时间长短也是不可思议且无量，因为在无数劫中趣入并修行。
其余偈颂则是通过转变差别显示圆满遍及。关于显示圆满差别有十一偈，已说明三偈的含义后，其后八偈则是通过五蕴转依差别的门来显示佛陀的圆满与受用也有诸多差别。
意思是说明'此法若转依则获得此圆满'等。
关于'五根若转变，亦得胜圆满'，在六根中除去意根，从眼根乃至身根五根若转变清净，则获得二种最胜圆满，此为其义。
关于'一切趣入诸义利'，'一切'指从眼根乃至身根五根。'诸义利'指从色至触五境，以前根未清净时，眼根仅能趣入色境，不能趣入声等余境，转依清净后，仅以眼根不但能见色，也能闻声乃至能知触等，能作其余诸根的一切作用，这是获得第一种胜圆满。
关于'出生一百一十二功德'，每一根都具足一百一十二种功德，这是每一根具足如是功德的功德。
应如《圣陀罗尼自在王》和《妙法莲华》等经中所说而观。这是第二种胜圆满。

།རྒལ་བ་གལ་ཏེ་གཉིས་ལ་སོགས་ པ་ཕྱིའི་ཡུལ་མེད་དེ།རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་ཡིན་ན་དབང་པོ་ལྔ་ཇི་ལྟར་གནས་གཞན་དུ་འགྱུར། ལན་དུ། རང་གི་ས་བོན་གང་དག་ལ། །རྣམ་རིག་སྣང་བ་གང་འབྱུང་བ། །སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས། །དེ་དང་དེ་དག་ཐུབ་པས་གསུངས། །ཞེས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་སྟོན་པའི་བསྟན་ བཅོས་ལས་འབྱུང་སྟེ།དེའི་དོན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བག་ཆགས་དང་། ས་བོན་ཡོད་པ་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དུ་བཤད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་དག་ ལས་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་འབྱུང་བ་ལས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཆོས་སུ་སྣང་བ་འབྱུང་བ་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་བཤད་དེ།དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དུ་དབྱེ་བ་ཡོད་དོ། །གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཁམས་ གསུམ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བསལ་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ན་གང་སྔོན་གྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་སོ་སོའི་ནང་གི་མངོན་པར་ཆགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག སྤངས་ན།གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་འབྱོར་པ་མཆོག་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པར་གྱུར་པས་ན་ཡུལ་མེད་པར་ཡང་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་རུང་སྟེ། འགལ་བ་མེད་དོ། །ཡིད་ཀྱང་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལྟ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འདས་མ་ཐག་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ཡིད་ཀྱི་དེ་ལ་མི་བྱའི། ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཡང་ དག་པར་ལྡན་ཞིང་བྱུང་སྟེ།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཇི་སྲིད་དུ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་གནས་གཞན་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཚེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་ ཆགས་པ་དང་།བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་དང་། བདག་ཏུ་གཏི་མུག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་ལྡན་ཞིང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བདག་དང་བདག་གི་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་འཇུག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྣམ་པར་ཞུགས་པས་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཇུག་སྟེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་མེད་པར་ཡང་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱེད་དོ། །ནམ་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དེ་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བ་སྤངས་ནས་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ཏེ། མཉམ་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་ན་འབྱོར་པ་དམ་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་གང་ལ་འབྱོར་པ་ཐོབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འབྱོར་པའི་རྗེས་སུ་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་དྲི་མ་མེད། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། འབྱོར་པའི་སྒྲས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ནས་ ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པར་ནུས་པ་དང་གཅིག་ཡང་ཡོན་ཏན་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཐོབ་པ་ལ་བྱ་སྟེ།རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ནི་འབྱོར་པ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པའམ། འབྱོར་པ་དེ་དང་མཐུན་པར་གནས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། འབྱོར་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དྲི་ མ་མེད་པའོ།།དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པ་མེད་པས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་ན་དྲི་མ་མེད་པའོ།

如果说胜者等二者等外境不存在，如同兔角一般，那么五根如何转依？答：'于自种子等，显现诸分别，二种入处者，彼等佛所说。'如唯识论中所说，其义为：从阿赖耶识中有能取所取习气和种子，从眼识乃至意识等六识生起，称为内六入处。从这些识中，从眼识生起色法显现，乃至从意识生起法的显现，称为外入处。因此，在唯识宗中也有内外入处的区分。
当菩萨通过'三界唯心'等烦恼、思维、修习等次第，遣除色法的想法，断除色等颠倒时，若断除了先前内入处各自内在的执著颠倒，称为转依。由此获得二种最胜功德，故虽无境亦可转依，无有相违。
'若意亦转依，当得胜功德'，声闻见解认为六识刚灭即称意根，大乘见解则不指此意，而是指染污意，意思是说染污意转依。其中无分别智与意识相应而生，意识所依是染污意，如同眼识所依是眼根一样。
在此，凡夫阶段染污意未转依时，具有我见、我爱、我慢、我痴等四种随烦恼，从阿赖耶识中以我和我所的颠倒方式运行。由于染污意以颠倒方式运行，所以依之的意识对色等境也以颠倒方式运行，对无有的色等境执为实有而生执著。
当染污意断除我和我所见而转依，成为平等性智时，即获得殊胜功德，此为其义。若问于何法获得功德，故说：'功德随智慧，无分别无垢。'功德之词指五根转依后能趣入一切境界，以及获得一百一十二功德。随行指与彼功德俱行或随顺安住，与功德俱住者为何？即无分别无垢智。
其中阿赖耶识转依则成无分别智，因无能取所取分别故称无分别；断除烦恼障和所知障故称无垢。

།ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་མ་དག་པའི་ དུས་ན་ཡང་ཀུན་གཞི་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་དམིགས་པ་དག་སྟེ།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བདག་དང་བདག་གིར་མེད་པར་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ དམིགས་པའི་འབྱོར་པའི་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་། དབང་པོ་གཅིག་ཀྱང་ཀུན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཡོན་ཏན་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་འཐོབ་པའི་འབྱོར་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་འགྲོགས་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་དྲི་མ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་འབྱོར་བའི་མཆོག་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ན་བདག་དང་བདག་གིར་རྟོག་པ་མེད་པས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་གཏི་མུག་ལ་སོགས་ ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་དང་བྲལ་བས་ན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱོར་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་གཅིག་ཅིང་ཡང་ཡུལ་ཀུན་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཡོན་ཏན་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་འབྱོར་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་ པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།དེའི་རྒྱབ་ནས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དམིགས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་བཅས་པས་རྟག་པར་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་བཅས་འཛིན་པ་གཞན་གྱུར་པས། །འབྱོར་པ་དམ་ པ་ཐོབ་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་གྱི་སྒྲ་ནི་གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཡུལ་དྲུག་ལ་བྱའོ། །འཛིན་པའི་སྒྲས་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་ལ་བྱ་སྟེ། ཡུལ་དྲུག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དག་སྟེ། གནས་ གཞན་དུ་གྱུར་ན།འབྱོར་པ་དམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཞིང་ཡང་འདོད་བཞིན་དག་པ་དང་། །ལོངས་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་སྟོན་པར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་གཞན་དུ་མ་གྱུར་པའི་དུས་ན་ནི་ངམ་གྲོག་དང་། ཚེར་མ་དང་། གསེག་མ་དང་། གྱོ་མོ་ ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་མ་དག་པ་སྣང་ལ།ནམ་དག་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། ཤེལ་དང་གསེར་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་གི་ས་གཞི་ལྟ་བུར་དག་པར་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། དོན་དག་ནི་འབྱོར་པ་དེ་འཐོབ་བོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་མ་དག་པའི་དུས་ན་ནི་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཀྱང་གཟུགས་ལ་དམིགས་ཤིང་གཟུགས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་པ་ཙམ་ལས་མི་ནུས་ཏེ།སོ་སོའི་ཡུལ་ཉི་ཚེ་ལ་འཇུག་པ་ཙམ་ལས་ལྷག་པར་མི་ནུས་པ་ལས་ནམ་དག་སྟེ་གནས་གྱུར་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་དག་ན་བདུད་རྩིའི་རྫིང་དང་། དཔག་བསམ་ གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་ཏེ།འཛིན་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལས་ནི་འབྱོར་པའི་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་རྟོག་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྒྲས་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་དག་པའི་དུས་ན་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་རྟོག་པ་དེ་དག་སྟེ་གནས་གྱུར་ན་འབྱོར་པ་དམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡེ་ཤེས་དང་ནི་ལས་ཀུན་ཀྱང་། །རྟག་ཏུ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱོར་པ་གཉིས་ ནི་ཡེ་ཤེས་རྟག་ཏུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་།ལས་ཀུན་ལ་རྟག་ཏུ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ།

即使在烦恼意识不清净的时候，也能在阿赖耶识中缘取我和我所，当转为平等性智时，在无分别智中无我和我所而平等缘取。因此，当烦恼意识转依时，将获得缘取无分别智的殊胜圆满。
或者说，当烦恼意识转依时，一根能入一切境，获得一百一十二功德圆满，与平等性智同时生起相应，无分别智成为无垢。转为平等性智即是获得殊胜圆满。当转为平等性智时，因为无我和我所分别，所以称为无分别。因为远离我见、我痴等四种随烦恼，所以称为无垢。
关于'与彼俱行一切智慧'，'与彼俱'是指一根能入一切境，具足一百一十二功德圆满，有分别智，及其后得清净世间智，以及缘取无分别智的平等性智，恒常趣入利益众生之义。
'境执若转依，当得胜圆满'中，'境'字指色等六境。'执'字指从眼识到身识的五识聚，六境和识聚若转依，将获得二种殊胜圆满之义。
'复现清净刹，示现胜受用'中，外境未转依时，显现为险峻、荆棘、砾石、荒地等不净相，当清净时，如所欲显现为琉璃、水晶、黄金等色地。此为所得圆满。五识聚未清净时，眼识仅能缘取色境而受用色境，仅能趣入各自境界而不能超越，当清净转依时，于五识中示现佛刹中甘露池、如意树等种种受用，由执取转依而得殊胜圆满。
'分别若转依，当得胜圆满'中，'分别'字指意识，意识未清净时于色声等种种法起分别，彼等若转依将获得二种殊胜圆满之义。
'智慧及诸业，恒时无障碍'中，二种圆满即是智慧恒时无碍和一切事业恒时无碍。

།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེ་དག་ གིས་དངོས་པོ་ཁ་ཅིག་ཤེས་ཁ་ཅིག་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ཀུན་ཤེས་པ་དང་། དུས་ཁ་ཅིག་དུ་ཤེས་ཁ་ཅིག་དུ་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་རྟག་ཏུ་ཐོགས་པ་མེད་ཅེས་བྱའོ། །ལས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་སྤྲུལ་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། འོག་མིན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་ འཆི་འཕོ་བ་དང་།མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཛད་པས་ན། ལས་ཀུན་ལ་རྟག་ཏུ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྟེན་ཀྱང་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟེན་གྱི་སྒྲས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དང་།དེའི་དམིགས་པའི་བྱ་བའི་ཡུལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ས་གཞི་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། གནས་ལྟ་བུར་ཡང་ཀུན་གཞི་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བས་ན་ཀུན་གཞི་ལ་བརྟེན་ ཏེ་ཞེས་བྱའོ།།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ས་གཞི་ཆེན་པོ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་། རྩཝ་ཤིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་ན་རྟེན་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གཞིའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། སུམ་ཅུ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས། གང་ཕྱིར་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ལས། །རྣམ་སྨིན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ལ། །ལེན་པ་དག་དང་དེ་ཡི་གནས། །རྣམ་པར་རིག་པ་མ་རིག་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དམིགས་པའི་ཡུལ་དང་བཅས་ཏེ། གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་འབྱོར་པའི་དམ་པ་མཆོག་ཐོབ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འབྱོར་པ་གང་འཐོབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མི་གནས་པ་ཡི་མྱ་ངན་འདས། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མི་གཡོ་གནས། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཀུན་གཞི་དམིགས་པ་དང་བཅས་ཏེ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ན་ བཞུགས་པའི་ཚེ།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྱོར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་གནས་པ་ནི་འཁོར་བ་ན་ཡང་མི་གནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་མི་གནས་པའོ། །འཁྲིག་པ་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཁྲིག་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ དབང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ།བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པའི་དབང་པོ་གཉིས་ཕན་ཚུན་སྦྱོར་བ་ལ་འཁྲིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཁྲིག་པ་ལ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ཏེ། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ན་འབྱོར་པ་དམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་ རྒྱས་བདེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །བུད་མེད་ཉོན་མོངས་མེད་པ་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་འམ། མི་ ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་དག་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ།འདོད་ཆགས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །ནམ་མཁར་འདུ་ཤེས་རྣམ་གྱུར་ན། །འབྱོར་པ་དམ་པ་རྙེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ།གང་ཐོགས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་ན། གང་དུ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་ནམ་མཁའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདུ་ཤེས་དེ་སྤངས་ནས་འབྱོར་པ་དམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསམ་པའི་དོན་ནི་འགྲུབ་པ་ དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་པའི་དོན་འགྲུབ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་ཅི་བསམ་པ་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །འགྲོ་དང་གཟུགས་ནི་གཅིག་པའོ།

其中，'智慧'一词是指大圆镜智、平等性智、成所作智和妙观察智。这些智慧并非是对某些事物了知而对某些事物不了知，而是了知一切事物；也不是在某些时候了知而在某些时候不了知，而是在一切时候都了知，这就是所谓的智慧恒常无碍。
'业'字是指变化的事业，从色究竟天宫示现死亡、示现成正觉等种种变化，恒常不断地进行，所以称为对一切事业恒常无碍。
关于'若所依转异，当得胜资具'这句，'所依'一词是指阿赖耶识以及它所缘的器世间大地。阿赖耶识是善业与不善业习气的所依，也显现为身体、受用和处所，因此称为依止阿赖耶。器世间大地是有情世间的所依处，也是各种草木生长的所依，所以称为所依。
如何证明器世间是阿赖耶识的所缘境？《三十颂》中说：'由此阿赖耶识，于一切异熟种子，及诸执受并其处，了别所不了别。'因此，阿赖耶识连同其所缘境转变为他性时，将获得殊胜资具，这是其含义。
若问获得何种资具？因此说：'诸佛无住涅槃，是为不动处。'意即阿赖耶识连同所缘转变为他性时，如来安住于无漏界时，将获得无住涅槃的资具。无住是指既不住于轮回也不住于涅槃。
关于'若淫欲转异，当得胜资具'，淫欲是指身根的一部分，即男女根的相互交合称为淫欲。若淫欲转为他性，即离开不净行的贪欲，将获得两种殊胜资具。
'诸佛安乐住'是指离开不净行的贪欲后，将获得诸佛离一切戏论的三昧乐，这是获得殊胜资具的第一种。
'视女无烦恼'是指离开不净行的贪欲后，即使见到美女也不生烦恼，不生贪欲，这是其含义。这是获得殊胜资具的第二种。
关于'若虚空想转，当得胜资具'，若认为无碍如虚空，有碍碍者即是色，这就是虚空想。舍弃这种想法后，将获得三种殊胜资具。
关于'所思义成就'，是指获得虚空藏三昧后，所思所想的一切资具都能从虚空中显现，这是获得殊胜资具的第一种。'行与色一致'

།ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགྲོ་བ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ འཐོབ་སྟེ།རྩིག་པ་དང་རི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །གཟུགས་འཇིག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁར་བྱ་བར་བསམས་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་ངོས་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ མོ།།གོང་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྱོར་པ་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གཞན་གྱུར་དཔག་མེད་དེ། །འབྱོར་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འདོད། །བསམ་ཡས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ལྟར་རོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ལྟར་བཤད་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་གྲངས་དུ་ཡོད་པ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལ་དུ་ཡོད་པ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་དུ་ཡོད་པ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དུ་ཡོད་པའི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་ན། གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ནི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་བཞིན་ དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཚུལ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ན་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྱོར་པ་དང་ཡོན་ཏན་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །ཇི་ལྟར་འབྱོར་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱོར་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕྲིན་ལས་ བསྒྲུབ་པ་ཡང་མཐའ་ཡས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འདོད་དེ།།འབྱོར་པ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་སྤྲུལ་པ་དང་ཕྲིན་ལས་མཐའ་ཡས་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱོར་པ་དང་ཕྲིན་ལས་དེ་དག་གང་གི་དུས་ནས་གང་དང་གང་དུ་གནས་འཐོབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་དྲི་མེད་གནས་ནའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་གནས་ཟག་པ་མེད་པའི་གནས་ན་བཞུགས་པའི་ཚེ་ཐོབ་ཅིང་དེའི་ཚེ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱོར་པའི་རྗེས་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུའི་སྐབས་བཤད་ པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་སྟེ། དེ་རང་གི་དུས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མི་རྟོག་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འབྱོར་པའི་རྗེས་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།།དེ་ལ་གོང་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་བཤད། འདིར་ཡང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་བཤད་དེ། ལན་གཉིས་སུ་བཤད་ན་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྔར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་ ཚེ།དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བརྙེས་ནས་སེམས་ཅན་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་སྟོན་ཏེ། ཁྱད་པར་ནི་དེ་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་གནས་དང་རྟེན་ཡིན་ ནོ་ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་གྱིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཅི་འདྲ་བའི་རྒྱུར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །དགེ་བ་འཕེལ་བའི་འཇིག་རྟེན་རྣམ་དག་མཆོག་ཏུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ པ་དང་།བསླབ་པ་མནོས་པ་དང་། སྲོད་དང་ཐོ་རངས་ལ་མི་ཉལ་བ་དང་། ཟས་ལ་ཚོད་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དང་ས་བཅུ་ལ་སོགས་པར་རིམ་གྱིས་ཞུགས་པ་ནི་དགེ་བ་འཕེལ་བའི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་དག་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ།

所谓'无碍行'，是指获得无碍，因为对墙壁和山等无有障碍。这是获得殊胜成就的第二种。若观想一切色法皆成虚空，则一切事物都如同虚空界，这是获得殊胜成就的第三种。
为了简要阐明上述所说佛陀成就的广大意义，故说'如是其他无量成就，认为有无量成就，成办无量事业'等一个偈颂。'如是'是指如上所说的方式。
若按上述方式解说，色蕴有多少种转变，受蕴有多少种转变，想蕴有多少种转变，行蕴中有心相应行和心不相应行有多少种转变，如是分别解说，则有无量转变。这些无量转变应当如诸经中所说般理解。
由于如是有无量种转变，故认为由转变所生的成就和功德也是无量。如同成就无量，由成就所生的化身等为众生利益所作的事业也是无量无边，因为每一种成就都能生起无量的化现和事业。
若问这些成就和事业从何时何处获得安住，为此说'在无垢佛位中'。意思是说，这些成就是在佛陀无垢位、无漏位时获得并出现的。
关于成佛时令众生成熟的因有七偈。若问成就之后解说成熟因的章节有何关联，答：如是在佛地时获得圆满成就，那位究竟佛世尊无分别中任运成办众生成熟，因此成就之后解说成熟章节是相关的。
此前已说过令众生成熟的章节，此处又说令众生成熟的章节，若问这两次解说有何差别，答：前者是说住于菩萨行时如何令众生成熟，现在是说获得究竟佛地后如何令众生成熟，这就是差别。而且成佛者是令众生成熟的因、处所和所依，以七偈来说明这个意义。
第一偈总义是说明成佛者是何种成熟之因。关于'善增长世间清净趣向胜'，首先发菩提心、受学处、初夜后夜不睡眠、饮食知量等次第，逐渐进入胜解行地和十地等，这称为善增长世间；以身和智慧所摄的获得佛地不住涅槃，称为清净趣向胜。

།དགེ་བ་མ་བསགས་དགེ་བ་འཕེལ་བའི་མཆོག་ཏུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་མ་བསྐྱེད་པས་ན། ས་བཅུ་དག་ཏུ་མ་ཞུགས་པ་ནི་དགེ་བ་མ་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི། ས་བཅུ་དག་ཏུ་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ནི་དགེ་བ་འཕེལ་བར་མཆོག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕྱོགས་ཕྱོགས་རྒྱལ་བས་རབ་བཤད་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་དོ། །དགེ་བ་འཕེལ་བ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བཞག་པ་དང་། དགེ་བ་མ་བསགས་པ་རྣམས དགེ་བ་འཕེལ་བ་ལ་བཀོད་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་དེ་ལྟར་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཕྱོགས་ཕྱོགས་ཏེ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སུས་དེ་ལྟར་མཛད་ཅེ་ན། རྒྱལ་བས་ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མཛད་དོ། །རྒྱུ་གང་ གིས་མཛད་ཅེ་ན།རབ་ཏུ་བཤད་པ་སྟེ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པའི་ཐབས་ཀྱིས་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་བཤད་པས་ན། ཡོངས་སྨིན་སྨིན་པ་ལྟར་འགྱུར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་བཤད་པས་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མཆོག་ཏུ་འཕེལ་ བ་ལ་བཀོད་པས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་སོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀོད་པས་རྣམ་པར་དག་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱས་སོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་དེ་ཡང་སྐབས་འགའ་ཙམ་ལན་འགའ་ཙམ་མཛད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་མཛད་པས་རྟག་ ཏུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་ན་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རམ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར། མ་ལུས་འདིར་མ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་སྨིན་པར་མཛད་ཀྱང་འཁོར་བའི་གནས་འདི་ནས་སེམས་ཅན་མ་ལུས་པར་ཟད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གནས་སུ་ཡང་འཕེལ་བ་དང་ལྷག་པ་མེད་དེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ། ངོ་མཚར ཆེ་བ་ཡིན་པ་དང་།ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྙེད་དཀའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་དེ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདག་མེད་དཀའ་སྤྱོད་བརྒྱ་རྣམས་དང་། །དཔག་མེད་དགེ་ བ་བསགས་པ་དང་།།དཔག་མེད་པ་ཡི་དུས་དང་ནི། །དཔག་མེད་སྒྲིབ་པ་ཟད་པའི་ཕྱིར། །སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མེད་པ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འཐོབ། །ཅེས་བཤད་པ་ལྟར་ན། བྱང་ཆུབ་དེ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །རྙེད་པར་དཀའ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེ་བསྟན་པས་རྟག་ཏུ་ཐོབ་བོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཐོབ་ན་བདག་གི་དོན་ཀྱང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མཛད་དོ། །ཡོན་ཏན་མཆོག་ལྡན་རྨད་འབྱུང་བ། །ཞེས་བྱ་བས། བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་དེ་ཐོབ་ན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཉན་ཐོས་དང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་མེད་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བས་ན། ཡོན་ཏན་མཆོག་ལྡན་རྨད་འབྱུང་བ། །ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པར་མི་སྲིད་པས་ན་རྨད་དུ་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་རྟག་ལྡན་ཞེས་བྱ བ་ལ།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་པས་འཕགས་པས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་དེ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡོད་པས་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནམས་ཀྱང་ཉམས་ཤིང་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ།

对于'未积善业而成为增长善业之最'这句话，由于未生起菩提心，未入十地者称为未积善业；他们生起菩提心，进入十地者称为善业增长至最胜。
关于'如是世间诸方佛善说'这句话，'如是'指前文所说。善业增长者安立于解脱，未积善业者安立于善业增长，这不仅是在一个世界如此做，而是在十方世界中都使众生成熟解脱，这是其含义。谁如此做呢？是佛陀世尊做的。以何因做呢？以善说，即通过宣说十二分教的方便而做。
如此说故，'令成熟如熟'，意思是如此宣说使未成熟的善根安立于最胜善根增长而令其成熟。已成熟善根者则安立于涅槃而令获得最胜清净。这种令成熟也不是偶尔为之，而是持续不断直至轮回终尽而做，故说'恒时成'。
如此若持续令众生成熟，轮回众生岂不会耗尽？为此说'非尽无余此'，即虽然恒时令成熟，但此轮回处众生不会无余耗尽。为什么呢？因为众生界无边无际。涅槃处也无增无余，因为法界无生无灭。
第二偈颂的总义是显示令众生成熟的稀有与非稀有之相。
关于'如是难得'，'如是'指前文所说，如前所说的菩提难得。如何呢？如说'无我百难行，积无量善业，无量时间及，灭尽无量障，无诸障垢染，获一切种智'，如是说故，此菩提难得。通过显示难得的大菩提而恒时获得，此为其义。
获得此菩提则自利圆满，他利亦圆满。'具最胜功德稀有'显示自利圆满，即获得大菩提后具足声闻凡夫所无之力、无畏、不共等功德，故说'具最胜功德稀有'。因这些功德声闻等不可能具有，故称稀有。
关于'具恒常大菩提'，此无上菩提超胜声闻缘觉菩提，故称大菩提。此菩提直至轮回终尽而有，故称常。永不退失变异，故称坚固。

།སྐྱབས་མེད་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་ཞེས་བྱ་ བས་གཞན་གྱི་དོན་མཛད་པ་བསྟན་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་མེད་པས་ན་སྐྱབས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་འཇོག་པར་ བྱེད་པས་ན་སྐྱབས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱོགས་ཕྱོགས་སུ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འགའམ་ཕྱོགས་འགའ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེའང་སུས་འཐོབ་ ཅེ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དུས་ཀུན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉི་མ་རེ་རེ་ལའང་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟག་ཏུ་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལའང་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ངོ་མཚར་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་ བྱང་ཆུབ་དེ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་དུ་ཉི་མ་རེ་རེ་དང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ལེན་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ངོ་མཚར་མཆོག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚུལ་སྤྱོད་པས་རྨད་འབྱུང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ན་ངོ་མཚར་ཆེ་ བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་འབྲས་སཱ་ལུ་བཏབ་པ་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་སཱ་ལུ་འབྱུང་བ་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ལ་བྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་ལམ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྤྱད་ནས་དེའི་འབྲས་ བུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེན་པོར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་དུས་གཅིག་སྒོ་མང་པོ་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད་དུ་མ་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་མདོར་ན་ཇི་ལྟར་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་།གང་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མདོར་ན་དེ་གཉིས་སྟོན་ཏོ། །ལ་ལར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་སྒོ་མང་བརྒྱ་དག་ནས་ཀྱང་སྟོན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་མང་པོ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཞིང་འཆད་པར་ཡང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལ་ལར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ལར་ནི་དགའ་ལྡན་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཡུམ་གྱི་ ལྷུམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མི་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ལར་མི་སྣང་བ་སྟོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐུ་ལས་ནི་འཕྲོ་བ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལ་ལར་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བ་སྤྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བ་སྤྱོད་ པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མཛད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁ་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཛད་ནས། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བཏང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱད་ནས་ཁ་ན་མ་མཐོ་བ་རྡུལ་ཙམ་ལ་ཡང་བག་བྱ་བ་དང་།བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱད་ནས། ཀ་ལིང་ཀའི་རྒྱལ་པོས་དྲང་སྲོང་བཟོད་པ་སྨྲ་བ་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་བཅད་ན་ཡང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལ་ལར་བྱང་ཆུབ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་ བ་ལ།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ལྟ་བུར་ཡང་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

称为无依怙者之依怙，是说明利他之事业。众生无有从轮回痛苦中解脱而安置于涅槃者，故称无依怙。因为使彼等众生从轮回痛苦中解脱而安置于涅槃之处，故称为无依怙者之依怙。
关于'于诸方'，菩萨不仅获得某些世界或某些方向，而是获得十方一切世界，此为其义。关于'坚固'，若问由谁获得，由诸菩萨获得，此为其义。'一切时'是说每日都获得之义。'恒常获得'是说每一刹那都获得之义。
关于'此为世间最胜稀有'，如是极难获得之菩提，诸菩萨于十方世界中，每日每一刹那都能获得，此为世间最胜稀有之义。
关于'依行无稀有'，从两个方面说并非稀有。为何？如同种下稻种，结出稻果并非稀有一样。所谓行即是与获得菩提相应之道，修习无上菩提之道——地、波罗蜜多及菩提分法后，获得其果无上菩提，并非大稀有，此为其义。
第三偈颂之总义，是显示同一时间从多门成熟众生之诸多方便相续。其略说即是如何令成熟以及依止何者而令众生成熟之因，略说此二者。
关于'于某处从百种门中转法轮而示现'，于某些世界中，以蕴、界、处、地、波罗蜜多等诸多法门而转法轮宣说，此为其义。
关于'于某处示现受生'，即当转法轮时，于某些世界示现从兜率天殁而入胎于阎浮提等，此为其义。
关于'不现'之义，即于彼时于某些世界示现不现，而示现从菩萨身放光，此为其义。
关于'于某处示现种种受生行'，种种受生行即是指菩萨本生行，于彼时于某些世界示现本生行，修行布施波罗蜜多，将身体受用等布施他众，为众生故修行持戒波罗蜜多，于微尘许过失亦谨慎防护，修行忍辱波罗蜜多，如迦陵伽王割截忍辱仙人支体时仍能实践等，此为其义。
关于'于某处一切菩提'，即于彼时于某些世界示现于金刚座以金刚喻定断除烦恼障及所知障而现证菩提等，此为其义。

།ལ་ལར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན་འཇིག་ རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁ་ཅིག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བསྟན་ནས།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ཡང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལན་གཅིག་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་ཡང་ཁམས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་ལན་གཅིག་ཅིག་ཅར་མཛད་ནས་རྒྱུན་གཅོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་འཁོར་ བའི་མཐའི་བར་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡི་གནས་ནས་མི་གཡོ་ཐམས་ཅད་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཐབས་རྣམ་པ་ སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་མཛད་དེ།ང་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལས་མི་གཡོ། མི་འགུལ། མི་ཉམས་ལ་གཡོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་སྦྱོར་ཞིང་མཛད་པའི་ རྒྱུ་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་རྟོག་པ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་སྟོན་ཏེ།དེ་བས་ན། ང་ཡིས་སྨིན་པར་བྱས་ཤེ་འམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་འདི་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྙེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་པ་འདི་དག་སྔོན་ངས་སྨིན་པར་བྱས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མི་དགོངས་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལུས་ཅན་འདི་ནི་སྨིན་བྱ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ད་ལྟར་སྨིན་པར་བྱ་དུས་ལ་མ་བབ་པས་ཕྱིས་ལ་དགོད་ཅིང་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མི་རྟོག་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ལྟར་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སངས་ རྒྱས་རྣམས་ནི་མི་དགོངས་ཏེ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཡང་ས་ལ་ཡང་མི་བཀོད་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བའི་དུས་ན་ཡང་བཞག་གོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མི་དགོངས་མི་རྟོག་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་མི་མངའ་བ་བསྟན་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོག་པ་མི་ མངའ་བར་མི་ཟད་ཀྱི་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་མཛད་པ་ན་བརྩལ་བ་དང་།འབད་པ་ཡང་མེད་དེ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕྱོགས་ཕྱོགས་ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཡང་ཕྱོགས་འགའ་འམ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འགར་མཛད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཕྱོགས་ བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྒོ་གསུམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཡང་ཐབས་འགའམ་ཐེག་པ་འགས་མཛད་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྒོ་གསུམ་སྟེ་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སྨིན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨིན་པར་མཛད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་སྨིན་པར་མཛད་པ་མ་ཡིན་གྱི་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྨིན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨིན་པར་མཛད་པའང་ལོའམ་བསྐལ་པ་འགར་མཛད་པ་མ་ཡིན་ གྱི་རྟག་ཏུ་སྟེ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་འཕེལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཆོས་རྣམས་བཤད་ཅིང་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་འཕེལ་ བ་དང་།བརྟས་པ་དང་། སྨིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཉི་མའི་དཔེ་བསྟན་པ་དེ་བས་ན། ཇི་ལྟར་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་རྒྱ་ཆེར་ཡོངས་བཏང་བས། །ཕྱོགས་ཕྱོགས་ ཀུན་ལ་ལོ་ཏོག་སྨིན་པར་མཛད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉི་མ་དེ་ལས་འོད་ཟེར་གཅིག་གཉིས་འབྱུང་བར་མ་ཟད་ཀྱི་འོད་ཟེར་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་པར་འབྱུང་བས་ན་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ།

关于'有时示现涅槃'这句话，其意为：在那个时候，在某些世界中示现涅槃后，也使众生得以成熟。
关于'非仅一次'这句话，其意为：如前所述，对于各种不同界，也不是一次性同时完成就断绝，而是要一直到轮回终尽之际都不间断地行持。这说明了如何使众生成熟。
关于'从彼处不动而作一切'这句话，'彼处'指无漏法界，意为：以种种方便事业，而于无漏界中不动、不摇、不退，并且成办一切动相的事业。
第四偈颂的总义是显示令众生成熟的因——无漏界无分别及无造作。因此说'我令其成熟耶'等一偈，意为：对于这些获得菩萨地和成佛的众生，并不认为是'我过去令其成熟'，不作如是思维。
关于'此诸有情当令成熟'这句话，意为：对这些众生也不认为'现在尚未到成熟时机，应当安置于后来令其成佛'，不作如是思维。
诸佛也不认为'现在令其成熟'，意为：对这些众生也不认为'现在不安置于地位，将来成佛时再安置'，不作如是思维。这显示无分别。
关于'无造作'这句话，意为：不仅无分别，在令众生成熟时也无勤勉努力，而是任运成办。
关于'于一切方'这句话，意为：如是令众生成熟并非仅在某些方向或某些世界，而是在十方一切世界中成办。
关于'从三门'这句话，意为：令众生成熟也非仅以某些方便或某些乘，而是以三门即三乘教法令其成熟。
关于'众生聚'这句话，意为：令众生成熟也非仅令某些众生成熟，而是令一切众生聚皆得成熟。
关于'恒时'这句话，意为：令众生成熟也非仅在某些年或某些劫中成办，而是恒时即直至轮回终尽之际皆行持。
关于'善法增长'这句话，意为：通过三乘门宣说开示诸法，令众生心中的菩提分及波罗蜜多等善法增长、坚固、成熟。
第五偈颂的总义是显示无造作而令众生成熟的日光譬喻。因此说'如日光普照遍放大光明，于一切方令庄稼成熟'，意为：从太阳发出的不仅是一两道光线，而是无量百千光芒，故称广大。

།ཇི་ཙམ་སྣང་བར་བྱས་པའི་གནས་འཛམ་བུའི་གླིང་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་དུ་སྣང་བར་བྱེད་པས་ན་ སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་བཏང་ལ་ལོ་ཏོག་སྨིན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པས་ཀྱང་། འོད་ཟེར་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཏང་ནས་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་དུ་ནས་འབྲས་ལ་སོགས་པ་ལོ་ཏོག་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དཔེ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ ཀྱི་ཉི་མ་རབ་ཞི་ཆོས་ཚུལ་འོད་བཏང་བས།།ཕྱོགས་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འོད་ཟེར་འདྲ་བར་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་ཉི་མ་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་ནི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཀུན་འབྱུང་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཚུལ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་ཐབས་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་དང་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པའོ། །འོད་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་བཤད་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ་ཆོས་ བཤད་པས་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་མི་ཟད་པ་སྟོན་ཏོ། །དེ་བས་ན། ཇི་ལྟར་མར་མེ་གཅིག་ལ་མར་མེའི་ཚོགས་མང་འབྱུང་། །གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་ ཀྱང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེ་གཅིག་ལ་མར་མེ་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་བསྲེགས་ཏེ། སོ་སོར་ལུས་ཀྱང་དང་པོའི་མར་མེ་གཅིག་པོ་དེ་ལ་ཟད་པ་དང་འགྲིབ་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་སྨིན་པ་གཅིག་ལས་སེམས་ཅན་ཚོགས་མང་པོ། ། གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་ཡང་ཟད་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དང་འདྲ་བར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་གཅིག་སྨིན་པར་བྱས་ཏེ། སངས་རྒྱས་པར་བྱས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་པ་དེས་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་མང་པོ་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་འཚང་རྒྱ་བར་བྱས་ཏེ། སྨིན པར་བྱས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།ཆོས་བཤད་པ་ལ་ཟད་པ་དང་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་འདིའང་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཁྱིམ་བདག་ཇི་ལྟར་བདག་ཅག་བདུད་ཀྱི་ གནས་ནས་གནས་པར་བགྱི།སྨྲས་པ། སྲིང་མོ་དག་མི་ཟད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ནན་ཏན་གྱིས་ཤིག་།དེའང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་སྲིང་མོ་དག་སྒྲོན་མ་གཅིག་ལས་སྒྲོན་མ་བརྒྱ་སྟོང་འབར་བར་བྱས་ཀྱང་སྒྲོན་མ་དེ་འབྲི་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྲིང་མོ་ དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ལ་བཀོད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་སེམས་ཀྱི་དྲན་པ་མི་འབྲི་ཡོངས་སུ་མི་འབྲི་སྟེ་ཕྱིར་ཞིང་སྐྱེ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་པའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་པ་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མི་ངོམས་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་སྨིན་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལུས་ཀྱང་ལྷག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཕེལ་ བ་མེད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དཔེ་སྟོན་ཏོ།།རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཆུ་ཡིས་ངོམས་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་ཕྱོགས་བཅུའི་ཆུ་བྲན་དང་ཆུ་བོ་མང་པོ་དེར་བསྡུས་ཀྱང་འདི་སྙེད་ཅིག་བབ་པས་ད་ཆོག་གོ་བྱ་བ་མེད་ཀྱི་ཆུ་བོ་མང་པོ་དེར་འཇུག་པའི་གོ་སྐབས་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་ངོམས་པ་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆུ་ཆེན་མང་པོ་རབ་ཏུ་འབབ་པས་འཕེལ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱ་མཚོར་ཕྱོགས་བཅུའི་ཆུ་བོ་དང་ཆུ་བྲན་མང་པོ་དེར་འདུས་ཏེ་རྟག་ཏུ་འབབ་ཀྱང་། རྒྱ་མཚོ་ལ་ལུད་པ་དང་ལྷག་པ་མེད་པས་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

凡是显现的处所瞻部洲和一切世界都能显现，故称为断除。譬如太阳放射光芒使庄稼成熟时，虽无分别和造作，但放射广大光芒使十方一切稻谷等庄稼成熟之义。此说明成熟的比喻。
法日极寂放法光，十方众生皆成熟。此中，无漏界是十二部经如光芒般出现的因，故如日轮，称为法日。自性即涅槃，因为断除了集谛和苦谛。法道即涅槃，指获得涅槃的因和方便，即其因和十二部经的宣说。放光即说法之义，说法使十方一切众生悉皆成熟之义。
第六偈颂的总义显示从一到一的成熟无尽。因此说：'如从一灯起众灯，无量无数亦不尽。'譬如从一盏灯点燃无量无数灯，虽各自存在，但最初那盏灯无有穷尽和减少之义。
'如是一熟众生众，无量无数生不尽。'此中，如是如来令一众生成熟而成佛，彼佛又令无量无数众生众成佛而成熟，然而令成熟的如来智慧和说法无有穷尽和减少之义。
此义亦如《圣无垢称经》所说。云何？居士问：'我等当如何住于魔境？'答：'姊妹们，有名为无尽法灯之法门，汝等当精进。其义云何？姊妹们，如从一灯点燃百千灯，彼灯亦不减少。如是姊妹们，一菩萨安立百千众生于菩提，彼菩萨之心念亦不减少、全不减少而复生。'
第七偈颂的总义显示以三乘门令成熟者入解脱界时，开启一切成熟的机会故法界无厌，虽有无量成熟于法界，因无余故无增长的广大比喻。
'大海不厌水'者，譬如大海聚集十方众多溪流河川，亦无'已流入如是多水足矣'之想，开启众多河流入海的机会故无厌足之义。
'众流注入亦不增'者，大海聚集十方众多河流溪水，虽恒时流入，然于大海无溢出和增加故不增长之义。

།དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་དབྱིངས་ ཀྱང་རྣམ་དག་རྟག་འབབ་པས།།ངོམས་ཤིང་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་ངོ་མཚར་ཆེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དང་འདྲ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་དག་རྟག་ འབབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདི་སྙེད་ཅིག་ཞུགས་ཀྱིས་ད་ཆོག་གོ་ཞེས་ འགོག་པ་མེད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐམས་ཅད་དེར་འཇུག་པའི་སྐབས་མེད་པས་ངོམས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་དེར་ཞུགས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྐྱེས་པ་དང་ལུད་པར་གྱུར་པ་མེད་པས་ན་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། སྔར་བྱང་ཆུབ་ བཤད་པའི་སྐབས་སུ།།ངལ་བརྒྱས་རྨད་འབྱུང་དཀའ་སྤྱད་དགེ་བསགས་ཀུན། །དུས་རིང་བསྐལ་པ་མཆོག་འགྲོ་སྒྲིབ་ཀུན་ཟད། །སར་གཏོགས་སྒྲིབ་པ་ཕྲ་བཅོམ་སངས་རྒྱས་ཏེ། །དེ་ནི་མཐུ་ཆེན་རིན་ཆེན་སྣོད་ཕྱེ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྤྱི་ཙམ་དུ་བཤད་ནས་སངས་ རྒྱས་པར་གྱུར་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།ད་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ལས་དང་། ལྡན་པ་དང་འཇུག་པར་ཕྱེ་ནས་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐབས་བཤད་དོ། །ཡང་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། སྔར་ གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པར་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩམས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་དོན་རྣམ་པ་བདུན་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལས་མདོ་སྡེ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་དུ་མ་བཤད་དེ། དེ་ལས་ཀྱང་སྔར་ནི་གཟུངས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱལ་པོ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་པུཎྜ་རཱི་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་དེ་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་བཤད་དོ། །ད་ནི་དེ་མ་ཡིན་པའི་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་གི་ནང་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་སྐབས་བཤད པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་ཆོས་ལྔས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་ པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཆོས་ལྔའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་འདིར་མདོ་ཙམ་དུ་གཏན་ལ་འབེབས་ཏེ། ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱ་ཆེར་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་ནས་འབྱུང་ བ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་པོར་སྨོས་པས། འདིར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་སྐབས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་དང་པོར་འཆད་དེ། ཡེ་ཤེས་བཞི་རྣམས་རིམ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འཆད་དེ་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཅེས་བྱ་བ་ ལ།ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའམ། ཟག་པ་མེད་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ།

对于'如是佛界亦清净常流，满足增长不变甚稀有'这句话。'如是'的意思是'如此相似'之义。'佛界'是指'诸佛无漏界'之意。'清净常流'是指无量声闻、无量缘觉、无量菩萨等，所有入般涅槃者都进入无漏界中，虽然如此多的解脱者已入，但并非说'已经足够了'而停止，所有解脱者都可以进入其中而无有障碍，因此称为'不会满足'。
虽然无量已成熟者进入其中，但在法界中既无生也无灭，因此称为'不增长'。这是非常稀有的意思。
关于'法界清净四偈颂'，在众生成熟品之后为何要解说法界清净品呢？这是属于菩提解说品。在之前菩提解说品中说：'百劫修来殊胜难行善，长时劫中最胜尽诸障，地中微细障断成佛已，如同开启大力宝器般。'这样仅仅总说了菩提的特征，成佛后令众生成熟而已。
现在为了特别显示菩提的自性、果报、事业、具足和趣入等差别，所以解说法界清净品。或者说，这是菩提解说品，之前上文说过菩萨们的学处是依据自他利益，直至菩提应当学习七种义理。在那些经典中说了多种菩提，其中之前是依据《陀罗尼自在王经》和《妙法莲华经》等经中所说的菩提特征而作了确立解说。
现在为了确立其他经典中所说的菩提特征，所以宣说法界清净品。其中依据《佛地经》说五法摄佛地：何为五法？即法界清净、大圆镜智、平等性智、妙观察智和成所作智。
这里是依据《佛地经》中所说的五法，对这五法作简略确立。这五法的广泛分别确立，应当如佛在大乘经典中所说的那样来理解。因为佛也是首先说法界，这里也首先以四偈颂解说法界品，然后依次解说四智。
关于'一切法如是'，一切法即是有为法和无为法，有漏或无漏，这些法的如是性即是空性。

།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་དེའི་མཚན་ཉིད་དང་རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་ཞེ་ ན།སྒྲིབ་པ་གཉིས་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །དངོས་ པོ་ཤེས་པ་དེ་ལ་དམིགས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་ཤེས་པ་ནི་དེའི་རྒྱབ་ནས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། དངོས་པོའི་སྒྲས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་དེའི་རྒྱབ་ནས་ཐོབ་པ་དང་།དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེའི་རྒྱབ་ནས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དངོས་པོར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདིར་འདིས་ནི་གནས་ངན་ལེན་ གྱི་རྟེན་ཀུན་གཞི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྙེགས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་ལམ་གྱི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་བསྟན་ཏོ། །མི་ཟད་དབང་གིས་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་དེའི་རྒྱབ་ནས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དམིགས་ནས་དབང་མི་ཟད་པ་ཐོབ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དབང་མི་ཟད་པ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་ཏོ། །ཀུན་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་ནས། །བསྒོམ་པ་ཡང་དག་འབྱུང་བ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་རྒྱུའི་དོན་དང་འབྲས་བུའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་ནས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོན་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་མཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལ སོགས་པའི་རིམ་པ་སྦྱོར་བའི་ས་ན་བསྒོམས་པ་ལས་མཐོང་བའི་ལམ་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ས་དང་པོའི་དུས་སུ་ཐོབ་བོ། ། དེ་ནས་ས་གཉིས་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས་ཡང་དག་པ་འབྱུང་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་རྒྱུའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་སེམས་ཅན་དོན། །གཉིས་བསྐྱེད་མི་ཟད་འབྲས་བུའོ། །ཞེས་བྱ བ་ལ།རྣམ་པ་ཀུན་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུའམ། ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཀུན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཉིས་བསྐྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་། བསྐྱེད་པ་དང་། བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ མཐོ་རིས་དང་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་བཀོད་པ་ནི་ཕན་པའོ།།ཚེ་འདིར་ཟང་ཟིང་གིས་ཕན་བཏགས་ན་དགེ་བ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ནི་ཕན་པ་སྟེ། འདིས་ནི་འབྲས་བུའི་དོན་བསྟན་པའོ། །མི་ཟད་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་བདེ་བ་དང་བདེ་བ་རྒྱུན་མི་གཅོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལུས་དང་ངག་ དང་སེམས་སྤྲུལ་པའི།།སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལས་ཅན་ནོ།

如果问佛地的空性、时间的空性、真如的特征和自性是什么样的？说到'二障清净的特征'，意思是说佛地的真如是远离烦恼障和所知障二障的特征和自性。这里显示了真如转依。
关于'缘于了知事物'，事物了知是指后得清净世间智，事物一词指阿赖耶识，依他起相转依的特征即无分别智。无分别智也是由其后得清净世间智如实了知，而非其他智慧。因此称后得清净世间智为事物了知，这里显示了习气所依阿赖耶识的转依。
'彼'字指法界，意思是以无分别智缘于法界。这里显示了道的转依。
关于'无尽力之相'，后得清净世间智缘于无分别智而获得无尽力。如何呢？因为清净世间智如实通达无分别的自性。无分别智对法界真如也有无尽力。如何呢？因为无分别智一心安住于法界。这里显示了法界的自性。
关于'遍知真如已，修习正生起'等一个偈颂说明因义和果义。'遍'是指在大乘经典中听闻、思维、修习等显示法界的异名如无生、无起等的修习次第，在加行位修习后，在见道位生起了了知真如的智慧，生起了通达法界遍行相的无分别智。这是其含义。无分别智在初地时获得。
之后从二地到十地以下修习此智慧而正确生起，在佛地现证清净法界。这是其含义。这里显示了因义。
关于'一切时中为有情，二利无尽为果报'，'一切时中'是指在一切时间或以一切利益安乐的方式。'一切有情'是指对一切众生。'二利'是指对众生生起利益和安乐，在他世引导至善趣和涅槃是利益，今生以财物布施而令行善是利益。这里显示了果义。
'无尽'是指直至轮回终尽也不断绝安乐和安乐之因。具有身语意化现的方便加行业。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ལས་ཀྱི་དོན་དང་ལྡན་པའི་དོན་བསྟན་ཏེ། ལུས་སྤྲུལ་པའི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལས་ཅན་དང་། ངག་སྤྲུལ་པའི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལས་ཅན་དང་། སེམས་སྤྲུལ་པའི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལས་ཅན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་དང་། ལྷ་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་སུ་བསྟན་པ་ནི་ལུས་སྤྲུལ་པའི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་དང་། རྩིག་པ་དང་། ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་འཆད་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ནི་ངག་ སྤྲུལ་པའི་ཐབས་ཀྱི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཟབ་མོ་རྟོགས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་བཤད་ནས་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཤཱ་རིའི་སྲས་པོ་དང་། རབ་འབྱོར་ལ་སོགས་པ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་དུ་བཅུག་པ་ནི་སེམས་སྤྲུལ་པའི་སྦྱོར་བའི་ཐབས་ཀྱི་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལས་ལ་བྱའོ། །སྤྲུལ་པ་ནི་ལས་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་དང་ལས་དེ་ཉིད་ཐབས་ཡིན་ཏེ། ཐབས་དེ་ལྟ་ བུ་དག་མཛད་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་ལས་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ལས་ཀྱི་དོན་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ལུས་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདག་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཞན་དང་འབྲེལ་བའོ། །དེ་ལ་བདག་དང་འབྲེལ་བ་ནི་བདག་ཉིད་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་སུ་སྤྲུལ་ པའོ།།གཞན་དང་འབྲེལ་པ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་དང་རྩི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ཡང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའོ། །ངག་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདག་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཞན་དང་འབྲེལ་པའོ། །དེ་ལ་བདག་དང་ འབྲེལ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་གསུང་ཡན་ལག་དབྱངས་དྲུག་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་སྤྲུལ་ནས་དམ་པའི་ཆོས་འཆད་པའོ།།གཞན་དང་ཡང་འབྲེལ་བ་ནི་རྩིག་པ་དང་ཤིང་དང་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་འཆད་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བའོ། །སེམས་སྤྲུལ་པ་ལ་ཡང་ རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།བདག་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཞན་དང་འབྲེལ་པའོ། །བདག་དང་འབྲེལ་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཟབ་མོ་དག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ། །གཞན་དང་འབྲེལ་བ་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་བླུན་པོ་རྣམས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་རྟོགས་པར་བྱས་པ་དང་འཕགས་པ་ ཉན་ཐོས་དག་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་འཆད་དུ་བཅུག་པའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ། །གཉིས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཉིས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་ཏེ། དེས་ནི་ལྡན་ པའི་དོན་བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའོ། །གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ནི་མི་ཟད་པའི་ཟམ་ཏོག་གི་གཟུངས་དང་། སྒོ་མཐའ་ཡས་པའི་གཟུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །གཉིས་ པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །རང་བཞིན་ཆོས་དང་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད། །སྤྲུལ་པ་དག་གིས་ཐ་དད་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་དང་། ཆོས་ ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་ཐ་དད་པ་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་སྐུ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུའོ། །ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུའོ། །སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། འདིས་ནི་འཇུག་པའི་དོན་ བསྟན་ཏོ།

以上述偈颂一首显示具有事业之义，即身变化瑜伽方便之事业、语变化瑜伽方便之事业、意变化瑜伽方便之事业。
其中，显现为帝释天、梵天、天龙等身相，称为身变化瑜伽方便之事业。
以加持力使虚空、墙壁、树木等发出宣说正法之声，称为语变化瑜伽方便之事业。
加持愚者亦具深义证悟之心，宣说佛法令其了悟法义，加持舍利子、须菩提等宣说般若波罗蜜多等，称为意变化瑜伽方便之事业。
所谓瑜伽即是事业。变化是以三业令众生成熟之事业，此事业即是方便，通达如是方便故称为具事业。此显示事业之义。
其中身变化亦有二种：与自相关及与他相关。其中与自相关者，即自身变化为帝释天、梵天等身相。
与他相关者，即加持其他众生及草木等，示现如佛菩萨之化身。
语变化亦有二种：与自相关及与他相关。其中与自相关者，即如来自身具足六十二支妙音而变化宣说正法。
与他相关者，即从墙壁、树木、虚空等发出宣说正法之声。
意变化亦有二种：与自相关及与他相关。与自相关者，即以智慧加持通达甚深法义。
与他相关者，即加持愚者亦能证悟甚深正法，并令声闻圣者宣说甚深正法。
'具足无量三昧陀罗尼门'者，即具足法界三昧门、陀罗尼门及二种无量，此显示具足之义。
其中三昧即大乘三昧、虚空藏三昧、勇进三昧等。
陀罗尼门即无尽宝箧陀罗尼、无边门陀罗尼等。
二种无量即无量福德资粮及无量智慧资粮。
'自性法身及圆满受用、变化差别而入'者，如来身不仅是法身，以自性身、法受用身、变化身三种不同身相趣入众生利益，是为此义。
其中自性身即法身，法受用即受用身，变化即变化身，此显示趣入之义。

།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་གོང་དུ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱང་མཇུག་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་། །ཆོས་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་བཤད། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་རང་བཞིན་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ལས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇུག་པ་བཤད་ པ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་སྐུ་གསུམ་ཐ་དད་དུ་འཇུག་པ་མདོ་ཙམ་དུ་བསྟན་ནས། ད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་གྱིས་སྐུ་གསུམ་ཐ་དད་དུ་ འཇུག་པ་རྒྱ་ཆེར་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རང་བཞིན་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བྱ་སྟེ། ནམ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡོད་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དྲི་མ་སྤངས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །རྫོགས་ལོངས་ སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བས་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་བསྟན་ཏེ།ནམ་ཉོན་མོངས་པའི་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ནས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ནས་སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་ཏེ། སར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ལ་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་མཛད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ།།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་གཞན་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡང་ཡོད་དོ། །ནམ་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ནས་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་དུ་འཆི་འཕོ་བསྟན་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དག་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱི་སྐུ་དབྱེ་བ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྐུ་གཅིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐོག་མ་གཉིས་པོའི་གནས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐོག་མ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་སྐུ་གཉིས་ཀྱི་གནས་དང་རྟེན་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ཀྱང་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མཐའ་དག་ཐོས་པའི་བག་ཆགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་མ་ལུས་པར་བསྒོམས་པ་རྒྱུར་གྱུར་པའི་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་དབེན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་ཐམས ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་ཆེར་བཤད་པའི་ཕྱིར། །རྫོགས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དུ། །མང་པོ་ཡོངས་སྡུད་ཐ་དད་དོ། །ཞིང་དང་མིང་དུ་སྐུ་རྣམས་དང་། །ཆོས་ལ་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་ པས།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་ན་མང་པོ་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཞིང་ཐ་དད་པ་དང་། སྐུ་ཐ་དད་པ་དང་། ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་མང་པོ་ ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་སྡུད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་འཁོར་མང་པོ་ཡང་ཐ་དད་དོ།

为了总结上文所广泛阐述的法界清净之义，故说'此即诸佛之，清净法界说'。意思是上文所说的自性、因、果、具业和趣入，即是诸佛的如是清净法界之义。
'诸佛身分别偈颂七'者，上文略说三身差别趣入后，今以七偈广细说明三身差别趣入之义。
'自性及'者，自性是指法身，即当阿赖耶识中的所取能取垢染断除后，法界转为如镜智时称为法身。
'圆受用'表示圆满受用身，即当烦恼依处转变为平等性智，意识依处转变为妙观察智时，为地上菩萨们作大法受用，是为受用圆满身。
'化身亦为他'者，'他'字表明不仅有法身和受用圆满身，还有化身。即当眼识乃至身识转依后，示现兜率天宫死没乃至涅槃等相，以此成熟阎浮提众生，此即化身之义。
'诸佛身差别'者，意为如来不仅有一身，分别有三种。
'初二所依处'者，初即指法身，法身是受用身和化身二者的所依处和根本，此为其义。
因此，在佛地三昧中也说，由于在其中听闻一切法门的习气圆满成熟，作为无余修习之因，为利益安乐一切众生而恒时安住的三昧，以及无量陀罗尼门，具足福德智慧资粮，远离一切所知障和烦恼障，即是清净法界，是一切法之真如，是无颠倒的自性，是一切圣法生起之因，是一切如来之体性。
为广说受用圆满身故，说'于诸圆满界，众会皆差别，刹土及名身，受用诸法故'。意为受用圆满身在一切世界和佛土中，其众会圆满、刹土差别、身相差别、受用诸法差别，皆应了知。其中'众会'是指眷属会集，受用身的众多眷属也各有差别。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་འཁོར་ཁ་ཅིག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྐོར་ལ། རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་འཁོར་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་དང་།སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གཞན་གྱིས་བསྐོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞིང་ཐ་དད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ས་གཞི་ཁ་ཅིག་ཤེལ་གྱི་ཁ་དོག་ཏུ་གནས། ཁ་ཅིག་གསེར་དང་བེ+ེ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་ཏུ་ གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མིང་ཐ་དད་པ་ནི་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་ཁ་ཅིག་གི་མཚན་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཅེས་བྱ། ཁ་ཅིག་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཞེས་བྱ། ཁ་ཅིག་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐུ་ཐ་དད་པ་ནི་ཁ་ཅིག་སྐུ་མདོག་གསེར་དུ་སྣང་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ཤེལ་ དང་།ཁ་ཅིག་དངུལ་དུ་སྣང་བ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་སྐུ་ཚད་ཆེ། ཁ་ཅིག་ནི་སྐུ་ཚད་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པ་ནི་ཁ་ཅིག་གི་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་འཁོར་ནས་བཅུའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འཆད། ཁ་ཅིག་ནི་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་འཆད། ཁ་ཅིག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཉམ་ཉིད་ཕྲ་བ་དེ་དང་འབྲེལ། །རང་བཞིན་སྐུར་ནི་འདོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་འདོད་དེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཐ་དད་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཕྲ་བར་འདོད་དེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དང་འབྲེལ་བར་འདོད་དེ། རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱུར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་མཐུན་པ ལས་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་བྱུང་ནས་སར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་འབྱུང་བས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་འབྲེལ་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པ་འབྲེལ་པའི་རྒྱུ། །འདོད་བཞིན་ལོངས་ སྤྱོད་སྟོན་པའོ།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། བསམ་པ་བཞིན་ཕྱིའི་ལོངས་སྤྱོད་ས་གཞི་ཤེལ་དང་། གསེར་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཅི་དགར་ནང་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་མོ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པ་འབྱོར་པ་དང་བཅས་པའི་སྐུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་ན་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པའི་ཕྱིར། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་རིག་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ནས་འཆི་འཕོ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་འབའ་ཞིག་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བར་མ་ཟད་ཀྱི། བརྒྱ་ བྱིན་དང་།ཚངས་པ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་བྱོལ་སོང་ལ་སོགས་པའི་ལུས་སུ་སྤྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱ་བས། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱོལ་སོང་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པ་ཀུན་ཡང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་བའི་ སྐུའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཉིས་ལ་དོན་གཉིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཉིས་ནི་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དང་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གཉིས་ལ་བྱ་སྟེ། སྐུ་དེ་གཉིས་ལ་དོན་གཉིས་ཞེས་བྱའམ་སྐུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་གཉིས་མཛད་ དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

怎样呢？圆满受用身的眷属有些是以菩萨无尽慧等为眷属，有些圆满受用身的眷属是以普贤菩萨和观自在菩萨等其他菩萨眷属围绕。
刹土差别是指佛刹土地有些呈现水晶色，有些呈现金色和琉璃等颜色。
名号差别是指有些圆满受用身的名号称为毗卢遮那，有些称为无量光，有些称为普贤等不同名号。
身相差别是指有些身色显现为金色，有些显现为水晶色，有些显现为银色，有些身量大，有些身量小。
法受用差别是指有些圆满受用身的眷属中宣说十地大乘，有些宣说楞伽经，有些宣说般若波罗蜜多。
为广说法身故说'平等微细与彼相连，是为自性身'。一切法身皆平等，因为诸佛法界无有差别。
法身是微细的，因为不是声闻缘觉等的境界。
法身与圆满受用身相连，是为显示其为圆满受用身之因。
怎样成为因呢？从法身的等流因生起圆满受用身后，为地上大菩萨们宣说不共大乘法门圆满受用。
或者说，从无分别智后得位中获得世间智，称为圆满受用身。清净世间智从无分别智中生起，故称与法身相连。
为显示如何相连之义，说'圆满受用相连因，随欲受用示现故'。为显示如意外在受用水晶、黄金等地基，以及随意内在受用甚深大乘法故，圆满受用具足身生起之因即是法身，此为其义。
因此与圆满受用身相连。为广说化身故说'化身即当知'。不仅仅是从兜率天宫示现死亡等为化身，化现为帝释、梵天、饿鬼、旁生等一切身相都称为化身，故应知化身无量，因为化现为旁生等一切都是化身。
为略说圆满受用身与化身之义故说'二者二利圆满，一切时中安住'。二者指圆满受用身与化身二者，于此二身有二利，或说此二身成办二利，此为其义。

།དེ་ལ་དོན་གཉིས་ནི་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། དེ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་ནི་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུས་ནི་སར་ ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་སོ་སོར་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་ཏེ། འཛམ་བུའི་གླིང་ལ་སོགས་པར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ བའི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་གནས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བཟོ་དང་སྐྱེ་དང་བྱང་ཆུབ་ཆེ། །རྟག་ཏུ་མྱ་ངན་འདས་སྟོན་པ། །སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འདི་ནི། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ ཐབས་ཆེན་པོ།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འདིས་རྟག་ཏུ་བཟོ་སྟོན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་སྟོན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ན་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་གཞན་ གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བཟོ་སྟོན་པ་ནི་ཤིང་མཁན་དང་རྫ་མཁན་དང་པི་ཝང་མཁན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའོ། །སྐྱེ་བ་སྟོན་པ་ནི་དགའ་ལྡན་ནས་ཤི་འཕོས་ཤིང་མངལ་དུ་གཤེགས་པ་དང་། རྒྱལ་རིགས་དང་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ལ་ སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེ་བ་སྟོན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཅིང་བདུད་འཇོམས་པར་སྟོན་པའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟོན་པས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་ཕུང་པོ་འདོར་བ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའོ། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ཡང་བསྡུ་བ་ནི། ། སྐུ་གསུམ་དུ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐུ་གསུམ་དུ་འདུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་བསྡུ། རྫོགས་པར ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུར་བསྡུ།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུར་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་དང་གཞན་དོན་གནས་བཅས་པ། །སྐུ་གསུམ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སྐུ་ གསུམ་བསྟན་པ་དེས་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་ཏེ།གསུམ་པོ་ནི་བདག་གི་དོན་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་དང་གཞན་གྱི་དོན་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་དང་། གནས་དང་བཅས་པ་བསྟན་པ་ནི་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་སྟེ་སྐུ་དེས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་ནི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པ་རང་གིས་ མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་གྱི་དོན་དང་བཅས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། དེས་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་གནས་དང་བཅས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རྫོགས་ ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དང་།སྤྲུལ་པའི་རྟེན་དང་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཉམ་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་རྟག་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་དང་བསམ་པ་རྣམས་ དང་ནི།།ལས་ཀྱང་དེ་དང་མཚུངས་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་ཏེ། མཉམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ཏེ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཉམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་གནས་ མཉམ་པ་དང་།བསམ་པ་མཉམ་པ་དང་། ལས་མཉམ་པའོ། །དེ་ལ་གནས་མཉམ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། སྐུ་གཉིས་ནི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཐ་དད་པ་ནི་འདྲ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

其中二利是指自利圆满和他利圆满。在报身中，自利圆满完全具足。为什么呢？因为圆满报身在入地菩萨眷属中，亲自体验不共大乘法的受用。在化身中，他利圆满完全具足，因为在南赡部洲等处转法轮，唯一做利他之事。
如何说化身中完全具足他利圆满呢？为此说：'工巧与受生，大菩提涅槃，佛陀化身此，解脱大方便。'此化身常时示现工巧、示现受生、示现大菩提、示现涅槃，是安置众生于涅槃的大方便，因此化身中完全具足他利圆满。
其中示现工巧是指示现木匠、陶工、琵琶师等各种工巧。示现受生是指从兜率天殁下入胎，示现生于刹帝利、婆罗门等各种种姓。示现大菩提是指示现在金刚座成正觉降伏魔众。示现涅槃是指对应被调伏者示现舍弃五蕴。
'诸佛身亦摄，应知为三身'，此说如来法身、无量圆满报身、无量化身都摄于三身中。应知法身摄于法身，无量圆满报身摄于圆满报身，无量化身摄于化身。
'具足自他利，三身极安住'，如是所说三身也显示三种：具足自利、具足他利和具足所依。圆满报身具足自利，因为此身离二障，亲证无二智慧。具足他利的化现是化身，因为此身在南赡部洲转法轮等方式利益众生。具足所依是法身，因为法身是报身和化身的所依。
为显示经中所说'一切如来平等'和'一切如来身常住'之义，说：'所依及意乐，事业亦同等'等一偈。以三种平等，一切如来相同无别，故说诸佛平等。三种平等是所依平等、意乐平等和事业平等。其中所依平等是法身，因为二身所依的本性法界清净无有差别。

།བསམ་པ་མཉམ་པ་ནི་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་སྟེ། རྫོགས་ལོངས་ སྤྱོད་པའི་སྐུ་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་པ་ཆེ་ཆུང་དང་བཟང་ངན་མེད་ཀྱི།ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བ་དགོངས་པ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་གཅིག་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས་སྤྲུལ་པའི་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་ མཛད་པར་འདྲ་བ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་གིས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་དེ་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པར་ཕྲིན་ལས་ཐུན་མོང་བས་ན་ལས་གཅིག་གོ། །རྟག་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་དང་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད། །རྒྱུན་གྱིས་དེ་དག་རྟག་པའོ། །ཞེས་ སྨོས་ཏེ།དེ་ལ་རྟག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟག་པ་གསུམ་ནི་རང་བཞིན་རྟག་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྟག་པ་དང་། རྒྱུན་རྟག་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་རྟག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་འགག་མེད་ པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྟག་པ་ནི་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སར་ཞུགས་པའི་ནང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན་གྱིས་རྟག་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་ལར་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་ནས་མི་སྣང་བར་བྱས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་།མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་བསྟན་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྐུ་གསུམ་གྱི་སྐབས་བཤད་པའི་རྗེས་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྐབས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཡང་ཆོས་ལྔས་བསྡུས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཉམ་ པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་།སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ལས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བཤད་པའི་ཟླ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་རང་བཞིན་དང་། རྫོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འཇུག་གོ་ཞེས་སྐུ་གསུམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ བཤད་དོ།།ད་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་རང་བཞིན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་བཞི་ལས་ཀྱང་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལྔར་བྱུང་བས་ནས་དེ་དཔྱད་པའི་ཕྱིར། མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་མི་གཡོ་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་ གསུམ་ནི་དེ་ལ་གནས།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གཡོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་ཤིང་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་འབྱུང་འཇུག་མེད་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་ འབྱུང་འཇུག་ཡོད་པས་ན་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཡོ་བའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། བསོད་ནམས་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ལ་ལས་ཇི་ཙམ་འགྲོ་བ་དང་འོང་ཞིང་ལྷགས་པ་ རྣམས་བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་སོ་སོར་བལྟ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་ཞིག་པ་དང་།ཡོན་ཏན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་རྒྱ་ཆེན་པོར་གནས་བཟང་པོར་མི་གཡོ་བར་གཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་ འཁོར་ཀྱང་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དོར་བ་དང་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བར་གཞག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

平等意乐是圆满受用身，因为一切圆满受用身无有大小和好坏的意乐差别，一切都是以利益众生、安乐众生为同一意趣。
同一事业是化身，因为一切化身都是变化出化身后以化身事业调伏众生而相同，并且当一如来变化出化身时，其他如来也变化出那个化身，因为事业是共同的，所以是同一事业。
为显示常义故说：'自性及相续不断，以相续彼等是常。'其中由三种常故，称一切如来身为常，三常是自性常、相续不断常和相续常。
其中自性常是法身，因为法身是自性无生灭的本性。
相续不断常是圆满受用身，因为在入地菩萨之中不断地作大乘法受用。
相续常是化身，因为虽然在某些世界示现涅槃而不显现，但在其他世界示现出生和现前成佛，作众生利益直至轮回边际而相续不断。
'佛智分别偈颂十'者，在解说三身之后解说智慧，有何关联呢？此处是解说菩提的内容，佛地也由五法所摄：法界清净、大圆镜智、平等性智、妙观察智和成所作智。
在解说法界的同时，说法界是自性、圆满受用和化身三种，如是解说三身的差别。
现在依智慧而解说四智的自性，以十偈显示其义。
在四智中，关于大圆镜智分为五种，为观察此故说：'大圆镜智不动摇，三智依止于彼中。'大圆镜智是不动的自性，恒时安住于清净法界中，乃至轮回边际也无生灭而相续不断，故称不动。
三智因有生灭故称为动，动摇的三智依止和安住于大圆镜智中。
因此，在佛地经中也说：'譬如有求福德之人，为观察自身功德与过失，为断除过失和生起功德，而将广大明镜置于善处不动。如是，诸如来的大圆镜智之轮也为无量无边众生断除烦恼和生起清净，而安置于清净法界处，因相续不断故而不动。'

།ཡེ་ཤེས་གསུམ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མཉམ་ པ་ཉིད་དང་སོ་སོར་རྟོག་།བྱ་བ་གྲུབ་པ་དག་ཀྱང་ངོ་། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་གསུམ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་ང་ཡིར་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མེ་ལོང ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པ་དང་།ང་དང་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་དང་། བཙལ་བ་འབད་པ་མེད་པས་ངའི་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། འདི་ལྟ་སྟེ། མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་དུ་མར་རྣམ་པ་མང་པོ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེ་ལོང་ གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལ་དེ་དག་མེད་དེ།མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལ་ཆེད་དུ་འཇུག་པ་མེད་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་དུ་མར་རྣམ་པ་མང་པོ་སྣང་སྟེ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཟུགས་བརྙན་མེད་ དེ།མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཟུགས་བརྙན་དེ་ལ་ཆེད་དུ་འཇུག་པ་མེད་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་ཡུལ་དང་ཕྱོགས་སུ་མ་ཆད་པ་སྟེ། ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ཁ་ཅིག་ཏུ་འཇུག་ཅིང་ཁ་ཅིག་ཏུ་མི་འཇུག་ པ་མ་ཡིན་པར་ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་འཇུག་ཅིང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྟག་ཏུ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་མ་ཆད་པར་བསྟན་ཏེ་དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་གྱི་དུས་གསུམ་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་། འདི་ལྟ་སྟེ། མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་ འཁོར་ངོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་ཕྱིས་པ་ནི་མདུན་དང་ལོགས་དང་།རྒྱབ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་བརྙན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཆད་པ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྱིས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་བརྙན་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ཞེས་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་མ་རྨོངས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་མེ་ལོང་དག་པའི་ངོས་སུ་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྣང་བ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་སྣང་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་མ་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་སའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤིན་ཏུ་ཕྱིས་པ་དང་ཞིང་གསལ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་ཀུན་ནས་ལྷམ་མེ་ལྷག་གེ་ལྷང་ངེར་སྣང་བདེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྦྱངས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་ཕྱིས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་བཟུང་བས་དང་ཞིང་གསལ་ཏེ། ཀུན་ནས་ལྷམ་མེ་ལྷག་གེ་ལྷང་ངེར་སྣང་ངོ་ ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་དག་ལ་ཡང་རྟག་མངོན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་ན་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དང་། དམིགས་པ་སོ་སོར་གཅོད་ཀྱང་ཐ་སྙད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེར་ཤེས་བྱའི་གཟུགས་ བརྙན་རྣམས་སྣང་ཡང་འདི་ནི་སྔོན་པོ་འདི་ནི་སེར་པོ་ཞེས་རྣམ་པ་དང་དམིགས་པ་དང་དམིགས་པ་མི་གཅོད་ཅིང་རྟོག་པ་མེད་པས་དེ་དག་ལ་རྟག་མངོན་མེད་ཅེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་རྟག་མངོན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་མཉམ་པར་དམིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

什么是三种智慧？为此说道：'平等性、妙观察、成所作性。'住于镜像智慧的三种智慧是平等性智慧、妙观察智慧和成所作智慧。
关于'镜像智慧无我执'，镜像智慧中没有能取所取分别，无我和自我分别，无需寻求努力故称无我执。因此，在佛地经中也说：'譬如在镜子中显现诸多形象和众多影像，但这些在镜子中实际并不存在，镜子并不刻意显现也不造作。同样，如来的镜像智慧中虽显现诸多形象和众多影像，但镜像智慧中实无影像，镜像智慧对这些影像既不刻意显现也不造作。'
关于'遍及无断'，镜像智慧不受境界和方位限制，不是只在某些境界和方位中显现而在其他处不显现，而是遍及一切境界和方位而显现。'常具足'是说时间上无间断，不是只在某些时候显现，而是在三世一切时中都显现。
因此在佛经中也说：'譬如擦拭干净的镜面，不论前面、侧面还是背面都能成为显现影像的因。同样，如来的镜像智慧无有遍及的阻碍，完全擦拭清净后，一切都成为显现影像的因。'
关于'于一切所知无迷惑'，由于镜像智慧中无烦恼障和所知障，如同清净镜面中显现各种影像一样，一切所知的相都显现于该智慧中并为智慧所通达，故称对一切所知无迷惑。
因此在佛地经中也说：'譬如完全擦拭干净、明亮无垢、光明照耀的镜面，如来的镜像智慧也是以佛智清净烦恼障和所知障而完全擦拭，为成办一切众生事业而安住其中的三昧，明净光耀。'
关于'于彼等亦常无显现'，如同眼识缘取色法时虽分别蓝色、黄色等相貌和所缘，但无言说。同样，在智慧之轮中虽显现所知的影像，但不作'这是蓝色，这是黄色'等相貌和所缘的分别，无有分别，故说'于彼等亦常无显现'。
无分别智慧称为'常无显现'和'平等所缘'。为什么？因为缘取法界真如的缘故。

།དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་རྣམ་པ་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་དེ་དག་དང་ཉེ་བར་ཕྲད་ཅིང་དེའི་མཚན་མའི་ཕྱིར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་ དུ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་མང་པོ་དེ་དག་ཉེ་བར་མི་ཕྲད་ཅིང་མི་བརྗོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཕྱིར་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ ཡིན་པས།།ཡེ་ཤེས་འབྱུང་གནས་ཆེན་པོ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡེ་ཤེས་མང་པོ་འབྱུང་བ་ལྟར་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལས་ཀྱང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་། སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། ཡེ་ཤེས་གཞན་ འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་སྡུད་པས་གཟུགས་བརྙན་མང་པོ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དུས་ཀྱི་རྐྱེན་སྡུད་པས་སེམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ གཟུགས་བརྙན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སངས་རྒྱས་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ དང་།གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདེ་བ་རང་གིས་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་ཕྱིར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་མེ་ལོང་ གི་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་དང་།སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བས་ན་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་ཏེ། ས་དང་པོའི་དུས་ན་བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་དེ་ཡིན། གཞན་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་ཅན་དང་ བདག་གཉིས་སུ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ས་དང་པོའི་དུས་ན་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བསྒོམ་པ་དག་ཕྱིར་འདོད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོར་མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས་གཉིས་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་དང་། ས་བཅུ་མན་ཆད་ནང་དང་བདག་ཏུ་རྟོག་པའི་བག་ཆགས་ ཕྲ་མོ་ཡང་སྤངས་ནས་དག་པར་གྱུར་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་གནས་ཞི་བར་ཞུགས་པ་ནི། །མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་སུ་ཡང་འདོད། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་ནས།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཀ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་ཅིང་རོ་གཅིག་པར་དམིགས་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་དང་ ཞི་བར་བྱ་བ་རོ་གཅིག་པ་བྱ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ཞེས་གསུངས་སོ།

因此，在佛地经中也这样说：'譬如镜轮，虽与众多形象、多种影像相遇，但由于其特征，既非相应也非不相应。如是，诸如来的镜智，虽与众多形象、多种智慧影像相遇，但由于不可言说之法，既非相应也非不相应。'
关于'是一切智慧之因，故如大智慧源'这句，如同智慧源生起诸多智慧一样，从镜智中也生起平等性智、妙观察智和成所作智。因为是其他智慧生起之因，故称为大智慧源。
因此，在如来出生显示经中说：'诸佛世尊具有一切种智慧源，因为具有作为智慧所依的智慧。'
在佛地经中说：'如同镜轮摄取色法缘而成为产生众多影像之因一样，诸如来的镜智也因摄取众生时机之缘而成为产生种种智慧影像之因。'
关于'圆满受用佛'这句，那镜智也称为圆满受用佛。为什么呢？因为是圆满受用身生起之因，以及自身体验离能取所取二取的无二智慧之乐。
关于'因生智慧影像'这句，为什么将无分别智称为镜智呢？譬如在镜中显现种种影像一样，在无分别智中也显现平等性、妙观察和成所作智的影像，故称为镜智。
为显示平等性智的自性，说'众生平等性智'等一偈颂。意思是在初地时了悟：我是什么，其他众生也是什么；他人是什么，我也是什么，如是在初地时了悟众生与我二者平等性。
关于'由修成所欲'这句，从初地证悟平等性智开始，经过二地乃至十地的修习，断除十地以下内我执的微细习气而清净，最后在佛地成为平等性智，这是所欲求的。
为显示平等性智的自性，说'入无住涅槃，亦许平等智'。意思是在佛地入无住涅槃后，观待轮回和涅槃二者无差别、一味，这就是所许的平等性智。
因此，在佛地经中也说：'世间与寂灭一味，圆满平等性作业。'

།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ལྡན་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། །ཐམས་ཅད་དུས་སུ་ལྡན་པར་རིག། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཚད་ མེད་པ་བཞི་ལས་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱམས་པ་ཆེན་པོའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལྟར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ ཡེ་ཤེས་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེར་ལྡན་པའི་ཕྱིར།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཟླ་བ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཞི་བ་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ ལས་ཀྱང་།སྐྱབས་ཀྱི་རྣམ་པ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཚད་མེད་པ་རྣམས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མཉམ་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་བཞིན་དུ། །སངས་རྒྱས་གཟུགས་ནི་ ཤིན་ཏུ་སྟོན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སེམས་ཅན་སོ་སོའི་མོས་པ་དང་། ཐ་དད་པ་དང་། བསམ་པ་བཞིན་དུ་སྐུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ལ་སྐུའི་ཁ་དོག་སྔོན་པོར་སྟོན། ཁ་ཅིག་ལ་སེར་པོར་སྟོན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་གསང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།སེམས་ཅན་ལ་ལ་ལས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁ་དོག་སྔོན་པོར། ལ་ལ་ལས་ནི་སེར་པོར་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་མོས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ ཀྱི་སྐུ་སྟོན་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ཞེས་གསུངས་སོ།།སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྟག་ཏུ་ཤེས་བྱར་མི་ཐོགས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སེར་པོ་དང་།སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་དཔྱོད་ཅིང་རྟོག་པ་དེ་གནས་གྱུར་ན་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ཤིང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ མདོ་ལས་ཀྱང་།དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁོར་ཡུག་དང་ཁོར་ཡུག་ཆེན་པོས་ཀུན་དུ་བསྐོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མ་རྨོངས་པས་ཀུན་དུ་ བསྐོར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ཡང་ཆོས་ཁ་ཅིག་གི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི། རྟག་ཏུ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་ཐོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ ནི་ལན་ཅིག་ཏུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པར་འགྱུར་བདེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ཆགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་ བསྟན་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཉི་མ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་རྣམས་ཀྱི། །གཏེར་ལྟ་བུ་ནི་དེ་ཉིད་དོ།

为了显示具有平等性智慧的意义，说道：'大慈与大悲，一切时具足。'意思是说，平等性智慧在一切时中都应当了知具有四无量中的大慈和大悲。
其中，安置一切众生于安乐中是大慈。消除一切众生的痛苦是大悲。
如是平等性智慧具足慈悲，因此在《如来出生显示经》中也说：'诸佛世尊是大智慧月，因为向一切众生显示寂静之故。'
在《佛地经》中也说：'圆满具足大慈平等性的救护相，以及无量舍具足大悲平等性。'
'随诸众生之意乐，极善示现佛色身。'关于这一点，另外平等性智慧是随各个众生的意乐、差别和意愿而示现身相。对某些人示现蓝色身相，对某些人示现黄色身相等等。
因此在《如来秘密显示经》中也说：'某些众生见如来身色为蓝色，某些见为黄色'等等。
在《佛地经》中也说：'圆满具足随一切众生意乐示现如来色身的平等性智慧。'
为了显示妙观察智的自性，说道：'妙观察智慧，恒时于所知，无有诸障碍。'关于这一点，在凡夫时期意识观察思维黄色、蓝色等，当其转依时称为妙观察智。由于其本性是如实通达诸法相而证悟，故称为妙观察智。
因此在《佛地经》中也说：'譬如世界为轮围及大轮围所环绕，如是诸如来的妙观察智在一切方面由于对一切法的自相和共相无有迷惑而环绕。'
这不是仅了知某些法的自相和共相，而是了知一切法的自相和共相，这就是所说的'于所知恒时无碍'。
因此在《佛地经》中也说：'譬如世界一时了知种种相，如是诸如来的妙观察智成为了知一切所知的无著智种种了知之因。'
因此在《如来出生显示经》中也说：'佛世尊是大智慧日，因为以智慧照明一切所知之故。'
'彼即是诸三昧，陀罗尼藏等。'

།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ ཤེས་ལས་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་བ་དང་།མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་གཟུངས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འབྱུང་བས་ན་དེ་དག་གི་གཏེར་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཡང་ཤིན་ཏུ་ཡང་དག་ པར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སྟོན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྣམས་སུ་ཡང་། །འབྱོར་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྟོན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སར་ཞུགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཕྱིའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྱོར་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ས་གཞི་དང་། རིན་པོ་ཆེའི་ཤིང་དང་། ལྡ་ལྡི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོན་ཅིང་ཆོས་རིན་པོ་ཆེ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཆེན་ཆར་ནི་ཤིན་ཏུ་འབེབས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱང་སྟོན་པར་ མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནི་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རི་སྣང་བས་ཉེ་བར་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་སྣང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཐམས་ཅད་ཁམས་སུ་སྤྲུལ་པ་དང་། །སྣ་ཚོགས་དཔག་མེད་བསམ་ཡས་པས། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའོ། །ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ། སྐུ་སྤྲུལ་པ་དང་། ཐུགས་སྤྲུལ་པ་དང་། གསུང་སྤྲུལ་པས་འཕགས་པ་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་སྣ་ཚོགས་ ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་དྲི་ཟ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྐུར་སྤྲུལ་པས་ན་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ཡང་གྲངས་ཀྱིས་གཅིག་གཉིས་སམ་བརྒྱ་སྟོང་ཞེས་ གྲངས་བཅད་པར་མི་ནུས་པ་ཞིག་སྤྲུལ་པར་མཛད་པས་ན།དཔག་ཏུ་མེད་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའོ། །སྤྲུལ་པ་མང་པོ་སྤྲུལ་པ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་སྤྲུལ་པ་ལས་འདས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་སྤྲུལ་པར་མཛད་པས་ན། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་སེམས་ཅན་སྒྲུབ་པའོ།

对于'如是说'，从分别观察智慧中生起勇猛行三昧等无量三昧，以及从无尽藏等无量陀罗尼中生起，故称其为彼等之藏。因此，在佛地经中也说：'极为正确观察的智慧是这样的：如同世界是众生的所依，如是如来们的分别观察智慧也成为三昧、陀罗尼门、正确了知、辩才宣说以及佛法的所依。'
关于'在眷属坛城中，示现一切圆满'，以分别观察智慧在入菩萨地的眷属坛城中示现外在受用圆满，如宝地基、宝树及种种装饰等。因此，在佛地经中也说：'譬如世界为众生所受用，如是如来们的分别观察智慧也在一切佛坛城中示现一切圆满相，并受用圆满法宝。'
关于'断除一切疑惑'，即是说此分别观察智慧能断除对大乘法之本性及共相产生的疑惑。
关于'极降大法雨'，即是说此分别观察智慧为入地菩萨宣说甚深广大的大乘法。因此，在佛地经中也说：'譬如世界以须弥山等宝山显现为所缘，如是在如来们的分别观察智慧中，具力的佛菩萨宣说广大法也极为显现。'
为显示事业智的本性，说：'事业智，于一切界示现，以无量难思议，成办众生利。'其意为事业智在十方世界中，以身化身、意化身、语化身成办圣者与非圣者一切众生的利益。
其化现又以种种方式成办众生利益，以不可思议方式成办众生利益。其中，化现为天、龙、夜叉、乾闼婆等各种众生之身，故说以种种方式成办众生利益。其数量不能以一、二或百、千等确定，故说以无量方式成办众生利益。所化现的众多化身超越众生所能化现的数量，故说以不可思议方式成办众生利益。

།དེ་ལ་སྣ་ཚོགས་དང་དཔག་ ཏུ་མེད་པ་དང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་གསུམ་གྱིས་དོན་རིམ་བཞིན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། །གྲངས་དང་ཞིང་གིས་རྟག་ཏུ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པ་བསམ་མི་ཁྱབ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་ཀུན་རིག་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྤྱིར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ནི་རྟག་པའང་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པའི་རྣམ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅེ་ན། བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། གྲངས་བསམ་གྱིས་མ་ཁྱབ་པ་དང་། ཞིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ལྷ་དང་མིའི་ལུས་སུ་སྤྲུལ་པར་མ་ཟད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་ལུས་སུ་སྤྲུལ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པས་ན་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་བྱེ་བྲག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ།འདིས་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དོན་བསྟན་ཏོ། །སྤྲུལ་པ་ཡང་གཅིག་གཉིས་གཅིག་སྤྲུལ་པར་མ་ཟད་ཀྱི་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་གྲངས་མི་ཆོད་པ་ཞིག་སྤྲུལ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པས་ན་གྲངས་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ།འདིས་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །དེའང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་གཉིས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་གྱི་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རབ་འབྱམ་མཐའ་ཡས་པར་འཇུག་པས་ན་ཞིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འདིས་ནི་མཐའ་ཡས་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ད་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞིའི་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ། དེའང་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འཛིན་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དང་པོ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། མཉན་ནས་ཚིག་དང་དོན་གཟུང་བ་དང་། གཟུང་བ་རྣམས་བསམ་ཞིང་བསྒོམས་ཏེ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་ནས་ཀུན་གཞི་ གནས་གྱུར་པ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱང་མཉམ་པ་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་ཀྱིས་བདག་གི་དོན་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཅིང་བྱ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ ཅན་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བསྒྲུབ་པར་སེམས་པ་ལས་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དག་ཆོས་ཀྱང་རབ་ བསྟན་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་དང་དོན་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གཞན་ལ་བསྟན་པ་ལས། སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱ་བ་དག་ནི་སྒྲུབ་པ་ལ། །ཞེས་ སྨོས་ཏེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ཞིང་རྨོ་བ་དང་ཚོང་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གྲོགས་བྱས་ནས་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་གཅིག་མ་ཡིན་པ་དང་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་ལ་ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་སངས་ རྒྱས་གཅིག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ན་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་དག་ཏུ་སངས་རྒྱས་གཞན་མི་འབྱུང་མི་སྐྱེ་ཞེས་ཟེར་རོ།།ལ་ལ་དག་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཅིག་ཏུ་ཟད་དེ་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་མཛད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ།།ཁ་ཅིག་ནི་སངས་རྒྱས་མང་དུ་ཡོད་དེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ཡང་ང་དང་བདག་ཏུ་རྟོག་པ་སྤངས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མང་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཏུ་ཡང་མ་ཟད་ དུ་མར་ཡང་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

为了依次阐明种种、无量、不可思议三者的含义，故说：'差别成办事业，数量及刹土恒常，佛陀化身不可思，彼亦遍知诸行相。'一般而言，应当了知佛陀的化身以不可思议的方式利益众生。如何不可思议呢？因为成办事业的差别不可思议、数量不可思议、刹土不可思议。其中，不仅化现为天人之身，而且化现为一切众生之身来利益众生，故成办事业的差别不可思议，此说明种种的含义。
化身不仅是一二个化现，而是化现无法以言语计数的化身来利益众生，故数量不可思议，此说明无量的含义。而且，不仅进入一二佛土，而是进入十方无边际浩瀚佛土，故刹土不可思议，此说明无边际的含义。因此，如来出生显现经中说：'诸佛世尊具大智慧眼，为息灭一切众生烦恼疾病。'
现在阐明四智的因：为阐明大圆镜智的因，故说'执持'。最初凡夫时依止善知识，听闻正法，听闻后持受文义，持受后思维修习，断除二障，转依阿赖耶识而获得大圆镜智，此为其义。
为阐明平等性智的因，故说'心亦平等'。在凡夫时以大慈心，如同成办自利一样成办他众之利，思维无差别地成办自他二利，由此生起平等性智，此为其义。
为阐明妙观察智的因，故说'善说正法'。由如实无倒地向他人宣说所闻之法义，由此生起妙观察智，此为其义。
为阐明成所作智的因，故说'成办诸事'。在凡夫时为众生做耕种、经商等事业的助伴，由此生起成所作智，此为其义。
关于佛非一非异的偈颂，有些人说：'若一世界中现证一佛圆满成佛，则十方其他世界中不会出现、不会生起其他佛。'有些人说：'从无始轮回以来只有一佛，彼佛在一切佛土中利益众生并作佛事。'有些人说：'有多佛，住于法身时也离我执分别，有多个离二障的法身。'为说明佛既非一亦非多，故造一偈颂，此为其义。

།ཐ་དད་རིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ནི་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་པར་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐ་དད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་རིགས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་དཔེར་ན་ས་བོན་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་ལས་ས་བོན་འབྲུ་གཅིག་གིས་མྱུ་གུ་སྐྱེད་ཀྱི། གཞན་གྱིས་མི་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནས་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་ཅན་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དག་ཅིག་ཡོད་པ་ལས་གཅིག་ཅིག་འཚང་རྒྱའི་གཞན་ཅིའི་ཕྱིར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་བས་སྨྲ་བར་མི་རིགས་སོ། །དོན་མེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་གནས་གཅིག་ཏུ་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་གཡོས་པས་འགྲངས་པ་དང་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གཡོས་པ་དང་འགྲངས་པ་དང་ཕན་པར་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུས་བསགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་གྱི།ཆུད་མི་ཟ་བ་ལས་གལ་ཏེ་གཅིག་ཅིག་འཚང་རྒྱའི་གཞན་འཚང་མི་རྒྱན་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་རྣམས་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཏུ་ཟད་པར་མི་རུང་ངོ་། །རྫོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ན་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བཞག་གོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་འཇོག་པར་ཟད་ན་གལ་ཏེ་གཅིག་ཅིག་འཚང་རྒྱའི་གཞན་འཚང་མི་རྒྱ་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་ན་ཡང་སེམས་ཅན་སུ་ཡང་སངས་རྒྱས་སུ་མ་བཀོད་པས་དེ བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་རྫོགས་པར་མ་གྱུར་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མི་རིགས་པས་ནི་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་ཚིག་འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ཏུ་སེམས་ཅན་གཅིག་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དུས་ན་གཞན་སངས་མི་རྒྱའོ་ཞེས་ བཤད་པ་དེ་མི་རིགས་པར་བསྟན་ཏོ།།ཐོག་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་ནས་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཅིག་ཏུ་ཟད་དེ། སངས་རྒྱས་དུ་མ་མེད་དོ་ཞེས་ཐོག་མའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མ་བསགས་པར་ འཚང་རྒྱ་བར་ནི་མི་རིགས་ལ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་དེའི་ལུང་འབོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཞན་མེད་དུ་མི་རུང་བས་སངས་རྒྱས་དེའི་ལུང་འབོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཞན་ཡང་དགོས་ལ།དེ་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་གཞན་དག་ཀྱང་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟར་བརྒྱུད་ནས་ སངས་རྒྱས་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་བས་འདིས་ནི་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་བཀག་གོ།།སངས་རྒྱས་གཅིག་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ནི་གཅིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐ་དད་མེད། དྲི་མེད་གནས་ལ་མང་པོ་མེད། །ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ལ། དྲི་མེད་གནས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཞུགས་པའི་དུས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་མི་མཐུན་པ་དུ་མར་མེད་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་མང་པོར་ཡོད་པ་ཡང་མི འདོད་དེ་འདིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མང་དུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་བཀག་གོ།།སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་བཞི་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་རྣམས་མེད་པ་དེ་ཉིད་ནི། །ཡོད་པ་ཡི་ནི་དམ་ པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོའི་དུས་ན་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།

关于'差别了知'，佛陀不应该仅有一位，为什么呢？因为佛性有差别的缘故。'差别'的含义是指在有情界中具有佛性的有情无量无边。以此为例，好比从一大堆种子中，不能说只有一粒种子能生长出芽，其他的就不能生芽。同样的道理，在有情界中有不可思议的具有成佛种性的众生，为什么只能有一个成佛而其他的就不能成佛呢？说其他的不能成佛是不合理的。
关于'无义'，比如在一个地方烹煮食物等，能获得饱足和利益，同样其他人烹煮也能获得饱足和利益。与此相似，谁积累了福德智慧资粮，这一切都将成佛，不会白费。如果说只有一个能成佛而其他的不能成佛，那么十方世界中菩萨们所积累的福德智慧资粮就成为无义了。既然不是无义，所以佛陀不应该只有一位。
关于'圆满'，如来们最初发菩提心时，立誓安置一切有情于无上菩提中。如果说发心后成佛时只安置一个有情成佛，其他的不成佛，那么在佛陀时期就没有安立任何有情成佛，如来对有情的利益事业就不圆满。这样也是不合理的，所以佛陀不应该只有一位。因此以上这些文字说明在一个世界中当一个有情成佛时其他的就不能成佛的说法是不合理的。
关于'无始故'，从最初就只有一位佛陀，没有多佛的说法是不对的。为什么呢？因为没有所谓的最初佛陀。若不积累福德智慧资粮而成佛是不合理的，而福德智慧资粮也需要有其他佛陀授记，所以必须有其他佛陀授记，那些佛陀也需要其他佛陀。如此相续，佛陀不可能只有一位。这就否定了从无始以来只有一位佛陀的说法。
'非唯一佛'是指如上所述，佛陀不止一位，而是无量无数。'无差别，于无垢处无多数'的含义是，无垢处指法界、无漏界，当入于法界时，诸佛的法身没有种种差别，所以法身也不承认有多数。这否定了说法身有多数的说法。
关于'成佛方便四偈'，法界清净和四智称为佛陀。从布施波罗蜜多到禅定波罗蜜多等五波罗蜜多称为将成佛。净化五波罗蜜多是般若波罗蜜多，为了宣说般若波罗蜜多而作四偈。
'诸法无性即是有之最胜义'，是说在初地时了悟遍计所执的无自性。

།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་པོར་མེད་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ཡོད་པའི་མཆོག་ཅེས་གདགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ ཡོད་པའི་ཕྱིར།རྣམ་པ་ཀུན་དུ་མི་དམིགས་པ། །དམིགས་པ་ཡི་ནི་མཆོག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོའི་དུས་ན་ཀུན་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བདག་དང་བདག་གིར་རྟོག་པ་དང་། ཆོས་སུ་རྟོག་པ་མི་དམིགས་ཏེ་མ་མཐོང་བ་ཉིད་དམིགས་པའི་མཆོག་ཅེས་བྱ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེའི་ཚེ་དམིགས་ཏེ། མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོམ་པ་དག་ནི་མི་མཐོང་སྟེ། །སྒོམ་པ་ཡི་ནི་མཆོག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་གཉིས་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་ཀྱི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་ང་དང་བདག་གིར་རྟོག་པ་སྤངས་ཏེ། སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་གཉིས་མི་མཐོང་བར་སྒོམ་པ་གཉིས་སྒོམ་པའི་མཆོག་ཏུ་འདོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། །རྙེད་པ་དག་ནི་མ་མཐོང་ན། །རྙེད་པ་ཡང་ནི་མཆོག་ཏུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་དང་།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྙེད་པར་མ་མཐོང་བ་ཉིད་རྙེད་པའི་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྙེད་པའི་མཆོག་གོ། །དེ་ལྟར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྒོམས་པ་ ན་འཚང་རྒྱ་བའི་ཐབས་སུ་འགྱུར་བར་བསྟན་ནས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་འཚང་རྒྱ་བ་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལྕི་བ་དང་ནི་རིང་བ་དང་། །མཚན་མ་དག་གིས་བརྩོན་འགྲུས་མཐོང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ང་རྒྱལ་ཅན། །བྱང་ཆུབ་ལས་ནི་རིང་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ ཏེ།ལ་ལ་དག་འདི་སྙམ་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་ཞིང་དེ་ཡང་བསྒྲུབ་དཀའ་བར་མཐོང་བས་ལྕི་བར་ཡང་མཐོང་ལ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བསྒྲུབ་དགོས་པས་རིང་པོར་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པར་ བྱ་བའི་ཡུལ་འགའ་ཞིག་མཐོང་བས་མཚན་མ་མཐོང་བ་དང་།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་འཐོབ་ལ། བདག་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་འཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། གཞན་དག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་མེད་དེ་བདག་དེ་བས་ལྷག་གོ་སྙམ་དུ་ང་རྒྱལ་ བྱེད་ཅིང་དངོས་པོར་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་ལས་རིང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དམིགས་སུ་མེད་པའི་སྒོམ་པ་ནི། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐབས་སུ་གྱུར་ལ་དམིགས་པ་ཅན་ནི་ཐབས་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པ་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྨྲས་པ་ དེ་ཐམས་ཅད།།བཏགས་པ་ཙམ་དུ་མཐོང་ན་ནི། །མི་རྟོག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས། །བྱང་ཆུབ་ཉིད་ནི་ཐོབ་ཅེས་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ལྕི་བ་དང་རིང་བ་དང་། མཚན་མ་དང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པར་བཤད་པ་རྣམས་བཏགས་པ་ཙམ། སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་པ་ མཐོང་ལ།སེམས་ཙམ་པོ་དེ་ལ་ཡང་མི་རྟོག་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཐོབ་པ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་བྱ་བ་གཅིག་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་བཞི་ལའང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དེ་ཐོབ་པན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་གཅིག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་བརྩམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀླུང་དག་སའི་འོག་ཏུ་སོང་ན་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ཀླུང་གི་སྒྲས་ནི་ཕྱོགས་ཕྱོགས་ནས་འབབ་པའི་ཆུ་བྲན་དང་ཆུ་བོ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཇི་སྲིད་དུ་སའི་འོག་ཏུ་མ་སོང་རྒྱ་མཚོར་མ་ཞུགས་མ་འདུས་ཀྱི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་རྣམས་ཐ་དད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་བྲན་དང་ཆུ་བོ་དེ་དག་ཤར་དང་། ལྷོ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ནས་འབབ་པ་དང་། རི་དང་གཤོངས་ལ་སོགས་པ་ནས་འབབ་པས་གནས་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱའོ།

最初没有所执所取的遍计性自性，这就是称为有的殊胜。为什么呢？因为离开能取所取的圆成实相存在的缘故。
'于一切相中不缘，是为缘的殊胜'这句话是说，在初地时不见遍计性自性、我执、我所执和法执，这就称为缘的殊胜。为什么呢？因为那时见到了离开能取所取的圆成实相。
'修行不见，是为修行的殊胜'这句话是说，从二地到十地时，断除所取、能取、我执和我所执，不见能修所修二者，这就是修行的殊胜。为什么呢？因为修行无所缘的体性。
'不见所得，是为所得的殊胜'这句话是说，在佛地时不见圆满受用身、化身以及力、无畏等法的所得，这就称为所得的殊胜。为什么呢？因为得到诸法之最胜法身。
如是说明以无所缘相为修行是成佛之方便后，为了说明有所缘者无法成佛而说：'见到沉重、遥远、相及精进，傲慢菩萨远离菩提'。
有些人这样想：无上菩提具足力、无畏等稀有之法，见其难以成就而觉得沉重，需要三大阿僧祇劫才能成就而觉得遥远，见到某些所修境界而见相，认为无上菩提是通过精进获得的，我也在精进，必定能成佛，其他人没有精进，我比他们殊胜，如是生起傲慢心。执著于事物的人们远离无上菩提。
为了总结说明无所缘的修行是成佛方便而有所缘者非是方便而说：'如所说一切，若见唯是假立，无分别菩萨，即说得菩提'。
上述所说的沉重、遥远、相及精进等，见其唯是假立、唯是心性，于此心性若无分别，菩萨获得法无生忍，任运成就无分别智慧，获得此即称为得菩提。
'诸佛互摄事业四偈颂'这句话是说，法界清净和四智也称为佛，获得佛果后为显示如来事业相同而作四偈颂的意思。
'诸河入地下'这句话中，'河'字指从各方流下的溪流和河流，直到它们未入地下、未入海、未汇合为止的意思。
'处所各不同'是说这些溪流和河流从东南等方位流下，从山谷等处流下，故说处所不同。

།ཆུ་བོ་དག་ཀྱང་ཁ་ཅིག་དམར། །ལ་ལ་སྔོ་ལ་ལ་ལ་སྐྱ་བས་ན། ཆུ་ཡང་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱ་མཚོ་ལ་ལྟོས་ནས་ཆུ་བོ་དེ་དག་ཆུ་ཞེང་དང་གཏིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོད་པས་ཡང་ཆུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཆུ་བོ་དེ་དག་ལ་ལས་ནི བད་ཀན་སྐྱེད་པར་བྱེད།ལ་ལས་ནི་མཁྲིས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད། ལ་ལ་མངར། ལ་ལ་སྐྱུར་བས་ན། ཐ་དད་བྱ་བ་བྱེད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། ལས་ཐ་དད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆུ་གནས་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཉེར་སྤྱོད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱ་མཚོར་མ་འདུས་པའི་ཆུ་བོ་དེ་དག་ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱ་མཚོར་ མ་འདུས་ཀྱི་བར་དུ་ཆུ་བོ་ལ་བརྟེན་པའི་སྲོག་ཆགས་གྲངས་ཉུང་བ་དང་།བོང་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཙམ་བྱེད་པས། ཆུ་གནས་སྲོག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཉེར་སྤྱོད་འགྱུར། །ཞེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་རྒྱ་མཚོར་སོང་བར་གྱུར་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱོགས་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆུ་བོ་དེ་དག་རྒྱ་ མཚོ་ཆེན་པོར་ཞུགས་ཤིང་འདུས་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱ་མཚོར་ཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གསེར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བརྟེན་པས་ན། གནས་རྣམས་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའི་རྒྱ་མཚོ་ལ་ཆུ་ཞེང་གི་ཁ་ཚོན་དང་གཏིང་དཔག་པར་དཀའ་བས་ན་ཆུ་ཞེང་ཆེ་ལ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ ཐམས་ཅད་ནི་ལན་ཚྭའི་རོར་རོ་གཅིག་པས་བྱ་བ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ།རྒྱ་མཚོ་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྲངས་མང་བ་དང་བོང་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུ་གྱུར་པས་ན་ཆུ་ལ་གནས་པའི་སྲོག་ཆགས་མང་པོ་རྟག་ཏུ་ཉེར་སྤྱོད་ཆེ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདི་ནི་དཔེའོ། །དེའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་མ་ཞུགས་པར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་མ་མཐོང་གི་བར་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དུས་ནས་སོ་སོའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་གནས་རྣམས་ཐ་དད་པ ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཆེ་ཆུང་ཡོད་པས་བརྟན་པའི་བློ་མི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་སངས་མ་རྒྱས་པའི་བར་དུ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་མེད་པས་ན་ རྟོག་པ་ཆུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད། ཁ་ཅིག་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཐ་དད་པས་ན་བདག་བྱེད་ཐ་དད་དེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྲིན་ལས་ཐ་དད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སེམས་ཅན་གྲངས་ཀྱིས་དཔག་ཏུ་ཡོད་པ་དག་གི་དོན་མཛད་པས་ནི་སེམས་ཅན་དོན་ཆུང་རྟག་ཏུ་ཉེར་སྤྱོད་ཅེས་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་ཞུགས་པས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་སྟེ། མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཆོས ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པར་ཞུགས་ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་ལ་གནས་ཤིང་རྟོན་པས་ན། གནས་ཀྱང་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཚེ་ཡང་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པས་ན་རྟོགས་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཅེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཕྲིན་ལས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པ་མཛད་པ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་གཞན་ཡང་ཕྲིན་ལས་དེ་ཁོ་ནར་མཛད་པར་ཟད་ལ། སངས་རྒྱས་གཅིག་གིས་སྤྲུལ་པ་ སྤྲུལ་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྐུ་གཅིག་པས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ཕན་ཆད་སེམས་ཅན་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་འདུག་ཅིང་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན། རྟག་པར་ཡང་དེ་དག་། སེམས་ཅན་ཚོགས་ཆེ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ། །ཞེས་བྱའོ།

有些河流是红色的，有些是蓝色的，有些是灰色的，因此称为水的差别。相对于海洋而言，这些河流的宽度和深度都是有限的，所以称为小。这些河流中，有些能生痰，有些能生胆汁，有些是甜的，有些是酸的，所以说它们有不同的作用，意思是说它们有不同的功能。
'水中小生物受用'这句话的意思是，这些未汇入海洋的河流，在尚未汇入海洋之前，只能作为依靠河流生存的数量较少且体型较小的生物的栖息地和受用之处，所以说'水中小生物受用'。
'当一切汇入海洋时'这句话的意思是，当各方的河流流入并汇集到大海中时。所有流入海洋的水都依靠金轮，所以说'处所相同'；由于海洋的宽度无法衡量，深度难以测量，所以说'宽度大而一致'。
海水都是咸味，所以说'作用相同'。由于海洋是众多数量庞大的生物的栖息地和受用之处，所以说'水中众多生物常受用'，这是比喻。
为了说明其含义，说'在未完全进入佛地之前'，意思是说在菩萨们未现前成佛、未见到清净法界之前。菩萨时期依靠各自的五蕴而住，所以说'处所不同'。
在未成佛之前，诸菩萨智慧有大小之别，所以说'见解不同'。在未现前成佛之前，由于没有通达一切所知的一切种智，所以说'觉悟小'。
在成佛之前，有些菩萨修行布施波罗蜜多，有些修行持戒波罗蜜多等，修行有所不同，所以说'所作不同'，意思是说事业不同。由于利益数量有限的众生，所以说'众生利益小而常受用'。
'当一切入于佛地时'这句话的意思是，当这些菩萨都证得佛地，现前成佛并进入清净法界、现见法界时。成佛时都安住并依止于清净法界之处，所以说'处所相同'。
在佛地时获得通达一切所知的一切种智，所以说'大觉悟相同'。成佛时，一佛所作的化身事业，其他佛也只是作同样的事业，当一佛示现化身时，由于诸佛法身相同，其他佛的示现也是一样的，所以说'事业融为一体'。
从现前成佛以后，能在一刹那中安置并成熟无量无数众生，所以说'恒常利益大众受用大'。

།སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་སྤྲོ་བར་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ལྔ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཏེ། སངས་རྒྱས་དེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་ན སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དཀའ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་བསྟན་པའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་འཆད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཐ་མའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་ གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།བདེ་བའི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པའོ། །དེ་ལྟར། སངས་རྒྱས་ས་ནི་དཔེ་མེད་ཀྱི། །དཀར་པོའི་ཆོས་དང་ལྡན་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ལམ་རིམ་པ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ དང་།ཡེ་ཤེས་བཞི་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་བླ་ན་མེད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་མེད་པས་དཔེ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དཔེ་མེད་པ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ དཀར་པོའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་ན་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེ་འདིར་ཟང་ཟིང་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕན་བཏགས་པས་བདེ་བར་བྱས་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ལ་བཀོད་པས་ཕན་པར་བྱས་ པའི་ཕྱིར་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དགེ་མཆོག་བདེ་བ་མི་ཟད་འབྱུང་གནས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བདེ་བ་ཡོད་ཀྱང་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་ཡིན་པས་དགེ་བའི་མཆོག་ ཅེས་མི་བྱའི།མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ན་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པས་དགེ་བའི་མཆོག་གི་འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཡོད་ཀྱང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་པའི་ཚེ། མེད་པར་ གྱུར་པས་ན་བདེ་བ་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་བདེ་བ་ཇི་སྙེད་པ་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདེ་བ་མི་ཟད་པའི་འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་བདེ་བའི་འབྱུང་གནས་སུ་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏོ། །དགེ་བའི་བློ་གྲོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ བསྐྱེད་རིགས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་དགེ་བའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་བདེ་བའི་ འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པས་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མདོར་གཟུང་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་སྡེའི་རྒྱན་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་འདི་ཡན་ཆད་དུ་དོན་ཅི་འབྱུང་བ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མདོར་བསྡུས་དང་པོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།མདོར་བསྡུས་ན་འདི་ཡན་ཆད་དུ་དོན་བཅུ་བཞི་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་བསྟན་བཅོས་འདི་ཅིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཞེས་དྲིས་པ་ལ། འདིའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ཞེས་བྱའོ། །ཚིགས་བཅད་ལྔ་བསྟན་ཏེ། གྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་ཚིགས་བཅད་བཅོ་ལྔས་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།སྐྱབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་རྗེས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཚིགས་བཅད་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །རིགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རིགས་ཀྱི་སྐབས་ཀྱང་ཚིགས་བཅད་བཅུ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ བསྐྱེད་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་མ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱང་ཚིགས་བཅད་ཉི་ཤུ་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་གི་སྐབས་ཀྱང་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于对佛陀生起欢喜的偈颂：具足五法等即是佛陀，由于佛陀具足如前所说的无量功德，为了生起获得佛果之难而作偈颂，此为其义。
略说一切种智之义的最后总义偈颂有三种：自利圆满、他利圆满及成为安乐之源。
如是'佛地无与伦比，具足白法'者，'如是'即是如前所说的次第之义。清净法界及四智即是佛地，佛地功德力、无畏等无上功德，声闻等其他众生所无故称无与伦比，具足如是无与伦比的力、无畏等无量白法，故自利圆满，此为其义。
利益众生成佛是指以今生种种资具利益众生令其安乐，以及令其他生获得善趣解脱而作利益，故称为利乐之因，此说明他利圆满。
'胜善无尽乐源故'者，虽然凡夫帝释、梵天等有安乐，但因是有漏之乐故不称为胜善，而现前成佛时具足无漏之乐，故称为胜善之源。虽然圣者声闻等有无漏之乐，但入无余涅槃时灭尽五蕴则乐亦灭尽，而佛地之乐乃至轮回终际亦不灭尽，故称为无尽乐之源，此说明成为安乐之源。
'善慧应发菩提心'者，具足行持六度之智慧故称菩萨为善慧，如前所说，无上菩提具足自利圆满、他利圆满及成为安乐之源，故为获得无上菩提而发菩提心，此为其义。
'总摄'者，从《经庄严论》开始至此处所说义理若总摄而说，此为其义。'第一总摄'者，总摄至此处说明十四义，其中首先问此论为何称为《经庄严论》，为此故称为《经庄严论》。五偈所说'成就'者，其后以十五偈说明大乘成就。'皈依'者，其后以十二偈说明皈依大乘。'种姓'者，种姓品亦以十三偈说明，此为其义。
'如是菩提心'者，如前相同，发菩提心品亦以二十七偈说明，此为其义。'我与'者，我品亦以三偈说明，此为其义。

།གཞན་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཡང་ཚིགས་བཅད་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་དག་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཀྱང་ཚིགས་བཅད་བཅུས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐུའི་དོན་ཀྱང་ཚིགས་བཅད་བཅུས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོངས་སྨིན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཉི་ཤུས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཀྱང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྒྱད་ཅུ་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་འདི་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལེའུ་དང་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དང་པོའི་སྐབས་ནས་བརྩམས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་བར་དུ་བཤད་པ་འདི་དག་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་རིམ་པ་ཇི་སྐད་དུ་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མདོ་སྡེའི་རྒྱན་ བམ་པོ་གཉིས་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།མོས་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་མོས་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ཡན་ཆད་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱས་ནས་བྱང ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་ནས།ད་ནི་དམིགས་པའི་ཡུལ་དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དང་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སོ། ། དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་མཐར་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་བསླབ་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ལ མོས་པ་དང་།དད་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བརྩམས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་གྱི་བར་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཆོས་ལྔ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་དང་པོ་ཉིད་དུ་དད་པ་དང་མོས་པ་མང་བར་ བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་མོས་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཡང་ན་གོང་དུ་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གླེངས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་ པ་གསུམ་སྟེ།གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་། གང་གིས་བསླབ་པར་བྱ་བ་ལས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་བསླབ་པར་བྱ་བ་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་དེ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་ མོས་པ་མང་བ་དང་།ཆོས་བཙལ་བ་དང་། ཆོས་བཤད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་དང་། བསྟན་པ་དང་། གདམས་ངག་འཆད་པ་དང་། གདམས་ངག་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པར་བྱ་ བའི་རིམ་པས་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་མོས་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །དེ་ལ་མོས་པ་དང་དད་པ་དང་ཡིད་ཆེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ་ཚིག་གི་རྣམ་གྲངས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།

关于'利他'一词，是以六偈颂阐述成办他人利益之义。
关于'真实义'一词，是以十偈颂阐述真如之义。
关于'力'一词，是以十偈颂阐述力之义。
关于'成熟'一词，是以二十偈颂阐述自身成熟和众生成熟之义。
关于'彼菩提'一词，是以八十七偈颂阐述菩提品之义。
关于'此菩提品应从最初开始与菩提品相连'一句，意思是从最初品开始直至菩提品所说的这些内容，应当如《瑜伽师地论·菩萨地》中所说的次第那样在此处配合。
《大乘庄严经论》第二品释文完。
关于'胜解相之分别有二偈'一句，若问菩提品之后解说胜解品有何关联？在此之前已经成办自他二利，直至菩提品为止已经解说了菩萨学处所缘的差别，现在则开示如何修学所缘境。
若问如何修学？应当修学两个方面：意乐的差别和加行的差别。
其中加行的差别又有四种：寻求正法、成办自他利益、清净自他利益、圆满自他利益。
其中以意乐差别而修学，是对正法生起胜解和信心，即对从自他二利直至菩提之义所成为的因果无颠倒的五法之自性，见到这些后，对如是甚深广大的诸法，首先要多生起信心和胜解。
因此，在菩提品之后解说胜解品是相关联的。
或者，前文提到安住种性的菩萨发菩提心后，应当修学菩萨学处。
其中菩萨学处有三种：所应修学、如何修学、由谁修学。其中从自他二利直至菩提的所应修学已经宣说完毕。现在开示如何修学。
若问如何修学？即是以多修正法胜解、寻求正法、宣说正法、修行随顺正法、教授、宣说教诫、安住教诫、具足方便摄持的身语意业等次第而修学。
其中胜解、信心和确信这些词义相同，只是词语的异名而已。

།དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བརྩམས་ནས་ཕུང་ པོའི་དོན་གང་ཞེ་ན།གང་ཅུང་ཟད་གཟུགས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དང་། རགས་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། དང་པ་དང་། བཟང་པོ་དང་། ཉེ་བ་དང་། རིང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་དུ་མདོ་སྡེ་ལས་མོས་པ་ལ་ ཡང་འདས་པ་དང་།ད་ལྟར་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ནང་དང་། ཕྱི་དང་། རགས་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་དང་། ཉེ་བ་དང་རིང་བ་ཞེས་ཕྱེ་ནས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་མོས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེས་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལས་དང་། འབྲས་བུ་དང་། བདེན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་འདས་པའི་དུས་སུ་བྱུང་བ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་འབྱུང་བ་ལ་སྐྱེས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པ་མ་འོངས་པ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ བ་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ།།མོས་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཆེས་མོས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མོས་དམིགས་ནས་འདི་ནི་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་ནོ་ཞེས་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་བའི་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་ནང་གི་མོས་པས་སོ། །ལས་ དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་མོས་པ་དང་འདས་པའི་དུས་སུ་བྱུང་བ་ལ་དམིགས་ནས་དགའ་བ་སྐྱེས་ཏེ།མོས་པ་སྔོན་དུ་བྱུང་བ་ནི་ལེགས་སོ་ཞེས་རོ་མྱང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་གཟུང་བར་འགྱུར་བའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་མོས་པ་བསྟན་ཏོ། །ནམ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསྟན་པའི་བསླབ་པ་ལས་མོས་པ་དང་། དད་པ་སྐྱེས་པ་ནི་གྲོགས་ལས་བླངས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་མོས་པ་རགས་པའོ། །བདག་ཉིད་ལ་མོས་པ་དང་། དད་པའི་ས་བོན་དང་། རིགས་ཡོད་པ་ལས་མོས་པ སྐྱེས་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མོས་པ་འདི་ནི་ཕྲ་བའོ། །མུ་སྟེགས་པའི་ཆོས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོད་པར་བཤད་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཤིང་དད་པའི་མོས་པ་ནི་ནོར་བའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མོས་པ་ངན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ བར་འཆད་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་མོས་པ་ནི་གཞན་དུ་མ་ནོར་བའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མོས་པ་དེ་ནི་བཟང་པོའོ། །མོས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཀུན་ཚོགས་ནས་མོས་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དང་མངོན་དུ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མོས་པ་ཉེ་བའོ། །མོས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཚོགས་པས། མོས་པ་མངོན་དུ་ མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་གཞན་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་མོས་པ་རིང་བའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ལས་མོས་པ་འབྱུང་བ་ནི་སྒྲ་སྤྱོད་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་རིག་པ་བཞིས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མོས་པ་ལ་ནི་ཚོལ་བའི་མོས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།སྒོམ་སྒོམ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མོས་པ་ལ་ནི་ལྟ་བའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མོས་པ་སྐྱེས་ཀྱང་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པས་དྲངས་ནས་མོས་པ་གྱུར་ན་ནི་འཕྲོག་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མོས་པ་ཆུང་ངུའོ། །སྐབས་སུ་དད་པ་ཡང་འབྱུང་ལ་མ་དད་ པ་ཡང་འབྱུང་བ་ལ་ནི་མོས་པ་ཡང་རྣམ་པར་འདྲེས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་མོས་པ་འབྲིང་ངོ་། །དད་པ་འབའ་ཞིག་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་གི་མ་དད་པ་ནི་མི་འབྱུང་བའི་མོས་པ་ལ་ནི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་མ་འདྲེས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་མོས་པ་ཆེན་པོའོ། །སྐབས་སུ་དད་པ་ཡང་འབྱུང་། ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ནི་ཆུང་ངུའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐ་དད་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་དྲོད་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་གོང་མ་ཐོབ་པར་མོས་པ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བར་ དུ་གཅོད་པ་ཡོད་པའི་མོས་པ་ནི་བསྒྲིབས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于色等诸蕴等所说的蕴义是什么呢？凡是一切过去、未来、现在的色法，以及粗、细、劣、胜、近、远等，将这一切总摄为一，归入色蕴之数。如经中所说，对于胜解也分为过去、现在、未来、内、外、粗、细、劣、胜、近、远等。为了说明如是胜解相的譬喻而作两偈颂。
关于'已生'，对业、果、谛、三宝等生起信解，于过去时生起和现在时生起的称为已生胜解。对业果等生起信解将于未来生起的称为未生胜解。
胜解是心所法，心所法中的胜解是缘大乘法而生起'此确实如是'的信解执持。这是内胜解。
对业果等生起信解，缘过去时所生起的而生欢喜，对先前生起的胜解感到欢喜、随喜、欢悦，称为所缘胜解，这是说明外胜解。
从善知识所教导的学处生起胜解和信心，称为从友所得胜解，这是粗胜解。
从自身具有胜解和信心的种子与种性而生起的胜解，称为自身胜解，这是细胜解。
对外道法所说有我和有情的信解称为错误胜解，这是劣胜解。
对如来所说无常和苦的教法生起信解称为不错误胜解，这是胜胜解。
胜解生起的因缘具足而生起的称为现前胜解，这是近胜解。
由于胜解生起的因缘不具足而未现前生起的称为其他胜解，这是远胜解。
依止善知识听闻正法而生起的胜解称为闻所生胜解。
以四种理趣思维所闻之法的心和心所胜解称为寻求胜解。
由修习而通达法义所生起的胜解称为见胜解。
虽生起胜解但被魔和外道等引诱而转变的称为夺取胜解，这是小胜解。
有时生起信心有时生起不信的称为杂染胜解，这是中胜解。
唯有信心相续生起而不生不信的胜解称为无违品胜解，这是大胜解。
对声闻和缘觉法的胜解称为小胜解。
对大乘差别法的胜解称为广大胜解。
从胜解行地的暖位乃至十地以下，对获得殊胜上位功德的胜解中有烦恼障碍的称为有障胜解。

།ཡོན་ཏན་གོང་མ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ། བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པའི་མོས་པ་ནི་མ་བསྒྲིབས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མོས་པ་གུས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བའི་མོས་པ་ནི་ལྡན་པའི་མོས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།མོས་པ་གུས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྒྱུན་འཆད་པ་ལ་ནི་མི་ལྡན་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་ཚོགས་བསགས་པའི་མོས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་ལྡན་པའི་མོས་པ་མེད་པ་ནི་ཚོགས་མེད་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་མན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་པ་ནི་བརྟན་པར་ཞུགས་ པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མོས་པ་ལ་བྲི་བ་དང་ཉམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བརྒྱད་ནས་ས་བཅུའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་པ་ལ་ནི་རིང་དུ་སོང་བའི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པའི་མོས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ལ་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་མོས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་མོས་པ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་དེ་དག་གིས་བགེགས་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་མང་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་པའི་མོས་པ་ལ་ནི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་མང་བར་བར་དུ་གཅོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་མོས་པ་འབྱུང་བ་ལ་ཡང་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་ན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལེ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མ་སྐྱེས་པའི་མོས་པ་ལ་ནི་ལེ་ལོ་བར་དུ་གཅོད་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ།གཞན་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་འཁྲུགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་འགྱུར་བའི་མོས་པ་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་འཁྲུགས་པ་བར་དུ་གཅོད་དེ་རྣལ་འབྱོར་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་གཟུང་ བའི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་མོས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་ནི་འཛིན་པའི་དངོས་པོར་ཆགས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཐོབ་པས་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། །གྲོགས་པོ་ངན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲོགས་ལས་བླངས་པའི་ མོས་པ་ལ་ནི་གྲོགས་པོ་ངན་པས་བར་དུ་གཅོད་དེ།སྔོན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག་ཀྱང་ཕྱིས་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་བླངས་པའི་ཆོས་འཛིན་དུ་བཅུག་པས་སྔར་གཟུང་བ་ཆུད་ཟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགེ་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་མོས་པ་ལ་ནི་དགེ་བ་གཞན་ ལ་བར་དུ་གཅོད་དེ།བདག་ལ་མོས་པའི་ས་བོན་དང་རིགས་ཡོད་ཀྱང་དེ་ལྡང་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་དགེ་བ་ཆེར་མ་བསགས་ན་རིགས་ཡོད་པས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་ན་བར་དུ་གཅོད་དོ། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མ་ནོར་བའི་མོས་པ་ལ་ནི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བར་དུ་གཅོད་དེ།རྟག་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། གཙང་བ་དང་། བདག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱས་ན་བདག་མེད་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བག་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་དུ་བའི་མོས་པ་ལ་ནི་བག་མེད་པས་བར་དུ་གཅོད་དེ། ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།མངོན་དུ་བའི་མོས་པ་ནི་འདོད་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་མི་སྡང་བ་དང་། གཏི་མུག་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་ལེ་ལོ་བཞི་ནི་བག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། བག་མེད་པ་དེ་བྱུང་ན་མངོན་དུ་བའི་མོས་པ་དེ་མི་འབྱུང་བས་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ ནོ།།ཐོས་ཉུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲ་སྤྱོད་པའི་མོས་པ་ལ་ནི་ཐོས་པ་ཉུང་བས་བར་དུ་གཅོད་དོ།

对于获得殊胜功德，无有障碍的胜解称为无障胜解。具有恭敬心且相续不断的胜解称为具足胜解。具有恭敬心但相续中断的称为不具足胜解。在初地成为证悟法界之因的胜解行地中，于一阿僧祇劫积累福德智慧资粮具足的称为具足资粮胜解。
成为证悟法界之因但未于一阿僧祇劫积累福德智慧资粮具足的胜解称为无资粮胜解。从初地至第七地菩萨的胜解称为坚固入住胜解，因为胜解无有减退和退失。第八地至第十地菩萨的胜解称为远行胜解，因为具有任运成就的无分别胜解。
关于胜解的障碍有三偈颂，即以两偈颂说明胜解的特征和分类后，以三偈颂分别阐述胜解的障碍和违缘之义。对于'多种不作意'，已生起的胜解被多种不作意所障碍。为什么呢？因为对于过去和现在生起的胜解，若不当下现前修习则会消失。
对于'懈怠'，未生起的胜解被懈怠所障碍，因为若不精进修习则无法生起。对于'瑜伽错乱'，执著所取能取的胜解被瑜伽错乱所障碍。所谓瑜伽错乱是指对过去所发的心执著于所取事物，对现在所发的胜解心执著于能取事物，这称为瑜伽错乱。如此则会障碍获得远离能所二取的三摩地。
对于'恶友'，从友人处获得的胜解被恶友所障碍。虽然先前由善知识引导正确修持，但后来被恶友引导修持错误的法，从而使先前所修持的废弃。对于'其他善业'，从自身生起的胜解被其他善业所障碍。虽然自身具有胜解的种子和种性，但若未积累能令其增长和生起的广大善业，即使具有种性也无法生起，因此成为障碍。
对于'非理作意'，无误的胜解被非理作意所障碍。若作意常、乐、净、我，则无法作意无我、无常等，因此成为障碍。对于'放逸'，现前的胜解被放逸所障碍。为什么呢？因为现前的胜解从无贪、无嗔、无痴、精进的因缘而生，而贪、嗔、痴、懈怠四者即是放逸，若生起放逸则现前胜解不会生起，因此成为障碍。
对于'少闻'，依文字的胜解被少闻所障碍。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཙམ་ཐོས་ཀྱི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་མ་ཐོས་ན་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་བཤད་པ་ཐོས་པ་དང་། སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོས་དང་བསམ་པ་ཉུང་ ངུས་དགའ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོལ་བའི་མོས་པ་ལ་ནི་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཐོས་པ་ལ་ཡང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་བསམ་པ་ཆོག་པར་འཛིན་པ་བར་དུ་གཅོད་དོ། །ཐོས་པ་དེ་ལ་མ་བསམས་པ་དང་། བསམས་པ་ལ་ཡང་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེར་མ་བྱས་ན་ནི་བསམས་པའི་དོན་ཀུན་རྟོགས་པར་ མི་འགྱུར་བས་བར་དུ་གཅོད་དོ།།ཞི་བ་ཙམ་གྱིས་ང་རྒྱལ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྟ་བའི་མོས་པ་ལ་ནི་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཞི་གནས་བསྒོམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཅིང་ང་རྒྱལ་བྱས་ཏེ། ལྷག་མཐོང་མི་བསྒོམ་པར་བར་དུ་གཅོད་དེ། བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ པར་འཛིན་པ་ལ་མ་བསྒོམས་ན་བསྒོམ་པས་མཐོང་བར་བྱ་བའི་དོན་མི་ཐོབ་པ་དང་།ཞི་གནས་ཙམ་བསྒོམས་ཏེ་ལྷག་མཐོང་མ་བསྒོམས་ན་བདེན་པ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བར་དུ་གཅོད་དོ། །མ་འདྲེས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་རིགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་འཕྲོགས་པ་དང་རྣམ་པར་འདྲེས་ པའི་རིགས་པ་ལ་ནི་འདྲེས་པར་མ་བྱས་པས་བར་དུ་གཅོད་དེ།ཡང་ནས་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱས་ཤིང་འདྲིས་པར་མ་བྱས་ན་མོས་པ་གཞན་གྱིས་འཕྲོགས་པར་ཡང་འགྱུར་ལ་མ་དད་པ་དང་དད་པར་འདྲེས་པའི་མཚན་མ་འབྱུང་བས་མ་འདྲེས་པ་ལ་ཡང་བར་དུ་གཅོད་དོ། །མི་སྐྱོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་ ཆུང་ངུའི་མོས་པ་ལ་ནི་འཁོར་བའི་མཐའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་སྐྱོ་བར་བར་དུ་གཅོད་དེ་འཁོར་བའི་ཆོས་ཀྱིས་མི་སྐྱོ་བ་མེད་དེ་འཁོར་བར་དགའ་ནས་འཁོར་བ་ལས་འདས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ལ་ནི་འཁོར་བར་སྐྱོ་ བར་བར་དུ་གཅོད་དེ།འཁོར་བར་སྐྱོ་བར་གྱུར་པ་ན་འཁོར་བ་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མི་བྱེད་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་བསྒྲིབས་པའི་མོས་པ་ནི་བསྒྲིབས་པའི་མོས་པས་བར་དུ་གཅོད་དེ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་དྲོད་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་དུ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་མོས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ དང་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པའི་མོས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་མོས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལྡན་པའི་མོས་པ་ལ་ནི་མི་ལྡན་པའི་མོས་པ་བར་དུ་གཅོད་དེ། གུས་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་། རྟག་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་མོས་པ་བྱུང་ན་གུས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་བཅས་པའི་མོས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚོགས་རྣམས་བསགས་པ་དག་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མོས་པ་ནི་ཚོགས་མ་བསགས་པས་བར་དུ་གཅོད་དེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས བསགས་པ་མེད་ན་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་བསགས་པའི་ཚོགས་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མོས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཚོགས་མ་ བསགས་པའི་བར་དུ་ནི་འདི་དག་མོས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མོས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་མོས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་མོས་པའི་ བར་དུ་གཅོད་པ་བསྟན་ཏེ།ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་མོས་པའི་ཡོན་ཏན་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ལ་བར་ཆད་དེ་དག་གིས་བར་དུ་གཅོད་པར་མ་བྱས་ན་མོས་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །བསོད་ནམས་ཆེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྐྱེས་པའི་མོས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ད་ལྟར་ གྱི་མོས་པ་དང་འདས་པའི་མོས་པ་གཉིས་ལས།ད་ལྟར་གྱི་མོས་པ་ལ་ནི་བསོད་ནམས་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

为什么呢？因为仅仅听闻了引导性的经典，而未听闻了义经典，当听到空性和无我的教法时，就会产生恐惧。
'以少许闻思而欢喜'，对于寻求的信解而言，认为仅仅听闻就足够，对于闻法也认为稍微思维就足够，这些都是障碍。对所闻之法若不思维，对所思维的也不广泛思维，就不能通达所思维的一切义理，这是障碍。
'仅以止而生慢'，对于见解的信解而言，认为仅仅思维就足够，认为仅修习止就足够而生起傲慢，不修习观，这是障碍。若仅以思维为足而不修习，就不能获得应当以修习而见到的义理；若仅修习止而不修习观，就不能证悟真理，因此是障碍。
'不熟练亦复如是'，同样地，对于被夺取和杂染的道理而言，由于不熟练而成为障碍。若不反复修习熟练，则会被其他信解夺走，且会生起不信与信心混杂的相，因此不熟练也成为障碍。
'不厌离'，对于小乘的信解而言，由于轮回边际的缘故而不生厌离是障碍。若对轮回法不生厌离，贪爱轮回，就不能获得出离轮回的涅槃。
'如是生'，对于广大的大乘法的信解而言，对轮回生起厌离是障碍。因为若对轮回生起厌离，就不会在轮回中行持自他二利而趋向涅槃。
无障碍的信解被有障碍的信解所障碍。从信解行地的暖位乃至第十地之间，若对殊胜信解具有贪欲和嗔恨的信解，就不会生起无障碍的信解。
'不具足'，具足的信解被不具足的信解所障碍。若生起不恭敬和不持续的信解，就不会生起具有恭敬和持续的信解。
'资粮积聚'等的信解被未积聚资粮所障碍。若无在一个无数劫中积聚获得初地的因——福德和智慧资粮，就不具足在一个无数劫中积聚的、能在初地证悟法界的福德和智慧资粮。
'应知为信解障碍'，从多种不悦意乃至未积聚资粮，应当了知这些都是信解差别的障碍。
关于信解功德有五偈颂。以两偈颂显示信解的差别，以三偈颂显示信解的障碍。现在以五偈颂详细分析信解功德，若不被那些障碍所障碍，信解就会具足功德。
关于'福德广大'，所生起的信解有两种：现在的信解和过去的信解。对于现在的信解，获得福德广大的功德。因为在现在时对大乘法生起信解的刹那，就会增长无量的福德资粮。

།འགྱོད་པ་མེད་པའི་བྱ་བ་ལ། །འདས་པའི་ མོས་པ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་བྱུང་བ་མཐོང་ན་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བའི་སེམས་གདུང་བ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུང་བའི་མོས་པ་དང་། འཛིན་པའི་མོས་པ་གཉིས་ལ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་དང་བདེ་བ་ ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དངོས་པོར་མ་ཆགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པས་ཡིད་བདེ་བའི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་བོ། །འཛིན་པ་ལ་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྤངས་ན་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་འཐོབ་སྟེ། དེ་བས་ན་བདེ་བ་ཆེན་ པོའི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་བོ།།ཆུད་མི་ཟ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གྲོགས་ལས་བླངས་པའི་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བར་ཆད་མ་བྱས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་སྟེ། འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་། ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་མོས་པ་ལ་བར་ དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བར་ཆད་མ་བྱས་ན་བརྟན་པའི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་བོ།།ཉམས་པ་དང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཁྱད་པར་འགྲོ་དང་དེ་བཞིན་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནོར་བ་མེད་པ་དང་། མངོན་དུ་བ་དང་། སྒྲ་སྤྱོད་པ་དང་། ཚོལ་བ་དང་། ལྟ་བ་དང་། འཕྲོགས་པ་དང་། མ་འདྲེས་པའི་མོས་ པ་རྣམས་ལ་གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བར་དུ་མ་བཅད་ན་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་སྟེ།ནོར་བ་མེད་པའི་མོས་པ་ལ་ནི་ནོར་བས་བར་ཆད་མ་བྱས་ན་ནོར་བ་མེད་པ་འབྲིང་ལས་ནོར་བ་མེད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་དུ་བ་ལ་བག་མེད་པར་བར་ཆད་མ་བྱས་ན་མངོན་དུ་ བ་འབྲིང་ལས་མངོན་དུ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།དེ་བཞིན་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་བར་དུ་གཅོད་པས་བར་ཆད་མ་བྱས་ན་འབྲིང་ལས་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མ་འདྲེས་པའི་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་ པའི་ཆོས་ཀྱིས་བར་ཆད་མ་བྱས་ན་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།ས་དང་པོར་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་དང་གཞན་དོན་ཐོབ་པའི་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པས་བར་ཆད་མ་བྱས་ན་བདག་གིས་དོན་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མོས་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པས་བར་ཆད་མ་བྱས་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་མཆོག་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་མོས་པ་དང་ལྡན་པའི་མོས་པ་དང་། ཚོགས་བསགས་པའི་མོས་པ་དང་། བརྟན་པར་ཞུགས་པའི་མོས་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བའི་མོས་པ་རྣམས་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ཀྱིས་བར་ཆད་མ་བྱས་ན་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་འཐོབ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་ཚོགས་བསགས་པ་གསུམ་གྱིས་དང་པོ་རྣོ་བའི་མཆོག་ཐོབ། བརྟན་པར་ཞུགས་པ་དང་། རིང་དུ་སོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་ནི་མོས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བའི་བར་དག་གི་ཡོན་ཏན་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་མོས་པ་རབ་ཏུ དབྱེ་བའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཡན་ཆད་དུ་མོས་པའི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། མོས་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། མོས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ནས་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་དང་རྐང་པ་གཅིག་གིས་འཇིག་རྟེན་པའི་མོས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མོས་པ་པས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་པ་ཁྱད་ཞུགས་པར་བསྟན་ནས་དེ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མོས་པ་སྒྲུབ་དགོས་པ་སྟོན་ཏེ།དེ་ལ་ཡང་དང་པོའི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་ནི་དོན་མདོ་ཙམ་དུ་བསྟན། དེའི་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དོ།

对于无悔的行为，过去的胜解获得无悔的功德。为什么呢？因为见到往昔对大乘法生起胜解时，生起殊胜欢喜而不生心中忧恼。
关于'大欢喜'，对于所取的胜解和能取的胜解二者，获得欢喜和大乐的功德。如何呢？对所取事物不执著为实有，仅获得一分三昧乐，故获得欢喜的功德。对能取舍离实有执著，则立即获得三昧乐，因此获得大乐的功德。
关于'不失坏'，从同伴处获得的胜解不被诸障碍所阻断，获得不失坏的功德，因为不变异且不退失。关于'坚固'，自身的胜解不被诸障碍所阻断，获得坚固的功德，因为不退失且不消失。
关于'殊胜进展等'，对于无错误、现前、声行、寻求、见解、夺取、无杂染的胜解，若不被它们的违品所阻断，则获得殊胜进展的功德。对于无错误的胜解，若不被错误所阻断，则从中等无错误生起大无错误；对于现前，若不被放逸所阻断，则从中等现前生起大现前；同样，对其余诸胜解，若不被障碍所阻断，则从中等生起广大。
关于'诸法现证'，若无杂染的胜解不被违品诸法所阻断，则现证诸法，即获得初地。
关于'获得自他利益之最胜'，若对声闻乘的胜解不被障碍所阻断，则获得最胜自利；若对大乘的胜解不被障碍所阻断，则获得最胜自他二利，即获得不住涅槃。
关于'神通'，对于无障胜解、具足胜解、积集资粮胜解、坚固趣入胜解、远行胜解，若不被障碍法所阻断，则获得迅速神通的功德。通过无障、具足、积集资粮三者获得最初利根；通过坚固趣入和远行，迅速获得一切智智。
关于'这些是胜解功德'，从广大福德乃至迅速神通之间所说的这些功德，是胜解差别的功德。
至此已说明胜解的特征差别、胜解的障碍、胜解的功德后，以三个偈颂和一句，显示菩萨的胜解超胜世间的胜解和出世间的胜解，然后说明需要修习大乘胜解。其中第一偈颂略说其义，其余诸偈详细解释其义。

།དེ་ལ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མོས་པ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མོས་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པ་ཅན་ནི་དེ་ཁྱི་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དོན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་མོས་པ་ནི་ཁྱིའི་མོས་པ་དང་སེམས་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་པའི་རུས་སྦལ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ ཁམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ནི་རུས་སྦལ་གྱི་སེམས་དང་མོས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདག་གི་དོན་བྱེད་བྲན་ལྟ་བུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གི་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མོས་པ་ནི་བྲན་གྱི་ སེམས་དང་མོས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་གཞན་དོན་བྱེད་རྒྱལ་པོ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དོན་བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་ནི་རྒྱལ་པོའི་སེམས་དང་མོས་པ་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་ཁྱད་ཞུགས་པའི་དོན་མདོར་བསྟན་ཏོ། །འདི་ཉིད་ མན་ཆད་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དེ།འདོད་པ་ཅན་གྱི་ཁྱི་དང་ཇི་ལྟ་བུ་འདྲ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དུ། ཁྱི་ནི་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་ཉེན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཡེམ་དང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དཔེར་ན་ཁྱི་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁ་ཟས་འབའ་ཞིག་ལ་སེམས་ཤིང་ཁ་ཟས་ཀྱི་ཕྱིར་སེམས་འཇུག་པས་སྡུག་ བསྔལ་གྱིས་ཉེན་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་གཡེམ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་འདོད་པ་ལྔའི་ཡུལ་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་དེ་འབའ་ཞིག་ལ་སེམས་འཇུག་པས་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཉེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟག་ཏུ་ལྟོགས་པས་ཆོག་མི་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་ཁྱི་ནི་རྟག་ ཏུ་ཡང་བཀྲེས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏེ་ཁ་ཟས་ཀྱིས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྟག་ཏུ་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་སེམས་ལ་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་སྤྱད་ན་ཡང་།ཚྭ་ཆུ་འཐུང་བ་བཞིན་དུ་ངོམས་པའི་མཐའ་མེད་པས་ན་ཁྱིའི་སེམས་དང་འདྲའོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་རུས་སྦལ་འདྲ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར། རུས་སྦལ་དེ་ནི་ཆུ་ཡི་ནང་ན་བསྐུམ་ཞིང་འདུག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གནས་དང་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དཔེར་ན་རུས་སྦལ་དེ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོའི་ནང་ན་གནས་ཀྱང་རྐང་ལག་བརྐྱང་སྟེ་མི་འདུག་གི་[(]བགུར་[,]གུར་[)]དང་གསབ་གསེབ་ དང་ཕུག་དག་ན་རྐང་ལག་བསྐུམ་ནས་རང་གི་ཁོག་པ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་བསྡུས་ཏེ་འདུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་པ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་གནས་པའི་བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་ཤེས་བྱ་ རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྒྱ་མཚོ་སྙེད་ཡོད་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཇུག་པ་མེད་པས་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སེམས་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཐོབ་པ་དང་། བདེན་པ་བཞི་ཁོ་ན་མ་རྟོགས་པས་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སེམས་དང་འདྲའོ། །བདག་གི་དོན་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་བྲན་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་བྲན་ནི་རྟག་ཏུ་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པས་ལུས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་གི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།

对于欲界众生的信解、色界众生的信解和无色界众生的信解称为世间的信解。声闻圣者的信解和独觉的信解称为出世间的信解。
关于'欲界众生如狗'这句话，具有对五欲功德贪著的众生称为具欲者，意思是说欲界众生的信解与狗的心性和信解相似。
关于'禅定者如龟'这句话，对色界四禅和无色界四等至有贪著的众生的信解，如同龟的心性和信解相似。
关于'为自利如仆从'这句话，意思是专注于自利的声闻圣者和独觉的信解如同仆从的心性和信解。
关于'为他利如国王'这句话，意思是利他的菩萨们的信解如同国王的心性和信解。
这是简要说明差别所在。以下详细解释：欲界众生为何如狗呢？因此说'如狗为苦所逼'，与'如是贪欲'相连。譬如狗总是只想着食物，为了食物而心生执著，为苦所逼，同样地，欲界众生贪著五欲境界者也是常常心执著于此而为苦所逼。
关于'常饥不知足'，又如狗总是饥饿的本性，对食物不知满足，同样地，贪著五欲功德者也是常常心系五欲功德，即使享受五欲功德，如同饮咸水一般永无满足，故与狗心相似。
禅定者为何如龟呢？因此说'如龟在水中蜷缩而住'，与'住处'相连。譬如龟虽住在大海中，也不伸展手足而住，而是在洞穴和隐蔽处收缩手足，缩入自己的壳中而住。同样地，色界禅定者和无色界等至者也是收摄心与心所，对人无我和所知诸法的自相共相虽如海量，却无以智慧趣入，故与龟心相似。
或者说，这些众生仅以获得禅定、三摩地和等至为满足，未得殊胜功德，也未通达四谛，故与龟心相似。
为何说为自利者如仆从呢？因此说'如仆从常怀恐惧战栗而以身'，与'为自利'相连。

།དཔེར་ན་བྲན་ནི་རྗེ་བོའི་སེམས་སམ་ཚིག་དང་འགལ བ་བྱས་ན་ཆད་པས་གཅོད་པ་དང་གནོད་པ་བྱེད་དུ་འོང་ཞེས་རྟག་ཏུ་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པས་གནས་པ་དང་།ལུས་ཀྱིས་རྗེ་བོ་ལ་སྲི་ཞུ་བྱེད་ཅིང་རྗེ་བོའི་འཁོར་ན་རྒྱུ་ཞིང་གནས་པ་དང་འདྲ་བར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རུས་སྦལ་གྱི་མོས་པ་ལྟ་བུ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བདག་གི་དོན་ལྷུར་བྱེད་པས་ན་འཁོར་བའི་ཆོས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་འཇིགས་པར་གནས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསླབ་པ་བཅས་པ་ལས་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཉམས་པར་བྱས་ན་ཡང་བཀའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་བ་དང་བརླག་པར་འགྱུར་རོ ཞེས་རྟག་ཏུ་ཡང་སྲུང་བ་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་མི་བྱེད་པས་ན་བྲན་གྱི་སེམས་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ཇི་ལྟར་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྒྱལ་པོ་ཡང་ནི་ཇི་ལྟར། བཀའ་ཡིས་ཡུལ་དང་དབང་བྱེད་གནས་པ་ལྟར། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བོ་གཞན་དག་ལ་ཞེས་བྱ་ བར་སྦྱར་རོ།།དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེ་བས་དབང་དང་བཀས་ཆབ་འོག་ཏུ་དབང་བའི་འབངས་དང་། དཀོར་ལ་ཅི་དགར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཆོས་གཉིས་ལ་དབང་བྱེད་དེ་འཁོར་བ་ལ་དབང་ བྱེད་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ནི་འཁོར་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་འཁོར་བ་ན་གནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་མི་གནས་ཀྱི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་རྒྱལ་པོའི་སེམས་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མོས་པ་བས་ཁྱད་ཞུགས་པར་བསྟན ནས།ད་ནི་ཚིགས་བཅད་རྐང་པ་གསུམ་གྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མོས་པ་བསྒྲུབ་པར་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་མོས་པ་མང་པོའི་ཁྱད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མོས་པ་ཁྱད་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མོས་པ་མང་པོ་ནི་ འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་དང་།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་མོས་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མོས་པ་ཁྱད་ཞུགས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཆོག་ཚུལ་དེ་བཞིན་རིག་ནས་ནི། །དེ་ལ་བརྟེན་ལ་དེ་ལྟ་རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཚོལ། །ཞེས་བྱ་བ། ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ནི་མོས་པའི་མཆོག་ཡིན་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་གྱི་མོས་པ་ཡིན་པར་རིག་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དེ་ལ་བརྟེན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དེ་ཉིད་ཚོལ་ཞིང་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མོས་པ་བས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཐབས་འབྱུང་བས་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པ་ཅན་གྱི་དེ་ཁྱི་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དོན་བྱེད་པ་རྒྱལ་པོ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྒྱལ་པོ་ཁྱད་ཞུགས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་གྱིས་བསྒྲུབས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཁྱི་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། གཞན་གྱི་དོན་སྟོན་སྐྱེ་བ་གཞན་དག་ཅེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་སྔར་བཤད་པའི་དོན ཉིད་ཕྱི་མས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟག་ཏུ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་ཚོལ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མོས་པ་ལ་འཛུད་པར་བྱེད་པའི་དོན་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

例如，奴仆若违背主人的心意或言语，就会受到惩罚和伤害，因此常怀畏惧而生活，身体为主人服务，在主人周围活动居住。同样地，声闻和独觉虽然已经通达人无我，通达诸法的自相和共相，虽然没有如龟缩入壳般的执著，但因为以自利为主，所以常住于对轮回法的畏惧中，即使稍微违背如来所制定的学处，也会认为违背教诫而遭到毁灭，因此仅仅是经常守护而已，不做利他之事，所以说如同奴仆之心。
如何利他而如国王呢？为此说道：'如同国王以号令统领国土'，这是与'对其他众生'相连。例如国王因为福德和智慧资粮广大，以权力和号令统领属下的臣民和财物，随意处置。同样地，行利他事业的菩萨们也因具有智慧和悲心而掌控两种法：掌控轮回和掌控涅槃。
其中，具有智慧则掌控轮回，如何呢？因为具有智慧，虽住轮回却不被轮回烦恼所染。具有悲心则掌控涅槃，如何呢？因为具有悲心，不单独住于涅槃，而是为了众生利益而投生轮回。因此说如同国王之心。
如是显示大乘信解超胜世间和出世间的信解之后，现在以三句偈颂显示应当成就大乘信解的道理，故说：'应当了知恒时诸多信解差别'等。'恒时'是指一切时中信解超胜的意思。'诸多信解'是指超胜欲界众生的信解、色界和无色界众生的信解、声闻和独觉的信解。
'如是了知大乘最胜之理后，依止彼而恒时寻求彼性'，这是说如前所说，了知大乘法的信解是最胜信解和如理信解后，依止大乘法的菩萨们在一切时中都寻求并修习大乘法的信解。
大乘法的信解超胜世间和出世间的信解，所以称为最胜。因为能生起自利和利他的方便，所以称为如理。'彼义'是指从'欲者如狗'到'利他如王'之间所显示的国王超胜的意义。'他所成就'是指从'如狗'开始到'显示他生'之间，后者详细解释前说之义。'引导趣入大乘'是指从'恒时信解'开始到'恒时寻求彼性'之间显示引导趣入大乘信解的意义。

།མོས་ ལ་ཞུམ་པ་ལ་དགག་པ།།ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ལྷ་འཕགས་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། མིས་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་ཞུམ་པ་དང་མིས་ཐོབ་ན་ཡང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཐོབ་པས་སྒྲུབ་དཀའོ་སྙམ་ནས་ ཞུམ་པ་དང་།དེ་ལྟར་དུས་རིང་དུ་བསྒོམས་ཀྱང་ལ་ལས་ཐོབ་ཀྱི་ཀུན་གྱིས་མི་ཐོབ་བོ་སྙམ་ནས་ཞུམ་པ་དེ་དག་ལ་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ན་ཞུམ་པར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མིར་གྱུར་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བླ་ ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་མིར་གྱུར་པ་ལས་ཐོབ་ཀྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ནས་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པས་ནི་ཞུམ་པར་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱུ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེར་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་དེ་ཡང་དུས་རིང་པོར་བསྟན་ མི་དགོས་ཀྱི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་ན་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་འཐོབ་པས་ན་ཞུམ་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱུ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་ཚད་མེད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། །དེ་ལའང་སེམས་ཅན་ལ་ལས་ཐོབ། །ལ་ལས་མི་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་ གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པས་ན་ཞུམ་པར་བྱར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར། ཞུམ་པ་ལ་ནི་བཟོད་མི་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ན་ཞུམ་པའི་སེམས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དང་། བཟོད་པར་མི་བྱ་དངང་བར་མི་བྱ་བའི་ རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མོས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཡན་ཆད་དུ་མོས་པའི་མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་ནས། མོས་པ་ལ་ཞུམ་པ་དགག་པའི་བར་དུ་བསྟན་ནས། ད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ཐེག་པ་ཆུང་ ངུ་ལ་མོས་པའི་བསོད་ནམས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ལྷག་པར་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཇེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྨོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་ནི། །གཞན་ལ་བཟའ་བ་བྱིན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་ཟོས་པ་ ནི།།བསོད་ནམས་ཆེན་པོ་འབྱུང་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཁ་ཟས་ཀྱི་རོ་ལ་ཆགས་པ་དང་། ལུས་མཛེས་པར་འདོད་པ་དང་། རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་ཁ་ཟས་ཟོས་ན་ནི་ཁ་ཟས་དེ་ཉིད་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །འགྲངས་པར་བྱ་བ་ཙམ་གྱི་བསམ་པས་ཟོས་ན་ནི་བསོད་ནམས་སུ་ ཡང་མི་འགྱུར།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་རྒྱགས་པ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པས་ཟ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དཔེར་ན་ཤིང་རྟ་ཁལ་དགལ་བའི་ཕྱིར་མིག་དང་སྲོག་ཤིང་མར་གྱིས་བསྐུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་གི་དོན་དུ་དགེ་བ་སྤྱད་པའི་ཆེད་དུ་ལུས་བརྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ ཉིད་ཟོས་ན་བསོད་ནམས་སུ་འགྱུར་ཡང་བསོད་ནམས་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཁ་ཟས་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་བྱིན་ན་བསོད་ནམས་ཆེ་ཞིང་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་དཔེའོ། །དེའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་དོན་གནས་བསྟན་པས་ནི། ། མདོ་ལས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཐོབ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཐབས་སྟོན་པས་ཁྱད་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བཀླགས་ཤིང་མཉན་ནས་རྗེས སུ་བསྔགས་པ་བཅུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དང་དེ་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རང་དོན་གནས་པའི་ཆོས་བསྟན་པས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ནང་ནས་ནི་བདག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཙམ་གྱི་ཐབས་ཤིག་སྟོན་པར་ཟད་ པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ཙམ་གྱིས་བསོད་ནམས་དང་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于'遮止对信解的怯弱'这一偈颂，有些人这样想：无上菩提是由天人圣者获得的，而不是由人获得的，因此生起怯弱；即使人能获得，也需要三个无数劫才能获得，因此觉得难以成就而生起怯弱；即使长期修行，也只有一些人能获得而不是所有人都能获得，因此生起怯弱。对于这些人，以三种原因说明不应该怯弱，为此而作此偈颂。
为了说明第一个原因而说'从人身而得'，意思是无上菩提是从人身而获得的，而不是从天等处获得的，因此不应该怯弱。
为了说明第二个原因而说'菩提于刹那刹那中获得'，意思是获得菩提不需要长时间，在十方世界中每一刹那都有人获得，因此不应该怯弱。
为了说明第三个原因而说'无量众生'，意思是并非只有一些众生能获得而另一些不能获得，而是无量无数恒河沙数的众生都能获得菩提，因此不应该怯弱。
因此，'对怯弱不应忍受'的意思是，由于这三种原因，对于所生起的怯弱心不应该容忍，不应该恐惧。
关于'信解功德差别有两偈'，在此之前已经讲述了从信解的特征、分类到遮止对信解的怯弱，现在用两个偈颂来说明声闻和独觉对小乘的信解所得功德，比起菩萨对大乘法的信解所得无量功德要少得多。
关于'如何增长功德，以施食与他人，如是彼等食用，不生大功德'，是说如果为了贪著食味、希求身体美丽、或为了骄慢而食用饮食，那么这饮食就会变成非功德。如果仅仅为了果腹而食用，既不会成为功德，也不会成为非功德。当不是出于骄慢等心态而食用，而是如同给车轴涂油使其运转一样，为了修习善法而维持身体而食用时，虽然会成为功德，但不会成为大功德。如果将这些饮食布施给其他众生以利益他们，则会成为广大无量的功德。
这是比喻。为了说明其义而说'住于利他所说法，从经中获得诸法'，意思是在大乘经典中说明利他的方法，因此对大乘法生起信解，从这些大乘经典中听闻、阅读并随喜赞叹，就能获得十种功德等种种功德。
'不是由说明自利法而获得'的意思是，声闻乘中仅仅说明成就自利的方法而已，因此仅仅对大乘法的信解不会获得这样的功德。

།མོས་པའི་འབྲས་བུ་བསྡུ་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་བསོད་ནམས་ཆེ་བར་བསྟན་ནས་སྤྱིར་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ ལ་མོས་པའི་འབྲས་བུ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་བརྗོད་ཀྱང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་མོད་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་ན་འདི་དག་འཐོབ་པོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་གང་དུ་མོས་པ་དང་། གང་གིས་མོས་ པ་དང་།ཇི་ལྟ་བུས་མོས་པ་དང་། མོས་པའི་འབྲས་བུས་གང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར། འཕགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ནི་ཡང་འགྱུར་བས། །ཞེས་བྱ་བས་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་འཕགས་པ་ ཡིན་མོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དག་ནི་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡིན་པས་འཕགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་གི་ཆོས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་མེད་པའི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡང་ འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདིས་ནི་གང་དུ་མོས་པ་བསྟན་ཏོ། །བློ་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བློ་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་གང་གིས་མོས་པ་བསྟན་ཏོ། །རྟག་ཏུ་མོས་པ་ཆེ་ བསྐྱེད་ནས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཞུམ་པ་དང་། སྤ་བཀོང་བ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་མོས་པ་དང་དད་པ་ཆེར་བསྐྱེད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མོས་པ་བྱས་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་ ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་དག་ནི་རྟག་ཏུ་རྣམ་འཕེལ་དང་། །མཚུངས་མེད་ཡོན་ཏན་དག་གིས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་འགྱུར། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འབྲས་བུ་གསུམ་ནི་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བ་དང་། །དེ་ཉིད་འཕེལ་བ་དང་སངས་རྒྱས་པའོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དང་པོ་མོས་ཤིང་ དད་པ་སྐྱེས་ན་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སུ་མ་གྲུབ་ཀྱི་བར་དུ་ས་བཅུ་མན་ཆད་ཀྱི་དུས་ན་ཡང་མོས་པ་ཡང་སྦར་ཞིང་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་བ་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་ཆེར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་ན་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་ རྣམ་པར་འཕེལ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་མེད་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པས་ན་བདག་ཉིད་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མཚུངས་མེད་ཡོན་ཏན་དག་གིས་བདག་ཉིད་ཆེན་པོར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིག་དེ་དག་གིས་ནི་མོས་པའི་འབྲས་བུས་གང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་བསྟན་ཏོ། །མོས་པའི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པའི་སྐབས་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་དྲན་པ་མང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ལ་མོས་པར་བྱ་བ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཆོས་བཙལ་བར་ཡང་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་བས་མོས་པའི་རྗེས་ལ་ཆོས་བཙལ་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །དམིགས་པའང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཚིགས་སུ བཅད་པ་བཞིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་བཙལ་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་དང་། དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའོ། །དེ་ལས་ཉན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསྒོམ་པའི་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡུལ་གང་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བའི་དམིགས་པ་ཇི་བཙལ་ཏེ།ཡུལ་འདི་ནི་དམིགས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་བཙལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'信解果集'偈颂：如是宣说大乘法信解功德广大后，总的来说，大乘法信解之果无量，即使宣说至轮回边际亦不能穷尽，然而略说之，为显示能获得这些果报，故造此偈颂。
此偈颂之略义为：显示何处信解、何者信解、如何信解及信解之果摄持何者。
如是'圣者大法复殊胜'中，'如是'即如前所说之义。声闻缘觉虽亦是圣者，然菩萨与如来较彼等更为殊胜，故称大圣者。彼等之法即指大乘，于大乘中又以声闻缘觉所无之地和波罗蜜多而殊胜，此显示何处信解。
'具慧者'指菩萨，因具足方便智慧双运之智慧，此显示何者信解。
'恒生广大信解已'中，菩萨对大乘法以相续不断、无怯弱、无退缩之心生起广大信解与信心，此为其义。此显示如何信解。
如是生起信解则获得三种果报。'广大福德恒增长，无等功德成大士'，三种果报即：福德广大增长、恒时增长及成佛。
其中，初于大乘法生起信解信心时，将生起无量福德，故称福德广大增长。此后乃至未成佛之前，十地以下时，信解渐次增长，福德资粮亦随之增长，故称恒时增长。
其后于佛地时，获得声闻缘觉所无之功德、力、无畏等功德，故将证悟成佛，因此说'无等功德成大士'。此等词句显示信解之果摄持何者。
信解品释毕。
关于'法遍求品'：于信解品后说法遍求品有何关联？具足大乘法信解与忆念的菩萨不应仅以信解法为足，还需寻求法，因此于信解之后说法遍求品相关。
'所缘亦遍求四偈'中，求法亦有三种：遍求所缘、遍求获得所缘及遍求作意。其中以闻慧、思慧、修慧寻求何所缘境，了知此为所缘，为显示以三种智慧寻求所缘境故造四偈，此为其义。

།སྡེ་སྣོད་དག་ནི་གསུམ་མམ་གཉིས་ཀྱང་རུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ན་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་ཆོས་དག་སྟེ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་ནི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དང་། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དང་། མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མདོར་བསྟན་ན་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་རུ་དང་། ཐེག་པ མཆོག་གི་བྱེ་བྲག་དང་།སྡེ་སྣོད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དོ། །དེ་ལ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བྱའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ལས་ ཕལ་ཆེར་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དེ།ཕལ་ཆེར་སྨོས་པ་ནི་ལྷག་མ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཆོས་ཅན་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་པའང་ཡོད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གསུམ་པོ་དང་། གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་སྣོད་གང་དུ་འབྲུ་བྲེ་ བཅུ་ཤོང་ཞིང་འདུས་པའི་སྣོད་དེ་ལ་སྣོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་འདྲ་བར་གསུམ་པོ་དང་གཉིས་པོ་འདིར་ཡང་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་ནས་སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པའི་བར་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ དོན་ཐམས་ཅད་འདུས་པས་ནི་དེའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་ཅེས་བྱའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་གཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡང་དགུར་འདོད་དོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་བཞག་ན་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་དགུའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་གཞག་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་གཞག་པ་ལ་ དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་གཞག་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་དུ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་གྲོལ་ བར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། བག་ཆགས་ཤེས་བྱེད་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། །རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མཉན་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་མཉན་པའི་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་ནི་བག་ཆགས་སུ་བྱེད།ནམ་ཐོས་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་མོས་པའི་བག་ཆགས་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཤེས་པར་བྱེད། དེ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་བསམ་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། ཆོས་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཞི་གནས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་བྱེད་དེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འཇིལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ན་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བདེན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། བདེན་པ་རྟོགས་ན་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤངས་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་པས་ན་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། རྒྱུ་དགུའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཐེ་ཚོམ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པས་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་དང་། བདག་ངལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་མཐའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། བདག་ཉིད་ལྟ་བའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྔ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ དེ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོ་ནི་མདོ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཐེ་ཚོམ་གྱུར་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་ནི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于'三藏或二藏皆可'这句话，以三种智慧所缘取的对境，若广说则是三藏之法。三藏即经藏、律藏、论藏。若略说所缘取的对象，则可分为小乘和大乘两种，即声闻藏和菩萨藏。
其中，十二分教中的方广部和本生部称为菩萨藏。其余大部分为声闻藏。说'大部分'是为了表明在其余部分中也有大乘和声闻乘共同的法。
为什么称这三藏和二藏为'藏'呢？因为是收摄之故。譬如能容纳十升谷物的容器称为器皿一样，这三藏和二藏也是因为收摄了十二分教的一切义理和文字，所以称为'藏'。
或者，因为收摄了从蕴界处法乃至身智等一切所知义理，所以称为'藏'。
为什么安立为三藏呢？因此说'因亦许为九'。意思是安立三藏是因为有九种原因而安立为三藏。
安立三藏有何必要呢？因此说'解脱'。安立三藏是为了使众生从轮回中出离、获得涅槃以及证得佛果，所以安立三藏。
如何获得解脱呢？因此说'熏习、了知及寂灭，通达'。意思是通过闻思修三慧获得解脱。
其中，闻慧能熏习，因为在听闻时能安立与法界清净相顺的信解熏习。思慧能了知，因为随着思维能渐渐通达其义理。
具有通达法义的智者则趣入修习，入修后能获得止的体性三摩地。以止力能令烦恼寂灭，即能摧毁诸烦恼。
获得三摩地后，心一境性时能生起观的体性智慧。以智慧能如实通达诸谛。通达诸谛后，能以见道和修道断除烦恼的根本，如是获得解脱。
关于'因九种'，烦恼有三种：疑惑随烦恼、贪著欲乐的随烦恼边际、执著自我苦行的随烦恼边际，以及我见随烦恼等五种。为断除这些烦恼而宣说三藏。
关于'疑惑的对治是经'，意思是对于蕴界处等诸法生起疑惑的烦恼，以经藏作为对治。

། ཇི་ལྟར་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་དོན་གང་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེ་ལ་རྣམ་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་བཤད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་གང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ འབྱུང་བ་དང་།བདེན་པ་དང་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གང་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་སྙམ་དུ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བའོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་དེ་དག་གི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་བྱས་ནས། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཏན་ལ་ཕབ་པར་ཤེས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།མདོ་སྡེ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདུལ་བ་ནི་མཐའ་གཉིས་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་ཉེས་པ་གཉེན་པོ་གཉིས་པོ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ནི་འདོད་པ་ལ་ཆགས་པས་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་དང་བདག་ངལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་ལ་མཐའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།ཇི་ལྟར་མཐའ་གཉིས་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་ཉེས་པའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པས་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་མཐའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་དང་བཅས་པ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ལ་ཆགས་པས་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདོད་ པ་ལ་ཆགས་པ་ནི་གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྱོད་དུ་མི་གནང་བར་བསླབ་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་འདས་ནས་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་ཆགས་པ་དང་རྒྱགས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཀུན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ།དཔེར་ན་འདོད་པ་ལ་ཞེན་པའི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྤྱོད་དུ་མི་གནང་བར་བཀག་སྟེ། དེ་ལ་སྤྱོད་པ་གང་གིས་ཕས་ཕམ་པ་དང་། ལྟུང་བ་དང་ཉེས་བྱས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཀག་པ་ཡང་འདི་དང་འདི་རྣམས་ནི་སྤྱོད་པ་མི་གནང ངོ་ཞེས་བཀག་པ་དང་།བསླབ་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བག་དང་བཅས་པ་དང་གུས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྒྲིམས་ཏེ་སྲུངས་ཤིག་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །བདག་ངལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་རྗེས་སུ་གནང་བའི་ཕྱིར། བདག་ ངལ་བ་ལ་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་མཐའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་གནང་བ་ནི་གང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལྷུང་བཟེད་དང་། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་སྤྱོད་དུ་གནང་བ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་དཀའ་ཐུབ་ཐལ་བ་དང་ཚེར་མར་ཉལ་ བ་དང་།ཟས་སྤྱོད་པ་ཁྱི་དང་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་དཀའ་ཐུབ་ཀྱིས་བདག་གི་ལུས་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོར་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདུལ་བ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་ཁ་ཟས་རོ་བརྒྱ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྒྱ་སྟོང་རི་བའི་ གོས་དང་།ཁང་པ་གཙང་མ་དག་ཀྱང་སྤྱོད་དུ་གནང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མདོར་ན། ཁ་ཟས་རོ་བརྒྱ་པ་ཟོས་ནས་ཀྱང་། ཆགས་པ་དང་རྒྱགས་པ་མེད་ན་དེ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ལ། སྔོ་རྔད་ཀྱི་བག་ཟོས་ནས། ཆགས་པ་དང་རྒྱགས་པ་ཡོད་ན་དེ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་སྤྱོད་པའོ། །བརྒྱ་ སྟོང་རི་བའི་གོས་གྱོན་ནས་ཀྱང་ཆགས་པ་དང་རྒྱགས་པ་མེད་པར་སྤྱོད་ན་དེ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་སྤྱོད་ལ།ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་རྣམས་ལ་སྤྱོད་དེ། གལ་ཏེ་ཆགས་པ་དང་རྒྱགས་པ་ཡོད་ན་དེ་ཉིད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པར་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།

如何成为对治怀疑的方法呢？为此说：'对于某人对某义产生怀疑时，通过宣说决定无疑的蕴来对治。'其中'某人'是指任何补特伽罗。'某义'是指蕴、界、处、缘起、谛、地、波罗蜜的自相与共相等义。'怀疑'是指对是与非产生犹豫不决。'决定无疑'的含义是为了使那些怀疑者断除疑惑，了知法的特征确立而宣说经典。
'律是对治二边随行过失的对治'中，律藏是对治贪著欲乐随行边和自我苦行随行边的烦恼的对治。
如何成为对治二边随行过失呢？为显示成为对治贪著欲乐随行边，为遮止具过失的行为而说'贪著欲乐随行边'。贪著欲乐是指违背世尊所不允许的学处，为贪著和骄慢自己而享用各种资具等，如贪著欲乐的在家人等。其对治是禁止行持具过失的行为，即犯波罗夷、堕罪、恶作等的行为称为具过失的行为。其禁止是指'这些行为不允许'的禁止，以及对诸学处要具有谨慎、恭敬和精进守护的教诫。
为显示成为对治自我苦行随行边的对治，为允许行持无过失的行为而说'自我苦行随行边'。允许行持无过失的行为是指世尊允许使用钵盂、法衣等资具。这是为对治外道的苦行，如卧荆棘灰尘，行持狗牛等行为的苦行而使自身痛苦的对治。因此在律中也说：世尊允许具戒律和功德的比丘享用百味饮食、价值千金的衣服和清净房舍。
总之，即使食用百味饮食，若无贪著和骄慢，即是无过失的受用；即使食用青草，若有贪著和骄慢，即是具过失的受用。即使穿着价值千金的衣服，若无贪著和骄慢而受用，即是无过失的受用；受用粪扫衣，若有贪著和骄慢，即是具过失的受用。

།མངོན་པའི་ཆོས་ནི་བདག་ཉིད་ལྟ་བ་བསྙེམས་པའི་གཉེན་པོར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉུང་ཟད་ཙམ་ཐོས་ལ་མང་དུ་ཐོས་པ་མེད་པར་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཤེས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ང་རྒྱལ་བྱེད་ཅིང་ལྟ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ཆགས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དག་གི་ཐད་ནས་མང་དུ་ཐོས་པ་མི་ཚོལ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ལྟ་བ་བསྙེམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་མངོན་པའི་ཆོས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་བསྙེམས་པའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མངོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནང་ནས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་ལ། དེ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ འགྱུར་བས་ལྟ་བ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ཡན་ཆད་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་འཆད་དོ། །ཡང་མདོ་སྡེ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསླབ་པ་གསུམ་ནི། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ།།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་སྤྱོད་ཡུལ་དང་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་མོ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་སྟེ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་གནས་ རྣམས་ལ་སློབ་བོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞིའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཐེག་ པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ན།སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་ལ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནམ་མཁའ་མཛོད་དང་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་བསླབ་པ་གསུམ་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདུལ་བས་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུལ་བས་ནི་ ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པར་བྱེད་པ་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་འདུལ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྤྱད་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སྐྱོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།འགྱོད་པ་མེད་ན་ལུས་བག་ཡངས་ཐོབ་བོ། །ལུས་བག་ཡངས་ཐོབ་ན་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །མངོན་པའི་ ཆོས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མངོན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་ཤེས་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མ་ནོར་བ་རྣམ་པར་རབ་ ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།མངོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནང་ནས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པས་ན་དེ་ཐོས་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མ་ནོར་བར་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རྒྱུ་དྲུག་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ མདོ་སྡེས་ནི་ཆོས་དང་དོན་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །དེས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ལ་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།

关于'阿毗达磨法是对治我见慢'这句话，指的是：仅仅听闻少许而没有广闻，以微小的知识而生起傲慢，执著于颠倒的见解和戒律，不从善知识处寻求多闻，这就叫做我见慢。为了对治这种我见慢而宣说阿毗达磨法，这就是其含义。
如何成为对治我见慢的呢？为此说'因为正确宣说法的性相'。在阿毗达磨法中，正确无误地解说诸法的自相和共相。如果获得这些，就能正确理解法的性相，从而能够断除对见解和戒律的颠倒执著。以上解释了三种原因。
又说'经藏宣说三学'。三学是：增上戒学、增上心学和增上慧学。其中，声闻的戒律即是增上戒学，具足威仪，以别解脱戒防护，具足行境和行为，对微细罪过也生起畏惧，如是学习正确受持的诸学处。
增上心学是色界的四种禅定和无色界的四种等至。增上慧学是如实了知四圣谛。
按大乘的方式，三种戒律：律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒称为增上戒学。虚空藏三昧、勇进三昧等称为增上心学。无分别智慧称为增上慧学。这是说在声闻和大乘经藏中解说三学的含义。
关于'律藏成就增上戒和增上心'，律藏能使增上戒清净，现证增上心。增上戒得以清净是因为如果按照律藏所说而行持，戒律就不会有过失。
关于'具足戒律者无悔等次第获得三昧'，具足戒律则无有追悔。无追悔则获得身心轻安。获得身心轻安则能领受喜乐。领受喜乐则心一境性。因此能现证三昧。
关于'阿毗达磨法成就增上慧'，阿毗达磨法能成就并现证通达诸法自相和共相无误的增上慧，这是其含义。
如何成就增上慧呢？为此说'因为显示无误相'。因为在阿毗达磨法中分别无误地解说诸法的自相和共相，所以通过听闻能生起通达法性相无误的智慧。以上解释了六种原因。
又说'经藏解说法与义'。名、句、文字称为法。所诠表的蕴、界、处等称为义。或者说蕴、界、处等称为法。

།དགོངས་པ་བཞི་དང་ལྡེམ་པོ་ ངག་བཞི་ལ་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དགེ་བ་བཅུ་ལ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་ནི་ཆོས་དང་དོན་གཉིས་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། འདུལ་བས་ནི་ཆོས་དང་དོན་སྒྲུབ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུལ་བས་ནི་ཆོས་དང་དོན་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བ་ལ་བརྩོན་པས་དེ་གཉིས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་གཙང བ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བ་ལ་བརྩོན་པས་ན་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནམ་མཐོ་རིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྣམས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་ན་འདུལ་བས་ནི ཆོས་དང་དོན་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ།།མངོན་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་དང་དོན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་རྣམ་པར་གདོན་མི་ཟ་བ་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་དང་དོན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ནི་ཆོས་དང་དོན་གཞན་ལ་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་གདོན་མི་ཟ་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་གཏན་ལ་དབབ་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་མ་ ལོག་པར་མཁས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།མངོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ན་ཆོས་དང་དོན་རྣམས་གཞན་ལ་མ་ནོར་བར་བཤད་པ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་མདོར་བསྡུས་ན་དོན་དུ་ཞིག་འབྱུང་། འདུལ་བའི་ནང་ནས་དོན་མདོར་བསྡུས་ན་དོན་དུ་ཞིག་ འབྱུང་།མངོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནང་ནས་དོན་མདོར་བསྡུས་ན་དོན་དུ་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ། ཅིའི་ཕྱིར་ན་མངོན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མདོ་སྡེ་འདུལ་བ་མངོན་པའི་ཆོས། །མདོར་ན་རྣམ་པ་བཞིའི་དོན་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ ཏེ།མདོ་སྡེ་ཡང་མདོར་ན་དོན་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ལ། འདུལ་བ་ཡང་མདོར་ན་དོན་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བས་འདུལ་བར་འདོད་ལ། མངོན་པའི་ཆོས་ཀྱང་མདོར་ན་དོན་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བས་མངོན་པའི་ཆོས་སུ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བློ་ལྡན་པས་ནི་དེ་ཤེས་ པས།།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བློ་ལྡན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཤེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ ནི་ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཚོལ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་ཚོལ་བས་ན་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མ་ཤེས་ཀྱང་ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་སྟེ། རྒྱུ་གང་གིས་འཐོབ་ཅེ་ན། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ཙམ་གྱི་དོན་ཤེས་པས་ཀྱང་ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། གནས་རྣམས་དང་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། །ཆོས་དོན་སྟོན་ཕྱིར་མདོ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་དང་མཚན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པ་བཞི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡུལ་གང་དུ་བཤད་པ་དང་། གང་གིས་བཤད་པ་དང་། གང་གི་དོན་དུ བཤད་པའོ།།དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་དེ་དག་ལས། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་དགེ་སློང་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མང་པོ་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གང་དུ་བཤད་པ་དེ་ ཡང་གནས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་གིས་བཤད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་གནས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་ཟག་གང་གི་དོན་དུ་ཆོས་བཤད་པའི་གང་ཟག་དེ་ཡང་གནས་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ།

四种密意和四种隐语称为'义'。或者，获得善趣的因即十善业称为'法'。获得涅槃的因即三十七道品等称为'义'。经藏中解释法和义这两者，这是其含义。
律藏则成就法和义，意思是律藏使法和义现前。如何使之现前呢？为此说'由精进调伏烦恼而通达这两者'。依止律藏，通过修习不净观等方式精进调伏烦恼，则能通达文字语言性质的法和蕴界等性质的义，或者通达善趣性质的法和涅槃性质的义，因此律藏使法和义现前。
论藏则'善巧于如实宣说法和义的决定'，其中如实宣说法和义是向他人解说法和义。善巧于决定是指善巧于无误的抉择，意思是若通达论藏的性质，则能善巧地向他人无误地解说法和义。
其中经藏简要归纳有几种义？律藏简要归纳有几种义？论藏简要归纳有几种义？为什么称为经藏？为什么称为律藏？为什么称为论藏？为此说'经律论三藏，略说具四义'。经藏略说具有四种义而称为经藏，律藏略说具有四种义而称为律藏，论藏略说具有四种义而称为论藏，这是其含义。
'具慧者知此，获得一切智'中，具慧者指菩萨。'此'指三藏，意思是菩萨若了知三藏则能获得一切智智。声闻们仅求尽智无生智，不求一切智，因此虽不了知三藏也能获得尽智无生智。以何因获得呢？仅了知一偈颂的义理也能获得尽智无生智。
'为说处及相，法义故是经'中，处、相和法义四种。由于宣说这四种，故称为经藏。其中处有三种：在何处说、由谁说、为谁说。这也在诸经中说：'如是我闻，一时，世尊住王舍城，与众多比丘、菩萨俱。'如是，王舍城等说法处所也显示为处。宣说者世尊也显示为处。为何补特伽罗说法，该补特伽罗也显示为处。

།མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ ཉིད་དང་།དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་ཅིང་བསམ་དུ་རུང་བ་རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །བརྗོད་དུ་མི་རུང་ཞིང་བསམ་དུ་མི་རུང་བ་རྣམས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ ཉིད་དོ།།ཡང་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་པ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྗོད་པ་ལས་གཞན་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ནི་དབང་པོ་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དམིགས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ རྣམས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཟས་བཞི་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཟས་བཞི་ནི་ཁམ་གྱི་ཟས་དང་། རེ་བ་དང་། ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཟས་སོ། །དགོངས་པ་བཞི་པ་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་དུ་ནི་རྒྱུན་མི་འཆད། ཟིལ་གནོན་རྟོགས་ཕྱིར་མངོན་པའི་ཆོས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྟོན་པ་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱེད་པས་མངོན་པའི་ཆོས་ ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་བདེན་པ་བཞི་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་བསྟན་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་མངོན་དུ་བྱེད་པས་ན་མངོན་ པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ནི་རྣམ་པ་མང་པོའི་དོན་ཏེ། ཆོས་གཅིག་པ་ཡང་གཟུགས་ཡོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་། བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། བལྟར་ཡོད་པ་དང་། བལྟར་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་མང་དུ་འཆད་པའི་ཕྱིར་མངོན་ པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པའི་ཆོས་ལ་མཁས་ན་རྩོད་པ་དང་རྩོད་པའི་གཞི་ལ་སོགས་པ་ལ་མཁས་པས་རྩོད་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་ན་མངོན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པའི་ཆོས་ལ་མཁས་ན་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མདོ་སྡེའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །ལྟུང་བ་སྐྱེ་དང་བསླང་བ་དང་། །དབྱུང་བའི་ཆོས་ནི་འདུལ་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ན་ལྟུང་བས་དང་ལྟུང་བ་སྐྱེ་བ་དང་། བསླང་བ་དང་དབྱུང་བ་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བ་དེ་ལ་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཟག དང་ནི་བཅས་པ་དང་།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ངེས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་གང་ཟག་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་ངེས་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བ་ལ་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ལྟུང་བ་ནི་ལྟུང་བའི་སྡེ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔ་ནི་ཕས་ ཕམ་པ་དང་།དགེ་འདུན་གྱི་ལྷག་མ་དང་། ཉེས་པ་སྦོམ་པོ་དང་། སོ་སོར་བཤགས་པ་དང་། ལྟུང་བའོ། །ལྟུང་བ་སྐྱེ་བ་ནི་མི་ཤེས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་དང་། མ་གུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་བཞི་ལས་ལྟུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་བཞི་ནི་མི་ཤེས་པ་ལ་ སོགས་པའོ།།དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་ནི་ཅི་ཙམ་གྱིས་ནི་ཕས་ཕམ་པར་འགྱུར། ཅི་ཙམ་གྱིས་ནི་ལྟུང་བར་འགྱུར། ཕས་ཕམ་པ་ནི་གང་ལྟུང་བ་ནི་གང་ཡིན་པ་མི་ཤེས་པས་ལྟུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །བག་མེད་པ་ནི་བྱིས་པ་དང་བུ་མོ་དང་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དག་དང་། བྱ་བ་ངན་པ་དག་ལ་ཞུགས་པས་ལྟུང་བ་ འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཤས་ཆེ་བས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་ལྟུང་བ་བྱུང་བའོ།

关于性相有两种：世俗谛的性相和胜义谛的性相。其中，瓶子、毛毯和补特伽罗等可以用语言表达且可以思维的，是世俗谛的性相。不可言说且不可思维的，是胜义谛的性相。
另外，可以言说和除言说以外的感官所行境，称为世俗谛。不依赖于言说以外且非感官所行境的，称为胜义谛。或者说，一切烦恼所缘境界，称为世俗谛。法界和无分别智，称为胜义谛。
蕴、界、处、四食、缘起等称为法。四食是段食、触食、意思食和识食。四种密意称为义。
'现前即相续不断，胜解了知故称对法'的意思是：宣说对法、相续不断地宣说、胜解和了知故称对法。
其中，四谛、三十七菩提分、三解脱门等涅槃道的教法，显示诸法的自相和共相，以及现证涅槃法，故称对法。
相续不断是指多种意义，即使是一法也可分为有色、无色、有对、无对、可见、不可见等诸多差别而详细解说，故称对法。
精通对法则能通达诤论及诤论之基等，能息灭一切诤论。能胜伏他论，故称对法。精通对法则能通达诸经的意义，为了通达经义，故称对法。
'堕罪生起及提起，出罪之法即律仪'的意思是：于其中有堕罪、生起堕罪、提起和出罪四种法，故称为律仪。
'补特伽罗及制戒，分别决定故称律'的意思是：另外也有补特伽罗、制戒和分别决定，有这四种法，故称为律。
其中，堕罪即五种堕罪。五种堕罪是：波罗夷、僧残、粗罪、波逸提和堕罪。
'堕罪生起是由于不知、放逸、烦恼多和不恭敬'的意思是：由四种因缘生起堕罪，四种因缘即不知等。
其中，不知是指不知何种程度构成波罗夷，何种程度构成堕罪，不知波罗夷是什么、堕罪是什么而生起堕罪。放逸是指与愚人、少女和在家人等共处，从事恶行而生起堕罪。烦恼多是指贪欲、嗔恚等炽盛，为烦恼所转而生起堕罪。

།མ་གུས་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཉིད་འདོད་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱལ་པོའམ་རྐུན་པོ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པའམ་ འཚོ་བ་ཙམ་གྱི་དོན་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བས་བསླབ་པ་བླངས་ནས་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་མ་གུས་ཏེ།ཚོད་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དང་ལེ་ལོ་བྱེད་པས་ལྟུང་བ་བྱུང་བར་གྱུར་པའོ། །བསླང་བ་ནི་བསམ་པ་སྟེ། ཆད་པའི་ལས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆད་པའི་ལས་ཀྱིས་ཉེས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་ པ་ལས་ནི་འབྱུང་བར་ཞེས་བྱ་བའི་ལྟུང་བ་དང་ཉེས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་བྱུང་ན་སེམས་ཀྱིས་འགྱོད་པ་བསྐྱེད་ཅིང་ཕྱིན་ཆད་མི་བྱ་བར་བསྡམས་པས་ཉེས་པ་ལས་ཐར་བར་གྱུར་པ་ལ་མིང་དུ་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔ་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་ལས་བྱུང་བའི་ ཐབས་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དེ།རྣམ་པ་བདུན་ནི་སོ་སོར་བཤགས་པ་དང་། ཆད་པ་ལས་ཁས་ལེན་པ་དང་། བསྒྱུར་བ་དང་། དགྲོལ་བ་དང་། གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་བཤགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ལྟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་བྱུང་བ་ན་དགེ་སློང་གཅིག་གམ་གཉིས་སམ་གསུམ་མམ་བཞི་ལ་སོགས་པའི་མདུན་དུ་མཐོལ་ནས་ཉེས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པ་ནི་སོ་སོར་བཤགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསླབ་པ་བྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆད་པའི་ལས་ཁས་ལེན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་སློང་ འགའ་ཞིག་གིས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་རབ་ཏུ་གཟིར་ནས་སེམས་འཁྲུགས་པར་འགྱུར་བཞིན་དུ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཆོས་བྱས་པ་ལས་ཕྱིས་འགྱོད་པ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ནས་སེམས་ལ་གཅགས་པར་གྱུར་ཏེ་ཉེས་པ་གཅིག་ཙམ་ཡང་མི་འཆབ་པའི་སེམས་ཐོབ་ནས་ཉེས་པ་ཀུན་བཤགས་ནས་དེ་ཆད པའི་ལས་ཁས་ལེན་དུ་བཅུག་ལ་དེ་ནས་བསླབ་པ་སླར་སྦྱིན་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཆད་པའི་ལས་ནི་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐ་མར་བཞག་ཅིང་ཐ་མར་ཟ་བ་སྦྱིན་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དང་པོར་བཞག་ཅིང་དང་པོར་བཟའ་བ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པའི་ལས་བྱེད་དུ་གཞུག་པའོ། །བསླབ་པ་ ལས་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་གནང་བའི་ཕྱིར་བསྒྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བསྒྱུར་བས་དབྱུང་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕྱི་དྲོའི་ཁ་ཟས་བཟའ་བར་མི་གནང་ངོ་ཞེས་བསླབ་པར་བྱེད་པ་ལས་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་བཟའ་བར་གནང་བ་ཡང་ཡོད་དེ་ལམ་དུ་སོན་པ་ལ་དུས་ཞེས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དགེ་འདུན་ ཚོགས་པ་བསླབ་པའི་གནས་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར་དགྲོལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་དགའ་བོ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་དྲན་པར་གྱིས་ཤིག་དང་། བསླབ་པ་བཅས་པ་རྣམས་ལ་བསླབ་པའི་ཚིག་ཕྲན་ཚེགས་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱ་ཞེས་གསུངས་ པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་འཕགས་པ་དགའ་བོ་མྱ་ངན་གྱིས་ནོན་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྐུལ་ཏེ།དགོངས་པར་བྱ་བ་མ་གསོལ་ཏོ། །དེ་ནས་ཕྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དགོངས་པར་མ་གསོལ་ཅེས་འཕགས་པ་འོད་སྲུངས་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་ པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཕགས་པ་དགའ་བོ་ཆད་པས་གཅད་དོ།།དེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་བསླབ་ཚིག་ཕྲན་ཚེགས་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གཞུང་གི་སྡེ་ལས་དགེ་འདུན་ཚོགས་པས་བསླབ་ཚིག་ཕྲ་མོ་རྣམས་དགྲོལ་བར་བྱ་བ་ཡོད་ དོ་ཞེས་གྲགས་སོ།།དེའང་གྲག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་བསླབ་ཚིག་ལས་དགེ་འདུན་གྱིས་སྔོན་ཡང་དགྲོལ་བ་མེད། ད་ལྟར་ཡང་དགྲོལ་བ་མེད་དོ། །དགེ་སློང་ཕ་དང་དགེ་སློང་མ་ཕོ་མོས་ཀྱི་མཚན་གྱུར་ནས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལྟུང་བ་ནི་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་སྒོ་ ནས་ཉེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ནི་དགེ་སློང་ཕ་ལ་ཕས་ཕམ་པ་བཞི་ཡོད་ལ།དགེ་སློང་མ་ལ་ཕས་ཕམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕམ་པ་དང་། ལྟུང་བ་རྣམ་པ་མང་ཉུང་དུ་གྱུར་ཏེ། མི་མཐུན་པས་ན་དགེ་སློང་ཕོ་མོ་གཉིས་ཀ་ལྟུང་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

不恭敬者，最初并非为了清净梵行而出家，而是因为畏惧国王、盗贼等的恐惧或仅为了生计而出家，受戒后对戒律也不恭敬，认为有节制和懈怠而造成堕罪。
提起是指发心，并非通过惩罚性羯磨而言。即不是通过惩罚性羯磨来解脱过失，而是对所生起的堕罪和过失等，以心生起忏悔并约束今后不再造作，从而解脱过失，这称为学处。
出罪有七种，即从五部堕罪中任何一种出罪的方法有七种。七种是：各别发露、惩罚性羯磨承认、转变、解除、处所转变、如理观察和法性证得。
其中各别发露是指，当生起堕罪等过失时，在一位或二位或三位或四位等比丘前发露，从而解脱过失，这称为各别发露。
关于给予学处等的惩罚性羯磨承认，是指某位比丘被贪欲所困扰而心乱如麻，造作不净行后，生起大悔恨而心生忧恼，获得连一个过失也不覆藏的心，发露一切过失后，令其承认惩罚性羯磨，然后重新给予学处。
其中惩罚性羯磨是指将其置于所有受具足戒者的最末位并最后给食，置于所有沙门的首位并首先给食等惩罚性羯磨。
关于为了开许学处异门而转变，转变出罪是指世尊虽制定不许食用非时食的学处，但以其他方式开许食用，如对于行路者开许非时等。
关于为了僧团集会解除学处而解除，世尊对圣者阿难说：'入涅槃时当忆持，应当解除所制微细学处。'当入涅槃时，圣者阿难为忧伤所困，未向世尊请问开许。
后来涅槃后，大迦叶等结集者因其未向世尊请问开许而惩罚圣者阿难。如是依据入涅槃时所说应当解除微细学处，有部宗典中传说僧团集会可以解除微细学处。
这也仅是传说而已，从学处来看，僧团过去未曾解除，现在也未解除。
关于比丘和比丘尼性别转变后的不共堕罪即处所转变，通过处所转变而出罪是指比丘有四波罗夷，比丘尼有八波罗夷等波罗夷和堕罪的多少不同，因不一致故称为比丘和比丘尼二者的不共堕罪。

།དེ་ལྟར་དགེ་སློང་ཞིག་གལ་ཏེ་ མཚན་གྱུར་ནས་བུད་མེད་ཀྱི་མཚན་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་དགེ་སློང་གི་ཚེ་ལྟུང་བ་བྱུང་ཡང་ལྟུང་བ་དེ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཏེ།དགེ་སློང་ཉིད་ཀྱིས་བཤགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས་བུད་མེད་དུ་མཚན་གྱུར་ན་ཉེས་པ་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་མ་བྱས་ཀྱང་ཉེས་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དགེ་སློང་མ་ ཞིག་མཚན་གྱུར་ཏེ་ཕོར་གྱུར་ན་དགེ་སློང་མའི་ལྟུང་བ་ཡང་དགེ་སློང་མ་ཉིད་ཀྱིས་བཤགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ལྟུང་བ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པས་སྐྱེས་པའི་མཚན་བྱུང་བར་གྱུར་ན་བཤགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོ་ག་མ་བྱས་པར་ཡང་ཉེས་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་མདོའི་རྣམས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ བྱེ་བྲག་སྟེ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་མདོ་གསུངས་ པ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ།དོན་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་ནས་ཉེས་པ་ཕྲན་ཚེགས་ཕྲན་ཚེགས་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདེན་པ་མཐོང་བས་ཕྲ་མོའི་ལྟུང་བ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་བ་དན་པ་བཞི་ མཐོང་ན་སྔོན་ཉེས་པ་ཕྲན་ཚེགས་བྱས་པ་ལས་ཀྱང་ཐར་བར་འགྱུར་ལ།ཕྱིས་ཀྱང་ཉེས་པ་ཕྲན་ཚེགས་མི་བྱེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པས་ན་ལྟུང་བ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཟག་ལས་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བཅས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་གི་སྒོ་ནས་འདུལ་ བར་གཞག་པ་ནི་ཉེས་པ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གང་ལ་བརྟེན་ནས་བསླབ་ཚིག་བཅས་པས་ཏེ།དཔེར་ན་ཚེ་དབང་ལྡན་པ་བཟང་བྱིན་ལ་བརྟེན་ནས་བསླབ་པའི་གནས་དང་པོ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མི་གནང་བའི་བསླབ་ཚིག་བཅས་པ་ལྟ་བུའོ། །བཅས་པ་ལ་ནི་གང་ཟག་གི་ཉེས་པ་གསོལ་ན་སྟོན་པས་དགེ་འདུན་ལ་ སོགས་ཏེ་བསླབ་པ་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བཅས་པའི་སྒོ་ནས་འདུལ་བར་གཞག་པ་ནི་གང་ཟག་གང་གིས་ཉེས་པ་བྱས་པའི་ཉེས་པའི་དམིགས་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་གསོལ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་ལ་སོགས་ཏེ། དགེ་སློང་དག་དང་ཕྱིན་ཆད་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་འདི་ལྟ་བུ་བྱེད་ དུ་མི་གནང་ངོ་ཞེས་བསླབ་པ་བཅས་པའོ།།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་ནི་གང་བསླབ་པའི་གནས་བཅས་པ་ལ་མདོར་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་འདུལ་བར་གཞག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྩཝ་དང་ཆུ་སྔོན་པོའི་གནས་དག་ཏུ་བཤང་བ་དང་གཅི་བ་མི་བྱའོ་ ཞེས་བསླབ་པའི་ཚིག་བཅས་ཏེ།མདོར་བསྟན་པ་ལས་རྒྱས་པར་ཕྱེ་ནས་བཤད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོའི་ཀུན་དགའ་ར་བར་སོང་ལ་དྲུག་སྡེ་རྣམས་ཀྱིས་རྩཝ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྩེད་མོའི་གནས་དག་ན་བཤང་གཅི་བྱས་པ་ལས་བསླབ་པའི་གནས་བཅས་སོ་ཞེས་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་ པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལ་ལྟུང་བ་དང་ལྟུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་ངེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་སྒོ་ནས་འདུལ་བར་གཞག་པ་ནི་ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔ་ལས་འདི་ནི་ལྟུང་བ་ཡིན། འདི་ནི་ཕས་ཕམ་པ་ཡིན། འདི་ནི་ཉེས་པ་སྦོམ་པོ་ཡིན། འདི་ཙམ་གྱིས་ནི་ ལྟུང་བར་འགྱུར།འདི་ཙམ་གྱིས་ནི་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་བསྟན་པའོ། །དམིགས་པ་བཙལ་བའི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམིགས་པ་རྙེད་པ་ནི་དམིགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ སྟེ།དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དམིགས་པའི་ཡུལ་བཙལ་ཏེ་ཡུལ་རྙེད་ན་གཏན་ལ་ཕབ་ན་དེའི་འོག་ཏུ་དམིགས་པའི་ཡུལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ན་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ།དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།

如果比丘性别转变成为女性，比丘时所犯的戒律虽然是独特的，应由比丘忏悔的戒律，但当转变为女性时，即使未行忏悔等仪轨，也能从罪过中解脱。
如果比丘尼性别转变成为男性，比丘尼时所犯的戒律虽然是独特的，应由比丘尼忏悔的戒律，但当出现男性性征时，即使未行忏悔等仪轨，也能从罪过中解脱。
关于法要的各别观察差别，即'正确的各别观察'，是指通过正确的各别观察而了知：一切有为法无常，一切法无我，有漏法是苦，寂静即涅槃。对此法要进行观察，以智慧了知后，能从微小过失中解脱。
关于'获得法性'，是指通过见到真谛而获得无微小过失的法性，即见到四念处后，不仅能从过去所造的微小过失中解脱，而且获得未来也不造微小过失的法性，因此能从过失中解脱。
关于'依人而制戒'，是指依据造过之人而制定学处，例如依托具寿善施而制定第一条不淫戒学处。
关于'制戒'，是指依据某人所造过失，比丘们向佛陀禀告后，佛陀向僧团等宣布：'诸比丘，从今以后不允许比丘们做如此行为'而制定学处。
关于'分别'，是指对所制定的学处进行总说后详细分别，例如世尊制定'不得在草地和蓝色水域大小便'的学处后，详细解释其缘起：六群比丘在王家园林中的草地等游乐处大小便，因此制定此学处。
关于'决定'，是指从五种过失中确定：这是过失，这是波罗夷，这是粗重罪，这样程度构成过失，这样程度不构成过失等。
寻求所缘品已完。
关于获得所缘的寻求有三偈颂。获得所缘是指所缘变得明显。为何在寻求所缘品之后要解说获得所缘品？因为如前所述，寻求所缘境后若找到并确定，其后所缘境变得明显，所以在寻求所缘品之后解说获得所缘品是有关联的。

།དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། ནང་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཕྱི་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའོ། །ཆོས་ལ་ དམིགས་པར་འདོད་པ་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེའང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་པོ་རྣོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཆོས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་གཉིས་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཉིད་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་ཟད་ཀྱི་དེ་ལས་མ་ གཏོགས་པའི་བདག་དང་ནང་ན་བྱེད་པ་སྐྱེས་བུ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ནང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་ནང་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་འཛིན་པར་གྱུར་པ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཕྱི་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་གྱི་ཡུལ་དྲུག་བཟུང་བར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་པོར་བསྟན་ཀྱང་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་པ་བཤད་པ་མང་བས་ན་ཕྱིས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པས་རྒྱས་པར་འཆད་ཀྱི་ནང་གི་དམིགས་པ་ རྙེད་པ་དང་།ཕྱིའི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་དེས། ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་བཤད་པ་ཉུང་བས་ན་དེ་དག་གི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་དང་པོར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་གཉིས་ཀའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ལ། གཉིས་ཀ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།ནམ་ཕྱིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ན་ཕྱིའི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་དང་། ནམ་ནང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ན་ནང་གི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་གང་གིས་ཕྱི་ནང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དོན་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཉིས་ཀའི་ རྙེད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དོན་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དོན་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཟུང་བའི་དོན་དང་འཛིན་པའི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་དང་། འཛིན་པའི་དོན་ལས་གཟུང་བའི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འཛིན་པ་སྟེ་ སེམས་ལས།གཟུང་བ་སྟེ་ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་སེམས་ཙམ་དུ་མཐོང་ནས་གཟུང་བའི་གཡེང་བ་སྤངས་པས་ཕྱིའི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བཟོད་པའི་དུས་ནའོ། །གལ་ཏེ་གཟུང་བ་སྟེ། ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་སྟེ། ནང་གི་སེམས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ པ་མཐོང་སྟེ།ཕྱིའི་ཡུལ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སེམས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་འཛིན་པ་ལ་གཡེང་བ་སྤངས་པས་ནང་གི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ནའོ། །ཕྱི་དང་ནང་གཉིས་ཀའི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྙེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གཉིས་ པོ་དག་ནི་མི་དམིགས་པ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ནང་གི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་ནས་སྣང་བ་གཟུང་བ་ཡང་མི་དམིགས་འཛིན་པ་ཡང་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པར་གྱུར་ན་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ས་དང་པོའི་དུས་ནའོ། །དྲོད་དང་སྤྱི་བོའི་ཚེ་ན་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པས་དམིགས་པ་རྙེད་པར་མི་བཤད་དོ། །ལུས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱི་ནང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ནི་ནང་ཞེས་བྱ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་ ལ་ནི་ཕྱི་ཞེས་བྱའོ།

关于所缘境，有四种：缘法、缘内、缘外、缘内外一切真如。
关于'欲缘法'，其中'法'字是指十二分教，这些是三种智慧所缘的对象。
或者'法'是指大乘经典，这也是利根菩萨所缘的对象，而非一切众生的所缘境。
或者'法'是指染污法和清净法两种，这些法只是生灭性的自性，除此之外没有任何作为主体的我或内在的作者。
关于'内'，是指色蕴、受蕴、想蕴、行蕴和识蕴称为内。或者能取的眼处乃至意处称为能取。
关于'外'，是指从色处到法处六种所取境称为外。
虽然首先宣说缘法，但由于对法的所缘获得的解说较多，故后面用第二、第三偈颂广说。而内所缘获得和外所缘获得以及一切内外真如所缘获得的解说较少，故首先解说这些所缘的获得。
因此说'二者'等，内外二者的真如有两种，称为'二者'。当外真如现前时称为获得外所缘，当内真如现前时称为获得内所缘。
以何因获得内外真如现前？为此说'以二义获得二者'。以二义获得内外二者真如的所缘：即见所取义和能取义无别，以及见能取义与所取义无别。
其中，若见能取即心识离于所取即外境而见唯心，断除所取的散乱，称为获得外所缘，这是在忍位时。
若见所取即外境无别于能取即内心，如同外境不存在一样内心也不存在而通达，断除能取的散乱，称为获得内所缘，这是在世第一法位时。
如何获得内外二者真如？为此说'不缘二者'。通达内法界具有遍一切相后，能取所取皆不可得，安住于无二智时，称为获得一切内外真如所缘，这是在初地时。
在暖位和顶位时，因为内外真如未现前，故不说获得所缘。
关于'身等是内外'，身即五蕴称为内，色等六境称为外。

།དེ་གཉིས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་དེ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་གཉིས་ཀའི་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱིའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ནང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །སྨྲས་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རོ་གཅིག་པར་ཟད་ན་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་ཅེ་ན། ལན་དུ་ དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དབྱེ་བ་མེད་མོད་ཀྱི།ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཆོས་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཐ་དད་པས་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པའི་ནམ་མཁའ་དང་། གནས་ཁང་གི་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གཟུང་བའི་དོན་ནས་འཛིན་པའི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ མཐོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་གཉིས་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་སྣང་སྟེ། གཟུང་བའི་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་མ་གཏོགས་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བྱིས་པས་བཏགས་པ་ལྟ་བུར་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཀྱང་མེད་པར་མཐོང་ན་ནང་གི་ དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་མཆོག་གི་དུས་ནའོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་ལས་གཟུང་བའི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཉིད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་དུ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དོན་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཐོང་ན་ ཕྱིའི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་བཟོད་པའི་དུས་ནའོ། །ཕྱི་དང་ནང་དང་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་པ་རྙེད་པ་བསྟན་ནས་ད་ནི་ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ནི། །ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཆོས་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་དེ་དག་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་དེ། དོན་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་དོན་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་འགྱུར་ཏེ། ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་ འགྱུར་རོ།།ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པས་བཤད་པ་བཞིན། །དད་པ་ལ་ནི་རབ་འཛིན་ཕྱིར། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པས་དེས་དོན་རྟོགས་པར་མི་ནུས་པས་ན་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བས་རྣ་བའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྗེས་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་སེམས་གཡེངས་པ་མེད་པར་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པས་ཆོས་ཉན་པ་དང་རྣ་བླགས་ཏེ་ཆོས་ཉན་པ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་ ཉན་པ་ན།མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་དད་པ་དང་མོས་པས་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་ཏེ། མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་འདི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ལས་སྣང་བར་ཟད་དོ་ཞེས་ཉན་པའི་བྱེ་བྲག་བྱེད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་ པར་གྱུར་ན་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟོག་པ་ལས་ནི་དོན་སྣང་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་སེམས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཉིད་ལས་དོན་གྱི་དངོས་པོ་འདི་དག་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་ཡིད་ ཀྱི་རྟོག་པ་མ་རྟོགས་པར་དོན་འདི་དག་ཐ་དད་པས་ལོགས་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གོང་དུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དམིགས་པ་རྙེད་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་གཟུང་བའི་དོན་ལས་འཛིན་པའི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ དང་།འཛིན་པའི་དོན་ལས་གཟུང་བའི་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ན། སེམས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་པ་གཞག་གོ། །བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱིས་མིང་ལ་གནས་པས་སོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཀྱིས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'彼二之真如为二'，对于内外二者的真如两种为二者，即外之真如与内之真如。若问：既然空性是一味，为何安立为两种？答：虽然真如无二分，但因内外诸法有法二种差别，故法性亦安立为二种。譬如瓶中虚空与房舍虚空等。
从所取义至能取义无有差别之见，即识本身显现为二相，离所取外境外，所谓能取即眼等内处凡夫所执，并非独立存在。如同境般心亦见为无，则为获得内缘。此乃世间法之最胜时。
从世间义至所取义无有差别之见，即心仅显现为色等义，除心外无有他义存在之见，则为获得外缘。此乃忍位时。
已说明外、内、内外一切真如所缘获得后，今当说明如何获得法所缘。故说：法所缘获得，以闻等三慧。法即十二分教等。于彼等法获得所缘，现前义亦由三种义成就：以闻慧、思慧、修慧三者而现前。
为说明以闻慧如何现前故说：'由意分别如所说，于信善取故'。耳识无分别故不能了知义，故说意分别即随耳识而生具分别之意识称为意分别。
当无散乱心听法、一心专注听法、专心倾听、以等持心听法时，如同师长所说'一切法皆从心生'，以信解如是执持。名、句、文等一切皆唯从心显现，如是作差别闻法并生信解时，即名为以闻慧获得法所缘。
为说明以思慧如何获得所缘故说：'从分别现义'。当入思维时，唯从意分别显现义事，离意分别外此等义非以差别而独立存在，如是见时即名为以思慧获得法所缘。如前说外内所缘获得时，从所取义至能取义无差别之见，从能取义至所取义无差别之见时，安立为以思慧获得法所缘。
为说明以修慧如何获得法所缘故说：'由心住名故'。'由心'即指由修慧之义。

།མིང་གི་སྒྲས་ནི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མི་དམིགས་པར་གྱུར་ནས་དམིགས་སུ་མེད་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་ལས་གནས་པར་གྱུར་ན་མིང་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གྱུར་ན་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་གོང་དུ་ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་པའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ལྟར་རྙེད་ན་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་པར་གཞག་གོ། །དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྙེད་པར སྔར་སྨྲས་པ་དེ་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་པ་དང་། ནང་གི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་དང་། ཕྱིའི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་དང་། ཕྱི་ནང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་འབྱུང་བས་ན་སྔར་སྨྲས་པའི་ཕྱི་ནང་གི་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པ་རྣམ་གསུམ་བཤད་ པ་ཡང་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ཁོ་ན་ལས་འབྱུང་བས་ན་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་རྙེད་པ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམིགས་པ་རྙེད་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དམིགས་པ་རྙེད་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་རྙེད་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་དམིགས་པ་རྙེད་པའི་རྗེས་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་གང་ དང་ལྡན་ན་གོང་དུ་བཤད་པའི་དམིགས་པ་དེ་རྙེད་པར་གྱུར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་པར་ཏེ་གཏན་ལ་དབབ་དགོས་ཏེ།དེ་བས་ན་དམིགས་པ་རྙེད་པའི་རྗེས་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཡོད་དེ། དེ་ལ་ཡང་སྤྱིར་བསྟན་ པ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་རིགས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་བསྟན། བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་མདོར་བསྟན་པ་དང་། རྒྱས་པར་བསྟན་ཏེ། རིགས་གསུམ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མདོར་བསྟན་ཏོ། །བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་ སོགས་པས་ནི་རྒྱས་པར་བསྟན་ཏོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ། རིགས་གསུམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གནོད་པ་དང་མི་གནོད་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ། དེ་གཉིས་ལ་གནས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མོས་ པ་ལ་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།རབ་ཏུ་འདོད་བྱེད་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་ཡང་རབ་ཏུ་འདོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་ནི་རྫོགས་པའི་གནས། །རྟོག་བཅས་རྟོག་མེད་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་སྡོམ་ན་དེ་རྣམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་ ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཡེ་ཤེས་དང་ནི་ཡང་དག་ལྡན། །རྣལ་འབྱོར་རྒྱུ་ཡི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ནས། ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་དེ་ནི་འདྲེས་པར་དམིགས་པ། དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེའང་ཐ་དད་པ་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེའང་ རྣམ་པ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདྲེས་པར་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐ་དད་པར་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པ་དང་། བསྒོམས་ པའི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བཞི་དང་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡོད་པ་དང་།གོང་དུ་བཤད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ལམ་གཉིས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པ་གཉིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གནོད་པ་ གཉིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དབང་བྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆུང་ངུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འདི་དག་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

名称的声音是对受等无色蕴而言，当所取能取二者不可得时，安住于仅是无所缘的真如时，称为安住于名。如是则称为以修慧获得法所缘。此亦如前所说通达内外一切真如的无二所缘，若如是获得，则安立为以修慧获得法所缘。
关于前述获得三种所缘而安住，即获得法所缘、获得内所缘、获得外所缘以及获得内外一切真如所缘，因此前述获得内外所缘等三种所缘，皆从获得法所缘而生，故彼等亦安住依止于获得法所缘，此为其义。
关于'寻求作意有五偈'，获得所缘之后解说寻求作意品有何关联？如前所述，若获得所缘，即称为获得作意与获得三昧。因此，获得所缘之后解说寻求作意品有其关联。或者，需要确定具备何种作意特征才能获得前述所缘的作意特征，因此获得所缘之后解说作意品有其关联。
其中，瑜伽士的作意有十八种，分为总说与别说两种。其中'三类'为总说，从'作所作'等以下为别说。或者，略说与广说，'三类'为略说，'作所作'等为广说。
十八种作意中，三类作意、作所作作意、有害无害等，此二合为一，住于彼二分别处所作意，极怖畏胜解作意，其他极欲求即是其他极欲求作意，'小及圆满住，有寻无寻二'合为一类即安住三昧作意，'智慧及正具，瑜伽因自性'此二合为一，具智作意与杂染所缘作意，彼亦差别所缘作意，'彼亦五种'意为杂染所缘作意有五种。
'七种'即差别所缘作意有七种，遍知作意有五种，修习五种作意有三十七种，前述一切作意皆为止观自性，因此有二道自性作意、二善作意、二害作意、加行作意、自在作意、小作意、广大作意，此等即是十八种作意之义。

།རྣལ་འབྱོར་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་འདོད། ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱས་པར་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྣམ་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཟད་པར་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་རིགས་ངེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་སུ་ངེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི རིགས་ངེས་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ངེས་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་དམིགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ངེས་པས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི་རིགས་ངེས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ ཞེས་བྱའོ།།བྱ་བ་བྱེད་པ་ནི་གང་ཚོགས་བསགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གནས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་དང་གནོད་པ་མེད་པའི་གནས་སོ། །གང་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་ནི་ཁྱིམ་ན གནས་པ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བུ་སྨད་གསོ་བ་དང་སོ་ནམ་གྱི་བྱ་བ་མང་པོས་རྟག་ཏུ་དཀྲུགས་པས་ན་གནོད་པ་དང་བཅས་པའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་གནས་ནི་གནོད་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བུ་སྨད་གསོ་བ་དང་སོ་ནམ་བྱ་བའི་འཁྲུགས་པ་མེད་པས་ན་ གནོད་པ་མེད་པའི་གནས་ཞེས་བྱའོ།།མོས་པ་ལ་འཇོག་པ་ནི་གང་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མོས་པ་ལ་འཇོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ ཀྱི་ནང་ནས་རྣམ་པ་དུས་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱ་ཞེ་ན།མདོར་ན་རྣམ་པ་བདུན་ལྟ་བུར་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་བསྒོམས་ཏེ། རྣམ་པ་བདུན་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་མངོན་ པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་རྟག་པའི་སྐུ་སྟེ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟག་ཏུ་དྲི་མ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མཛད་དོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལོངས་ སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་མ་གོས་པའོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དོན་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ། མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་ ཐབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྨིན་པ་དང་གྲོལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱའོ།།འདོད་པ་བསྐྱེད་པ་ན་གང་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དེའི་ཆོས་ནི་ལེགས་པར་བཤད་ པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པ་ལ་འདོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

对于'瑜伽师们的作意，如是一切皆为自性'这句话，瑜伽行者们的作意是如前所说的略说和广说的一切都是以十八种为自性而穷尽，这就是其含义。
关于'种姓决定是声闻等种姓决定'这句话，声闻种姓决定者缘于声闻法的四谛，独觉种姓决定者缘于独觉法的缘起，菩萨种姓决定者缘于人法二无我，这就是种姓决定作意。
关于'所作事业即是积累资粮'这句话，为了在初地证悟法界，在信解行地用一个无数劫积累福德智慧资粮，对此等的作意称为所作事业作意。
关于'处所差别'这句话，处所差别作意有两种：有障碍处和无障碍处。'有障碍处即是在家处'这句话中，有障碍处是指在家人，他们的作意因养育子女和农事等诸多事务经常受到干扰，故称为有障碍处。
关于'出家处是无障碍'这句话，出家人因无养育子女和农事等干扰，故称为无障碍处。
关于'安住胜解即是具足随念佛'这句话，随念佛及其作意称为安住胜解作意。关于应当如何随念佛，在《大乘集论》中，简要而言应当修习七种随念佛：
七种是：应当随念诸佛于一切法得自在，具足世间无碍通达一切世界的神通。
应当随念如来是常身，具足永远无垢的真如。
应当随念如来是最极无过失的，已断烦恼障和所知障。
应当随念如来是任运成就的，一切佛事任运成就且相续不断。
应当随念如来是大受用，具足清净佛土的受用。
应当随念如来是无染的，不为八世法所染。
应当随念如来是大义利，从现证菩提直至示现大涅槃，以方便令众生成熟解脱。
关于'发起欲乐即是具足于彼胜解'这句话，如是于世尊佛陀是如来应供等生起胜解，于其法是善说生起胜解，这称为发起欲乐作意。

།ཡང་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། ཆོས་ལ་ཡང་བཤད་ པའི་ཆོས་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གསལ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དུ་གྱུར་པ་ཡིན།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པ་དང་། དགེ་ འདུན་ཡང་འཁོར་བའི་འདམ་ལས་རྒལ་བ་དང་།འཁོར་བའི་འདམ་ལས་རྒལ་བར་གྱུར་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་འདོད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ནི་གང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དང་། ངོ་བོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་ དང་པོ་ལ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉེར་བསྡོགས་སུ་གྱུར་པ་དང་རྩ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་བཞི་པ་མན་ཆད་ངོ་བོ་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཉེ་བར་གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ནི་ཆུང་ངུའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །ངོ་བོའི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལ་རྫོགས་པའི་གནས་ཞེས་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་གཞག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉེར་བསྡོགས་དང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་ གཏན་གཉིས་པ་དང་བར་གྱི་བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་མི་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུ་དང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཤེས་པ་དང་ ལྡན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུ་དང་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ལ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའང་རིམ་བཞིན་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་གཉིས་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུར་གྱུར་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ནི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ་ རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདྲེས་པར་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། མདོ་སྡེ་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ་དང་། ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ་དང་། གླེང་གཞི་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ་དང་། འཛིན་པ་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ་དང་། འཆད་པ་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་ པའོ།།མདོ་སྡེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་སྙེད་དུ་མདོ་སྡེ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་མདོ་སྡེ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་འདི་ཙམ་དུ་འབྱུང་བར་ཟད་དོ་ཞེའམ། སྟོན་པར་ཟད་དོ་ཞེས་དམིགས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་སྙེད་དུ་ཆེད་ དུ་བརྗོད་པ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་པར་ཟད་ཅེའམ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པའི་དོན་ཞེས་དམིགས་པ་ནི་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་པའོ། །གླེང་གཞི་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་སྙེད་གླེང་གཞི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ན་འདི་སྐད་ དུ་འཆད་པར་ཟད་ཅེའམ།ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཡང་སྟོན་པར་ཟད་དོ་ཞེས་དམིགས་པ་ནི་གླེང་གཞི་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཛིན་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ཙམ་དུ་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་ཐད་ནས་ཆོས་དང་དོན་གཟུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མདོར་བསྡུས་ན་འདི་སྐད་དུ་སྟོན་པར་ཟད་དོ་ཞེས་ དམིགས་པ་ནི་འཛིན་པ་ལ་འདྲེས་པར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

或者说，相信佛陀世尊是断除烦恼障和所知障、具足力等功德、三身本性的存在；对于法，所说之法是能显示修行之法和涅槃之法的，修行之法也是成为获得涅槃之道，涅槃也是断除烦恼和痛苦的自性；相信僧众是已度轮回泥沼和住于能度轮回泥沼之道者，这称为生起欲求的作意。
安住于禅定是指什么呢？所谓具足近分和根本禅定，即从初禅近分定到第四禅之间的根本禅定，对于这些安住于禅定的作意称为禅定作意。其中，对于近分禅定称为小品所依，对于根本禅定称为圆满所依。
对于这些禅定本身建立三种类别，因此说'有寻有伺'等。近分定和初禅称为有寻有伺禅定。第二禅和中间禅称为无寻唯伺禅定。第三禅和第四禅称为无寻无伺禅定。
具足智慧是指具足瑜伽因和瑜伽智慧，对于这两种具足智慧的作意称为具足智慧作意。这依次是闻、思、修。闻慧和思慧称为瑜伽因，因为是止观的因。修慧称为具足瑜伽智慧，因为是修习止观。
所谓五种杂缘，即有五种杂缘作意：缘经典的杂缘、缘自说的杂缘、缘因缘的杂缘、缘受持的杂缘、缘解说的杂缘。
关于经典，是指将一切经典所说的义理归纳为一，认为一切经典所说的义理仅此而已，或者说仅此宣说，这称为缘经典。
关于自说，是指将一切广说的自说义理归纳为一，认为仅此宣说，或者一切都是空性义，这是缘自说的杂缘。
关于因缘，是指将一切广说的因缘义理归纳为一，认为仅此解说，或者一切义理仅此宣说，这称为缘因缘的杂缘。
关于受持，是指将从亲教师和轨范师处所受持的一切法义归纳为一，认为仅此宣说，这称为缘受持的杂缘。

།ཟད་པའི་བར་དུ་དམིགས་པ་འདྲེས་པར་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ཙམ་དུ་བདག་གིས་གཞན་ལ་བཤད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་འཕགས་པ་དག་གིས་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་མདོར་བསྡུས་ན་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་འབྱུང་བར་ཟད་དོ་ཞེའམ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོན་པར་ཟད་དོ་ཞེས་དམིགས་པ་ནི་འཆད་པ་འདྲེས་པར་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །མིང་ལ་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིང་ནི་ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་འདི་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞེས་ དམིགས་པ་ནི་མིང་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚིག་ལ་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིང་མང་པོ་འདུས་པ་ལ་ཚིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །མདོ་སྡེ་འདིའི་ནང་ནས་ཚིག་འདི་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་ཞེའམ། ཚིག་འདིའི་ དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡི་གེ་ལ་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཨ་དང་ཀ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་ལ་ཡི་གེ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔའི་ནང་ནས་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་ པའི་བདག་དང་སེམས་ཅན་མེད་དོ་ཞེས་དམིགས་པ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱི་གཟུགས་དང་འདྲ་སྟེ། རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་དམིགས་པ་ནི་ཆོས་ བདག་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་དང་གཞན་དང་གཉིས་ཀའི་ལུས་ལ་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར་དམིགས་པ་དང་། སེམས་མི་རྟག་པར་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་དམིགས་པ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ངེས་པ་ནི། རྣམ་པ་ལྔ་ལྟར་ཤེས་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ངེས་པ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་བྱའོ། །དེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པས་བསྡུས་པ་ལ་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་ པར་བྱེད་པའི་དོན་ནི་དེ་ཉིད་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། །དེ་ཡང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པས་ ན་མི་རྟག་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཕུང་པོའི་ནང་ན་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་མེད་རྟག་པ་མེད་པས་ན་སྟོང་པའོ། །ཕུང་པོ་ཉིད་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་རྟག་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་བདག་མེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་ པ་ནི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དེ། དེ་ལ་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་བྱས། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་རབ་ཏུ་རིག་པ་ནི་ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ་ཞེས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་དེ་རབ་ཏུ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'直至穷尽的杂染作意'，是指无论我对他人所说的，以及诸佛菩萨圣者所说的一切，若简要归纳其义，皆是如此宣说而已，或者说一切皆是如此教导而已，这种作意称为'杂染说法作意'。
关于'缘名作意'，名即如'天授'、'供施'等，或'色'、'声'等，对'此法如是称呼'的作意即是'缘名作意'。
关于'缘句作意'，多个名字组合称为句，如'一切有为法皆无常'等。对'此经中出现如是多句'或'此句义为此'的作意即是'缘句作意'。
关于'缘字作意'，对阿、嘎等字的作意称为'缘字作意'。
关于'缘人无我作意'，仅有五蕴而已，于五蕴中无外道所计的我与众生，如是作意即是'缘人无我作意'。
关于'缘法无我作意'，蕴等遍计所执诸法如梦中影像，无有自性，如是作意即是'缘法无我作意'。
关于'缘有色法作意'，对自身、他身及二者之身作不净等行相的作意即是'缘有色法作意'。
关于'缘无色法作意'，作意一切受皆是苦，作意心无常，作意法无我，即是'缘无色法作意'。
遍知决定，若如五相了知，即是'遍知决定作意'之义。
关于'所遍知事即是苦'，'遍知事'是指所知境。此即指取蕴五蕴所摄之苦谛。
关于'遍知义即是无常、苦、空、无我'，'义'是指如何遍知五蕴，即应当如无常等四相了知。其中，刹那刹那坏灭故无常；具足三苦故是苦；蕴中无外道所计常我故空；蕴体非外道所计常我之自性故无我。
关于'能遍知即是道'，以八圣道分了知五取蕴为无常等，其中以正见了知无常等之义。
关于'遍知果即是解脱'，以正见了知五蕴为无常等已，从贪等烦恼中解脱，心得解脱即是遍知之果。
关于'彼之证知即是解脱智见'，从贪等解脱后，生起'心已解脱'的解脱智见，即称为'彼之证知'之义。

།བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ལ་ཞུགས་ པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་།བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡོད་པས་ལས་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་ མེད་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་སྟེ།ཕུང་པོ་ལྔ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ནི་མེད་ལ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ལ་ཡང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ལས་བྱུང་བར་ཟད་དོ་ཞེས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་ཏེ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་ཏེ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཟོད་པ་བརྒྱད་ལ་གནས་པ་ནི་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡེ ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དུས་ན་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཞི་གནས་བསྒོམ་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ནི་མཐོང་བའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་ནི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལས་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་པ་ལ། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ནས་བརྩམས་ཏེ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱི་བར་དུའོ། །མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནང་གི་ལུས་དང་ཕྱིའི་ལུས་དང་། ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀའི་ལུས་ལ་ཀླད་པའི་རྒྱས་ནས་རྐང་པའི་མཐིལ་གྱི་བར་དུ་ཁྲག་དང་རྣག་ལ་སོགས་པས་གང་བར་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་དང་། བམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་ནི་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ རྣམས་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒོམ་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡང་ནམ་ཞིག་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚོར་བ་ བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པས་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ། །མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ ནི་སྐད་ཅིག་ཏུ་འདོད་ཆགས་དང་བཅས་པ་དང་།འདོད་ཆགས་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐད་ཅིག་ཏུ་ཞེ་སྡང་དང་བཅས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐད་ཅིག་ཏུ་གཏི་མུག་དང་བཅས་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། མ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྒོམ་པ་ནི་མི་རྟག་པའི་ རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་སེམས་དྲན་པ་ཉ་བར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ། །བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་སོ།

关于修行的形相，在作意修行形相时有四种修行形相和三十七种修行形相。为了说明四种修行形相，所以说'于无我形相修行'等。声闻从胜解行地开始修行补特伽罗无我形相，仅仅是五蕴而已。外道所执著的我是不存在的，对于五蕴本身也修行无常、苦、空、无我。
'于法无我形相修行'是说，菩萨从胜解行地开始修行法无我形相，这些色等诸法如同梦中的色等一样仅仅是从心所生，如是修行。
'于见形相修行'是说，声闻生起见道获得预流果，菩萨生起见道获得初地时，安住于苦法智忍等八忍，称为见形相修行。
'于智慧形相修行'是说，在见道时安住于八种智慧时称为智慧形相修行。或者说，安住于修习止时称为见形相修行，在修习观的时候称为智慧形相修行。
'由此有三十七种修行形相'是说，修行三十七菩提分法称为三十七种修行形相。三十七菩提分法是从四念住开始直至八圣道分。
'于不净形相修行'是说，对内身、外身以及内外二者的身体，从头顶到脚底充满血液、脓液等作为所缘，修行青瘀、膨胀等，称为不净形相修行，这是说明身念住。
'修行苦的形相'是说，乐受、苦受以及不苦不乐受都是恒常的苦，如是修行称为苦形相修行。其中乐受将来会成为苦因故具有坏苦，苦受具有苦苦，不苦不乐受具有行苦，因此一切受都是苦，这是说明受念住。
'于无常形相修行'是说，八识和诸心所刹那间有贪或无贪、刹那间有嗔或无嗔、刹那间有痴或无痴、寂静或不寂静，如是修行称为无常形相修行，这是说明心念住。
'于无我形相修行'是说，法有二种：染污法和清净法。

།འཁོར་བའི་དུས་ན་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་ཟད།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ནི་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་ཟད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་བདག་རྟག་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྒོམ་པ་ནི་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཆོས་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྟན་ཏོ།།འདིས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྟན་ཏོ། །རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མོས་པ་བསྐྱེད་འབད་བརྩོན་ འགྲུས་རྩོམ་པ་ནི་རབ་ཏུ་ཐོབ་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །བརྟེན་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དབྱེ་བའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་རྣམས་འཕེལ་བ་དང་། རྒྱས་པ་དང་རྒྱ་ཆེར་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ ནས་ཡང་དུ་དེ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་གཉིས་པའོ། །གདོན་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསླབ་པ་གསུམ་གྱིས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མོས་ པ་བསྐྱེད་འབད་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ནི་འདོན་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་གསུམ་པའོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤངས་པ་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་རྒྱུན་དུ་སྐྱེ་བ་ལས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གཅད་པའོ། །ཡང་སྡིག་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་ས་བོན་ སྤངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཞན་དུ་ན་སྡིག་པའི་ཆོས་སྐྱེས་ཟིན་པ་རྣམས་ནི་སྤང་དུ་མེད་དེ། རང་ཉིད་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འགག་པར་འགྱུར་བས་སོ། །གཉེན་པོ་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ དེའི་གཉེན་པོ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་མི་གཙང་བ་བསྒོམ་པ་དང་།ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོར་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་དང་གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྒོམ་པ་ནི་གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གཉེན་པོ་ ལ་བསྒོམ་ན་བག་ཆགས་བཅོམ་པར་འགྱུར་རོ།།བག་ཆགས་བཅོམ་ན་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ཡན་ཆད་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་བསྟན་ཏོ། །བཤད་དོ། །ཆོག་པར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ བསྒོམ་པ་ནི་དད་པ་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་ཙམ་གྱི་དགེ་བས་ཆོག་པར་འཛིན་ཅིང་དགེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་མི་ཚོལ་ལ་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམས་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དད་པ་སྐྱེས་པའོ། །དད་པ་སྐྱེས་པ་ ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། མོས་པ་དང་དགའ་བ་དང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། འདིས་ནི་མོས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྟན་ཏོ། །གཡེང་བ་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ནི་ནམ་འབད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ན་རིམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་ཞུགས་པ་ན་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་སེམས་གཡེང་བས་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒོམ་པའི་ཡུལ་དང་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཡེང་བའི་གཉེན་པོར་ནི་འབད་པ་ཡིད་ལ་བྱའོ། །ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོར་ནི་བརྩོན འགྲུས་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ།རིམ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གཉེན་པོར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་ན་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་སེམས་གཡེངས་ཤིང་ཕྱད་པར་གྱུར་པ་དང་། མི་གཡེངས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱའོ།

在轮回之时，只是具有贪欲等烦恼法，在涅槃之时，只是具有信心等清净法，而无有成为烦恼和清净的常住之我，如是修习即称为无我相修习。此说明了法念住。此说明了四念住。
所谓'殊胜相修习'，为了生起未生起的增上戒、增上心、增上慧等善法的特征，生起信解、精进修习，即称为殊胜相修习。此说明了第一正断。
所谓'依止相修习'，为了使三学特征分类的已生起诸法增长、广大、扩展，而反复修习，即称为依止相修习。此说明了第二正断。
所谓'对治相修习'，为了断除三学的违品所成的已生起的罪恶不善法，生起信解、精进修习，即称为对治相修习。此说明了第三正断。
断除罪恶不善法即是断除这些罪恶不善法相续生起的相续。又由断除这些罪恶法的种子而称为断除，否则已生起的罪恶法是无法断除的，因为其生起即刻便会灭去。
所谓'对治相修习'，为了使未生起的罪恶不善法不生起，修习其对治：以不净观对治贪欲，以慈心对治嗔恨，以缘起观对治愚痴，即称为对治相修习。此说明了第四正断。
如是修习对治则能摧毁习气。摧毁习气则未生起的罪恶不善法不会生起，这就是断除未生之法的方法。以上说明了四正断。
所谓'修习对治知足的作意即是生起信心'，仅以四正断的善法而知足，不求广大善法和禅定等，为对治此而修习作意。什么是其对治作意呢？即是生起信心。生起信心即是为了生起禅定和广大善根，而生起信解、欢喜和勇悦，此说明了欲如意足。
所谓'修习对治散乱和疑惑的作意即是精进和勤勉'，入定时心被五欲功德所散乱称为散乱。对所修境和所知事物生起'是或不是'的犹豫称为疑惑。对治散乱应作意精进，对治疑惑应作意勤勉。如何成为对治？在禅定时，为了使散乱于外境的心不散乱而应精进。

།ནམ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་ན་མ་བཙལ་ཏེ། ལེ་ལོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནི་ཐེ་ཚོམ་ལས་ཐར་ བར་མི་འགྱུར་ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་བསྐྱེད་པ་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གཟིག་ཅིང་བརྟགས་ཏེ་དཔྱད་ན་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་འགྱུར་བས། ཐེ་ཚོམ་གྱི་གཉེན་པོར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་མོ། །རྒོད་པའི་གཉེན་པོར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ནི་ནམ་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་རྩེད་མོ་བྱས་པ་དང་། བགོད་ པ་ལ་སོགས་པ་དྲན་ནས་སེམས་འཕྲོས་པར་གྱུར་པ་ནི་རྒོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོར་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་མོ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ན་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་གཡེངས་པ་ལས་ཞི་གནས་ཀྱིས་བརླན་ནས། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ལས་ བརླན་ནས་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཞུམ་པའི་གཉེན་པོར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་ནམ་སེམས་རབ་ཏུ་གཟེངས་བསྟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞུམ་པ་ནི་ལེ་ལོའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་སེམས་སྤྲོ་བ་མེད་པ་དང་གཉིད་དང་། རྨུགས་པ་དང་ནོན་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ བསྒོམ་མོ།།ནམ་ལྷག་མཐོང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་གཟེངས་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྨུགས་པར་གྱུར་པ་དང་ལྷག་མཐོང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་པའི་ཡོན་ཏན་ནམ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུར་བསམས་ནས། སེམས་སྤྲོ་བ་དང་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོག་པར་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་མི་མོས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྟན་ཏོ། །གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྟན་ཏོ། །རྒོད་པའི་གཉེན་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་ནི་སེམས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྟན་ཏོ།།ཞུམ་པའི་གཉེན་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་སྤྱོད་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྟན་ཏོ། །རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །སེམས་གནས་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྫུ་ འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་ཐོབ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལ་སེམས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་ཐོབ་པ་ལ་སེམས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་པོར་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་བསོད་ནམས་ དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཞེ་ན། ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་ཏེ། ས་དང་པོའི་དུས་ན་བསོད་ ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ལ།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དེ་དག་སྒྲུབ་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱར་རུང་ངོ་ཞེས་སེམས་པ་ནི་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དེ་བཞིན་ དུ་འབད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དད་པའི་དབང་པོས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་རྣམ་པས་བསྒོམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་།མངོན་སུམ་དུ་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ནི་འབད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་མི་བརྗེད་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དད་པའི་དབང་པོས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ ཆོས་དེ་སེམས་ལ་མ་རྨུགས་ཤིང་སེམས་ལ་གསལ་བར་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་བསྒོམ་པ་ནི་སེམས་མི་བརྗེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།།འདི་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོ་བསྟན་ཏོ།

当生起怀疑时不要放任不管。如果随顺懈怠，就无法摆脱怀疑。应当反复观察思维精进，这样就能无疑。因此要以精进来对治怀疑。
以禅定对治掉举，即所谓摄持其心。掉举是指回忆过去的游戏、嬉笑等而心散乱，为对治此应修习止的禅定。修习止的禅定时称为摄持其心，因为能以止息使散乱的心安住于禅定境界中。
以禅定相对治沉没，即所谓提振其心。沉没是指由懈怠而心无喜悦、昏沉、睡眠所压制，为对治此应修习观的禅定。修习观的禅定时称为提振其心，意思是当心昏沉时，以观想如来功德或禅定果报，使心生起喜悦明朗的特征。
这些依次配合四神足。'知足'等说明厌离神足，'散乱'等说明精进神足，'以禅定对治掉举'等说明心神足，'以禅定对治沉没'等说明观察神足。依次配合。
所谓'以心安住而修习对出世间圆满生起信解之相'，是指获得四神足后，称为心安住的是获得世间禅定，或称为心安住的是获得四种胜解行禅定。在初地获得无二智慧称为出世间，其时福德智慧资粮称为圆满。由获得世间禅定而修习以获得出世间圆满。
如何修习？以信解相修习。初地时福德智慧资粮圆满，思维这些福德智慧资粮是可以修证获得的，这称为修习信解相，此说明信根。
如同修习信解相一样修习精进相。以信根对出世间圆满生起确信相而修习，同样以精进对彼出世间圆满思维及现证而反复串习，这称为修习精进相，此说明精进根。
所谓'修习不忘法相'，是指以信根生起确信、以精进根现证的法，修习令心不昏沉而明显显现的特征，这称为修习不忘相，此说明念根。

།སེམས་གནས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲན་པའི་དབང་པོས་མ་བརྗེད་པར་བྱས་པའི་ཆོས་ དེ་ཉིད་ལ་སེམས་གཞག་སྟེ།རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ནི་སེམས་གནས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་བསྟན་ཏོ། །རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཞག་ན་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ མ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་བསྟན་ཏོ། འདི་ཡན་ཆད་དུ་དབང་པོ་ལྔ་བསྟན་ཏོ། །དབང་པོ་དེ་དག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཅོམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྟོབས་རྣམས་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ དད་པའི་དབང་པོ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་ཉིད་ལ་ནམ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་ཤིང་དེ་དག་གི་དབང་དུ་མ་གྱུར་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཆོམས་པའི་ཚུལ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྟོབས་ལྔ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་དྲན་པ་ ཉམས་པ་དང་།གཡེང་བ་དང་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་སྟེ། ནམ་མ་དད་པས་མི་འཕྲོགས་པའི་དུས་ན་ནི་དད་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །ནམ་ལེ་ལོས་མི་འཕྲོགས་པའི་དུས་ན་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །ནམ་དྲན་པ་ཉམས་པས་མི་འཕྲོགས་པའི་དུས་ན་ནི་དྲན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། ། ནམ་གཡེང་བས་མི་འཕྲོགས་པའི་དུས་ན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །ནམ་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་དུས་ན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ཡན་ཆད་སྟོབས་ལྔ་བཤད་དོ། །དབང་པོ་ལྔ་དང་སྟོབས་ལྔ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གང་གིས་མ་དད་པ་ལ་སོགས པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པ་གཉེན་པོ་གཉིས་སུ་འདྲེས་མར་འབྱུང་བ་ན་ནི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་མ་འདྲེས་པར་གཉེན་པོ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བ་ན་ནི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྔར་སྤངས་པ་ལ་ནི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཕྱིན་ཆད་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མི་འབྱུང་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་ནས་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྤངས་ཏེ།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ལ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་སེམས་ལ་གསལ་ཞིང་མ་བརྗེད་པར་བསྒོམ་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་སྣང་བའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་དྲན་པར་བྱེད་པས་ན་འདིས་ དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སམ། གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེའི་མཚན་ཉིད་མི་བརྗེད་པར་བྱས་པ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་ པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་གང་གི་དུས་ན་ཤེས་ཤེ་ན་ས་དང་པོའི་དུས་ན་ཤེས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། །སྤྲོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་ དེ་ཉིད་ལ།ཡང་ནས་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བྱེད་པས་ན་འདིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། །ཡིད་བདེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ནས། དགའ་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ཡང་ས་དང་པོའི་ཚེ་རྟོགས་ནས་དགའ་བ་སྐྱེས་པས་ན། ས་དང་པོའི་མིང་ཡང་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བཏགས་ཏེ། དེས་ནི་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། །ལས་སུ་རུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཤིན་ཏུ་བྱང་བ་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་བྱང་བ་ལས་སུ་ རུང་བ་ཞེས་བྱའོ།

关于'修习心住相'，以念根使心不忘失而安住于法性上，专一修习，这就是所谓的修习心住相，这是显示了定根。
关于'修习遍观相'，如是将心专一安住后，对这些法的自相和共相如实了知而生起智慧，这就是所谓的修习遍观相，这是显示了慧根。
以上已经显示了五根。关于'对治违品而作意即是诸力'，从信根乃至慧根等五根，当不被违品所夺，不被其所控制，以降伏违品的方式作意，这就是所谓的五力。
其中违品是不信、懈怠、失念、散乱和邪慧。当不被不信所夺时，称为信力。当不被懈怠所夺时，称为精进力。当不被失念所夺时，称为念力。当不被散乱所夺时，称为定力。当不被邪慧所夺时，称为慧力。以上已经解释了五力。
五根与五力有何差别？当不信等违品与信等对治混杂生起时，称为根。当不与违品混杂而唯有对治生起时，称为力，这就是其差别。
关于'修习正觉显现相'，灭尽无生智称为正觉，对先前已断除见断和修断烦恼称为忍，此后相续中不生烦恼称为无生。或者，在初地证悟法界遍行相后，断除能取所取二执，获得无二智慧称为正觉。在心中明显且不忘失地修习这些，称为修习正觉显现相。
由于这是忆念，所以这显示了念正觉支。关于'于此遍观'，'于此'是指灭尽无生智或无二智慧，不忘失此智慧相而如实了知，称为遍观。这是在何时了知呢？是在初地时了知，因为那时证悟法界遍行相，这显示了择法正觉支。
'精进'是对所证悟的法界反复修习，称为精进，这是由精进所作，所以这显示了精进正觉支。关于'喜'，在初地证悟法界后生起殊胜欢喜，称为喜，这也是在初地时证悟后生起欢喜，因此初地也称为极喜地，这显示了喜正觉支。
关于'轻安'，身极堪能和心极堪能称为轻安。

།དེ་ལ་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི་བདག་གི་དགོས་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་ལུས་ཡང་ཞིང་ཟོ་མདོག་བདེ་བའོ། །སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི་ཞུམ་རྒོད་མེད་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་དང་། སེམས་གསལ་བ་སྟེ་འདིས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ གནས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཟད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་སམ། དེ་བཞིན་ཉིད་མ་བརྗེད་པར་བྱས་པ་ལ་སེམས་གནས་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། །མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ ཏུ་བཞག་པ་ལས་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་གཉིས་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་དང་། རབ་ཀྱི་དུས་དང་། ཐ་མའི་ དུས་སོ།།དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་ཀྱི་ནི་ཞུམ་རྒོད་གཉིས་སེམས་མི་མཉམ་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ཞུམ་རྒོད་སྤངས་པའི་སེམས་དང་པོར་ཐོབ་པ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ཕན་ཆད་ཞུམ་རྒོད་སྤངས་པའི་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་སེམས་དང་གིས་གནས་པ་ནི་བར་ གྱི་དུས་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་དུས་ན་རིང་དུ་མ་བསྒོམས་པས་ཞུམ་རྒོད་འབྱུང་བའི་དོགས་པ་ཡོད་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཡུན་རིང་དུ་བསྒོམས་ནས་ཞུམ་རྒོད་འབྱུང་བའི་དོགས་པ་ཡང་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ཐ་མའི་དུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ཡན་ཆད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བསྟན་ཏོ། ། ཐོག་མས་གདོན་མི་ཟ་བའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་ཐོབ་པ་གདོན་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་དེ་ཉིད་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་ཐོབ་པ་གདོན་མི་ཟ་བའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་བསྒོམས་པས་ན་འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ས་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་རྣལ་འབྱོར་པས་མཉན་པ་དང་བསམས་པའོ། །བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་ པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ཤིང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱས་པའི་ས་དང་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་ལངས་ནས་བདག་གིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཞེས་བརྟགས་ནས་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་རིམ་པས་རྟོགས་སོ་ཞེས་ཁོང་ དུ་ཆུད་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ས་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པས་ན་འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་བསྟན་ཏོ། །ཕ་རོལ་ལ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པས་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་ཚིག་གིས་འཆད་ཅིང་གོ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ལ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་ཡང་དག་པའི་ངག་གིས་བྱེད་པས་ན་འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་བསྟན་ཏོ། ། འཕགས་པ་འདུན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཞུགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་རྣམས་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ནི་འཕགས་པ་འདུན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་ནས་ལོག་པར་ལྟ་བའི་བར་དག་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤངས་ཤིང རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བ་བཅུ་ལ་གནས་པ་ནི་འཕགས་པ་འདུན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ལ་གནས་པར་ཞུགས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐས་བྱེད་པས་ན་འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་བསྟན་ཏོ།

关于身体适业性，是指为了完成自己的目标而使身体轻盈舒适。心的适业性是指没有怯弱和掉举，能够进入禅定境界，心清明，这表明了轻安觉支。
关于'心安住'，是指灭尽无生智或者不忘失真如而修习心安住的行相，这表明了定觉支。
关于'修习平等性行相'，是指如此将心专注安住后，修习无怯弱和掉举的状态，称为修习平等性行相，这表明了舍觉支。
其中舍有三个阶段：初期舍、中期舍和后期舍。初期舍是指怯弱和掉举使心不平等，刚开始断除怯弱和掉举而获得的心称为初期舍。从那以后，断除怯弱和掉举的心平等安住称为中期。在那时，由于未长期修习而仍有怯弱和掉举生起的顾虑，瑜伽师长期修习后，连怯弱和掉举生起的顾虑也没有的修习称为后期舍。到此为止已经讲述了七觉支。
关于'以初修习必定行相'，在初地证悟法界遍行相时的证得称为必定。如此在初地证悟法界后，在十地以下对此修习称为修习必定行相。如此以正见反复修习，这表明了正见。
关于'修习遍净地证悟行相'，从胜解行地开始，瑜伽师通过闻思修等次第证悟法界而获得初地，此初地称为遍净地。之后瑜伽师从三摩地起定后，思维'我如何证悟法界'，了知是通过闻思修次第而证悟的，这称为修习遍净地证悟行相。如此以正思维，这表明了正思维。
关于'修习令他正确了知的行相'，如此瑜伽师以正见和正思维在初地如何证悟法界，对那些尚未通达的人用语言解释使其理解，这称为修习令他正确了知的行相。如此以正语而行，这表明了正语。
关于'修习安住圣者所喜戒律的行相'，圣者所喜的戒律称为圣者所喜戒，即从杀生到邪见断除十不善业，安住于自性十善业，称为圣者所喜戒。修习安住于该戒律的行相称为修习。如此以正业而行，这表明了正业。

། བསྙུངས་པའི་ཚུལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ལུང་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་ལས་ལྷག་པར་མི་ཚོལ་ཞིང་བསྙུངས་པ་དང་། གཡོ་དང་། སྒྱུས་མི་འཚོ་བ་ནི་བསྙུངས་པའི་ཚུལ་དུ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང ཡང་དག་པའི་འཚོ་བས་བྱེད་པས་ན་འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་བསྟན་ཏོ།།སྔོན་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་ཐོབ་པའི་ལམ་ལ་གོམས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ས་དང་པོའི་བར་དུ་བསྒོམས་པས་ས་དང་པོའི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ནི་སྔོན་ཡོངས་ སུ་བསྒོམས་པས་ཐོབ་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་ས་གཉིས་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་བརྩོན་འགྲུས་ཁྱད་ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་གོམས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བས་བྱེད་པས་ན་འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ གནས་པའི་མཚན་མ་མི་བརྗེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པའི་ཚེ་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པའི་ཚེ་གཉེན་པོ་མཚན་མ་རྣམ་པ་ གསུམ་མི་རྗེད་པར་བྱེད་པ་ནི་མཚན་མ་མི་བརྗེད་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ཡང་དག་པས་བྱེད་པས་ན་འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་བསྟན་ཏོ། །མཚན་མ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་གཟེངས་བ་སྟོང་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མའོ། །དེ་ ལ་ནམ་སེམས་རྒོད་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྒོམས་ཏེ་རྒོད་པ་ཞི་བར་བྱའོ།།ནམ་སེམས་ཞུམ་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་ནི་གཟེངས་བསྟོད་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱས་ཤིང་སེམས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །ནམ་ཞུམ་རྒོད་སྤངས་ཏེ་སེམས་མཉམ་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་ནི་བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱ་ཞིང་སེམས་མི་བསྐྱོད་པར་བཞག་གོ།།སེམས་གནས་པ་མཚན་མ་མེད་པ་གནས་ཡོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ཞུམ་རྒོད་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དེའི་གཉེན་པོ་མཚན་མ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་ཡང་མི་ དམིགས་མི་གནས་པ་ལ་སེམས་གནས་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམས་པ་ཉིད་གནས་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྔོན་ཞུམ་རྒོད་དང་བཅས་པའི་གནས་དང་བྲལ་ནས་ཞུམ་རྒོད་མི་འབྱུང་ཞིང་སེམས་རྣལ་དུ་འདུག་པའི་གནས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གནས་པར་ གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་བྱེད་པས་ན་འདིས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏེ། འདི་ཡན་ཆད་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་བཤད་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ནི་ ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་བབ་སྟེ།དེ་གཉིས་ཀྱི་བཤད་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དེ། བཤད་མི་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གོང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཤད་པ་དང་། འོག་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ཀྱང་ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཆར་གཏོགས་པར་ཟད་དེ།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དུ་འདུས་པས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཤད་མི་དགོས་སོ། །ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གནས་ངན་ལེན་བསལ་བ་དང་། ལྟ་བའི་མཚན་མ་བསལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་གནས་ ངན་ལེན་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་།ལྟ་བའི་མཚན་མ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའང་གནས་ངན་ལེན་སེལ་བ་དང་། ལྟ་བ་སེལ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཞག་གོ། །དེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། སེམས་ཀྱི་ གནས་ངན་ལེན་ཏོ།།དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་དགེ་བ་བྱེད་པའོ།

关于'修习一切行持少欲之相'，是指不超过经典所说的钵盂、法衣等物的需求而少欲，不以谄诳邪命谋生，这就是修习一切行持少欲之相。由于这是以正当生活方式而行，所以这表明了正命。
关于'修习由先前修习所获得之道的熟练之相'，从胜解行地到初地之间的修习，在初地时精进特别增上，这称为'先前修习所获得之道'。从二地到十地以下，对那同样增上的精进不断熟练，这称为修习熟练之相。由于这是以正确精进而行，所以这表明了正精进。
关于'修习不忘失法住之相'，法是指清净法界。专一安住于法性即称为'住'。当专一安住心于法界时，对于沉掉时的对治——三种相不忘失，这称为修习不忘失相。由于这是以正念而行，所以这表明了正念。三种相是：止相、振作相和舍相。当心掉举时，应修习止相以平息掉举。当心沉没时，应作意振作相而生起欢喜心。当远离沉掉而心平等时，应作意舍相而安住不动。
关于'修习心住无相转依之相'，如是心专一后因不生沉掉，故对其对治三种相也不执著不安住，这称为无相心住。如是修习无相即是修习转依之相。因为从先前具有沉掉的状态中解脱，获得不生沉掉而心安然的状态，所以称为转依。由于这是以正定而行，所以这表明了正定。以上已经解释了八圣道分。
关于'未说止观修道之自性'，现在应该解释止观修道之自性，但对这二者并无解释，意思是不需要解释。为什么呢？因为上文所说的作意和下文将要说明的作意都只是属于止观的部分，都包含在止观中，所以不需要另外解释。
关于'善作意有二种：即除随眠和除见相'，能够除去随眠和除去见相的作意称为善作意，这根据除随眠和除见的方式安立为二种。其中随眠有二种：身随眠和心随眠。其中身随眠是指杀生、偷盗、邪淫等不善行为。

།སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་མ་ལུས་མི་དགེ་བ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལ་གཡོ་བ་སྟེ། ཆོས་ ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ནི་གནས་ངན་ལེན་སེལ་བར་བྱེད་པའོ།།འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་བསྙེམས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་བསྙེམས་པའི་བག་ཆགས་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་མ་སེལ་ བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ནི་ལྟ་བའི་མཚན་མ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་དག་པར་གནོད་པ་ནི་གང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་གདམས་པ་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ལ་གནས་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ བསྐྱེད་ནས་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་ཐོབ་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་གནས་པ་དེས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མན་ངག་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་ལེན་ཅིང་འཛིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ནོད་པ་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྲངས་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །གསུང་ རབ་དེ་དག་གི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་གྲངས་སུ་ཡོད་པ་རྟོགས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྤྱོད་ཡུལ་གྲངས་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་གྲངས་ཉེ་བར་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གིས་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་གང་གིས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་གསུང་རབ་འདིའི་ནང་ནས་མིང་གི་གྲངས་ནི་འདི་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་། ཚིག་གི་གྲངས་ནི་འདི་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་། ཡི་གེའི་གྲངས་ནི་འདི་ སྙེད་ཅིག་འབྱུང་ཞེས་རྟོགས་པ་ནི་གྲངས་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཅན་ནི་གང་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གང་གིས་ཆོས་ གཉིས་ཀྱི་ཚད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ནི་འཇུག་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཤེའམ། གང་ཟག་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ལ་འཇུག་ པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པ་དང་།མིང་དང་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་ཚད་ལ་འཇུག་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པའོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ལ་འཇུག་པ་དང་། མིང་དང་ཚིག་གི་ཚད་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ཡོད་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་ལ་འཇུག་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་ནི་ཨ་ནས་ཀའི་བར་དུ་བཞི་བཅུ་རྩ་བརྒྱད་ལས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་བ་དང་། འདུས་བྱས་མི་རྟག་ཅེས་ཚིག་ཏུ་བཏགས་པ་རྣམས་ལ་ཚད་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་མིང་དང་ཚིག་གི་ཚད་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་མིང་དང་ཚིག་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྟོག་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཅན་ནི། གང་གིས་གཉིས་བཟུང་ནས་ཀུན་རྟོག་པ་གཉིས་ཉེ་བར་རྟོགས་པ་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གང་ཟག་གང་གིས་ཤེའམ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

心的习气即是一切不善行为的因贪欲、嗔恨等在心中活动，通过通达诸法无我则能断除习气。
萨迦耶见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见的习气称为断除见相，通过通达补特伽罗无我则能断除见相。
正受者，即是从法流中从诸佛菩萨处受持教诫。住于大乘种性者发菩提心后获得四种胜解行三摩地称为法流，住于法流者为获得初地故，从诸佛菩萨处领受获得初地的三摩地教授，此即是正受作意的含义。
为显示有加行作意第一，说'三摩地行境数近觉有加行'等。三摩地行境即是十二分教等圣教。了知彼等圣教的名句文数量称为三摩地行境数近觉有加行。
为显示其义，说'由何近觉经等名句文数'。'由何'即是由何作意之义。
由何等作意了知的差别，于经等十二分教中了知此圣教中名数有尔许、句数有尔许、文数有尔许，称为数近觉有加行。
为显示有加行作意第二，说'入近觉有加行者，由何近觉二种入'等。由何为通达二法之量而修加行称为入近觉有加行。
其中'由何'即是由何作意或由何补特伽罗之语词。'近觉二种入'即是近觉入诸文量及近觉入名句二量。
为显示彼义，说'入诸文量及入无量名句'。了知诸文有量称为入诸文量，因为文的究竟从阿至卡仅有四十八故。
称为天授、供施等名称，及称为'有为无常'等句，通达其无量称为入无量名句，因为从十万颂般若波罗蜜多等经中出现无量名句故。
为显示有加行作意第三，说'遍计近觉有加行者，由何执二近觉二种遍计'等。'由何'即是由何补特伽罗或由何作意之义。

།མིང་གཟུང་བ་དང་དོན་གཟུང་བའི་སྒོ་ནས་མིང་དང་དོན་གཉིས་རྟོགས་ན་དེ་གཉི་ག་ཉིད་ཀྱིས་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཀུན་རྟོག་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་ བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དེ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མིང་ལ་ཀུན་རྟོག་པ་གཟུང་སྟེ། དོན་ལ་ཀུན་རྟོག་པ་གཟུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་། ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ཤེས་པ་ནི་མིང་ལ་ཀུན་རྟོག་པས་གཟུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མིང་ཤེས་ནས་བུམ་པའི་ཞེས་ བྱ་བའི་མིང་ལ་དེའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན།ལྟོ་ཟླུམ་པོ་སྐེ་དང་སྡེང་སྡེང་པོ་ཆུ་བླུགས་སུ་རུང་བ་སྟེ། རྟོགས་པ་ནི་མིང་གི་སྒོ་ནས་དོན་ལ་ཀུན་རྟོག་པ་གཟུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཀུན་རྟོག་པ་གཟུང་སྟེ། ཀུན་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ལྟོ་ཟླུམ་པོ་སྐེ་དང་སྡེང་སྡེང་པོ་ཆུ་ བླུགས་སུ་རུང་བ་དེ་ལ་མིང་དུ་ཇི་སྐད་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ལ་ནི་བུམ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ནི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡི་གེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེ་ཀ་དང་ཨ་ལ་སོགས་པ་གུག་སྐྱེད་མེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་བརྟགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་མི་ བཞག་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ལ་ནི་མིང་མེད་དོ། །མིང་མེད་པས་ནི་དེ་དོན་རྟག་ཏུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རིམ་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཅན་ནི། གང་གིས་མིང་ཀུན་འཛིན་པ་སྔོན་བྱས་པའི་དོན་འཛིན་པ་ལ་འཇུག་པ་ ཉེ་བར་རྟོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སྔར་མིང་བཏགས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱས་ནས་དེ་ནས་མིང་ཤེས་ཟིན་པའི་འོག་ཏུ་དོན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་རིམ་པ་ཉེ་བར་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་ལྷ་སྦྱིན་དང་མཆོད་ སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མིང་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་མིང་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱས་ནས། དེ་ནས་དོན་གྱི་དངོས་པོ་འདི་ལ་མིང་དུ་ཇི་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞེའམ་མིང་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མ་ཞེས་མིང་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་ལ་རྟོགས་སོ། །སྦྱོར་བ་ཅན་གྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་ལྔ་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཆོས་བཅུ་གཅིག་རྟོགས་པ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིང་དུ་བཏགས་ པ་དང་དོན་དུ་བཏགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་ནི་གྱི་ན་བརྙན་མར་བཏགས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ན་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཕྱིར་དོན་ལ་མིང་བཏགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གྱི་ན་གློ་བུར་བཏགས་པ་ཡིན་ལ་མིང་ལ་དོན་དུ་བཏགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གྱི་ན་གློ་བུར་བཏགས་པར་ ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ།དེ་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་དྲོད་ཀྱི་དུས་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །ཡང་དག་པར་སྣང་བའི་མཚན་མ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྣང་བར་བྱེད་ པའི་རྒྱུ་ལ་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་སྣང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་འདི་དག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སྣང་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྣང་བའི་མཚན་མ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་རྩེ་ མོའི་དུས་ན་དེ་ལྟར་རྟོགས་སོ།།དོན་མི་དམིགས་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཡུལ་དྲུག་ལ་བྱ་སྟེ་ཡུལ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་མི་རྟོག་ཅིང་དེ་དག་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་མི་སྣང་བར་གྱུར་ནས་དོན་མི་དམིགས་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ཡང་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་བཟོད་པའི་དུས་ན་རྟོགས་སོ།

通过执取名称和执取意义的方式，了知名称和意义二者，由此二者而了解意义，这就叫做近分别相应。为了了解其义，执取名称的分别和执取意义的分别，所说的'执取'是指：了知'瓶子'、'毛毯'、'天授'、'祭授'等名称，这叫做以分别执取名称。如此了知名称后，对于'瓶子'这个名称，其意义是什么呢？圆腹有颈可盛水，了知这些就叫做通过名称而执取意义的分别。
对于'执取分别'和'分别'，如'瓶子'这个意义是圆腹有颈可盛水，这样的事物用什么名称来称呼呢？对此称为'瓶子'，这样的了知就是从意义方面安立名称。'字母不是遍计'是指像ka和a等没有加字符的字母，不安立为遍计。为什么呢？因为单个字母没有名称，没有名称就不能常常理解其意义。
为了说明相应作意的第四种，'次第近了知相应'是指：先执取名称，然后趣入执取意义的近了知。先安立并了知名称，然后在了知名称之后了知意义，这叫做次第近了知相应。这也是为了使世间人通达言说，而了知'瓶子'、'毛毯'、'天授'、'祭授'等名称。
如此了知名称之后，然后对这个事物用什么名称称呼，或者这个名称所指的意义是什么，如此依靠名称而了解意义。为了说明相应作意的第五种，'极了知相应也应当知道有十一种'等所说的，了知下文所说的十一种法，叫做极了知相应。
'了知暂时性'是指：了解这些被安立为名称和被安立为意义的诸法，仅仅是如同影像般安立而已。因为对事物安立名称的也是暂时安立，对名称安立意义的也是暂时安立，如此了解，这是在加行道暖位时了解的。
'了知真实显现相'是指：所取能取诸法虽然不存在，却显现为似乎存在，这叫做真实显现。使其如此显现的因叫做'相'。使其如此显现的因是心和心所，了解这所取能取是显现于心和心所中，这叫做了知真实显现相，这是在加行道顶位时如此了解。
'了知无所缘'是指：从色法乃至法处六境，对这六境不作分别，断除它们在心中的一切显现而成为无显现，这叫做了知无所缘。这是在加行道忍位时了解的。

།དམིགས་པ་མི་དམིགས་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་དྲུག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་སེམས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་དམིགས་ པ་མི་དམིགས་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུང་བ་མེད་པ་དང་དེ་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སྤངས་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའང་ས་དང་པོའི་ཚེའི་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ མཐོང་བའི་ལམ་ན་ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཏེ།ཕུང་པོ་ལྔ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཏེ།ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ཀྱང་རྨི་ལམ་གྱི་གཟུགས་བཞིན་དུ་མེད་དོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་པ་ཆུང་ངུ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་ཕྱིར་མི་ འོང་བ་དང་།དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་བསམ་པ་ཆུང་དུས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་གི་དོན་ཙམ་དུ་བྱ་བ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་ལས་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱ་ཆེན་པོར་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བ་རྟོགས་པ་དང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པའི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐོང་བའི་ལམ་ས་དང་པོའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡོན་ཏན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྒྱའི་ཞལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྟོགས་པ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ས་དང་པོའི་དུས་ན་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་རྟོགས་སོ། །རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གཉིས་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་ན་བསྒོམ་ པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཤིང་དེའི་ཡོན་ཏན་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟོང་གི་ཞལ་མཐོང་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པས་རྟོགས་སོ། །དབང་བྱེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་བྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དག་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་ལ་དབང་བྱེད་པ་དང་། ད་ལྟར་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ན་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲིབ་པ་དེ་དག་སྤངས་ནས་ཕྱིས་ སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མི་སྐྱེ་བར་བྱས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།

关于'通达无所缘之所缘'，对于六境所缘的心识，从眼识乃至意识都不存在，通达这一点就叫做通达无所缘之所缘。为什么这样说呢？因为通达无所取且能取之心也不存在，这是在加行道世第一法时所通达的。
关于'通达法界'，如是断除能取所取二者之后，从见道开始见到法界遍一切处的特征，这就叫做通达法界，这也是在初地时所通达的。
关于'通达人无我'，在见道位时声闻初果等通达人无我，因为通达仅有五蕴而外道所计的我是不存在的。
关于'通达法无我'，诸菩萨在见道位通达法无我，因为通达五蕴本身如梦中影像般不存在。
关于'通达小志'，声闻初果、一来、不还、阿罗汉和独觉称为通达小志，因为他们仅仅为自利且仅仅通达人无我而已。
关于'通达广大自性大志'，十地菩萨和如来称为通达广大自性大志，因为通达为自己和一切众生利益之事，并通达人法二无我。
关于'通达如所通达法之安立'，在见道初地时通达法界称为如所通达法。如是通达法界后，在一刹那间通达见到百佛等功德，称为通达法之安立，这也是在初地时以正见所通达。
关于'通达安立法'，从二地至十地所修法也都通达，其功德在一刹那间见到千佛等称为通达安立法，这是在修道位以正分别所通达。
关于'自在作意有三种'，自在作意有三种：对烦恼障得自在、对烦恼障和所知障得自在、对现前成就得自在。
关于'烦恼障极清净'，是指贪等见修所断诸烦恼，当这些烦恼障碍解脱和涅槃的获得时称为障。断除这些障后，使其不再生起于相续中，称为烦恼障极清净，这表示对烦恼障清净得自在。

།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པར་ཟད་དོ། ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ཆོས་ལ་ཡོད་པར་ཆགས་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པས་ན་སྒྲིབ་པའོ། །སྒྲིབ་པ་དེ་སྤངས་ནས་ཕྱིས་མི་སྐྱེ་བར་བྱས་པ་ལ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཉོན་མོངས པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོན་ཏན་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་སྤངས་ནས་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ལ་ད་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པའི་ཆོས་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་སོ། །ཆོས་དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་ཆོས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཀུན་བཏགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པས་ནི་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚོལ་བའི་སྐབས་བཤད་པའི་རྗེས་ལ་ཆོས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩེ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མཉམ་པར་ གཞག་པ་རྣམས་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ།མདོ་ལས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཐོབ་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །དེ་ཉིད་གང་ནི་གཉིས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་སྤངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ ལ་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ནས་འཕགས་པའི་དུས་ན། ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་རྟག་ཏུ་གཉིས་ཀྱིས་སྤངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་ཡང་། གཟུང་ འཛིན་ལྟ་བུར་སྣང་བ་འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ནོར་བའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནོར་བའི་གནས་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཐག་པ་ལ་སྤྲུལ་དུ་རྟོགས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ནོར་བའི་གནས་ཞེས་བྱའོ། གཞན་དབང་གིས་གཟུང་འཛིན་ལྟ་བུར་རྟོགས་པས་སོ། །སྤྲོས་པ་མེད་པར་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་མི་ནུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྤྲོས་པ་མེད་ཅིང་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆོས་མེད་པས་ན་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་མིང་དང ཚིག་དང་ཡི་གེས་འདི་འདྲའོ་ཞེས་ཐ་སྙད་དུ་མི་རུང་བས་ན་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་བརྗོད་མི་ནུས་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་ བྱའོ།།སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉིས་པ་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དབང་ལ་ཡོད་པའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་སྦྱང་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་སྦྱངས་རང་བཞིན་དྲི་མ་མེད་པར་རིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། གསུམ་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་སྦྱངས་ པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་དག་ཅིང་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་ཡང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སྦྱང་བར་མི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྦྱང་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'烦恼障和所知障极其清净'这句话，烦恼障已如上所述。对所取和能取诸法的执著称为所知障，由于它阻碍获得一切智智，所以称为障。断除此障并使其不再生起，称为所知障极其清净。这表明了对烦恼障和所知障的清净具有自在力。
关于'功德现前成就极其清净'这句话，功德是指六神通、力、无畏等。断除获得这些功德的障碍，并现前证得这些功德，称为功德现前成就极其清净。这表明了对功德现前成就具有自在力。
关于'寻求诸法真实义的两个偈颂'这句话，法有两种：杂染法和清净法。这些法的真实性就是这些法的如实相，不颠倒的自性，即遍计所执自性、依他起自性和圆成实自性。这些法通过获得出世间智慧而了知。
如果问及作意寻求之后解说寻求诸法真实义有何关联，关于'作意'，专注、三昧、等持这些是同义词。经中说：'获得心等持则能了知真实义'，因此作意之后解说真实义是相关联的。
关于'此真实性常时远离二取'这句话，真实性指人法二无我的空性自性。从凡夫到圣者时，也是远离能取所取的，所以说常时远离二取。虽然如此常时远离能取所取，但现似能取所取的这种情况是遍计所执相的意思。
关于'错误之处'，错误之处是依他起相，如同在绳子上误认为是蛇一样，依他起成为能取所取显现的因，所以称为错误之处。因为依他起使人产生能取所取的认知。
关于'无戏论而于一切相中不能行'这句话，无戏论且不可言说的是圆成实自性。圆成实无有能取所取诸法，故为无戏论。圆成实不能用名句文字说'是这样的'，故于一切相中不可言说。
关于'所知'，首先遍计所执相是应当了知的。如何了知呢？应当了知这些遍计所执法如同兔角一样是不存在的。
关于'断除'，第二依他起相不是应当断除的，因为需要清净依他起中的能取所取垢染。
关于'了知清净自性无垢'这句话，第三圆成实相应当了知是清净的，虽然圆成实自性本身清净无垢，但并非不需要清净暂时的垢染，因为需要清净。

།དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཡང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སྦྱང་དགོས་པའི་རྣམ་པ་གསུམ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ནི་ནམ་མཁའ་གསེར་དང་ཆུ་འདྲ་ཉོན་མོངས་རྣམ་དག་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་དང་གསེར་དང་ཆུ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་ཀྱང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སྤྲིན་དང་ས་རྡོ་དང་རྙོག་པ་བསལ་དགོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་ པར་དག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་སྦྱང་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལས་གཞན་ནི་འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་སྒྲས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་སྟོང་པར་མ་འདུས་པའི་ཆོས་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་ པ་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ཡང་དེ་ལ་རྨོངས་པའི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ལ། སྟོང་པའི་ཆོས་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི། དེ་ལས་ལྷག་པ་ གཞན་མེད་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པའི་ཆོས་དེ་ལ་མགོ་རྨོངས་ཏེ།སྟོང་པའི་ཆོས་མ་རྟོགས་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གཏི་མུག་རྣམ་པ་ནི་མངོན་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་སྟེ། སྟོང་པས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་སྟོང་པ་མི་མཐོང་ བའི་གཏི་མུག་དང་མ་རིག་པ་འདི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཇི་ལྟར་རྙེད་ཅིང་བསྐྱེད་ནས་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡོད་པ་ཀུན་དུ་རྣམ་སྤངས་མེད་ལ་མངོན་པར་ཆགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སྟོང་པས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་སྟེ། སྟོང་པར་མ་འདུས་པ་མེད་ན་ཡོད་པའི་ཆོས་སྟོང་པ་ནི་མ་སྤངས་ ཏེ།མ་མཐོང་བ་མེད་པའི་ཆོས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་ཡོད་པར་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལས་གཞན་པའི་ཆོས་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཅི་ཡང་མེད་དེ། ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་གསུམ་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཙམ་དུ་ཟད་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལ་རྨོངས་ཏེ། མཚན་ཉིད་གསུམ་མ་མཐོང་བའི་གཏི་མུག་འདི་ལྟ་བུར་ཇི་ལྟར་སྤེལ་ཏེ་བསྐྱེད་ན་ཡོད་པའི་ཆོས་མཚན་ ཉིད་གསུམ་ནི་མ་མཐོང་ལ་མེད་པའི་ཆོས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་ནི་ཆགས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ལས། འཇིག་རྟེན་ན་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཅི་ཡང་མེད་དེ།ཐམས་ཅད་སྟོང་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཉིད་ལས་ཆོས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་སྟོང་པས་ཁྱབ་ཅེ་ན། ཆོས་ཉིད་དེ་སྟོང་པ་ལས་ཆོས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལོགས་ཤིག་ན་ཐ་སྙད་ཐ་དད་ པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཐམས་ཅད་སྟོང་པས་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅོ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཚོལ་བའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མ་ནོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དོན་གཅིག་སྟེ། དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡང་དག་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དང་ཡང་དག་པ་ལ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ན་དེ་ ཉིད་ལ་ཁོ་ན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ལྟར་གོང་དུ། དེ་ཉིད་གང་ནི་རྟག་ཏུ་གཉིས་ཀྱིས་སྤངས་དང་ནོར་པའི་གནས། །སྤྲོས་པ་མེད་པ་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་བརྗོད་མི་ནུས། །ཞེས་བྱའོ།

虽然如是圆成实性本来清净，为了说明需要清净暂时垢染的三种相，故说'彼如虚空金与水，烦恼清净所欲求'。譬如虚空、黄金和水虽然本性清净，但需要清除暂时垢染如云、泥土和浑浊，如是圆成实性虽然本性清净，但需要清净暂时垢染，此为其义。
'除此世间更无他'者，此字指法界空性，除空性之外，世间上色等一切法中没有不摄入空性的法。为何如此？因为内外一切法为空性所遍故。
'一切众生于此迷'者，如是以空性之相遍及一切法时，仅有空性之法而已，除此之外别无他法，然一切众生对此空性之法迷惑，即不了解不见空性之法，此为其义。
'如何世间愚痴相显增'者，此乃世间稀有之事，即虽为空性所遍，但不见空性的愚痴和无明，从无始轮回以来如何获得并生起增长，此为其义。
'遍舍诸有着于无'者，如是空性遍及一切，无不摄入空性时，有法之空性未舍，即未见无法之色等如兔角般本无却执著认为有。此乃稀有之事，此为其义。
或者，世间上除三相外别无他法，因为一切杂染法和清净法皆摄入三相故。如是仅有三相而已时，一切众生对此迷惑，即不见三相的如是愚痴何以增长，即不见有法三相而执著无法能取所取，此为其义。
'如是法界之体相，世间更无有他法'者，于离能取所取的法界中，除空性外别无色声等法，因为一切为空性所遍故。
'诸法不异于法性'者，何以为空性所遍？因为法性即空性之外，诸法即色等无有异别言说，故一切为空性所遍，此为其义。
'此乃于真实中如幻寻求之十五偈'者，于寻求真实之后，解说于真实中如幻寻求之品有何关联？'真实'者，即无颠倒、无错谬同义。彼复有非真实与真实二种。其中见非真实为非真实性，见真实为真实性时，即名为了知真实。如上所说：'彼性恒离二，及离错谬处，无戏论一切，不能说'。

།ཀུན་པ་རྟགས་དང་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་རིམ་བཞིན་དུ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་དང་། འཁྲུལ་ པའི་གནས་དང་།བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་བཤད། དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་ལ་རྣམ་པ་གང་གིས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡིན་པར་བརྟག་ཅིང་བཙལ་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཚོལ་བའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྐབས་བཤད་པར་ འབྲེལ་ཏོ།།ཡང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བཤད་དེ། ཇི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བརྟག་ཅིང་བཙལ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅོ་ལྔ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་དེ་བཞིན་དུ། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ ཀུན་རྟོག་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྔགས་དང་སྨན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་མཐུ་ལས་སྒྱུ་མའི་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བའི་རྒྱུ་རྡོ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་བརྟགས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འགྱུར་ བ་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔགས་དང་སྨན་གྱིས་ཟིན་པའི་རྡོ་དང་ཤིང་བུས་ཡང་རྟ་དང་གླང་པོར་སྣང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་ཡང་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་རྡོ་ཤིང་གི་ཚུལ་ལྟ་བུར་བལྟའོ། །ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་ལྟར། ། ནོར་བ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་སྨན་དང་སྔགས་ཀྱི་མཐུས་རྡོ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལས་སྒྱུ་མའི་གཟུགས་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ལྟར་ནི་གཞན་དབང་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནོར་བ་གཉིས་སུ་སྣང་བར་བལྟས་ཏེ། ནོར་བ་གཉིས་ནི་གཟུང བ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དང་།འཛིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ལ་ནོར་བ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ལ་ནོར་བ་གཉིས་སྣང་བ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་དེ་མེད་བཞིན། ། དེ་ལྟར་དམ་པའི་དོན་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་སྡེ་དག་གིས་ནང་ནས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྤྱོད་དེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་རྡོ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་རྒྱུ་ལས་རྟ་དང་གླང་པོར་སྣང་མོད་ཀྱི། རྡོ་དང ཤིང་དེ་ལ་རྟ་དང་གླང་པོའི་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་དེ།གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འདིས་ནི་དོན་དམ་པའི་ བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ།།ཇི་ལྟར་དེ་དག་དམིགས་པ་བཞིན། །དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་ཤིང་དང་། རྡོ་བ་ལས་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་ལྟར་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལས། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཟུང་ བ་དང་།འཛིན་པར་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ནི་དེ་མེད་ན། །དེ་ཡི་རྒྱུ་ཡང་སྣང་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་སྔགས་དང་སྨན་གྱི་མཐུས་རྡོ་དང་ཤིང་ལས་རྟ་དང་ གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་དང་སྔགས་དང་སྨན་གྱི་མཐུ་ཚད་ནས་རྟ་དང་གླང་པོའི་དབྱིབས་མེད་དེ་མི་སྣང་བར་གྱུར་ན་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱིབས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྣང་བ་རྙེད་དེ་རྟ་དང་གླང་པོ་ནི་མི་མཐོང་གི་རྡོ་དང་ཤིང་བུ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

依次将遍计所执、依他起、圆成实三种自性解释为离二、迷乱之处、不可言说无戏论的本性。对于这三种真实性，应当以何种方式观察探究其如幻性质。因此，在探求真实性之后，应当阐述探究真实性如幻的内容。
或者，在诸多大乘经典中说一切法如幻。为了观察探究一切法如何是如幻的，而作十五颂，此为其义。
'如同幻化那样，非真实分别'，譬如幻师以咒语和药物的力量，使木石等显现幻化的马象等，如此非真实遍计，心和心所缘起变化是依他起相的特征。为什么呢？如同被咒语和药物所持的木石能作为显现马象的因，如是依他起也能作为显现能取所取的因，故应视为如木石的情况。
'如同所作幻化，二种错乱'，譬如幻师以咒语药物的力量使木石等显现幻化的马象等各种幻化形相，如是应观察依他起上显现遍计所执相的二种错乱。二种错乱即显现为所取和能取。
'非真实分别有二种错乱'，非真实分别即依他起相，其上显现二种错乱即遍计所执相，此为其义。
'如彼中无彼，如是许胜义'，在诸经中出现胜义谛和世俗谛，说明二谛的特征。譬如幻化的马象等形相虽从木石等因显现为马象，但木石中无马象的自性，如是依他起相中无遍计所执的能取所取二取自性。离二取而成为圆成实相，即是胜义谛，此为其义。此说明了胜义谛的特征。
'如彼等所现，彼等世俗谛'，譬如从幻化的木石显现各种马象等形相，如是从依他起相中显现遍计所执相的一切能取所取，即是世俗谛，此为其义。此说明了世俗谛的特征。
'如何彼无时，彼因亦显现'，譬如幻师以咒语药物力量使木石显现马象等，当咒语药物力量消失时，马象等形相消失不显现，则能见到显现马象等形相的因，即见到木石而不见马象，此为其义。

།དེ་བཞིན་ཤིན་ཏུ་གནས་ གྱུར་ན།།མེད་པར་རྟོགས་པ་དམིགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ནམ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་གཉིས་མེད་པར་རྟོགས་ན་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གནས་གྱུར་ན་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ ན་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་མཐོང་བ་དང་བྲལ་ན་ཐག་པ་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ།།གནས་གྱུར་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་ན་གཞན་དབང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ནོར་བ་གཉིས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་ ནས་དེའི་ཚེ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྒྱབ་ནས་ཐོབ་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་དོན་མ་ནོར་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་རྟོགས་ཤེ་ན། གཉིས་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིང་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡི་རྒྱུ་ལས་ཇི་ ལྟ་བུར།།འཇིག་རྟེན་མ་ནོར་འདོད་བཞིན་སྤྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་སྒྲས་ནི་རྟ་དང་གླང་པོའི་བྱད་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་རྡོ་དང་ཤིང་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །དཔེར་ན་རྡོ་དང་ཤིང་བུ་ལས་རྟ་དང་གླང་པོའི་བྱད་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་བྱད་གཟུགས་རྣམས་མི་སྣང་བར་གྱུར་ན་དེའི་རྒྱུ་ རྡོ་དང་ཤིང་བུ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་མ་ནོར་བར་སྤྱོད་པ་དང་།འདོད་བཞིན་སྤྱོད་དོ་མ་ནོར་བར་སྤྱོད་པ་ནི་རྟ་དང་གླང་པོ་ལྟ་བུར་ནོར་བ་མ་མཐོང་གི་རྡོ་དང་ཤིང་ཉིད་དུ་མ་ནོར་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་བཞིན་སྤྱོད་པ་ནི་དེ་དག་ལ་ཆགས་པ་དང་འཇིགས་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཤིན་ཏུ་གྱུར་ན་ ཡང་།།མ་ལོག་རྣལ་འབྱོར་འདོད་བཞིན་སྤྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དང་འདྲ་བར་གཞན་དབང་གནས་གྱུར་ཏེ། །གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྤངས་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་མ་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་དང་དེ་བཞིན་སྤྱོད་དོ། །ཇི་ལྟར་མ་ལོག་པར་སྤྱོད་ཅེ་ན། གཟུང་བ་དང་འཛིན་ པའི་འཁྲུལ་པ་མ་མཐོང་བས་ན་མ་ནོར་བར་སྤྱོད་དོ།།ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་སྤྱོད་ཅེ་ན། དེ་ཕན་ཆད་ཆགས་པ་དང་འཇིགས་པ་མེད་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡི་སྣང་བ་དེ་ལ་ཡོད། །དེ་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ། །ཡོད་དང་མེད་པར་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ སྒྲ་ནི་སྒྱུ་མའི་རྟ་དང་གླང་པོའི་དབྱིབས་སུ་སྣང་བའི་རྒྱུ་རྡོ་དང་ཤིང་བུ་ལ་བྱ་སྟེ།རྡོ་དང་ཤིང་བུ་དེ་ལ་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པའི་བྱད་གཟུགས་སུ་འཁྲུལ་པ་སྣང་བ་ཙམ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་རྟ་དང་གླང་པོའི་དངོས་པོ་ ཉིད་ཡོད་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དངོས་པོ་དེ་ལ་དངོས་མེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོའི་སྒྲས་ནི་རྟ་དང་གླང་པོ་སྣང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྡོ་དང་ཤིང་བུ་ལ་བྱ་སྟེ། རྡོ་དང་ཤིང་བུ་ལས་རྟ་དང་གླང་པོའི་དབྱིབས་སུ་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ པས་ན་དངོས་མེད་མིན་ཞེས་བྱའོ།།དངོས་མེད་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ནི་སྣང་ཡང་རྟ་དང་གླང་པོའི་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་དེ། དེ་བས་ན་རྟ་དང་གླང་པོའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་བྱེ་བྲག་མེད། །རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ བརྗོད་པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ནི་ཡོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་པས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་ཅིང་དོན་གཅིག་པར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་འཁྲུལ་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟགས་ན་དོན་དམ་པར་བ་ལང་ ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་དེ་དོན་གཅིག་པར་བརྗོད་པ་དང་།གང་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བའི་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་གཉིས་སུ་ཡང་བྱེ་བྲག་ མེད་དེ་དོན་གཅིག་གོ།

关于'如是极住转，无所得为境'这句话，同样当了知能取所取二者为空性时，阿赖耶识依他起相转依时，即可缘取离二取的圆成实相。比如见绳为蛇时，离开蛇的显现就能见到绳子一样。
关于'转依时即能如实缘取非真实分别之义'这句话，当阿赖耶识转依时，依他起上能取所取的错误二取即成无有，远离能取所取后，此时获得清净世间智，即能如实了知非真实分别依他起义，不再错乱。如何了知呢？即了知并见到离二取之相的意思。
关于'由彼因如是，世间无错用'这句话，'彼'字指显现为马象形貌，其因即是石头木块等。比如当石头木块所显现的马象形貌不显现时，世间人们对其因石头木块即无错用，如意而用。无错用即不见马象等错乱而见到石头木块本身故。如意而用即对它们无贪无惧而用故。
关于'如是极转时，瑜伽无错用'这句话，如是依他起转依，断除能取所取二执时，安住无颠倒的瑜伽师们即无错用，如是而用。如何无错用呢？因不见能取所取的迷乱故无错用。如何如意用呢？因为此后无贪无惧而用故。
关于'彼显现彼有，彼事物非有，是故于声等，说有及非有'这句话，'彼'字指幻化马象形状显现之因石头木块，于石头木块上幻化马象等形貌的迷乱显现并非无有，故于幻化等说为有，如是虽有迷乱显现，然马象之事物实无，故说为无的意思。
关于'事物彼非无'这句话，事物之词指显现马象之因石头木块，从石头木块显现马象形状的迷乱相并非无有，故说非无。
关于'无事非事性'这句话，如是虽有迷乱显现，然马象事物体性实无，故马象事物体性非有的意思。
关于'事无事无别，说因等'这句话，如是虽有迷乱显现而无实事，故事物与无事二者无别且为一义，如是说幻化等。如何呢？若观察仅有迷乱事物之有，则胜义中无有牛等自性，故有无二者无别即一义而说。又若于无牛等事物上，迷乱显现之事物非无而有，故无事与事二者亦无别即一义。

།དངོས་མེད་མ་ཡིན་དེ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡང་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་མེད་པས་དེ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་དེ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སྟོན་ཏོ། །རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པར་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བར་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ ལ་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བ་ལང་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་སྟེ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུའི་སྣང་བར་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་དམ་པར་བ་ལང་ལ་སོགས་པར་སྣང་ཡང་བ་ལང་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ ལ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པས་ན་དེ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དངོས་པོ་གཉིས་སུ་དོན་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཉིས་སྣང་དེ་ལ་ཡོད། །དེ་ཡི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པར་ནི། །གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ ན་སྒྱུ་མའི་རྒྱུ་ཤིང་དང་རྡོ་བ་ལ་རྟ་དང་གླང་པོ་ཙམ་དུ་འཁྲུལ་པར་སྣང་བ་ཡོད་པས་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ལ་གཟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་ཡང་བརྗོད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོགས་ཡོད། །ཅེས་བཤད་དེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་གཉིས་འཁྲུལ་པར་སྣང་ བ་ཙམ་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་ན་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་མེད་དེ།དེ་བས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་བས་ན་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཀྱང་། གཉིས་པོ་དེ་ན་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །དོན་དམ་པར་ ན་གཟུང་འཛིན་གཉིས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་བསལ་བ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་དུས་ན་བྱིས་པས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མེད་པར་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་དེའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དངོས་པོ་དེ་ལ་དངོས་ མེད་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོའི་སྒྲ་ནི་གཞན་དབང་ལ་བྱ་སྟེ། གཞན་དབང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་དངོས་མེད་མིན་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་མེད་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུང་བ་དང་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་སྣང་བར་ཡོད་པ་དེ་ཡང་གཟུང་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པས་དངོས་མེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་བྱེ་བྲག་མེད། །གཟུགས་ལ་སོགས པ་བརྗོད་པ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ནི་ཡོད་པ་དང་རང་བཞིན་ནི་མེད་པས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་ཅིང་དོན་གཅིག་པར་བརྗོད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཀུན་རྫོབ་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་དོན་ དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ལ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཙམ་དུ་དངོས་པོ་ཡོད་པས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དོན་གཅིག་གོ།།གཉིས་པོར་སྣང་བར་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཉིས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉིས་པོར་སྣང་བ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་སྟེ། གཟུང་ འཛིན་གཉིས་སུ་སྤངས་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'非无实非彼'这句话，非无实是指仅以迷乱的方式存在，因为仅以迷乱的方式存在的事物也没有牛等的自性，所以说'非彼'，意思是说它不是实有。
其中，凡是如此显现等存在的，正是牛等事物的无实性，这是在说明实与无实二者无差别。凡是以迷乱方式显现为马、象等的存在，由于其中没有牛等的自性，所以实与无实二者是一义，这是其含义。
牛等不存在，即是如此显现的存在，这是说虽然在胜义中显现为牛等，但由于没有牛等的实体，而仅以迷乱方式显现为实有，因此实与无实二者是一义，这是其含义。
'如是二现于彼有，彼之无实性，是故有与无，色等所说也'这句话是说，比如幻术的木头和石头显现为马和象的迷乱存在，同样地，非真实的遍计所执、依他起相上显现能取所取二相的迷乱及世俗有，因此也说色等是有。
因此《辨中边论》中也说：'遍计所执性有'，意思是说能取所取二者在世俗中存在。
如是能取所取二者虽然以迷乱显现的方式在世俗中存在，但在胜义中所取的实体和能取的实体都不存在，因此说色等是无。
因此《辨中边论》中也说：'彼二于彼无'，意思是说在胜义中能取所取二者不存在。
或者说，当获得远离一切违品、离一切戏论的无分别智时，见到凡夫所遍计的色等诸法不存在，因此说其无实。
'彼实于彼非无实'这句话中，实的词义是指依他起，由于依他起中能取所取的显现不是仅迷乱的无，所以说非无实。
'无实非是实'这句话是说，虽然以迷乱方式显现为能取所取，但由于没有能取所取的自性所以说无实，如此无实故能取所取二者非实有，这是其含义。
'实与无实无差别，色等所说也'这句话是说，如此仅是显现而无自性，所以说色等的实与无实二者无差别且是一义。
怎么说呢？世俗中仅有的实，正是胜义中无自性，而胜义中无自性者也在世俗中成立为仅有的实，所以实与无实是一义。
'二现所有即二无'这句话是说，二现是非真实的遍计，因为远离能取所取二者。

།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་ན་མིང་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ་ན་གཉིས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ལོག་པར་གྱུར་ནས་གཉིས་མེད་པའི་སེམས་ དང་སེམས་ལས་མཐོང་བ་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གཉིས་པོར་སྣང་བ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་གཉིས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ན་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་ཁོ་ནར་ཡང་ཆད་པར་མི་བཤད་མེད་པ་ཁོ་ནར་ཡང་ཆད་པར་མི་བཤད་དེ་གཉིས་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ ཕྱིར།སྒྲོ་བཏགས་པ་དང་སྐུར་འདེབས་མཐའ། །དགག་པའི་ཕྱིར་ནི་འདོད་པ་ཡིན། །ཐེག་པ་ཆུང་བས་འགྲོ་བ་ཡང་། །དགག་པའི་ཕྱིར་ནི་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་ཆད་པར་བཤད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་མེད་པར་བཤད་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་གསུམ་ དགག་པའི་ཕྱིར་བཤད་དེ།སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་དགག་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་དགག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆུང་ངུས་དབྱུང་བ་དགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་བཟོད་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཕྱིའི་དོན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ།དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པར་རིག་ནས་སྒྲོ་མི་འདོགས་པའི་མཐའ་བཀག་གོ། །མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་དྲོད་དང་རྩེ་མོའི་དུས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་འཁྲུལ་བར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་རིག་སྟེ་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་མི་འདེབས་པའི་མཐའ་བཀག་གོ།།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་འཇུག་སྟེ། དེ་བས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འབྱུང་བ་བཀག་གོ། །ཇི་ལྟ་ ཞེ་ན།ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོག་ཅིང་དེའི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྲག་པས། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱོ་བར་བྱེད་དོ། །སྐྱོ་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གང་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་བཤད་པ་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ ཆུད་པ་ལ་གང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འཁྲུལ་བར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་འཁོར་བར་སྐྱོ་བ་མེད་དོ།།འཁོར་བར་མི་སྐྱོ་ན་ཉན་ཐོས་ལྟར་མགོའི་ཐོད་ལ་མེ་བསད་པའི་ཚུལ་དུ་བརྩོན་འགྲུས་མྱུར་ནས་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ་མི་ འཇུག་སྟེ།དེ་བས་ན་གཉིས་ཁྱད་པར་མེད་པར་རྟོགས་པས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་འབྱུང་བ་ལས་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །ནོར་བའི་རྒྱུ་ནི་ནོར་བ་དང་། །གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པར་འདོད། །གཟུགས་མེད་པ་ཡི་རྣམ་པར་རིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་ གཉིས་སུ་འཇུག་པར་འདོད་དེ།ནོར་བའི་རྒྱུ་དང་ནོར་བའོ། །དེ་ལ་ནོར་བའི་རྒྱུ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོ་ལྔ་དང་། གཟུགས་ནས་རེག་བྱའི་བར་དུ་ཡུལ་ལྔ་ལ་བྱའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་པོ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འཁྲུལ་པ་ལ་སྣང་ལ། ཕྱིས་ཀྱང་སེམས་འཁྲུལ་ པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།ནོར་བའི་རྒྱུ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །ནོར་བ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དེ་དག་ལ་འདི་དང་འདི་འདྲ་ཞེས་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ནོར་བ་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།དངོས་པོ་མེད་ཕྱིར་གཞན་མེད་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔའི་དབང་པོ་མེད་པར་གྱུར་ན་གཞན་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་བརྟེན་ཅིང་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

当对于非真实的遍计时，何时了知名与色等二者远离的心与心所的自性时，即从二取中转离，而成为仅见无二的心与心所。如是，凡是显现为二者的，即说为无二。
为何不说唯一是有，也不说唯一是无，也不说二者无差别呢？为此说：'增益与损减边，为遮故而许。小乘所行亦，为遮故即彼。'
说为唯一是有与唯一是无，以及说无差别，是为了依次遮除三种：为了遮除增益边际、为了遮除损减边际、为了遮除小乘出离。
其中，在胜解行地忍位时，了知唯识仅现为二相，除识之外无外境，此时于无事了知为无事后，遮除增益边际。
在胜解行地暖位与顶位时，了知能取所取二者仅是迷乱显现而有，故于世俗事物了知仅世俗而有，不作'无'的诽谤，遮除损减边际。
了知有无二者无差别，故不入声闻涅槃，因此遮除声闻乘出离。
何以故？声闻们执著色等事物为有，由此怖畏苦，以修习生灭相而生厌离。厌离后远离贪欲，从而出离轮回，趣入涅槃。
诸菩萨则了知，所说依他相唯现为二相而有，除识之外色等遍计法不存在；于所说遍计相不存在者，了知其于世俗中仅是迷乱显现而有，故于轮回无厌离。
既不厌离轮回，则不如声闻那样急于精进如救头燃般趣入涅槃。因此，通过了知二者无差别而遮止以声闻乘出离。
关于'错乱因即错乱，许为有色之了知，无色之了知'，凡夫的了知许为二种趣入：错乱因与错乱。
其中错乱因是指从眼根乃至身根的五根，以及从色乃至触的五境。这一切最初显现于迷乱识中，后亦成为心迷乱之因，故于错乱因许为有色了知。
错乱是指对那些根境作'此是如此'等判断的眼等识，于错乱许为无色了知，此为其义。
'因无事故他亦无'者，如是若五根五境无有，则其他亦无，即依根缘境的诸识亦将无有。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུང་བ་མེད་ པ་དང་འཛིན་པ་མེད་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་སུ་ནོར་བའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་རིག་པ་དེ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་གཟུགས་སུ་ ནོར་བའི་རྒྱུར་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ལས་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔར་སྣང་བ་ལ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུགས་སུ་ནོར་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་པ་གཟུགས་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་སུ་ནོར་བ་ འདི་ནི་སྔོན་པོ་འདི་ནི་སེར་པོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་གཟུགས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བོན་མེད་ན་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་ཡུལ་ལྔ་དང་དབང་ པོ་ལྔ་ཡིན་ཏེ།ཡུལ་ལྔ་དང་དབང་པོ་ལྔ་མེད་པར་གྱུར་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ཡང་མེད། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡང་མེད། །དེ་དག་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ ཡུལ་དང་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་མཉམ་པ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དབང་པོ་མེད་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་སྲིད་པ་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་དཔེ་དང་གསུང་རབ་ལས་འབྱུང་བའི་དཔེ་བསྟན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།སྒྱུ་མའི་གླང་པོའི་བྱད་གཟུགས་འཛིན་པ་ཡི། །ནོར་བའི་ཕྱིར་ནི་གཉིས་སུ་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྒྱུ་མའི་ཤིང་དང་རྡོ་བ་ལས་སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་བྱད་གཟུགས་སྣང་བ་གླང་པོ་དང་རྟ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྣང་ བས་ན་ནོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ནོར་བའི་ཕྱིར་ན་གཉིས་སུ་བཤད་དེ། གཟུང་བར་བཤད་པ་དང་། འཛིན་པར་བཤད་པའོ། །ཇི་ལྟར་གཟུང་བར་བཤད་ཅེ་ན། །དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་གཉིས་པོ་དེ་ན་མེད་པ་ལ། །གཉིས་པོ་དེ་དག་ཉེ་བར་དམིགས་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ རྟ་དང་གླང་པོ་དེ་སྣང་བའི་རྒྱུ་རྡོ་དང་ཤིང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་དམིགས་ཤིང་སྣང་སྟེ།དེ་ན་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ནི་གཟུང་བའོ། །མ་རིག་པས་ཁེབས་པའི་བྱིས་པ་རྣམས་བདག་ཅག་གིས་རྟ་དང་གླང་པོ་འདི་དག་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ པ་ནི་འཛིན་པའོ།།གསུང་རབ་ཀྱི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀེང་རུས་གཟུགས་བརྙན་འཛིན་པ་ནི། །ནོར་ཕྱིར་གཉིས་སུ་བཤད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་དུར་ཁྲོད་ལ་སོགས་པར་སོང་ནས་ཀེང་རུས་ལ་བརྟགས་པའོ། །དེ་ལྟར་ཇི་ལྟར་བརྟགས་ པ་བཞིན་དུ་བསྒོམས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དུས་ན།ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སེམས་ལ་སྣང་ངོ་། །ཀེང་རུས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྣང་བས་ན་ནོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ནོར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་བཤད་དེ། གཟུང་བར་བཤད་པ་དང་འཛིན་ པའོ།།ཇི་ལྟར་གཉིས་སུ་བཤད་ཅེ་ན། །དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་དེ་ན་གཉིས་མེད་ལ། །གཉིས་སུ་ཉེ་བར་དམིགས་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ཀེང་རུས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བའི་གནས་ནས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་དམིགས་ ཤིང་སྣང་སྟེ།ཀེང་རུས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ནི་གཟུང་བའོ། །དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཛིན་པའོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་གཞན་དབང་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སྣང་བ་གཟུང་འཛིན་གྱི་དངོས་པོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།

为什么呢？因为无所取和无能取是不合理的。对于'色法错乱的因即是识，色法的识被认为是色'这句话，'色'字是指五根和五境，由于这些都是从识而生，所以应当了知色法错乱的因有五种形态。从识显现为五根和五境，这就是所谓的色法的识的意思。
关于'色法的错乱即是无色的识'这句话，色法的错乱是指眼等识对'这是蓝色，这是黄色'的认知，这就是说识无色的意思。
关于'因为无因'这句话，就像无种子则不生果实一样，诸识生起的因是五境和五根，如果没有五境和五根，诸识也就不会产生，这就是其意思。
假如既没有眼等根，也没有色等境，由于它们的不存在，诸识也不存在的话，为什么在境、根和识似乎显现平等时，即使没有能取所取的根，仍会显现为似乎有能取所取呢？对此通过世间共知的比喻和经典中的比喻来说明。
为了说明世间共知的比喻，说道：'由于执著幻化象的形相之错乱，所以说有二'。幻术所变现的木头和石头所显现的幻化象马等形相，并非真实存在象马等的自性，因此称为错乱。由于如此错乱，所以说有二，即说为所取和能取。
怎样说为所取呢？因此说：'如同彼二者虽不存在，却能缘取彼二者'。比如，虽然在显现马象的因石头和木头中没有能取所取二者，但却显现并缘取为能取所取。其中显现为马象等是所取，被无明遮蔽的凡夫们认为'我们看见了这些马象'的心念是能取。
为了说明经典中的比喻，说道：'由于执著骷髅影像之错乱，所以说有二'。初学瑜伽师前往墓地等处观察骷髅。如是按所观察而修习，在入定时，骷髅等心的影像显现于心中。由于骷髅影像本不存在却显现，所以称为错乱。由于如此错乱，所以说有二，即说为所取和能取。
怎样说为二呢？因此说：'如同彼处虽无二，却能缘取为二'。比如，虽然在骷髅影像显现处没有能取所取二者，但却显现并缘取为能取所取。骷髅影像是所取，缘取它的识是能取。同样地，依他起性虽然不是真实存在的能取所取之事，但却显现为能取所取二者，这就是其意思。

།ཆོས་གང་ནོར་པའི་མཚན་ཉིད་ནི། །དེ་བཞིན་ཡོད་དང་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཡོད་མེད་བྱེ་བྲག་མེད་པས་ན། །ཡོད་དང་མེད་པ་སྒྱུ་མ་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དང་། གཉེན་པོའི་ ཕྱོགས་ཐ་དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་སོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བས་ན་ནོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་ཡོད་པར་ཡང་སྒྱུ་མའི་ ཡོད་པ་དང་འདྲ་སྟེ།མེད་པ་ཡང་སྒྱུ་མའི་མེད་པ་དང་འདྲ་ལ། ཡོད་མེད་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཡང་སྒྱུ་མའི་ཡོད་མེད་བྱེ་བྲག་མེད་པ་དང་འདྲ་བས་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་རྟ་དང་གླང་པོར་འདྲ་ བར་སྣང་བ་ཙམ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡོད་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བ་དེ་དག་ཀྱང་སྣང་བ་ཙམ་དུ་འཁྲུལ་པར་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པས་ན་ཡོད་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མེད་པ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་རྟ་དང་གླང་པོ་འདྲ་བར་སྣང་ཡང་རྟ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་གླང་ པོ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་དག་སྣང་ཡང་གཟུང་བའི་རང་བཞིན་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་མེད་པས་ན་མེད་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ།།ཡོད་མེད་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་རྟ་དང་གླང་པོར་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ ཀྱང་རྟ་དང་གླང་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་མེད་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་དང་།གང་ན་གླང་པོ་རྟའི་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ན་རྟ་དང་གླང་པོར་སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བྱེ་བྲག་མེད་དོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པས་ན་གཟུང་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་མེད་ པས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་དང་།གཟུང་འཛིན་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ། སྣང་བ་ཙམ་ཡོད་པས་མེད་པ་ཡོད་པ་བྱེ་བྲག་མེད་དེ། དེ་བས་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་ བྲག་མེད་པས་ན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་མེད་ཀྱང་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པས་ན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བསྟན་ནས་ གཉེན་པོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཉེན་པོའི་ཆོས་ནི་གང་ཡིན་པ། །དེ་བཞིན་མེད་དང་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་བཞིན་མེད་པས་མཚན་མ་མེད། །སྒྱུ་མ་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོའི་ཆོས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བའི་ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་།བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མངལ་དུ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མེད་ཅིང་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡང་ཇི་ལྟར་བྱིས་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་བརྟགས་པ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་མེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་ བཅུ་གཉིས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ།

关于'任何法的错误特征，由于如是存在与不存在，因无有无之差别，故有无如幻'这句话，法有两种：不顺品的贪欲等烦恼法，以及对治品的空性等清净法。
贪欲等烦恼法虽显现为能取所取之体性，但实际并不存在，而是如同存在般显现，故称为错误特征。那些不顺品法存在时如幻般存在，不存在时如幻般不存在，无有无之差别也如幻般无差别，因此有无皆如幻，故说一切法皆如幻。
何以说存在如幻呢？譬如幻化的马象虽显现而非不存在，同样能取所取虽显现但仅是显现，并非不存在错乱，因此存在也如幻。
何以说不存在如幻呢？如同幻化的马象虽然显现，却无马之自性与象之自性，同样能取所取虽然显现，却无能取之自性与所取之自性，故不存在也如幻。
何以说有无无差别如幻呢？譬如幻化马象虽仅是显现，却无马象之自性，故有无无差别；于无象马自性处有马象显现，故有无无差别。同样，能取所取仅是显现而无能取所取之自性，故有无无差别；于无能取所取自性处有显现，故有无无差别。因此应知有无无差别亦如幻。
由于有无二者无差别，故'既非无亦非有'这句话的含义是：虽有显现却无自性故非有，虽无自性却有显现故非无。
如是说明不顺品如幻后，为说明对治法亦如幻故说：'对治法为何者，如是无及无故，如是无相无，说为如幻化。'对治法有三种：所修之法即三十七菩提分法，所说之法即十二分教，所得之法即入胎等，这些法亦无相且如幻。
为何如此？所修三十七菩提分法，非如凡夫所执能取所取般存在，故如幻，此即'如是无'之义。所说十二分教法，非如世尊以名句文方式所说般存在，故如幻，此即'及无故'之义。

།འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངལ་དུ་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ནི་དེ་བཞིན་མེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཆོས་དེ་དག་མཚན་ཉིད་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་སྣང་བས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཇི་ལྟར་སྤང་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར། དཔེའི་དོན་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པའི་ཕྱོགས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུས་སྤང་དུ་རུང་བར་དཔེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་དག་།སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་གཞན་གྱིས་ཕམ། །གང་གིས་ཆོས་ཀུན་མཐོང་བ་ཡི། །རྒྱལ་སྲས་དེ་དག་ང་རྒྱལ་མེད། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་ རྒྱལ་པོའི་མཐུ་ཆུང་ངུ་ལ་ལ་ཞིག་འཁོར་དང་བཅས་ཏེ་གནས་འགའ་ཞིག་ན་འདུག་པ་ལས་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་འཁོར་དང་བཅས་པ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་གནས་འགའ་ཞིག་ན་འདུག་པས་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་མཐུ་ཆུང་ངུ་ཕམ་སྟེ།ཕམ་པར་བྱས་ནས་གནས་ནས་བཏོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་གནས་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་ན་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ན་གནས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱལ་པོ་དབང་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་གཞན་སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བས་ན་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུའོ། །ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ནི་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་ལྟ་བུའོ།།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་ལྟ་བུ་ལ། དེའི་འཁོར་གྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་ལྟ་བུ་སྟེ། ཀུན་ གཞི་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་ནི་སྒྱུ་མའི་རྒྱལ་པོ་གཅིག་གིས་གཅིག་ཕམ་པར་བྱས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཆོས་གཉིས་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་དེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ ང་རྒྱལ་མེད་ལ།རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་ང་རྒྱལ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ང་རྒྱལ་མེད་ཅེ་ན། །བདག་གིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་འདི་བསྒོམས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་འདི་སྤངས་སོ་ཞེས་མི་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྱུ་མའི་རྨི་ལམ་སྨིག་རྒྱུ་གཟུགས་བརྙན་མིག་ཡོར་ བྲག་ཅ་བཞིན།།ཆུ་ཡི་ཟླ་བའི་གཟུགས་འདྲ་སྦྲུལ་དང་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །དྲུག་དང་དྲུག་དང་གཉིས་དང་དྲུག་གཉིས་གསུམ་ཡང་རེ་རེར་འདོད། །མཁྱེན་མཆོག་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་དེ་དག་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་མཁས་ པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་བས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཁྱེན་པ་འཕགས་པས་ན་སངས་རྒྱས་ནི་མཁྱེན་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། མཁྱེན་མཆོག་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ དང་།དྲུག་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་གསུམ་ནི་བཤད་པའི་ཆོས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཆོས་དང་། བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་འཛིན་པ་གསུམ་སྟེ། འདུ་བྱེད་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྤྲུལ་པ་དང་མཚུངས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་ཡང་འདུ་བྱེད་དེ་དག་དང་དཔེ་རེ་རེས་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所应获得的法，入于佛胎、现前圆满成佛、涅槃等所说的教法，并非如所说那样实有，故如幻化。这是与'彼非如是'相连，意思是说这些法无相而无自性显现，故如幻化。
若烦恼品如幻化，清净品也如幻化，那么清净品如幻化如何能断除烦恼品如幻化呢？为此，'为譬喻义而说偈颂'，意思是说虽然烦恼品如幻化，但可以被清净品如幻化所断除，以此显示譬喻。
如同幻化王，被他幻王胜，见诸法菩萨，彼等无我慢。
譬如某个势力微弱的幻化王与眷属住在某处，被某个具有威力的幻化王及其眷属所胜，战胜后被驱逐出住处。如是，阿赖耶识如住处，其中具烦恼的眼等识住于其中如幻化王。为何如此？如同国王具有权力，它们也能主宰其他烦恼法的生起，故如国王。具有烦恼的心所法如幻化王的眷属。
阿赖耶识中具有信等善法的诸识如幻化王，其心所法如幻化王的眷属。阿赖耶识中的烦恼被善品所断除，如一个幻化王战胜另一个幻化王。通达此理的菩萨于二法无我慢，于烦恼品无我慢，于清净品也无我慢。
为何无我慢？因为不作'我以修习此清净品而断除此烦恼品'之想。
如幻梦阳焰影像眼翳声响，如水中月形似蛇当知。六与六与二与六二三亦各一，最胜智佛陀宣说彼诸行。
较世间智者、声闻、独觉的智慧，如来智慧殊胜，故佛称为最胜智。最胜智诸佛说内六处、外六处、心与心所二法、六二即内六处与外六处，以及三即所说之法、安住三摩地之法、思择而取有三者，宣说这些行如幻化乃至如化现。这是说这些行与每个比喻一一对应而说的意思。

།དེ་ལ་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྱུ་མའི་གླང་པོ་དང་མིག་ལ་སོགས་པ་ལ་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་ སྲོག་མེད་ཀྱང་བདག་དང་སེམས་ཅན་སྲོག་ལྟ་བུར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་ཡང་བདག་དང་སེམས་ཅན་སྲོག་མེད་མོད་ཀྱི་བདག་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་ལྟ་བུར་སྣང་བས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ།།གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྨི་ལམ་ ན་སྣང་བའི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་བུད་མེད་དང་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་ཀུན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཡུལ་ལྟ་བུར་སྣང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་དངོས་སུ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་སྣང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཉིས་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྨིག་རྒྱུ་ཆུར་མེད་ཀྱང་ཆུ་ལྟ་བུར་ནོར་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འདི་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཀྱང་སྔོན་པོ་སེར་པོ་ལྟ་བུར་ནོར་བར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཡིད་ ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་བར་དུ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེ་ལོང་གི་ནང་གི་གཟུགས་བརྙན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་དབང་གིས་མེ་ལོང་གི་ནང་དུའང་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ད་ལྟར་གྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་ཚེ་སྔ་མའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣང་ བས་ན་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའོ།།ཡང་གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་མིག་ཡོར་ལྟ་བུ་སྟེ། མིག་ཡོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐབས་འདིར་གྲིབ་མ་ལ་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གདུགས་དང་ལུས་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་གྲིབ་མ་བྱུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གྲིབ་ མ་ཡིན་ཏེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལས་ནི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་སྣང་ཞིང་འབྱུང་བས་ན་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་མིག་ཡོར་ལྟ་བུའོ། །བཤད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྲག་ཅ་ཡང་སྒྲའི་རང་ བཞིན་དུ་མེད་མོད་ཀྱི་རྣ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཞིང་རྣ་བས་མཉན་དུ་ཡོད་པ་དང་འདྲ་བར་ཇི་སྙེད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་རྣ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཞིང་རྣ་བས་མཉན་དུ་རུང་བའི་ཕྱིར་བྲག་ཅ་ལྟ་བུའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཆུ་ཟླའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆུ་དང་ས་པའི་ནང་དུ་ཟླ་བའི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་དང་འདྲ་བར་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་ཆུ་དང་ས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལས་མཐའ་དག་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྣང་བས་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུའོ། ། བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་འཛིན་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྤྲུལ་པ་གནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཡང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མི་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཚེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ལེན་ཅིང་འཛིན་ཀྱང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེ་བས་ན སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའོ།།ཤེས་བྱའི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཏེ། ཆོས་གང་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས། ཆོས་གང་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཡིན་པ་བརྟགས་ པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

其中，从眼处乃至意处的内六处如幻术，为什么呢？就像幻化的大象和眼等虽无我、众生、命，却显现为我、众生、命一样，内六处虽无我、众生、命，却显现为我、众生、命，所以如幻术。
从色至法的外六处如梦境，为什么呢？就像梦中所现的色、声、女人、男人等虽显现为识的所取境，却并不存在，同样，现在实际显现的色声等虽显现为识的对境，但并不存在，所以如梦境。
心和心所二者如阳焰，怎么说呢？就像阳焰虽无水却错误地显现为水一样，这些蓝色、黄色等事物虽不存在，却错误地执著为蓝色、黄色，所以如阳焰。
又从眼处乃至意处的内六处如影像，为什么呢？就像镜中影像虽不存在，但由色法的力量而显现在镜中一样，现在的内六处也是由前世业力而显现，所以如影像。
又从色至法的外六处如幻影，此处所说的幻影是指影子。怎么说呢？就像由伞和身体等的力量而产生影子一样，外六处也是内六处的影子，因为阿赖耶识产生眼等内六处，由此显现并产生外六处，所以外六处如幻影。
所说的一切法如回声，为什么呢？就像回声虽无声音的自性，却成为耳识的对境且可被耳识所闻，同样，如来所说的一切法虽不如所说那样存在，却成为耳识的对境且可被耳识所闻，所以如回声。
住于禅定的诸法如水月，为什么呢？就像月影显现在水和莲叶中一样，专一的禅定如水和莲叶，由此显现一切处和胜处，所以如水月。
有意识地受生如化身，为什么呢？就像化身从一处到另一处也不生贪嗔一样，菩萨为众生利益从一世到另一世受生，却不生贪嗔，所以如化身。
所知遍寻偈颂者，所知有二种：世间法和出世间法。何法是世间法，何法是出世间法，以两个偈颂来说明，这是其义。

།ཡང་དག་མིན་རྟོག་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་གང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པའི་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དག་མིན་ཡང་ཡང་དག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རྟོག་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ ན་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་རྟོག་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེའི་ཚེ་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་ཡོད་པས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་ པར་བྱ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་དེའི་རྒྱུ་ལྟ་བུར་གནས་པས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་མི་རྟོག་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ལ་ གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་མེད་པས་ན་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟོག་མིན་མི་རྟོག་པ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟོག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པའི་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་ འཛིན་པ་ལྟ་བུར་རྟོག་པ་མེད་པས་ན་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྟོགས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དམིགས་པས་ན་གཟུང་འཛིན་དུ་རྟོག་པ་མེད་དོ། །མི་རྟོག་པ་ཡང་མ་ ཡིན་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུར་རྟོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བཞི་པོ་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་དེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་དེ་ཙམ་ལས་ལྷག་པ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་ཚེ་གསུམ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར། ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བརྟག་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བརྟག་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་བཙལ་ བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རང་གི་ཁམས་ལས་གཉིས་སུ་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་ས་བོན་དང་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ནི་འུ་རང་གི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །གཟུང་ འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་ལས་གཟུང་བར་ཡང་སྣང་འཛིན་པར་ཡང་སྣང་བས་ན་གཉིས་སུ་སྣང་བའོ།།མ་རིག་ཉོན་མོངས་ལྷན་ཅིག་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་བའི་དུས་ན་མ་རིག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་ཞིང་ སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཇུག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ལས་འཁོར་བར་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཉིད་དོ། །ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ དྲུག་ལ་བྱ་བའམ།འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་བསྙེམས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་བསྙེམས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་ལ་བྱའོ།

关于'非真实分别'，非真实的遍计即是不随顺于法界和无分别智获得的分别，从欲界乃至有顶以下众生的所取能取分别称为非真实分别。
关于'非真实亦非非真实'，既非真实又非非真实的分别，是指从凡夫时期听闻正法、思维等开始，直至世间胜法位以下的分别，因为此时有所取能取分别，故称非真实。由于随顺法界和出世间智的证悟，并作为其因而住，故称非非真实。
关于'无分别'，无分别是指法界真如和出世间智无分别智，为什么呢？因为这二者无有所取能取等分别，故称无分别。
关于'非分别非无分别'，既非分别又非无分别是指从无分别后所得的清净世间智，因为该智慧中无有如所取能取般的分别，故称无分别。为什么呢？因为无分别智证悟法界，而清净世间智缘于无分别智，故无所取能取分别。非无分别是因为对诸法的自相共相，于一切法如幻如阳焰般有分别故。
'说为一切所知'，此四者皆是所知境，所说所知也仅此而无过多。
这应知为非真实。关于'遍寻求杂染与清净二颂'，烦恼、业和生三者是杂染，如何成为杂染？探究杂染的性相即是寻求杂染。圣道和涅槃是清净，如何探究清净的性相即是遍寻求清净，以二颂说明对这二者的寻求，此为其义。
关于'从自界现为二相'，界、种子和因是同义，阿赖耶识具有所取能取习气即称为自界。从所取能取习气中显现为所取和能取，故称现为二相。
关于'无明烦恼同时转'，不仅显现为所取能取，而且在所取能取显现时，无明和烦恼同时生起并显现，此为其义。'转'字的含义是从如是显现而生于轮回的意思。其中无明即是无明本身。烦恼之词指贪、嗔、慢、无明、见、疑六种烦恼，或指贪、嗔、慢、无明、萨迦耶见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见、疑十种烦恼。

། འདིར་ཉོན་མོངས་པ་སྨོས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་དངོས་སུམ་སྨོས་ཀྱང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྨོས་པ་ལྟ་བུར་བསྟན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་དང་། བཅུའི་ནང་དུ་མ་རིག་པ་ཡང་འདུས་མོད་ཀྱི་མ་རིག་པ་བཀར་ཏེ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་སྨོས་པ་ནི་ཉོན་མོངས པ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྨོངས་པ་མེད་པ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྐྱེ་རྨོངས་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པ་ན་མ་ རིག་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྟོག་པ་འབྱུང་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་ཁམས་ལས་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལ་རྟོག་པ་བསྟན་ཏོ། །མ་རིག་ཉོན་མོངས་ལྷན་ཅིག་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བས་ནི་ཉོན་ མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལ་རྟོག་པ་བསྟན་ཏོ།།རྫས་གཉིས་དག་ནི་རྣམ་པར་སྤངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་སྣང་ཡང་རྫས་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། གཟུང་བའི་རང་བཞིན་ཡང་མེད་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཤེས་ན་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གོང་དུ་ཆོས་ཀྱི་དམིགས་པ་ཐོབ་པ་བཤད་པ་ཉིད་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ནས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་བྱེད་པ་ནས་ བརྩམས་ཏེ།མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ལས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པ་ནི་དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དམིགས་པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་གིས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རང་གི་ཁམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་ པའི་ལས་བསྟན་ཏེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་གི་ཁམས་དང་རྒྱུའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་མངོན་པའི་ཆོས་བསྡུ་བ་ལས་ ཀྱང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཁམས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གནས་པ་ནི་མིང་གི་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་གནས་པ་སྟེ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སྤངས་ནས། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གཉིས་སུ་ མེད་པར་གནས་པ་ནི་མིང་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྙེད་ནས་མིང་ལ་གནས་པར་གཞག་གོ། །རྣལ་འབྱོར་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ནི་གོམས་པར་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྙེད་ནས་ས་གཉིས་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་བསྒོམ་ པའི་ལམ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ལ་བསྒོམ་པའམ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་གཉིས་མེད་སྣང་འཇུག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་ དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཏེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་གྱུར་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ནི་གཉིས་མེད་སྣང་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེས་ན་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འཐོབ་སྟེ། དེ་ཕན་ཆད་ནམས་ཀྱང་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །དཔེར་ན་ ཅི་དང་འདྲ་ཞེ་ན།དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མདའ་དང་པགས་པ་བཞིན་དུའོ།

此处说到烦恼，也如同说到随烦恼和实际说到随烦恼中的愤怒、怨恨等。虽然在六烦恼和十烦恼中也包含无明，但是将无明单独列出来说明，是为了显示它对一切烦恼都有支配作用，因为没有愚痴就不会生起烦恼，烦恼是从愚痴中产生的。
关于'分别念头生起'，当对色声等所取能取产生分别时，与无明、烦恼、随烦恼一起生起分别念头，这就叫做分别念头生起。'从自界中显现为二'说的是对所知障的分别。'无明烦恼同时行'说的是对烦恼障的分别。
关于'断除二实'，虽然显现为所取能取，但实际上已断除二实，意思是所取的自性不存在，能取的自性也不存在。如此了知就是完全寻求烦恼的特征。
关于'获得殊胜所缘'，指的是前面所说获得法的所缘，从凡夫时期开始听闻、思维，乃至加行道胜法位以下，了知一切法都是从心所生，这叫做获得殊胜所缘，意思是获得殊胜所缘的补特伽罗。
'从自界'是说明获得初地的行为，即分别智慧的自性界和因法界真如。法界是一切佛法生起的因，所以称为界。因此《辨中边论》和《对法集论》中也说：'因为是声闻、缘觉和佛陀一切法生起的因，所以称为界'。
安住是指安住于四蕴名中，舍弃所取能取二者后，安住于法界自性的无二性中，这叫做安住于名。获得无分别智慧的实义后，安立为安住于名。
关于'为瑜伽'，瑜伽是指修习，在初地获得无分别智慧后，从二地到十地以下的修道中，修习那个无分别智慧，或修习止观双运，这叫做瑜伽行者。
关于'彼即无二相现入'，到了佛地时转依后，那个无分别心离开了无分别而成为无分别，现证无二，这叫做无二相现入。因此获得心解脱和慧解脱，从此永远不再趣入二相显现。
如果问像什么比喻，为了说明比喻：如同箭和皮革。

།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མདའ་མེས་བསྲེགས་ན་དྲོད་ལ་བབ་པར་བྱས་ཏེ། དྲང་པོར་བསྲང་བ་དེ་ནམས་ཀྱང་ཕྱིས་ཡོན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། པགས་པ་ཁེངས་པ། ཆུ་དང་མར་ལ་སོགས་པས་བསྐུས་ནས་རྩིས་ ཞེན་པར་བྱས་ཏེ།འཇམ་པོར་བྱས་ན་ཕྱིས་ཁེངས་ཤིང་རྩུབ་པོར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཞི་གནས་ནི་ཆུ་དང་སྣུམ་ལྟ་བུ། སྔོན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྟོགས་པས་སེམས་རྩུབ་པོར་བྱས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་ཞི་གནས་ཆུ་དང་སྣུམ་ལྟ་བུར་བསྒོམ་པས་སེམས་ གཉེན་པོར་བྱས་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་ན་སླར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྟོག་པ་ལ་ཞུགས་ན་སེམས་ཁེངས་པ་དང་རྩུབ་པོ་རྣམས་སུ་ནམས་ཀྱང་མི་འགྱུར་རོ། །སྔོན་ལས་དང་པོའི་ཚེ་ན་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་ངན་ པས་ལྟ་བ་ཡོན་པོར་བྱས་པ་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་མེས་ལྟ་བ་ངན་པ་བསལ་ཏེ།ལྟ་བ་དྲང་པོར་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པ་ན་དེ་ཕན་ཆད་ནམས་ཀྱང་ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ མཚན་ཉིད་དེ་ལྟར་བཙལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་སྒྲས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་སྟེ། ཙམ་གྱི་སྒྲས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། ཕྱིའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འགོག་གོ། །སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཞེས་བྱ་བས་སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་ཕྱིའི་ཡུལ་རྣམས་མེད་ཀྱང་མེད་པར་འདོད་དོ། །འདིའི སྐབས་སུ་དེ་གཉི་ག་ལ་བྱ་བར་འདོད་དོ།།ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཕྱིའི་ཆོས་མེད་དོ་ཞེས་བརྟག་ཅིང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ནི་གཉིས་སུ་རབ་ཏུ་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།སེམས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཀུན་གཞི་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་སེམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་སེམས་ཉིད་གཟུང་འཛིན་ དུ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི།དེ་ལས་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་། གཟུང་འཛིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སེམས་ལས་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་ པའི་ཆོས་ཀྱང་སེམས་ཉིད་ལ་སྣང་བར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དད་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཉིད་ལ་སྣང་བར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་དགེ་ཆོས་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ ཉིད་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱང་སེམས་ལ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་སེམས་མ་གཏོགས་པ་ལོགས་ཤིག་ན་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལྟ་བུར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ ཉིད་དུ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་འདོད་དོ།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ་གཉིས་པ་ལྟར་ན་ནི་སེམས་ཉིད་ལས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྟ་བུར་སྣང་གི་སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པར་མི་འདོད་ དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སྣང་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་གཞི་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་སྟེ། འདོད་ཆགས་སུ་སྣང་བ་དང་། གཏི་མུག་ཏུ་སྣང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་དུ་སྣང་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་སུ་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所谓'如是'，譬如箭被火烧热后使其笔直，之后也会变弯曲；皮革变硬后，用水和油等涂抹使其柔软，之后也不会变硬和粗糙。同样，止观如水和油，以前由于贪欲、嗔恨等非如理作意而使心变得粗糙，在修行道中以止观如水和油般修习，使心调柔，在佛地获得心解脱后，即使再入非如理作意分别，心也永远不会变得僵硬粗糙。
以前在初学时由于有无、常无常等邪见使见解歪曲，在修行道时以修习胜观之火除去邪见，使见解正直，在佛地获得慧解脱后，此后永远不会再入邪见。这是其义。
如是寻求清净相之义。关于'遍寻唯识有二偈'，'唯识'一词也包含心所，'唯'字表明仅有心所，否定外在色等形色的存在。某些唯识论者认为'唯识'仅指心，除心之外无心所法和外境。此处认为两者皆可。
三界一切唯是心和心所，无外法，以两偈说明应当如是观察了知之义。
关于'心现二相'，'心'字指阿赖耶等识和心所，即心和心所显现为所取能取二相而已，离心别无他物之义。或者说心本身显现为所取能取，除此之外无心所和所取能取之义。
关于'如是贪等相亦尔'，如同所取能取从心显现一样，贪等烦恼法也显现于心之义。
关于'信等相现'，信等善法也显现于心之义。
关于'无烦恼善法'，贪等烦恼和信等善法仅显现于心，除心之外无如所缘境般存在之义。
相应心所相中并非无心所。按第二种唯识说法，烦恼和善等似心所显现于心，但不承认离心有心所之义。
关于'心现种种相'，阿赖耶显现种种相，显现为贪、痴、嗔及不善、无记法之义。

། སྣ་ཚོགས་པ་ཡི་རྣམ་པར་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཉིད་དུས་གཅིག་ཏུ་དད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྟ་བུར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྣང་བ་དངོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པར སྣང་བ་དང་།དད་པ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཡང་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་པས་ན་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་དངོས་པོར་ནི་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ ཕྱིར།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཡོད་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་ན་གཞན་དབང་དེ་ལ་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའམ། སྣང་བ་ཙམ་དེ་ལ་སྣང་ཡང་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྒྱད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྟག་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བརྒྱད་ ཀྱིས་སྟོན་ཏེ།།ཆོས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མདོར་ན་མཚོན་བྱ་དང་མཚན་ཉིད་དང་མཚོན་བྱེད་དང་གསུམ་མོ། །གཅིག་གིས་ནི་མདོར་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་མས་ནི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིགས་བཅད་བརྒྱད་ལས་ཚིགས་བཅད་དང་པོས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་ བཅད་ལྷག་མ་བདུན་གྱིས་ནི་མདོར་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་ཞིབ་དུ་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཚོན་བྱ་དང་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། །མཚོན་བྱེད་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་ཕྱིར། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། མཚོན་ཆ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་དང་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དང་།སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཏེ་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་གཞི་ཡིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན ཉིད་དོ།།མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། གཞི་དང་། འཇོག་པ་དང་། སྣང་བ་དང་། མེ་ལོང་དང་། གནས་སོ། །དེ་གསུམ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ན་ནི་མཐའ་ཡས་ཏེ་མདོ་ཙམ་དུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་གཞག་གོ། །དེ་ལ་མཚོན་བྱ་དང་། མཚན་ཉིད་གཉིས་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལྟ་བུའོ། །མཚོན་བྱེད་ ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།དེ་བས་ན་འོག་ནས་ཀྱང་མཚོན་བྱ་དང་མཚན་ཉིད་གཉིས་མཚོན་པར་བྱེད་ཅིང་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ན་མཚོན་བྱེད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །མཚོན་བྱ་དང་མཚན་ཉིད་དང་མཚོན་བྱེད་གསུམ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེ་ན། དེ་གསུམ་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །མཚོན་བྱ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་གང་ལྟ་བར་བཅས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། གཟུགས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་འདི་རྣམ་པ་ གཉིས་སུ་སྣང་སྟེ།གཟུང་བར་སྣང་བ་དང་། འཛིན་པར་སྣང་བའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ནི་གཟུང་བར་སྣང་བ་སྟེ། དེས་ནི་གཟུགས་བསྟན་ཏོ། །འཛིན་པར་སྣང་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཏུ་སྣང་སྟེ། དེས་ ནི་སེམས་བསྟན་ཏོ།།ལྟ་བར་བཅས་ཞེས་བྱ་བའི་ལྟ་བའི་སྒྲས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེ་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ནི་གསལ་ཞིང་རྒོད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་ བའི་ཆོས་བསྟན་ཏོ།།དེའི་གནས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་བསྟན་ཏེ། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་སེམས་དང་གཟུགས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ལས་བྱུང་བས་ན་དེའི་གནས་ཞེས་བྱའོ།

关于'种种相状转起'，意思是心在同一时间显现为信心、精进、智慧和禅定等禅定相似的状态。
关于'显现实有'，意思是心显现为贪欲等和信心等，仅仅是显现而存在，所以说是仅有显现的实有。
关于'无实有'，意思是虽然仅有显现，但贪欲和信心等的自性并不存在，所以说是无实有。
因此，关于'于彼非法'，意思是如此贪欲等和信心等仅有显现而无实有，所以依他起性中这些法的自性是不存在的，或者说虽然在仅有显现中显现，但法的自性是不存在的。
关于'遍求诸相有八颂'，意思是为了考察有为法和无为法的相，以及有漏法和无漏法的相是什么，用八个偈颂来说明。这些法的相略说有三种：所相、能相和现相。
关于'一为略说余广说'，意思是在八个偈颂中，第一个偈颂略说诸法的相，其余七个偈颂详细解释略说的内容。
关于'所相及能相，现相分别中，为利诸有情，诸佛广宣说'，所相有五种：色、心、心所、心不相应行和无为法，这是三相的基础。能相有三种：遍计所执相、依他起相和圆成实相。现相有五种：基、安立、显现、镜像和住处。这三者若细分则无量，略说则立为三种。其中所相和能相如同所知境，现相如同能知智，因此下文也说现相能显示和了知所相和能相，所以称为现相。为什么要说所相、能相和现相这三者呢？是为了利益众生，佛陀才作此宣说。
为了说明所相，说'心及有见等'。心字表示识和色。为什么呢？因为此心显现为二种：所取显现和能取显现。其中，如五根和五境的显现是所取显现，由此表示色法。能取显现是从眼识到意识的六识显现，由此表示心法。
'有见'一词中的'见'字是指心所法，为什么称心所法为见呢？因为一切心所法都具有明显活跃的自性，所以称为见，这表示了心所法。
关于'彼处'，表示心不相应行，因为心不相应行是从心、色和心所的状态中产生的，所以称为'彼处'。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ནམ་གཟུགས་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་འདུས་ནས་བསྒྲིབས་ཏེ།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འགོག་པའི་གཟུགས་ལས་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་སྐྱེས་པ་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྐྲ་དཀར་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་རྒ་བ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་གསུམ་གྱི་གནས་ལ་འདུ་བྱེད་སེམས་དང་མི་ལྡན་པར་གདགས་པར་ཟད་དོ། །མི་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་འགྱུར་བ་ནི་འདུས་མ་བྱས་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། མ་བརྟགས་པར་འགོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་ལ་ཅིའི་ ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།རྣམ་པར་རིག་པ་འདི་ལས་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པའི་འདུས་མ་བྱས་སུ་སྣང་ལ། སེམས་ལ་སྣང་བའི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པས་ན་འདུས་མ་བྱས་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་མདོར་ན་མཚོན་བྱ་ཡིན། ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ཙམ་དུ་ན་གཟུགས་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་། སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལྔ་ནི་མཚོན་བྱ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྔ་པོ་དེའི་མཚན་ཉིད་རེ་རེ་ནས་ཕྱེ་ནས་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལྔ་པོ དེ་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་གནས་དང་།རྟེན་ཡིན་པས་ན་མཚོན་བྱ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྨྲ་དོན་ཇི་བཞིན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། གཞན་དབང་གི་ མཚན་ཉིད་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་སྨྲ་བའོ། །བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ནི་དོན་ཏོ། །ཇི་བཞིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཏེ། འདི་ནི་བུམ་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་འདི་ནི་སྣམ་ བུ་མ་ཡིན་པ་དང་།འདི་ནི་སྔོན་པོ་ཉིད་ཡིན་གྱི་སེར་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་རྟོག་པའོ། །མཚན་མའི་འདུ་ཤེས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་དང་སེར་པོ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡུལ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འདུ་ཤེས་འཇུག་པའོ། །དོན་དུ་ན་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པ་ རྣམས་སྣམ་བུ་དང་བུམ་པ་དང་།སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདི་ནི་བུམ་པ་འདི་ནི་སྣམ་བུ་ཞེས་རྟོག་པ་དང་། རྟོག་པ་དེའི་ཡུལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །དེའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨྲ་དོན་ཇི་བཞིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དེ་ཞེས་རྟོག་སྟེ། དེའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་རླན་པ་ཡང་ནམ་ཞིག་ན་སྨྲ་དོན་ཇི་བཞིན་གྱི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་བག་ཆགས་ལ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་ལས ཀྱང་ནི་དོན་སྣང་བ།།ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བག་ཆགས་ལས་ནམ་ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པ་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་སྐེ་དང་སྡེང་སྡེང་པོ་ལྟོ་ཟླུམ་པོ་འདི་ལ་མིང་དུ་བུམ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པར་ཡང་སེམས་ལས་བུམ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་ལ། བུམ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ནི་མི་ཤེས་ཀྱི་བུམ་པ་མཐོང་ན་ནི་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནོ་སྙམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་ན་ཡང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་པའོ། །དེ་ཚིགས་བཅད་དེའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ན། གང་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དང་། རྒྱུ་གང་ལས་ཀུན་དུ་རྟོག་པ གཉིས་ཀ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ།།གང་ཀུན་དུ་རྟོག་ཅེ་ན་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པས་འདི་བུམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པ་དང་། ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པས་བུམ་པ་མཐོང་བ་ན་འདི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེས་རྟོག་པའོ། །རྒྱུ་གང་ལས་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དེ་ནི་དེའི་བག་ཆགས་ལས་ཀུན་དུ་རྟོག་པའོ། ། སྨྲ་བ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་པའི་མཚན་མ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨྲ་བ་ནི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཞེས་བརྗོད་པའོ།

怎么说呢？当色法和心所三者和合而遮蔽时，心与心所的灭尽之色称为灭尽定；五蕴的生起称为生；色蕴变成白发等相状称为老。如是，这三种情况下的心不相应行法仅仅是假立的。
所谓'不变'，是指无为法，即虚空、择灭、非择灭和真如。为什么说无为法是不变的呢？因为在这种认识中，虚空等无为法显现，而在心中显现的虚空等没有生灭的相状变化，所以说无为法是不变的。
'这是略说所表，差别无量'，简要来说，色法、心、心所法、心不相应行和无为法这五种是所表，这五种的相状若一一分别则无量无数，故说无量。这五种是三种相状的所依，故称为所表。
为了说明相状，说'言说对应的想之相'等。其中相状有三种：遍计所执相、依他起相和圆成实相。遍计所执相也有三种：说瓶子和毛毯是言说，瓶子和毛毯是对象，如实的想是心所法，即分别'这是瓶子而不是毛毯'，'这是蓝色而不是黄色'。
想的对象是瓶子、毛毯、黄色、蓝色等，即想所依托的对象。实际上，善于言说的人对毛毯和瓶子等分别'这是瓶子这是毛毯'，以及这种分别的对象瓶子和毛毯等称为遍计所执相，这是第一种遍计所执相。
'其习气'是指言说对应想之相的习气，这些习气熏染在阿赖耶识中，将来会成为言说对应想生起的因，所以习气也称为遍计所执相，这是第二种遍计所执相。
'从彼又现境，遍计所执相'，是说从习气中，即使是不善于言说的婴儿，虽然没有'这个圆腹的陶器叫做瓶子'这样如实言说的想，但心中也会显现如瓶子般的影像，虽然不知道就是瓶子，但看到瓶子时会想'这是什么'，这也是遍计所执相。这是第三种遍计所执相。
这个偈颂的含义简要来说，是说能遍计和遍计所从的因两者都是遍计所执相。什么是能遍计？善于言说的人分别'这是瓶子'，不善于言说的人看到瓶子时分别'这是什么'。从什么因遍计？是从其习气中遍计。'言说对应的想之相'中，言说是指说瓶子和毛毯等。

།ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་ནི་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གི་དོན་ནི་ལྟོ་ཟླུམ་པོ་སྐེ་སྡེང་སྡེང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མིང་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་པར་ཤེས་ཤིང་རྟོག་སྟེ། དེའི་མཚན་མ་ནི་འདུ་ཤེས དེའི་ཡུལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།འདི་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །སྨྲ་བ་དེ་ཡི་བག་ཆགས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨྲ་བའི་ས་བོན་ཀུན་གཞི་ལ་བསགས་ཏེ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ནམ་ཞིག་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཀུན་ བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།བག་ཆགས་དེ་ལས་དོན་གང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨྲ་བའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་བསགས་པ་དེ་ལས་ཐ་སྙད་མི་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལས།བུམ་པའི་སྒྲ་ནི་ལྟོ་དང་ཟླུམ་པོ་ལ་བྱའོ་ཞེས་བུམ་པའི་མིང་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་བྱིས་པ་ཤེད་མ་བྱེ་བ་རྣམས་ནི་ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །སྨྲ་བ་ཇི་བཞིན་པའི་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་མེད་པར་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པ་རྣམས་ ལ་བུམ་པ་མཐོང་བ་ན་འདི་ནི་བུམ་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མེད་པར་ཡང་བུམ་པ་མཐོང་བ་ནའང་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པས་ཡང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པའི་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨྲ་བ་ཇི་ བཞིན་པའི་དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འཆད་དེ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པར་བརྗོད་པའི་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུའི་དངོས་པོ་མཐོང་ནས་འདི་ནི་བུམ་པ་ཡིན་གྱི་སྣམ་བུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སྨྲ་བ་ཇི་བཞིན་པའི་ དོན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་དེའི་མཚན་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་གི་ཡུལ་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་། སེར་པོ་དང་། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་བག་ཆགས་ལས་གང་ ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དེ་གཉི་ག་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྒྱུ་བག་ཆགས་ལ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་སྣང་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། གང་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བུམ་པའོ་ཞེས་བཏགས་པ་དང་། ཐ་སྙད་ལ་མི་མཁས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་བུམ་པ་མཐོང་བ་འདི་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་ཡང་ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཟུང་འཛིན་དུ་རྟོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་བག་ཆགས་དང་། ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་དང་གཉི་ག་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ བསྟན་པ་ནི།མིང་བཞིན་དུ་ནི་དོན་རྣམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་བཞིན་མིང་ནི་རབ་ཏུ་སྣང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཇི་ལྟར་གཞག་པ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུའི་མིང་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི། དོན་བཞིན་མིང་ནི་རབ་ཏུ་སྣང་། །ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ཡང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་དག་མ་ཡིན་རྟོག་པའི་རྒྱུ། །ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི མཚན་ཉིད་དོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་མིང་གི་སྒོ་ནས་དོན་ཡོད་པར་རྟོག་པ་ན་ནི་མིང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ནམ་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་མིང་ཡོད་པར་རྟོག་ན་ནི་དོན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་མིང་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དང་། དོན་ཡོད་པར་རྟོག་པ་ནི་ཀུན་ བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མིང་དང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ནི་མིང་དང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མིང་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་པའི་དོན་སྟོན་ཏོ།

如实的义想即是瓶子这个名称的含义是圆腹长颈，知道并思维名与义的关联，其相是想，其境是瓶子和毛毯等，这是遍计相的一种。
关于'彼言说习气'，言说的种子积存于阿赖耶识中，由于它是分别的因，所以称为遍计，这是遍计相的第二种。
关于'从彼习气义何'，从积存于阿赖耶识中的言说习气，对于不善言说者显现为瓶子和毛毯等，也称为遍计，这是其义。
关于'于诸不善言说者'，不了知瓶子之声用于腹部和圆形等，不知瓶子的名义关联的愚童未开化者，称为不善言说者。
关于'无如言义想亦现'，对于不善言说者，见到瓶子时，虽无'此即是瓶非他物'的言说，但见到瓶子时也会思维这是什么，这也是遍计相，此为其义。
关于'其中如所说义想是心所'，解释如实义想之义，见到所说的瓶子和毛毯等事物后，思维此是瓶子非毛毯，这是心所法，如此思维即是心所法中的如实义想。
关于'彼所缘即是彼相'，彼等心所的境界是瓶子、毛毯、黄色、蓝色等，称为彼相，此为其义。
关于'如是因习气所遍计彼二皆许为遍计相'，因习气也称为遍计，因为它是遍计法显现的因，凡是善言说者施设为瓶子，以及不善言说者见到瓶子时思维这是什么，也称为遍计，因为有能取所取的分别，如是因习气和遍计二者都称为遍计。
又说遍计的其他异名，关于'如名诸义及'等，如同说瓶子和毛毯等名称那样，瓶子和毛毯等义也如是存在的思维，是遍计相，此为其义。
关于'如义名现'，如同安立瓶子和毛毯等义那样，瓶子和毛毯的名称也存在的思维，即是'如义名现'，这也是遍计相，此为其义。
关于'非真分别因，遍计相'，当从名字方面思维义存在时，名是非真实分别的因；当从义的方面思维名存在时，义是非真实分别的因，如是思维名存在和思维义存在即是遍计相，此为其义。
关于'名义如实了知即是名义如实'，说明名义如实的含义。

།མིང་ཇི་བཞིན་པར་དོན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་མིང་ཇི་བཞིན་པ་དང་། དོན་ཇི་འདྲ་བར་མིང་ཡང་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་ འཛིན་པ་ནི་དོན་ཅི་བཞིན་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དང་མིང་དུ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་ནི་མིང་དོན་ཇི་བཞིན་པར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་མིང་ཡང་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དང་། མིང་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་དོན་ཡང་དེ་ལྟར་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་མིང་དང་དོན་ བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ནི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་མདོར་ན་འདི་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། ཡང་ན་ནི་མིང་ཡོད་པར་རྟོག་མིང་ནི་དོན་ཡོད་པར་རྟོག་པ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་རྟོག་ན་ཡང་དག་པ་ གཉིས་ལ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དེ་ལས་གཞན་དུ་བརྟག་ཏུ་མེད་པས་ན་མིང་དང་དོན་གཉིས་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་གསུམ་རྣམ་གསུམ་སྣང་བ་ནི། །གཟུང་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ ཀུན་རྟོག་ནི།།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྣང་བ་དང་། ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྣང་བ་ནི་རྣམ་གསུམ་རྣམ་གསུམ་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་གསུམ་དུ་སྣང་བ་ནི་གནས་སུ་སྣང་བ་དང་། དོན་དུ་སྣང་བ་དང་། ལུས་སུ་སྣང་བའོ། །གནས་སུ་སྣང་ བ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣོད་ལྟ་བུར་སྣང་བ་སྟེ།ས་གཞི་ཆེན་པོར་སྣང་བའོ། །དོན་དུ་སྣང་བ་ནི་གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཡུལ་དྲུག་ཏུ་སྣང་བའོ། །ལུས་སུ་སྣང་བ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོ་དྲུག་ཏུ་སྣང་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང་། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གནས་འདྲ་བ། །སེམས་ཙམ་དུ་ནི་ངས་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྣང་བ་ནི་ཡིད་དུ་སྣང་བ་དང་། འཛིན་པར་སྣང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པར་སྣང་བའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ། གང་ཉོན་མོངས་པའི་གཞི དང་རྟག་ཏུ་ལྡན་པས་ཀུན་གཞི་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་པར་བྱེད་པའོ།།འཛིན་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་ལ་བྱ་སྟེ། སོ་སོའི་ཡུལ་འཛིན་ཅིང་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོག་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་སྔོན་པོ་ཡིན་གྱི་སེར་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གནས་དང་དོན་དང་ལུས་སྣང་བ་ནི་གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཡིད་དང་འཛིན་པ་དང་རྟོག་པར་སྣང་བ་ནི་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་དེ་ལྟར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་ རྟོག་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འཁོར་བ་དང་བཅས་པ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་མེད་དང་དངོས་པོ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་པས་དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་ པ་ལས་ཀྱང་།གཉིས་པོ་དེ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ན་ཡོད། །ཅེས་བཤད་དོ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་མཉམ་པ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་གཟུང་འཛིན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དེ་ན་གནས་ལ། གཟུང་འཛིན་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ དེ་ན་གནས་པས་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དབུས་དང་མཐའ་ལས་ཀྱང་། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ན་ཡོད། །དེ་ན་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །ཞེས་བཤད་དོ།

如同名称那样执著其义也是如此的是'如名'，如同义那样执著名称也是如此的是'如义'。
显现为义和名是显现为如名如义，即如瓶等义存在那样名也如此存在的分别，以及如名存在那样义也如此存在的分别，称为显现如名和义。
遍计所执相仅仅是如此了知，即'这是义'。遍计的法简而言之仅此而已，或者是执著名存在，或者是执著名是义存在，凡夫们分别时也仅仅是对这两者的分别而已，除此之外无可分别，因此称为名和义二者的遍计相的意思。
为了显示依他起相而说：'三种三种显现，是所取能取相，非真实分别，是依他起相。'三种显现和又三种显现称为'三种三种显现'。其中三种显现是：显现为处所、显现为对境、显现为身。显现为处所是阿赖耶识显现如器，显现为大地。显现为对境是显现为从色到法的六境。显现为身是显现为从眼根到意根的六根。因此《楞伽经》中也说：'身及受用处，我说唯是心。'
又三种显现是：显现为意、显现为执取、显现为分别。其中意是指染污意，即由于恒时具有烦恼之基而缘阿赖耶为我。执取是指从眼识到身识的五识聚，因为执取缘取各自对境故称为执取。分别是指意识，因为它能断定'这是蓝色不是黄色'。
其中显现为处所、对境和身是所取相。显现为意、执取和分别是能取相，如是非真实遍计所取能取，即阿赖耶识及其眷属称为依他起相。
为显示圆成实相而说：'无事及有事'等。法界空性真如相称为圆成实。在圆成实中无有所取能取之事，故称无事。不是没有远离所取能取的空性，故称有事。因此《辨中边论》中也说：'二者于此无，于此有空性。'
'事无事平等'者，空性之事存在而所取能取之事不存在于此，所取能取之事不存在而空性存在于此，故称事与无事平等。《辨中边论》中也说：'于此中有空，于空复有此。'

།མདོ་སྡེ་རྒྱན་འདི་ཉིད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐབས་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་ལས་ཀྱང་། གང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ གཉིས་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཡོད་པའི་མཆོག་སྟེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །མ་ཞི་བ་དང་ཞི་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་འདྲེས་པས་ན་མ་ཞི་བའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་ཞི་བའོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡོངས་གྲུབ་མཚན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་དེ་གཟུང་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མདོར་ན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད་དེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ། དངོས་པོ་མེད་དང་དངོས་པོ་ཡོད། །དངོས་དང་དངོས་མེད་མཉམ་པ་ཉིད། །ཅེས བྱ་བས་རང་གི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།མ་ཞི་བ་དང་ཞི་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བས། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ། མ་ཞི་བས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་ཞི་བས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་ བས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་མཚོན་བྱེད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གཞི་དང་གཞག་པ་དང་མེ་ལོང་དང་སྣང་བ་དང་གནས་སོ། །དེ་ལ། རྒྱུ་མཐུན་ཆོས་ལ་དམིགས་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞི་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་བཤད་པའི་ཆོས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའོ། །ཚུལ་ བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞག་པ་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་གཞི་དང་རིགས་རྣམ་པ་གསུམ་པ་དང་རྣམ་པ་བཞིས་དྲོད་ཀྱི་ཚེ་ན་ནི་མིང་རྣམ་པ་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད།རྩེ་མོའི་ཚེ་ན་ནི་དོན་རྣམས་སྒྱུ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་བཟོད་པའི་དུས་ན་ནི་གཟུང་བ་སྤངས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ན་ནི་ འཛིན་པ་སྤངས་པའི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པའི་བག་ཆགས་སེམས་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་ཁམས་ལ་གནས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་མེ་ལོང་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ལ་གནས་པ་སྟེ། ས་དང་པོའི་དུས་ ན་ཁམས་གསུམ་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོག་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་གོང་དུ་མིང་ལ་གནས་པར་བཤད་པ་ཉིད་ལ་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་ཁམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །གཟུང་འཛིན་སྤངས་པའི་མིང་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་གཉིས་ སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མེ་ལོང་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། མེ་ལོང་གི་ནང་དུ་གཟུགས་བརྙན་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བར་ཡེ་ཤེས་དེས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མེ་ལོང་ཞེས་བྱའོ། །ཡོད་མེད་དོན་དུ་མཐོང་ བའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། །སྣང་བ་ནི་ས་གཉིས་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་གང་གིས་ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་ཡང་ཡོད་པར་མཐོང་། མེད་པའི་ཆོས་ལ་མེད་པར་མཐོང་བ་ལ་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོད་ པར་མཐོང་།ཀུན་བརྟགས་ནི་མེད་པར་མཐོང་ངོ་། །གནས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གནས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པར་འཐོབ་སྟེ། གནས་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གོང་དུ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ཡུལ་དང་། དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་གནས་གྱུར་ན་ཡོན་ཏན་འདི་ ལྟ་བུ་དག་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུར་བལྟའོ།།དེ་ལ་གཞི་དང་གཞག་པ་དང་། །མེ་ལོང་དང་སྣང་བ་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དོ།

从此《经庄严论》的趣入佛陀方便之处也说道：'所谓无二取所取，即是存在之最胜，因为是圆成实相之故。'
关于'未寂与寂'，由于空性与暂时垢染相杂故为未寂。因本性光明清净之自性故为寂。
关于'无分别圆成相'，由于圆成实相远离能取所取一切戏论，故非诸寻思者之境，因此称为无分别，意为圆成实相如前所说。
总之，圆成实相分三种：自相、杂染相与清净相、无分别相。
其中'无事与有事，事与无事平等性'说明自相。'未寂与寂'说明杂染相与清净相，未寂说明杂染相，寂说明清净相。'无分别'说明无分别相。
现在解说能诠，即基、安立、明镜、显现与住。
关于'缘于顺因法'，基是缘于顺因法，即诸佛通达人法无我后所说之法——十二分教即称为顺因法。凡夫时于十二分教听闻、思维、修习即是缘于顺因法。
关于'如理作意'，安立即在加行道地基和三种种性及四种暖位时通达名非因，顶位时通达诸义如幻，忍位时断所取，世第一法位时断能取之如理作意称为安立，因为它在心中安置出世法证悟的习气。
关于'住于心界'，明镜即住于心界，初地时安住于三界唯心之见即称为住于心界。即前说住于名即是住于心界，心界即是空性。断除能取所取之名住于四蕴无二之相即称为住于心界。为何称为明镜？如同镜中现出影像般，此智慧如实通达一切所知故称为明镜。
关于'见有无义'，显现是指从二地至十地的出世间智慧，即以何智慧于有法见有，于无法见无即称为显现。其中依他起和圆成实见为有，遍计所执见为无。
住即安住于佛地获得转依，转依相亦如前转依处所说之境、根等转依时获得如是功德当如是了知。
其中基、安立、明镜与显现是因相。

།གནས་ནི་འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མདོར་ན་ཚིག་དེ་དག་གིས་ལམ་རྣམ་པ་ལྔ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། མཐོང་ བའི་ལམ་དང་།བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པས་ནི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་སྦྱོར་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཀྱི་ཁམས་ལ་གནས་པས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །ཡོད་མེད་ དོན་དུ་མཐོང་བས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།གནས་ཀྱིས་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ས་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པའི་རྟེན་དང་གཞིར་ གྱུར་པས་ན་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་རྒྱུ་འདྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་རྒྱུའོ། །གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དང་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པ་ དང་གཉིས་སུ་དོན་མི་མཐུན་པ་མེད་པས་ན་བཤད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་བཤད་པའི་དོན་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར། །འཕགས་རིགས་ཤིན་ཏུ་དྲི་མེད་པ། །མཚུངས་དང་ཁྱད་པར་འབྲི་དུབ་མེད། །ལྷག་ པ་མ་ཡིན་མཚན་ཉིད་འདོད།།ཅེས་སྨོས་ཏེ། ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་འཕགས་པའི་རིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པ་ན་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེའི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་ན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་ལ་མི་འདྲ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་ན་མཚུངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ལྔས་ཉན་ཐོས་དག་པས་འཕགས་པས་ན་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ཞེས བྱའོ།།ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཁྱད་པར་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འགྲིབ་པ་མེད་པས་ན་འབྲི་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ བྱང་བའི་ཕྱོགས་སྐྱེ་བ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ན་ལྷག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་། དམིགས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ཏེ། གཟུང་འཛིན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པས། རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་དག་པ་ཉན་ཐོས་པས་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་བག་ཆགས་ཕྲ་མོ་ཡང་མ་སྤངས་པས གང་གི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་ཀྱང་སྤྲེའུ་མཆོངས་བྱེད་དང་།སྔོན་སྨད་འཚོང་མ་བྱེད་པ་ལས་ཕྱིས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་ལྷུང་བཟེད་ཀྱིས་ངོས་ལ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཕྲ་མོའི་ཡང་ཕྲ་མོ་སྤངས་པས་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ཁྱད་ཞུགས་པའོ། །སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཁྱད་པར་རྣམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་ས་གཞི་ཤེལ་དང་བེ+ེ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་སྟོན་མི་ནུས་ཀྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྦྱངས་པས་ཤེལ་དང་ བཻཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་སྟོན་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཁྱད་ཞུགས་སོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་ཁྱད་པར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མ་རྟོགས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐུ་ཙམ་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མེད་དོ།

住处是果的性相。简而言之，以这些词句显示五种道：资粮道、加行道、见道、修道和究竟道。其中，缘于随顺法显示资粮道。以如理作意显示加行道。以安住心界显示见道。以见有无义显示修道。以住处显示究竟道。
关于'五种性相的瑜伽地'，止观双运修持称为瑜伽，五法作为瑜伽修持的所依和基础，故称为瑜伽地。
关于'彼证悟之相似因'，佛陀证悟人法二无我是因。十二分教是果。证悟与十二分教所说二者意义无违，故说一切所说法为随顺法。
为说明佛地安住转为他义行故，说'由此成等性，极清净圣种，同与差别无，减无非增相'。无漏法界清净称为圣种，入无漏界时获得与诸佛身语意平等性，故称为成等性。
彼时断除烦恼障和所知障，故称无垢。声闻、独觉的解脱身无有差异，故称为同等。以五种殊胜超胜声闻故称为差别。
五种差别是：清净差别、遍净差别、法身差别、受用差别和事业差别。断除烦恼时法界无有减少，故称无减。生起清净分时法界无有增长，故称非增，意即无漏界具有如是性相。
或者，成等性时所缘和能缘二者成为等性，因为通达能取所取一切法空故。
关于'清净差别'，由清净俱生烦恼习气而超胜声闻。诸圣声闻未断微细习气，是故虽得阿罗汉果，仍有猴子跳跃般举止，及昔为妓女后得阿罗汉时仍观察钵盂边际等行为。如来则断除烦恼习气之微细习气，故清净超胜。
关于'由清净佛土故遍净差别'，声闻们未清净佛土故不能显现如水晶、琉璃等地基，如来清净佛土故能显现如水晶、琉璃等，因此遍净超胜。
关于'法身差别'，声闻们未通达法无我，仅有解脱身而无法身。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ ཀྱིས་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངའ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྙེད་པར་ཁྱད་པར་ཞུགས་སོ། །འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ རྫོགས་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པར་མི་ནུས་ཀྱི།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱེད་པས་ན་ ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཁྱད་ཞུགས་སོ།།དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་སྒྲུབ་པས་ན་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྣམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དག་གིས་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་གནས་པ་དང་། ཤི་འཕོ་བསྟན་པ་དང་། མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་ སོགས་པ་བསྟན་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་མི་ནུས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་ལྡན་ན་བཞུགས་པ་དང་།ལྷུམས་སུ་གཤེགས་པ་དང་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པས་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །དེས་ནི་མཚོན་བྱ་དང་མཚན་ཉིད་ རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣལ་འབྱོར་པའི་ཆོས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་མཚོན་བྱེད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་མཚོན་བྱེད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལྔ་པོ་དེས་མཚོན་བྱ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ན་མཚོན་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་ ཚོལ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཐབས་གང་ཇི་ལྟར་བྱས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བརྟགས་པ་ནི་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཙམ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་དོན་ལུས་ནི་སྣང་བ་དག་།ཤིན་ཏུ་གྱུར་པ་ཟག་མེད་པའི། །དབྱིངས་དང་ས་བོན་རབ་གྱུར་ཕྱིར། །དེ་ཡང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བོན་རབ་ ཏུ་གྱུར་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་རྐང་པ་གསུམ་གྱིས་འཇུག་ནས།འབྱུང་བར་སྔར་སྨོས་ལ་ཇེ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའམ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཀུན་གཞི་ལ་ས་བོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་གཞི་གཟུང་འཛིན་ གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཡང་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ཏེ།གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན། གནས་སུ་སྣང་བ་དང་། དོན་དུ་སྣང་བ་དང་། ལུས་སུ་སྣང་བའོ། །དེ་ལ་གནས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ས་གཞི་ཆེན་པོ་སྟེ། དེ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ངོམ་གྲོག་གམ་གཡང་ ས་ལ་སོགས་པ་ཐག་ཐུག་ཏུ་སྣང་གི་ཤེལ་དང་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་ས་གཞི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།དོན་ནི་གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཡུལ་དྲུག་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམས་གཞན་དུ་གྱུར་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ཀྱི་ཚེ་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བར་འགྱུར་ རོ།།ལུས་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོ་དྲུག་ལ་བྱ་སྟེ། དབང་པོ་དྲུག་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་དབང་པོ་གཅིག་གིས་ཀྱང་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གཉིས་འཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ལྟ་བུར་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་དེར་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱང་འཇུག་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་འཇུག་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་འཇུག་པས་ན་དེའང་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་གནས་ཞེས བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སུ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

如来们由于通达法无我而具有法身，因此在获得法身上有殊胜。在眷属的坛城中不间断地进入法的受用，故称为受用的殊胜。
声闻们无法以圆满受用身在菩萨眷属的坛城中不间断地进行大乘法的受用，而如来则能在菩萨眷属的坛城中不间断地进行大乘法的受用，因此在受用上有殊胜。
由于住于兜率天等处成办众生利益事业，故称为事业的殊胜。圣声闻们无法以化身住于兜率天宫、示现死亡、示现成佛等来成办众生利益，而如来们则能示现住于兜率天、入胎、成佛等各种化现，因此在事业上有殊胜。
由此能了知所表和能表。对于瑜伽士的这五法称为能表，为何称为能表？因为这五种智慧相能令了知五种所表和三种相，故称为能表。
关于寻求解脱有六偈。修习圣道后断除烦恼和痛苦而现证涅槃称为解脱。思维以何种方法能获得涅槃称为寻求解脱，仅对解脱以六偈来说明。
处、境、身等显现，极为清净无漏界，由种子转变故，彼亦遍行之处。对于'种子转变'等三句偈颂，从前面提到后来解释：烦恼障和所知障的习气，或执取和能取的习气的阿赖耶称为种子。
当阿赖耶离开能取所取的垢染而转依时，三种法也会转依。哪三种？处的显现、境的显现和身的显现。其中处是器世间大地，当其转依时，不再显现为沟壑或悬崖等低洼之处，而显现为水晶、琉璃等地基。
境是指从色法到法处的六境，这些转依后在佛地时显现为如意树等各种受用。身是指从眼根到意根的六根，六根转依后，一根也能行使一切根的作用，获得一百一十二种功德，显现如佛身。
如是三法转依的无漏界称为解脱，声闻、缘觉和菩萨都能趣入该解脱处，故称为遍行处。因为三乘一切补特伽罗都能趣入解脱处。

།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡིད་དང་ཤིན་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པ་ནི། །དབང་ཡང་རྣམ་པ་བཞིར་གྱུར་ཏེ། །མི་རྟོག་བཞི་དང་ཡེ་ཤེས་ ལས།།ཞེས་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཡིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་བཞི་དང་ལྡན་པ་རྟག་ཏུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ལ་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་གཟུགས་རེག་བྱ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་ལ་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་ནི་སྔོན་པོ་ཡིན་སེར་པོ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་བདུན་བཟློག་ནས་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་དབང་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་ཞིང་དབང་རྣམ་ པ་བཞི་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དབང་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། མི་རྟོག་པ་ལ་དབང་བ་དང་། ཞིང་ལ་དབང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། ལས་ལ་དབང་བ་སྟེ་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན། མི་རྟོག་པ་ལ་དབང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་ ཡིད་མ་དག་པའི་དུས་ན་ཡང་ཀུན་གཞི་ལ་དམིགས་ལ་དག་པ་ན་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་གོང་ནས་ཀྱང་། ཡིད་ཀྱང་གཞན་དུ་གྱུར་ནས་ནི། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །འབྱོར་པའི་རྗེས་འཇུག་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ དྲི་མ་མེད།།ཅེས་བཤད་དོ། །འཛིན་པ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ཞིང་ལ་དབང་བ་འཐོབ་སྟེ། ཅི་དགར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཤེལ་དང་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་དུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་གོང་ནས་ཀྱང་། དོན་བཅས་འཛིན་པ་གཞན་གྱུར་པས། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞིང་ཡང་ འདོད་བཞིན་དག་པ་དང་།།ལོངས་སྤྱོད་ཤིན་ཏུ་སྟོན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ཡེ་ཤེས་དང་ལས་གཉིས་ལ་དབང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་འཐོབ་བོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ལས་ལ་ ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པས་ལས་ལ་དབང་ཐོབ་བོ།།དེ་བས་ན་གོང་དུ་ཡང་། རྣམ་རྟོག་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། །འབྱོར་པ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཡེ་ཤེས་དང་ནི་ལས་ཀུན་ཀྱང་། །རྟག་ཏུ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བདུན་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ གནས་གྱུར་ན།དབང་གང་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ས་གང་ལ་དབང་གང་དང་ལྡན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་གཡོ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལ། དབང་ནི་རྣམ་པ་དེ་བཞི་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་བརྒྱད་པ་མི་གཡོ་བ་དང་། ས་དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ས་བཅུ་པ་ ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གསུམ་ལ་དབང་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཅིག་ལ་རྣམ་གཉིས་དེ་ལས་གཞན། །དབང་ནི་རེ་རེ་འདོད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་མི་གཡོ་བ་ལ་ནི་མི་རྟོག་པ་ལ་དབང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལ་དབང་བ་སྟེ། དབང་གཉིས་དང་ལྡན་པར་འདོད་ ལ།ས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་གཉིས་ལ་དབང་རེ་རེ་དང་ལྡན་པར་འདོད་དེ། ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ལ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བར་འདོད། ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་ནི་ལས་ལ་དབང་བར་འདོད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ས་བརྒྱད་ཀྱི་དུས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་ལྡན་པས་མི་ རྟོག་པ་ལ་དབང་བ་དང་།ཅི་དགར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཤེལ་དང་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་ཏུ་སྟོན་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ལ་དབང་ངོ་། །ས་དགུ་པ་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ལ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་འཐོབ་སྟེ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ བཞི་ནི།ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ཐམས་ཅད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་ ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།

为了说明解脱的其他分类，故说：'意与极执取，遮止分别念，成为四种自在，从四无分别智。'
其中，意是指具有四种烦恼心所，恒常执著阿赖耶识为我的烦恼意。极执取是指缘取色触等境的眼识乃至身识等五识聚。分别念是指意识，如分别'此是蓝色非黄色'等。转依这七识后获得四种自在。
什么是四种自在？即无分别自在、刹土自在、智慧自在、业自在，依次配对。其中，意转依后获得无分别自在。为什么？因为在烦恼意未清净时缘阿赖耶识，清净后则唯缘无分别智。
因此上文说：'意识若转依，获得胜悉地，随顺悉地智，无有分别垢。'执取转依后获得刹土自在，能随意显现水晶、琉璃等色相的佛土。
因此上文说：'有境执转依，获得胜悉地，刹土随欲净，显现胜受用。'分别念转依后获得智慧和业二种自在。由具足四无碍解而得智慧自在，由无碍入五神通业而得业自在。
因此上文说：'分别若转依，获得胜悉地，智慧及诸业，恒时无障碍。'如是说明七识转依后获得何种自在已。
为说明在何地具足何种自在，故说：'于不动等三，具足彼四自在。'意为在第八不动地、第九善慧地、第十法云地三地具足四种自在。
'一地具二种，余地各一种，如是诸自在。'即不动地具足无分别自在和佛土自在二种，善慧地和法云地各具一种自在。善慧地具智慧自在，法云地具业自在。
何以如此？第八地时任运无分别故具无分别自在，能随意显现水晶、琉璃等色相佛土故具刹土自在。第九善慧地由获得四无碍解殊胜故得智慧自在。
四无碍解是：法无碍解、义无碍解、词无碍解、辩无碍解。其中，无错谬了知蕴界处等诸法名称是为法无碍解。

།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་དང་སྐད་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་གཅིག་གི་དོན་བཤད་པར་བརྩམས་ཏེ། སྟན་གཅིག་ ལ་འདུག་ནས་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་མིང་དང་ཚིག་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཤད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ལ་ཟད་པ་མེད་པ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་ནི་ལས་ལ་དབང་འཐོབ་སྟེ། འཕྲུལ་གྱི་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ལ་བར་ དུ་གཅོད་པ་མེད་ཅིང་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལ་བློ་ལྡན་སྲིད་སོང་བདག་མེད་རྣམ་གཉིས་རིག་ནས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་ལ་ཡང་བྱ་བར་འདྲེན་ ཏེ།བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་དང་གང་ཟག་ཅེས་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཡང་དག་གི་སྒྲར་འདོགས་ཏེ་མེ་ནི་དྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཞེས་བཤད་ན་དྲོ་བའི་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ན་དུ་ཡོད་པའི་ཕུང་པོ་ དང་སྐྱེད་མཆེད་ཀྱི་དོན་འདི་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བློ་ལྡན་ནི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱའོ། །སྲིད་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའམ་ཁམས་གསུམ་ན་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་མེད་པ་གཉིས་རིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་ པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་གི་རང་བཞིན་དུ།རང་བཞིན་དང་བདག་མེད་པའི་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ལ་ཡང་རང་བཞིན་དང་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་ལ་མ་ཞེན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་དང་མཚུངས་ པར་ཤེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་རྟོག་པ་ཡང་དེ་དང་མཚུངས་པར་རྟོགས་ཏེ། མཚུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ལམ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། དབུ་མའི་ལམ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མེད་ཅིང་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ཏེ། གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་སྐུར་པའི་མཐའ་ལྟུང་བ་དང་བྲལ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་དང བྲལ་ནས་དེ་ཉིད་རབ་འཇུག་ཅེས་བྱ་སྟེ།།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་མེད་པའི་སེམས་ཙམ་པོ་མཐོང་བ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ཡང་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་བཞི་ལས་བཟོད་པའི་དུས་ན་རྟོགས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་བཟོད་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་བཟོད་པའི་དུས་ན་གཟུང་བ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པས་ན་དེ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཞེས་བཏགས་སོ། །འཛིན་པར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཟོད་པའི་དུས་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་དངོས་པོ་ནི་ མེད་ཀྱི་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་འཛིན་པ་ཙམ་སེམས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཡིད་གནས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་ན་བཟོད་པའི་དུས་ན་ཕྱིའི་ཡུལ་མི་དམིགས་ཀྱི་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་པས་དེ་ལ་ཡིད་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ དེ་མི་སྣང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བཟོད་པའི་དུས་ན་གཟུང་བའི་ཆོས་ཕྱིའི་ཡུལ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ན་གཟུང་བ་མེད་ན་དེ་ལ་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་སེམས་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་དང་ཡང་བྲལ་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ལ་མི་སྣང་ཞེས་བྱའོ།

了知诸法的自相和共相，称为如实了知义。
了知一切众生的语言和声音，称为如实了知词。
开始讲解一法之义，坐于一座，直至轮回终尽，以种种名词解说而智慧无尽，称为如实了知辩才。
在第十地法云地中获得业自在，因为对神通眼耳等神通业无有障碍而无阻碍地趣入。
为显示解脱的其他分类，故说'于此智者了知二无我而离三有'等。'我'这个词也用于遍计所执的补特伽罗，因为安立为我、众生、命、补特伽罗等。
诸法的自性也安立为真实语，如说火是热的自性，意思是热的本性。'于此'是指轮回中存在的蕴处等义。
'智者'是指具有智慧的菩萨。'离三有'是指属于三界或存在于三界的意思。
'了知二无我'是指了知三界所摄诸法中如遍计所执补特伽罗的自性，如同自性和无我一样，对遍计所执法也了知其自性和无我的意思。这表明不执著增益边。
'如是了知'中，了知二无我的分别也与此相同。'相同'是指了知远离二边之道的意思，即了知中道的意思。
如何呢？了知遍计所执补特伽罗不存在，遍计所执诸法空无，但并非一切种类都不存在，还应知道圆成实性并非不存在。这表明远离诽谤边。
如是远离增益边已，'趣入真实'即见到无遍计所执补特伽罗和遍计所执法的唯心，称为趣入真实。这也是在四加行地中的忍位时证悟，因为那时通达忍无自性。
如是在忍位时通达无所取，获得趣入真实一分的三摩地，故称为趣入真实。
'唯心'中，忍位时了知色等一般事物虽不存在，但能取相唯是心而已。
'故住于彼心'中，如上所说，忍位时不见外境而住于唯心，故说住于彼心。
'彼亦不现'中，忍位时通达无所取法外境，在世第一法位时，既无所取，能取之心亦不存在，故远离唯心执著，因此说'彼亦不现'。

།དེ་སྣང་མེད་པ་ གྲོལ་བ་མཆོག་ཏུ་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ནས་ས་དང་པོའི་དུས་ན་གཟུང་བ་ཡང་མི་སྣང་འཛིན་པ་ཡང་མི་སྣང་སྟེ། གཟུང་འཛིན་མི་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ཉིད་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཆོག་ཏུ་དམིགས་པ་གང་ཟག་ཏུ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་སུ་ དམིགས་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡང་མཚུངས་པར་ཤེས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་རྟོགས་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་རྟོགས་པར་མ་ཟད་ཀྱི། མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དབུ་མའི་ལམ་རྟོགས་པ་ནི་མཚུངས་པར་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།འཛིན་པ་ནི་འདི་ནི་འཛིན་པ་ཙམ་མོ་སྙམ་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཙམ་གྱི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་འགོག་སྟེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། དེ་ལས་གཞན་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ནི་ འཛིན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།དེའང་བཟོད་པའི་དུས་ན་རྟོགས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞི་དང་ཚོགས་དང་གཞག་ཡོད་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་སྨོས་ཏེ། གཞི་ཡོད་པ་དང་། ཚོགས་ཡོད་པ་དང་། གཞག་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ ལ་ཚེ་འདིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས།དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི་གཞིའོ། །ཚེ་རབས་སྔ་མར་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ནི་ཚོགས་སོ། །མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་དག་ཏུ་ཆོས་ ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ནི་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མིང་ཙམ་དུ་ཡང་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་གསུམ་དང་ལྡན་ན་དྲོད་དང་ རྩེ་མོའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མིང་ཙམ་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཚིག་ཙམ་བརྗོད་པ་ཙམ་ཐ་སྙད་ཙམ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་མཐོང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མིང་ཙམ་དུ་ནི་མཐོང་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་བཟོད་པའི་ དུས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཙམ་དུ་མཐོང་སྟེ།མིག་གི་ཕུང་པོ་བཞི་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མ་མཐོང་བས་ན་མིང་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུང་བ་རྣམས་དེའི་ཚེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་མཐོང་དེ་ཡང་མཐོང་མི་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ན་བཟོད་པའི་ཚེ་མིང་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་དེ་ཡང་མ་མཐོང་སྟེ། སེམས་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ཡང་དེའི་ཚེ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཟུང་བ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་པར་མི་རིགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གཟུང་འཛིན་གཉིས སྤངས་ནས་ས་དང་པོའི་ཚེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མི་དམིགས་པའི་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ཉིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་འདི་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས། །བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཞགས་པས་ཟིན། །འཇུག་ པར་འགྱུར་ཏེ་ལྡོག་པ་ནི།།དེ་ནི་ནང་དུ་གནས་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་འདི་གནས་ངན་ལེན་དང་བཅས་པས་ན་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་བྱའོ། །གནས་ངན་ ལེན་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ཏོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའོ། །སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ནི་ཆགས་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་ དང་།ཡོད་མེད་དུ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་ན་གནས་ངན་ལེན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་སོ། །བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བག་ཆགས་དེ་གཉིས་དང་ལྡན་ཞིང་འབྲེལ་བས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'彼无相为最胜解脱离所缘'之义：在初地时，所取不现，能取亦不现，安住于所取能取无所缘的智慧即称为解脱。为何如此？因为远离了最胜所缘即人我执和法我执二者，故为解脱。
关于'彼亦等同了知'之义：不仅完全通达二无我，而且通达远离二边的中道，此即称为等同了知。
关于'执著即是唯有能取之想'之义：其中'唯'字否定色等境实有，仅是心与心所而已，除此之外无有色等境界，如是了知即是唯有能取而已。此亦于忍位时通达。
为显示解脱的其他分类，故说'若有基及资粮与安立'等。意为有基础、有资粮、有安立。其中，今生依止善知识，听闻正法、思维等为基础。前世在胜解行地中于一阿僧祇劫积累福德资粮为资粮。于胜解行地中如理作意一切法无常、苦、空、无我为安立。具足此三者之义。
关于'乃至名言亦得见'之义：若具足彼三者，则于暖位、顶位时见一切法唯是名言，即见仅是言说、施设、分别而已，诸法无有自性之义。
关于'见为唯有名言'之义：其后于忍位时见一切法唯是心，眼等四蕴而已，除此之外不见色等任何法，故说见为唯有名言，因为彼时已断所取故。
关于'见彼亦不复见'之义：其后于世第一法位时，连忍位所见唯有名言亦不见，因为彼时已断唯心执著故，通达无所取则能取亦不应理故。如是断除所取能取二者后，于初地时安住于所取能取二者无所缘的无所缘智慧即为解脱。
为显示解脱的其他分类，故说'此心具随眠，为我见索缚，趣入复还退，是许为内住'。'此心具随眠故趣入'合说。其中心字指阿赖耶识等心与心所法。关于'具随眠'，随眠有二种：身随眠与心随眠。其中身随眠为杀生、不与取等。心随眠为贪心、害心、有无分别等。或者随眠有二种：烦恼障习气与所知障习气。'具'字意为与彼二种习气相应。

།བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་ཞགས་པས་ ཟིན།།ཞེས་བྱ་བས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བའོ། །ཅི་ཙམ་ཅི་ཙམ་གང་ཟག་ལ་བདག་ཡོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་ཡོད་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བལྟས་པ་དེ་ཙམ་དུ་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ བག་ཆགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྲིད་དུ་གནས་ངན་ལེན་གཉིས་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་སྲིད་དུ་འཁོར་བར་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུན་དུ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཁོར་བ་ལས་ལོག་སྟེ་འཁོར་བར་མི་སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་འཁོར་ བ་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན།ད་ནི་ནམ་སེམས་ནང་དུ་གནས་པར་གྱུར་པ་ན་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པར་འདོད་དོ། །སེམས་ནང་དུ་གནས་པ་ཡང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སུ་རྟོགས་པ་སྤངས་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སེམས་ཙམ་ལ་སེམས་གནས་ཏེ་གཟུང་བ་ཡང་མི་དམིགས་འཛིན་པ་ཡང་མི་ དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་པར་འདོད་དེ།དེ་ནི་ས་དང་པོའི་དུས་ནའོ། །དངོས་པོ་མེད་འདོད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་སྡེ་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་ བཤད་དེ།ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། །རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་ལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་དང་། གཞན་དབང་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་ པ་དང་གནས་པ་སྟེ།འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཡོད་པར་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་བཞིན་དུ་མེད་པས་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བརྟག་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རང་དང་རང་གི་བདག་ཉིད་མེད། །བདག་གི་དངོས་ལ་མི་གནས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་རང་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཚེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པར་ཟད་ཀྱི་རང་ཉིད ཀྱིས་རང་ཉིད་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདིས་ནི་སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་ཆོས་རྣམས་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་མུ་སྟེགས་པ་གྲངས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་ལས་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་ཞེའམ། ས་བོན་ལ་མྱུ་གུ་ཡོད་བཞིན་ དུ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་རང་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་འགགས་ཏེ་ཞེས་པ་རྣམས་སླར་ཡང་བཟླས་ནས་སྔོན་གྱི་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདིས་ནི་ཞིག་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་མུ་སྟེགས་པ་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞིག་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་སོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་མངོན་པར་གནས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟར་གནས་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ གི་དངོས་པོ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ད་ལྟར་གྱི་ཆོས་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འགག་གོ། །སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་དང་གསུམ་ལ་སོགས་པར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་གནས་པ་རང་བཞིན་མེད་ པར་བསྟན་ཏོ།།ཡང་ན་མུ་སྟེགས་པ་གྲངས་ཅན་པ་རྣམས་ཀྱིས། ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་ནས་ཐ་གི་ཟང་གཅིག་ཏུ་གནས་ཏེ། འགོག་གོ་ཞེས་བཏགས་པ་ཞེས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

'以我见的绳索所系缚'这句话说明了随眠的原因。我见即是对补特伽罗的我执和对诸法的我执。只要对补特伽罗有我和对诸法有我产生颠倒见解，就会在心中产生烦恼障和所知障的习气随眠等。
只要没有远离这两种随眠，就会继续轮回，也就是说会不断地在轮回中投生。从轮回中解脱而不再轮回投生称为解脱。
如何从轮回中解脱呢？现在认为当心安住于内时就能从轮回中解脱。心安住于内是指断除能取所取二相的分别，心安住于无二的唯心，既不执著所取也不执著能取时，就是解脱，这是在初地的时候。
关于无实体的探求有两个偈颂。在这些经典中说一切法无实体，本性涅槃。如何探求无实体和本性涅槃的道理呢？
法有三种：遍计所执、依他起和圆成实。依他起法有生、灭、住三种有为相，因为无自性故称为无实体。遍计所执法因为如所执取般不存在，故称为无自性。这是以两个偈颂来说明的意思。
'自身及自体皆无，不住于我之实体'的含义是：'自'的意思是因为自身无实体故称为无自性。为什么呢？依他起诸法生起时仅由他因缘所生，自身不能生自身的缘故。这说明生无自性。
或者，诸法是从未来时不存在中产生称为生，而数论外道说从所谓的胜性中生诸法，或说种子中已有芽而由因缘生起，因为自身实体存在故无生，因此称为无自性。
因为无自体性故称为无自性。为什么呢？诸法灭已不复再以前的自性而生的缘故。这说明灭无自性。
或者，不像数论外道所说灭法并非完全消失而仍然存在，因为无住的自性故称为无自性。
因不住于我之实体故称为无自性。为什么呢？现在已生的诸法是刹那性的，刹那生已即灭。不住于第二、第三等刹那，这说明住无自性。
或者，不像数论外道所说诸法生已恒常安住直至灭去，因为这是不存在的，故称为无自性。

།འཛིན་པ་བཞིན་དུ་དེ་མེད་པར། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མེད་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པ་དང་།བདེ་བ་དང་། བདག་དང་། གཙང་བ་དང་བདག་ཞེའམ། གཞན་ཞེའམ། གཟུགས་ཤེའམ། སྒྲ་ཞེས་ཀུན་དུ་བརྟགས་ཏེ། གཟུང་བའི་ཆོས་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་གཟུང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། །ཞི་བ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། །གནས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་དང་། །ཇི་ལྟར་གཟུང་བ་རང་བཞིན་མེད་པས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་བཞིན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རང་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། །རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། །བདག་གི་དངོས་པོ་ལ་མི་གནས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་ཏེ། ད་རང་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པས་སྐྱེ་ བ་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་མེད་པས་ནི་འཇིག་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་བསྟན།བདག་གི་དངོས་པོ་ལ་མི་གནས་པས་ནི་གནས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཛིན་པ་བཞིན་དུ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟེ། དེ་མེད་པས་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་གཙང་བ་དང་རྟག་པ་ལ་སོགས་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དང་གཙང་བའི་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིའི་སྐབས་སུ་ཡང་བདེ་བ་དང་གཙང་བར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་དུ་བསྟན་ནས།རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་མེད་པས་གྲུབ་པ་ནི། །གོང་ནས་གོང་དུ་བརྟེན་པ་ཡིས། །སྐྱེ་མེད་འགོག་མེད་ཐོག་མ་ནས། །ཞི་དང་རང་བཞིན་མྱ་ངན་འདས། །ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་ བཞིན་མེད་པར་གྱུར་པས་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྲུབ་སྟེ།དེའང་ཅི་ལྟར་གྲུབ་ཅེ་ན་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འགྲུབ་པའོ། །འདི་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་འགྲུབ་བོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འགག་པ་མེད་པ་འགྲུབ་བོ། །དེ་ གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོག་མ་ནས་ཞི་བ་འགྲུབ་བོ།།ཐོག་མ་ནས་ཞི་བ་ལའང་བརྟེན་ནས། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལ་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་དང་། རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། བདག་གི་དངོས་པོ་ལ་མི་གནས་པ་དང་། འཛིན་པ་བཞིན་དུ་མེད་པས་ན་རང་བཞིན་ མེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཆོས་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་འཇིག་པ་མེད་པས་ནི་འགག་པ་མེད་དོ། །གང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་ཐོག་མ་ནས་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་ པས་དཀྲུགས་ཤིང་སོག་ལེ་རྣོན་པོས་དྲས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་སྐྱོ་བར་མཛད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་སྤོངས་པའི་བདུད་རྩིའི་དབྱིངས་ལ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་དགྱེས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཐོག་མ་ནས་ཞི་བའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་ཀྱང་ དེ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡེ་ནས་གནས་ཀྱི་ལམ་བསྒོམས་པས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་ བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུར་ཡིན་པ་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于'如同执取那样无有彼故，承许无自性'这句话，就像凡夫异生们执著常、乐、我、净，或执著为我、为他、为色、为声等遍计，对所取法遍计相如同常等执取那样，由于如此自性不存在，故称无自性。如是生无自性、寂无自性、住无自性，如同所取无自性，故承许一切法无自性，此为其义。
'此三种自性应当了知即具足有为相之三相'这句话，即自身无事物、于自体无事物、不住于我之事物这三者，具足有为相之三相。以自身无事物故说明生无自性，以于自体无事物故说明灭无自性，以不住于我之事物故说明住无自性，此为其义。
对于'如同执取彼不存在故无自性，由彼不存在故无自性'这句话，如同诸异生执著清净、常等那样，由于无有乐、净自性故称无自性，于此处也是指遍计为乐、净的遍计相不存在即是无自性。
如是显示无事物义后，为显示本性涅槃义故，说'以无自性成就，由上上所依，无生无灭本来，寂静自性涅槃诸法'。由诸法无自性故无生，故成就本性涅槃。其如何成就呢？依于前前，成就后后。此中依于无自性成就无生，依于无生成就无灭，依于彼二成就本来寂静，依于本来寂静亦成就本性涅槃。
其中由于无自体性、于自体无事物、不住于我之事物、如执取般不存在故无自性。如是无自性法如同虚空，故彼无生。无生则无灭故无灭。于所遍计为生灭之法即名本来寂静。如是圣者们厌离被生灭搅动、被利刃所割之诸行，而于离生灭之甘露界圣者们欢喜故。即于彼本来寂静法亦称为本性涅槃，此即圆成实相之义。圆成实相本来自性安住，非由修道所生，故称本性涅槃。
关于'从寻求无生法忍开始之偈颂'，于诸经中说'获得无生法忍'，为观察无生法忍获得之相貌如何而造偈颂，此为其义。

།ཐོག་མ་དེ་ཉིད་ གཞན་རང་མཚན།།རང་དང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་བྱེ་བྲག་རྣམས། །མི་སྐྱེ་ཆོས་ལ་བཟོད་པར་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་བརྒྱད་ལ། །བཟོད་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་ཏེ། བརྒྱད་པོ་གང་ཞེ་ན། ཐོག་མ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དེ་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། གཞན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། རང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །ཐོག་མ་ནི་འཁོར་བ་སྟེ་དེ་ལ་ཐོག་མ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལ་ལ་དག། འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་རྟོག་སྟེ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་བརྟགས་པའི་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་འདི་སྐད་འཁོར་བ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་གཅིག་གིས་གཅིག་བསྐྱེད་པས་ན་ཐོག་མ་མེད་པ་དབང ཕྱུག་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཐོག་མ་བསྐྱེད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བཟོད་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་དང་གཞན་ནི་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྔར་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སླར་མི་སྐྱེ་ལ། ཕྱི་མ་གྲགས་བའི་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་གྲགས་པའི་ཆོས་ ལ་གཞན་མི་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། གང་སྔར་སྐྱེས་པའི་ཆོས་དེ་དག་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་དེའི་དངོས་པོར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འཁོར་བ་ན་གང་སྔར་སྐྱེས་ནས་འགགས་ཟིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་སླར་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འགག་པའི་ ཆོས་ནི་མེད་པ་ཡིན་པས་མེད་པ་སྟེ།སླར་ཡོད་པའི་དངོས་པོར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཇི་ལྟར་བཟོད་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་མི་སྐྱེ་བའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཁོར་བ་ན་ཕྱིས་སྐྱེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་གྲགས་པའི་ཆོས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཉིད་སྐྱེ་བར་ཟད་ཀྱི། སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གསར་དུ་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་བཟོད་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ བཟོད་པ་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཏེ། དེ་ལ་ནམ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རི་བོང་ གི་རྭ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན་དེ་ནམ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟར་བཟོད་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་ཉིད་མི་སྐྱེ་བ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་ཉིད་མི་སྐྱེ་བ་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།གཞན་གྱི་དབང་གི་ཆོས་རྣམས་ནི། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་མཐུ་ལས་སྐྱེས་པའི་རང་ཉིད་སྐྱེ་བར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་བཟོད་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དུ་འགྱུར་ བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་རྟག་ཅིང་རོ་གཅིག་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནམས་ཀྱང་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་བཟོད་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ པའི་དོན་ཏོ།

关于'最初、真实、他相、自他转变以及种种烦恼，说是无生法忍'这句话，对于八种无生法的忍称为无生法忍。
什么是八种呢？即是：无最初生、无真实生、无他生、无自相生、无自生、无转变生、无烦恼生、无差别生。
最初是指轮回，有些人认为轮回有最初，对于被认为有最初的轮回见到其无最初生，这就是无生法忍。
这也就是说，轮回是由无明等十二缘起支相互产生，因此无始，自在天、梵天等任何存在都不能产生轮回的最初。如果能忍受这样的见解，就称为获得无生法忍。
关于'真实与他'是指前后，已生的不再生，后来所说的诸生也如所说的法不生于他处的意思。
为详细解释真实不生的意义，所以说'凡是已生的诸法不生，因为不以其事物形态而生'。在轮回中任何已生已灭的法都不再生。为什么呢？因为已灭的法是无，无不能再成为有的事物，如此忍可即是无生法忍的意思。
为详细解释他不生的意义，所以说'其他也不是，因为不以前者无的形态而生'。轮回中后来生起的诸法也不是他生，为什么呢？因为如所说的蕴处界等法生起而已，并无前所未有的众生新生，如此忍可即是无生法忍的意思。
自相是指遍计所执的自性，于此永远无生。自相不生是指遍计所执的自性无生，为什么呢？因为一切所计的人法如兔角般完全不存在，故永远无生无起，如此忍可即是无生法忍的意思。
自身不生是依他起相，为什么呢？依他起诸法是从因缘力所生，自身不能生起，如此忍可即是无生法忍的意思。
转变是圆成实，其无转变生。转变无生是圆成实相，为什么呢？圆成实如虚空般恒常一味，故永远无有转变，如此忍可即是无生法忍的意思。

།ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཟབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མི་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟར་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས་ཟད་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཕྱིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མི་མཐོང་སྟེ།འཕགས་པ་དེ་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་མི་མཐོང་བ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱེ་བྲག་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམས་ཏེ། བདག་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་ དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱེ་བྲག་ཏུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཡིན་ལ། སངས་རྒྱས་ཁ་ཅིག་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཅི་འདྲ་བར་སྐྱེས་ཁ་ཅིག་ནི་ཅི་འདྲ་བར་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུར་མི་མཐུན་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་བཟོད་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐེག་པ་གཅིག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་སྡེ་ཁ་ཅིག་ལས་ནི་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དེ་གསུམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །མདོ་སྡེ་ཁ་ཅིག་ལས་ནི་གསུམ་མོ་ཞེས་བཤད པ་ནི་ཅི་ལ་དགོངས་ཤེ་ན།གསུང་རབ་ལ་སྡེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་དང་། །ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དགོངས་པའི་དབང་གིས་གསུངས་པས་ནི་བཀྲི་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གསུངས་ པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ།ཐེག་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ལས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ། ཅི་ལས་དགོངས་ཏེ་བཤད་པའི་དགོངས་པ་བརྟགས་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་དང་བདག་མེད་གྲོལ་བ་མཚུངས། །ཐ་དད་རིགས་དང་བསམ་གཉིས་ཐོབ། །སྤྲུལ་ པ་དང་ནི་མཐར་ཐུག་ཕྱིར།།ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པའི་དགོངས་པ་ནི་ཆོས་མཚུངས་པ་དང་། བདག་མེད་པ་མཚུངས་པ་དང་། གྲོལ་བ་མཚུངས་པ་དང་། རིགས་ཐ་དད་པ་ཐེག་པ་མཚུངས་པ་དང་། བསམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པ་དང་། སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར། དང་མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར། དོན་རྣམ་པ་བདུན་ལ་དགོངས་ནས་ཐེག་པ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཆོས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་སྟེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ ན།འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཐ་མི་དད་དེ་ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ལ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་མེད་པ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ལ་ཡང་ཐ་དད་པ་མེད་དེ།རང་བཞིན་གཅིག་པས་ན་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བགྲོད་པ་ཉིད་ཐེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་གཞག་པ་ནི། བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་ཐེག་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་ཐེག་པར་གཞག་གོ། །བདག་མེད་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་སྟེ། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་ པ་དང་བདག་མེད་པར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདག་མེད་པར་མཚུངས་པ་ནི་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འགྲོ་བ་པོའི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གཤེགས་པ་པོ་ཡང་བདག་མེད་དེ། འགྲོ་བ་པོའི་གང་ ཟག་བདག་མེད་པར་འགྲོ་བས་ན་དེ་ལ་དགོངས་ནས་ཐེག་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཏོ།

关于'已断除烦恼获得甚深智慧者不见生起遍烦恼'这句话，不生起遍烦恼是指：如诸阿罗汉等圣者，断除了见道和修道所断的烦恼后获得了尽智，此后在其心相续中不见生起遍烦恼。这些圣者不见生起遍烦恼，也是无生法忍的意思。
关于'诸佛法身之差别，于我不见差别生'这句话，无差别生起是指诸佛世尊的法身，因为一切佛的法身本性相同，不会有某些佛的法身是这样生起，某些佛的法身是那样生起这样的不同生起，这样的忍也称为无生法忍。
关于'寻求一乘也有七偈颂'这句话，某些经典中说是一乘，没有三乘。某些经典中说有三乘，这是基于什么意趣呢？经典有两类：引导义的经典和了义的经典。其中说一乘是考虑到众生利益而说的引导义，说三乘是了义。为了观察在有三乘的情况下说一乘的意趣是什么，而作七偈颂，这是其含义。
'法等、无我、解脱同，异类及得二种心，化现以及究竟故，即是一乘之道理'这句话的意思是：说一乘的意趣是基于法相同、无我相同、解脱相同、种性差别相同、获得二种心、为了化现、为了究竟这七种含义而说是一乘。
因法相同故是一乘，即声闻等的法界无差别的缘故。法相同故说一乘，如何呢？如是声闻等的法界、独觉等的法界以及如来的法界无差别，如虚空一般。如同虚空没有各种差别一样，声闻等的法界也无差别，因为本性相同故称为一乘。
为何称法界为乘呢？因此说'所行即是乘的缘故'。此处将法界安立为大乘，是因为所行即所知境法界即是乘，如是通达证悟法界则能生起声闻、独觉、如来诸法，故将法界安立为乘。
因无我相同故是一乘，即与声闻等无我相同的缘故。无我相同是说一乘。如何呢？如同声闻等能行者补特伽罗无我一样，佛世尊能行者也无我。因为能行者补特伽罗无我而行，故基于此意趣说是一乘，这是其含义。

།གང་ཟག་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཞེས་བཏགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བགྲོད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཐེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདིར་གང་ཟག་ལ་ཐེག་པར་བཏགས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ གནས་ཏེ།གང་ཟག་དེར་བགྲོད་པར་བྱེད། དེས་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་གང་ཟག་ལ་ཐེག་པ་ཞེས་བཏགས་ཏེ། འགྲོ་བ་པོ་གང་ཟག་ཀུན་ལ་ཡང་བདག་མེད་པར་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཅེས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ། གཅིག་པ་ཉིད་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མཚུངས་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མདོ་སྡེ་དག་ལས ཀྱང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དག་ལ་མི་འདྲ་བ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བགྲོད་པ་གཅིག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཐེག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གང་གིས་བགྲོད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ། གང་ དུ་བགྲོད་པར་བྱེད་པའི་གནས་ལ་ཡང་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་གནས་དང་།ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡིན་པས་ན་དེ་ལ་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ཐ་དད་པ་ཐེག་པ་མཚུངས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།རིགས་ཐ་དད་པ་དག་ཐེག་པ་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བས་ལམ་གཅིག་པས་ན་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དེ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ངེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་མ་ངེས་པ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་ནས་འཚང་རྒྱ་བ་འཐོབ་པ་བཞིན་ དུ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་རྣམས་སྔོན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ལས་སངས་རྒྱས་སམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་བཏང་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་སྤྱད་ནས་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱི་ལམ་གྱིས་བྱང་ ཆུབ་པས་ན་དེ་ལས་དགོངས་ཏེ།ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདིས་བགྲོད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་ཏེ། རིགས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱད་ནས་ སངས་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་ན་རིགས་ལ་ཐེག་པར་བཏགས།བསམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པ་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པས་ན་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་ཏེ། བསམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པས་བརྙེས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསམ་པ་ རྙེད་པའོ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཉིད་དུ་བསམ་པ་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་ས་དང་པོའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་བདག་དང་སེམས་ཅན་གཉིས་སུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བསམ་པ་རྙེད་དོ།།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ བསམ་པ་དེ་ས་གཉིས་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་བསྒོམས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།བདག་གང་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་དེ་ཡིན། སེམས་ཅན་གཞན་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་ཅན་དང་བདག་ཏུ་རང་བཞིན་གཅིག་པའི་དགོངས་པ་བརྙེས་ པས་ན་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཉན་ཐོས་དག་གི་རིགས་སུ་ངེས་པ་རྣམས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ལ་སྤྱད་པ་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་དེ་ཡི་རིགས་སུ་ངེས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་ཉིད་ནི་རིགས་ངེས་ པའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་སུ་ངེས་པ་རྣམས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ལས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ངེས་པ་ཡོད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བཏང་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཞུགས་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ།

如果问为什么称人为乘？为此说道：'因为能使其前往，所以是乘。'此处将人称为乘是指解脱之处，使人前往彼处。因为使其到达，所以称人为乘。由于一切众生都同样无我，所以说是一乘，这是其义。
关于'由于解脱相同故为一乘'，是基于解脱相同而说一乘。为什么呢？因为声闻的解脱、独觉的解脱和佛的解脱没有差别。经中也说：'解脱与解脱之间没有不同。'
如果问为什么称解脱为乘？为此说道：'因为是同一趣向。'乘的特征是：能使前往的因称为乘，所前往的处所也称为乘。因为解脱处是所趣向处和所证得法，所以称之为乘。
关于'种姓不同而乘相同，是因为不定种声闻能趣入大乘'，是说不同种姓通过一乘之门成佛，因为道路相同故说一乘。如同定性菩萨和不定性菩萨入大乘而得成佛一样，不定种声闻从前行声闻行，遇到佛或菩萨善知识后，舍弃声闻行，修习大乘法而成佛。因为是通过大乘之道而觉悟，所以基于此义而说一乘。
如果问为什么称种姓为乘？为此说道：'因为以此前往是乘。'此种姓发菩提心并行菩萨行而成佛，所以将种姓称为乘。
关于'获得二种意乐为一乘'，是说因获得二种意乐故说一乘。二种意乐是指：获得如来密意和获得声闻意乐。关于'佛对一切众生获得自性意乐'，是说初地时菩萨通达人法二无我，获得自他平等性的意乐。从二地到十地修习此平等性意乐，到佛地时清净，即'我是什么，其他众生也是什么；其他众生是什么，我也是什么'，获得众生与自己本性为一的密意，所以说为一乘，这是其义。
关于'定性声闻虽曾行菩萨道，也将获得佛意'，所谓'定于声闻'是指定性声闻。定性声闻虽从前行菩萨行，因有声闻定性，所以舍弃菩萨行而入声闻乘，证入声闻涅槃。

།དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ལ་སྦྱར་བར་མཛད་དེ།དེ་ལྟར་མཛད་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པས་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་དགོངས་པ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་དེ་དག་ཀྱང་བདག་ཅག་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པས་འཚང་རྒྱ་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་དགོངས་ནས་ཀྱང་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་གང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་པ་ཐོབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་པ་ཐོབ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱི་རྒྱུས་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བསམ་པ་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཐོབ་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱོགས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མངའ་བའི། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་དང་ལྡན་པའི་དགོངས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གཟུང་བའི་བྱེ་བྲག་ཅེས་བྱ་སྟེ།ཉན་ཐོས་དེ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་པ་རྙེད་པ་ཡང་ཐང་ཅིག་གཅིག་རྙེད་ཀྱི་གཏན་དུ་བསམ་པ་དེ་དང་མི་ལྡན་པས་ན་ཕྱོགས་ཙམ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བུས་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་བསམ་པ་ཐོབ་པ་ནི།དེའི་ཕྱིར། རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་གཉིས་སུ་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པས་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐ་དད་ པ་མ་ཡིན་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་པའི་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་ཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གཅིག་པའི་བསམ་པ་ཐོབ་པས་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དང་བདག་ ཏུ་མཉམ་པའི་བསམ་པ་ཐོབ།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་དང་མཐུན་པའི་བསམ་པ་ཐོབ་པས། དེ་ལ་དགོངས་ནས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ང་ནི་ལན་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ།འདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་རྣམས་རང་གི་ཐེག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྤྲུལ་པས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཞུགས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བསྟན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་སྤྲུལ་པ་གཉིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཐེག་པ་གཅིག་པས་ན་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ལས་ཀྱང་ནི་ལན་ བརྒྱ་སྟོང་དུ་མར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་སོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེའང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བསྟན་ན། འདུལ་བར་འགྱུར་ བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྤྲུལ་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བསྟན་ཏོ།

如来对他们以佛陀的密意加以契合。由于如此行持，如来们想到：'往昔我行持菩萨行而成佛'，如是那些声闻也将获得佛陀的密意，认为：'我等往昔行持菩萨行而将成佛'。考虑到这一点而说一乘。
若问以何因获得佛陀密意？为此说'以佛陀威力'。意思是获得佛陀密意也是由如来加持之因而获得。
若问获得何等程度的密意？为此说'因获得如来摄受的差别分'。如来所具有的、与如来相应的密意差别称为如来摄受的差别。那些声闻获得佛陀密意也只是暂时获得，并非永远具有该密意，故说仅获得一分。
以何种方式获得佛陀密意，为此说'因获得非异续'。意思是声闻与菩萨行者及佛陀二者，因获得'将以往昔菩萨行而成佛'之想的非异心续，故获得佛陀密意的一分。
如是获得一致密意，由于佛陀与声闻一致故为一乘。如前所说，诸佛获得与众生我平等的密意，诸声闻也获得与佛陀密意相顺的密意，考虑到这点而说一乘的意思。
化现故一乘，如说：'我于数百次中以声闻乘而般涅槃'。为调伏者而如是示现化现的意思。关于化现故说一乘，何以故？如声闻以自乘涅槃，如来的化现也示现入声闻乘而般涅槃。声闻与化现二者以声闻乘涅槃乘一致，故说一乘的意思。
因此于彼彼诸经中也说数百千次以声闻乘而般涅槃。这也并非如来自身以声闻乘般涅槃，而是如来的化现示现以声闻乘涅槃。为了应当调伏的众生，以化现示现涅槃。

།མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་པ་ནི་ཕན་ཆད་བགྲོད་པར་བྱ་བ་མེད་པར་ནི་ཐེག་པ་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐེག་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐར་ཐུག་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དེ་ མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དོན་གཅིག་སྟེ། དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་གང་དཔའ་བ་དང་མཛངས་པ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་མི་འདི་གཅིག་པུར་ཟད་ཀྱི་མི་གཞན་མེད་དེ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟར། རྒྱུའི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱང་ ཐེག་པ་གཞན་ལ་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ།ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་ཡང་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཕྱིན་ཆད་དེ་ལས་ལྷག་པར་བགྲོད་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་གཞན་མེད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་ཐེག་པ་ཞེས་བཏགས་ ཏེ།མཆོག་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དེ་གཅིག་པུར་ཟད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་ལ་དགོངས་པ་དེ་དང་དེས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་ཐེག་པ་གསུམ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་ཟད་དེ།གསུམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ལས་ཡང་ཆོས་གཅིག་ལས་དགོངས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་དགོངས་ནས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངེས་པའི་དོན་དུ་ན་ཐེག་པ་གསུམ་མེད་པ་ ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་དགོངས་པ་དེ་དང་དེས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་བཤད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་གསུམ་ཡོད་ཀྱང་དགོངས་པ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་དགོངས་ནས་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་དོན་དང་དགོངས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཁ་ཅིག་དག་ནི་དྲང་བའི་ཕྱིར། །གཞན་དག་ཀྱང་ནི་གཟུང་བའི་ཕྱིར། །མ་ངེས་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས། །ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་དགོངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གཅིག་གོ་ཞེས་གསུངས ཏེ།མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་མ་ངེས་པའོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ལ་བཙུད་ནས་སངས་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཐེག་པ་ གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་མ་ངེས་པ་དག་འཁོར་བ་ན་ཕན་བཏགས་ཀྱང་གནོད་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། གནོད་པར་མ་བྱས་ཀྱང་གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། དགོས་པ་མེད་པར་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པ་དག་མཐོང་ནས་འཁོར་བར་སྐྱོ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པར་འཇུག་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་བཏང་ཞིང་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པས་ཇི་ལྟར་དྲང་ཞིང་གཟུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཐེག་པ་ནི་གཅིག་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་དེ་དག་འདི་ སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།མཐར་བསྐོར་ན་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བས། དང་པོར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་སྤྱད་དེ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱད་དེ། གཉིས་ལས་སྤྱད་པས་ཅི་ཞིག་བྱས་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དང་ པོ་ནས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ནས་དེའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་ཞེས་སྨོས་པ་ལ། གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་ན་ངེས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལན་དུ་དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་ན་རིགས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་ཉན་ ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱད་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་མ་ངེས་པའི་ཚུལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།

关于'究竟故为一乘'是指因为没有更高的所证，故为一乘。所谓'佛性即是一乘'，是说因为究竟故而说为一乘。'究竟'、'最胜'、'殊胜'这些词义是相同的。比如世间上也说，对于最为勇敢和最为智慧的人们而言，'这个人是独一无二的，再无其他人'。同样，因位的大乘法超胜其他乘，为最殊胜；果位的佛果也是最殊胜的，因为超越佛果之上再无其他更殊胜的所证法，所以称佛性为'乘'。意思是说，因为至高无上，故说唯一大乘。
关于'如是于彼彼经中，依彼彼密意，应知一乘，非无三乘'，是说如上所述虽有三乘，但在《楞伽经》等诸经中说唯一乘而无三乘，这是依据某些密意而说一乘，应当了知实际上并非无有三乘。
关于'为何依彼彼密意说一乘'，是说虽有三乘，但依据七种密意而说一乘，这其中有何含义与密意？
'为摄引某些及护持其他，对不定种性，佛说为一乘。'这是说，为了不定种性者的缘故，佛说一乘。不定种性包括声闻不定种性、缘觉不定种性和菩萨不定种性。为了引导声闻和缘觉不定种性者趣入大乘行而成佛故说一乘；为了摄持菩萨不定种性者——他们在轮回中见到虽施恩于众生反受其害，或未加害于他人反受其害，或无缘无故受到伤害等情况，而厌离轮回，想要趣入声闻涅槃者——不令其入声闻涅槃而摄受他们，故说一乘。
若问：'如何通过说一乘而能引导和摄受？'答：当说'唯有一乘'时，他们会这样想：'最终还是要以大乘得涅槃，那为何要先行声闻乘后再行大乘？既然要修两种，何不从一开始就趣入大乘？'于是从一开始就修行大乘，因此说唯一大乘。
关于所说的'声闻不定种性'，若问：'如果是声闻不定种性，如何能成为决定？'答：他们实际上并非声闻，而是不定种性，只因为以前修行过声闻行为，故称为声闻种性。同样，对于菩萨不定种性的情况也应作如是理解。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་དེ་དག་དང་པོ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱོད་དུ་འཇུག་སྟེ་སངས་རྒྱས་ དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་མ་བཞག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཀོད་ཅེ་ན།ལན་དུ་གནས་སྐབས་ངེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་སྟེ། དེ་དག་སྔར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མ་སྤྱད་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ལ་དགོད་དུ་མི་རུང་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ བཏང་སྙོམས་སུ་བཀོད་པ་ལྟ་བུར་བལྟའོ།།གོང་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་རྣམས་དྲང་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་གླེངས་པ་ལས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་འཇུག་པ་ཕྱི་ནང་དུ་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་མ་ངེས་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཐེག་པའི་ དོན་མཐོང་མ་མཐོང་བའོ།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་རིགས་མ་ངེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྒོར་ཞུགས་ནས་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐེག་པའི་དོན་མཐོང་བ་དང་། ཐེག་པའི་དོན་མ་མཐོང་བའོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ལ་བྱ་སྟེ། བདེན་པ་བཞི་ མཐོང་བ་ནི་ཐེག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེའང་གང་ཞེ་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་གང་ཟག་གོ། །ཐེག་པའི་དོན་མ་མཐོང་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་མ་མཐོང་བ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་རྣམས་སོ། །ཉན་ཐོས་ རིགས་མ་ངེས་པའི་ཐེག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ལ་ཕྱེན་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དོན་མཐོང་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་དང་། །འདོད་ཆགས་མ་བྲལ་གཉིས་གཞན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཐེག་པའི་དོན་མཐོང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་ འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའོ།།དེ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ནི། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤོང་བ་སྟེ། འཕགས་པ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྤངས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་མ་སྤངས་ཏེ།འཕགས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་རྣམས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་གཉིས་ཀྱང་དབང་པོ་རྟུལ་ པོ་དང་།དུས་རིང་པོ་ཞིག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཞན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ངེས་འབྱུང་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་རིགས་མ་ངེས་པ་ཐེག་པའི་དོན་མཐོང་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་གཉིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ནས་མངོན་པར་ འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་དོན་མཐོང་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་འབྱུང་བ་ཡང་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ལ། སེམས་ཅན་དོན་བྱས་ནས་གདོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་འབྱུང་བས་ན་ཇི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་འཕགས་པའི་ལམ་ཐོབ་ནས། ། སྲིད་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་ཕྱིར། །བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་འགྱུར་བ་ཡི། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་ལྡན་པའོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། བདེན་པའི་དོན་མཐོང་བ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་གཉིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་ཡང་སྔོན་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་འཐོབ་པ་སྟེ། འཁོར བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསྔོས་ནས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེ་དག་འཁོར་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་སྐྱེ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果问：为什么声闻种性不定者从一开始就进入大乘行，而诸佛菩萨不安置他们于菩萨行而置之不理呢？
答：是依据暂时的决定而置之不理，因为他们若不先行声闻行而直接安置于大乘行是不合适的，所以应当视为暂时置之不理。
上文提到为了引导不定种性声闻故说一乘，为了显示不定种性声闻入大乘有内外之分，故说'声闻不定有二种，见与未见乘义者'。
声闻不定种性入大乘门而将现前成佛者有二种：见乘义者与未见乘义者。
其中'乘'是指四谛，见四谛即称为见乘义。
这又是谁呢？即预流果、一来果、不还果补特伽罗。
未见乘义即未见四谛，即凡夫与随信行补特伽罗等。
为显示声闻不定种性中见乘义者又分几种，故说'见义离欲与未离，二种差别于余中'。
见乘义者又有二种：已离欲贪者与未离欲贪者。
其中已离欲贪者，是指断除欲界贪欲以及见修所断一切烦恼者，即诸圣者不还果。
未离欲贪者是指已断欲界见所断烦恼但未断修所断烦恼者，即诸圣者预流果与一来果。
已离贪与未离贪二者因为根钝且需要长时间才能证得涅槃，故称为劣。
'以大乘出离'者，声闻不定种性中见乘义与未见乘义二者行菩萨行而现前成佛，称为大乘出离。
见乘义声闻以大乘出离者也生于三界中，为众生作利益后方能以大乘出离，为显示如何生于三界故说：'彼二得圣道，回向诸有故，具不可思议，变化诸生故'。
见谛义者中已离贪与未离贪二者生于轮回是因为先前修习、通达并获得圣道，发愿以此为生于轮回之因后而生于轮回，故此等从一轮回转生到另一轮回称为具有不可思议变化生。

།སྨྲས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ནི་འཁོར་བ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་སྟེ། འཁོར་བར་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བ་ཡིན་ན། འཕགས་པའི་ ལམ་ཉིད་འཁོར་བར་སྐྱེས་ནས་འཁོར་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེ་ནི་བདེན་ཏེ་འཕགས་པའི་ལམ་འབའ་ཞིག་གིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཕྱིར་མི་འོང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་ལྷག་མ་ ཡོད་པ་དང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་དང་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་ཡོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་འཕགས་པའི་ལམ་འཁོར་བར་སྐྱེས པར་བསྔོས་པའི་མཐུས་ཕུལ་ནས་ཉོན་མོངས་པས་རྒྱུ་བྱས་ཏེ།འཁོར་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་བསྔོས་པ་བཞིན་སྐྱེས་ཏེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་རྣམས་ལ། ཇི་ལྟར་ལྷག་མཐོང་ གཙོར་བསྒོམས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལམ་ནི་གཏོང་དུ་བཙུད་ལ།འཁོར་བ་ལས་མངོན་དུ་ལྟ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྒོམས་པའི་ལམ་ལ་སྦྱོར་བར་མཛད་དོ། །དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ལམ་བསྒོམས་པས་འཁོར་བ་ལ་ཞེ་སྡང་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ བལྟས་པས་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་འདུལ་བར་བྱེད་ལ།འཁོར་བ་ལ་མངོན་དུ་ལྟ་བར་བྱེད་དེ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་སྲིད་པར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་ གཞག་གོ།།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་དེའི་འཕགས་པའི་ལམ་འགྱུར་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བཤད་པ་ཡང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འཕགས་པའི་ལམ་ཉིད་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ན་དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་གཉིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་ནས། ད་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར།གཅིག་ནི་སྨོན་ལམ་དབང་དག་གིས། །སྐྱེ་བར་ཀྱང་ནི་རབ་ཏུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཅིག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་འཁོར་བར་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ཞེ་ན། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ནས་གང་དང་གང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་འདོད་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ བར་བྱས་ཏེ།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ནས་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འཁོར་བར་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅིག་ཤོས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ནི། །རྣལ་འབྱོར་གྱི་ནི་སྤྲུལ་པས་སྒྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཅིག་ཤོས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ནི་རང་ཉིད་འཁོར་བར་མི་སྐྱེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་ཏེ། སྤྲུལ་པ་འཁོར་བར་སྐྱེས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསྒྲུབས་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ནས་ མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདོད་བཞིན་སྐྱེ་བ་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

有人说：'圣道是厌恶轮回的，是背离轮回的，那么圣道本身如何会转生轮回中呢？'
这是对的，不是单独的圣道使其转生轮回，而是对于已离欲贪的不还果者，仍有色界、无色界的烦恼未断的残余，以及对于未离欲贪的预流果和一来果者，也有欲界中修所断的烦恼未断，以及两界的烦恼未断。由于这些烦恼，以回向圣道转生轮回的力量推动，以烦恼为因而转生轮回。
这也是如此回向而转生的：诸佛世尊对于声闻种性未定的、已离欲贪和未离欲贪者们，如是令其主修毗婆舍那，而将趣向涅槃相应的道放置一旁，令其修习面向轮回的大悲之道。
对此，由修习大悲道，对轮回生起厌离，面向涅槃而调伏毗婆舍那道，转而面向轮回。一再地摄受轮回，称为'回向轮回'。如是以大悲力而转生轮回，故说他们的转生是不可思议的。
所谓'因不可思议转生故其圣道转变'，是说那些圣者的转生说为不可思议，并非由业和烦恼力所生，而是圣道本身成为转生轮回的因，故其转生成为不可思议的意思。
如是说明了已离欲贪和未离欲贪二者转生轮回不可思议的特征之后，现在为显示未离欲贪众生如何转生轮回的缘故，说：'一者以愿力而转生'。'一'字指未离欲贪的预流果和一来果者，他们如何转生轮回呢？以愿力而生。
即是见到三界众生苦已，愿于何处何处见到利益众生之处，即愿生于彼处，以愿力而转生于彼彼处。生已利益安乐众生，积累福德智慧资粮而成佛。
为显示已离欲贪者如何转生轮回，说：'另一不还果者以瑜伽化现而成办'。'另一'指已离欲贪者，他们修习不转生轮回的禅定，以禅定化现而化生，化身转生轮回后成办众生利益，积累福德智慧资粮而现前成佛。
'随欲而取生'的意思是，并非由业和烦恼而生，而是以愿力而生。

།གོང་དུ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་གཉིས་ཞན་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ། ཇི་ལྟར་ དེ་གཉིས་ཞན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་རྨོངས་པ་ཞུགས་པར་དགོངས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དོན་མཐོང་བའི་གང་ཟག་དེ་གཉིས་ཀྱང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་ལྟ་བ་ལ་དགའ་ བས་ན།ཤེས་རབ་རྟུལ་བ་དང་དུས་རིང་པོར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཚང་རྒྱ་བར་རྨོངས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དགའ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཕྱི་ཕྱིར་བདག་གི་སེམས་ལ་ནི། །ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་སྦྱོར་བས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་གི་ སེམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སེམས་སོ།།ཕྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་མཐོང་བའི་ཉན་ཐོས་དེ་དག་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འཁོར་བས་སྐྱོ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་ནས་ ཡང་དུ་འབྱུང་ཞིང་དེ་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ཅིང་སྦྱོར་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་བྱེད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་གྱུར་དང་དང་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་བཤད། དེ་ནས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཞུགས་ནས་འཚང་རྒྱ་བས་ཡུན་རིང་པོར་ འཚང་རྒྱ་བའི་ཕྱིར་ཞན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉན་ཐོས་རིགས་མ་ངེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་དོན་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་དོ། །དོན་མཐོང་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། མ་བྲལ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ལས་དེ་གཉིས་འཁོར་ བར་སྐྱེས་ཏེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་རིགས་མ་ངེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་མ་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་དོན་མ་ བྱས་པ་དེ།།སངས་རྒྱས་མེད་འབྱུང་བསམ་གཏན་དོན། །བརྩོན་ཞིང་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་དོན་དུ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདི་ལྟར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཡང་མ་བྲལ། བདེན་པ་ཡང་མ་མཐོང་བའི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་དེ་དག་ནི་དོན་ མ་བྱས་པ་སྟེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའམ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་སོ། །དོན་མ་བྱས་པ་དེ་དག་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་ཚེ་རིང་པོའི་ནང་དུ་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟར་ལྷ་ཚེ་རིང་པོའི་ནང་དུ་འདུག་འདུག་པ་ལས། ནམ་འཇིག་ཆེན་ན་སྟོན་པ་སངས་ རྒྱས་དང་།དེའི་བསྟན་པ་ལ་ཆོས་རྣམས་ནུབ་སྟེ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། སླར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་ཞིང་འབད་པར་བྱེད་དོ། །དེའང་ཅིའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ལ་བརྩོན་ཞེ་ ན།སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པ། འདོད་པའི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །དེས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས། སྤྲུལ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་སྤྲུལ་པས་ཁམས་གསུམ་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསྐངས་ཏེ། མཇུག་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་ནི་བདེན་པའི་དོན་མ་མཐོང་བའི་གང་ཟག་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སློབ་པར་གྱུར་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའམ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉན་ཐོས་སུ་གྱུར་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ། འདོད་པའི་ ཁམས་ཀྱི་ལྷ་ཚེ་རིང་པོའི་ནང་དུ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་མེད་པའི་དུས་ན་སྐྱེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷ་ཚེ་རིང་པོའི་ནང་ནས་ཀྱང་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་བཞུགས་པའི་ཚེ་སྐྱེས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于前面所说的已离欲贪和未离欲贪二者是劣等的说法，为了说明这二者如何劣等，故说'因为喜欢涅槃，故知二者入于愚痴'。意思是说，见到真理的这两种补特伽罗，因为喜欢声闻行为中厌离轮回和现前观见涅槃，所以智慧迟钝且长时间愚痴于无上菩提的证悟。
如何喜欢涅槃呢？为此说'后后于自心，行为修习故'。'自心'是指烦恼和声闻心。'后后'的意思是反复。见到真理的那些声闻反复生起声闻心的烦恼、厌离轮回和明显喜欢涅槃，反复生起并在其中修习行持，不做众生利益，所以称为明显喜欢涅槃。
如此，首先在声闻乘中说法，然后在三个无数劫中入大乘而成佛，因为需要长时间才能成佛，所以称为劣等。声闻种性不定者分为见到真理和未见真理两种。见到真理者又分为两种：已离欲贪和未离欲贪两种。这两种在轮回中出生后，做众生利益积累福德智慧资粮，如何现前成佛已经说过了。
现在说明种性不定者未见大乘真理者如何现前成佛，为此说'因为未做利益彼，无佛出现禅定义，精进且为化身故，依彼而得菩提果'。如是，未离欲界贪欲且未见真谛的声闻种性不定者，是未做利益的凡夫或住于胜解行地者。这些未做利益者从欲界死后，转生于欲界长寿天中。
如此住于长寿天中时，当大劫毁坏时，导师佛陀及其教法灭尽后，又转生于欲界。生于欲界后，为获得色界禅定而精进努力。为何精进修禅定呢？为了变化化身的缘故而精进修禅定。变化化身后，依靠那个化身在三界中利益众生，圆满福德智慧资粮，最后现前成佛。
这里'此义'是指声闻种性不定且未见真谛之补特伽罗。'成为学人后'是指作为凡夫或胜解行地者成为如来声闻后死亡，转生于欲界长寿天中的意思。'无佛时出生'是指从长寿天中也是在如来不住世时生于欲界的意思。

།བསམ་གཏན་གྱི་དོན་ལས་བརྩོན་ཞིང་སྤྲུལ་པ་འདོད་ དེ།སྤྲུལ་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་རིམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་ཞིང་འབད་པར་བྱེད་དོ། །བསམ་གཏན་ལ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བརྩོན་ཞིང་ སྤྲུལ་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ།དེ་བསམ་གཏན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ནས། སྤྲུལ་པས་རྫུ་འཕྲུལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་མ་བྱས་པའི་ཉན་ཐོས་རིགས་མ་ངེས་པ་རྣམས་ལྷ་ཚེ་རིང་པོའི་ནང་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ པ་ན་ཡུལ་ལ་སེམས་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་དང་།གསུང་གོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་མེད་པར་འཕགས་པའི་ལམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་བསམ་གཏན་བསྒྲུབས་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་སྤྲུལ་པ་བཀྱེ་སྟེ། སྤྲུལ་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་ བྱེད་དེ།དེ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་སོ། །དེ་ནས་མཇུག་ཏུ་རིམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་སྟེ། དེས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དུས་སོ། །གནས་དེ་གསུམ་ལ་དགོངས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གནས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གནས་གསུམ་ ལ་དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དཔལ་གྱི་ཕྲེང་བའི་མདོ་ལས་མེའི་དཔེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་གནས་དེ་གསུམ་ལ་དགོངས་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དང་པོར་མེ་ལྕི་བ་ལ་མཆེད་དོ། །དེ་ནས་ཡུལ་འཁོར་ལ་མཆེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དཔེས་ཉན་ཐོས་སུ་ གྱུར་ནས་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ།།རང་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་ཚེ་རིང་པོའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ཀྱི་བར་དུ་ནི་ཉན་ཐོས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ལྷ་ ཚེ་རིང་པོ་ནས་ཤི་འཕོས་ཏེ་སངས་རྒྱས་མེད་པའི་དུས་སུ་བྱུང་བ་ལ་བསམ་གཏན་གྱིས་སྤྲུལ་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ན་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་མཇུག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཚེའི་ ལུས་བཏང་ནས་སྤྲུལ་པའི་ལུས་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་བསམ་གཏན་གྱི་མཚན་ཉིད་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམས་པ་ཡང་བདག་གི་ཚེ་འདི་སྲིད་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ནི་བྱིན་གྱིས་མི་རློབ་ཀྱི་བདག་གི་བསམ་གཏན་འདིའི་མཐུས་སྤྲུལ་པ་གྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྤྲུལ་པ་སྒྲུབ་པར་ བྱེད་པས་ན་སྤྲུལ་པའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།རིག་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ། ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་བརྟག་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་མ་བྱས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་མི་འཐོབ་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་རིག་པའི་གནས་བཙལ་ལོ། །དེ་ཡང་རིག་པའི་གནས་ལ་གྲངས་དུ་ཡོད་པ་དང་། དོན་གང་གི་ཕྱིར་བཙལ་བ་སྟེ། རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དོན་གང་གི་ཕྱིར་བཙལ་བ་ལ་ཡང་རྣམ་ པ་གཉིས་ཏེ།བྱེ་བྲག་མེད་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཙལ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ན་གཞན་ཚར་གཅད་པ་དང་། གཞན་རྗེས་སུ་གཟུང་བ་དང་། བདག་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཙལ་ལོ། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་དག་ལ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་ན། ། འཕགས་པའི་དམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ག་ལ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རིག་པའི་གནས་ནི་ལྔ་སྟེ། ནང་རིག་པ་དང་། རྒྱུ་རིག་པ་དང་། སྒྲ་རིག་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ་དང་། བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རིག་པའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས ལ་མཁས་པ་ནི་ནང་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཚད་མས་ནི་ཟིན་པའི་ཏར་ཀའི་གཞུང་ལ་མཁས་པ་ནི་རྒྱུ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲའི་གཙུག་ལག་བྱ་ཀ་ར་ཎ་ལ་མཁས་པ་ནི་སྒྲ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རླུང་དང་བད་ཀན་ལ་སོགས་པ་ནད་གསོ་བའི་གཙུག་ལག་ལ་ མཁས་པ་ནི་གསོ་བ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།

从禅定的意义上精进并希求化身。依靠那些化身逐渐获得无上菩提是这样的：即使生在欲界中，也为了获得色界禅定而精进努力。为何要精进于禅定呢？为了希求化身而精进。他以禅定变化出化身后，化身以种种神变显现欲界。其意义是这样的：未成就的声闻不定种性者从长寿天投生到欲界时，对境不生欢喜，以熟习佛语的力量无师自通现证圣道。
之后成就禅定，展现禅定的化身，以化身圆满福德智慧二资粮，这是独觉的阶段。最后逐渐证得无上菩提，这是佛陀的阶段。'考虑这三个阶段'是指考虑声闻的阶段、独觉的阶段和佛陀的阶段这三个阶段的意思。
世尊在《吉祥鬘经》中以火的比喻是这样的：如是考虑这三个阶段，世尊说先从火把蔓延，然后蔓延到地方，以此比喻成为声闻后成为独觉，成为独觉后成为佛陀。这也是说，未离欲贪、未见真谛，直到生在欲界长寿天为止称为成为声闻。
之后从长寿天死去，出生在无佛出世时期，以禅定成就化身积累福德智慧资粮时称为成为独觉。最后证得无上菩提称为成为佛陀。'舍弃寿命之身而受持化身'是说，他修习禅定相的四神足时，并非加持'愿我住世如是时'，而是为成就'愿以我此禅定力成就化身'而修持化身，故称为受持化身。
'以偈颂寻求明处'是说，境是一义，即以一偈显示观察任何所知境的意思。若不通达一切明处则不能证得一切智，因此寻求明处。这又有几种明处以及为何目的而寻求两个方面。为何目的而寻求又有两种：为证得无差别的一切智智而寻求，及特别为折服他人、摄受他人、了知自己而寻求。
'若不精进五明处，圣者何能得遍知'是说，明处有五种：内明、因明、声明、医明和工巧明。其中通达如来十二分教称为内明。通达以现量比量为量的因明论典称为因明。通达声明文法称为声明。通达治疗风黄等疾病的医方明典称为医明。

།གླུ་དང་གར་དང་སྤོས་ལ་སོགས་པའི་གཙུག་ལག་ལ་མཁས་པ་ནི་བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དག་ལ་ཉན་པ་དང་། བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཤེས་པ་དང་རྟོག་པར་མ་བྱས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ག་ལ་ཐོབ་སྟེ།དེ་བས་ན་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཏེ། དེ་དག་ ལ་སོགས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པས་འཕགས་པ་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ།།ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ལུས་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གཞན་དག་ཚར་གཅད་པ་དང་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཤེས་བྱའི་ཕྱིར་ནི་དེ་ལ་བརྩོན་བྱེད་ཅེས་བྱ་ བ་ལ།བྱེ་བྲག་ཏུ་རྒྱུ་རིག་པ་དང་། སྒྲ་རིག་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་རྒྱུ་རིག་པའི་གཙུག་ལག་ཤེས་པར་རློམ་པ་དང་། སྒྲ་རིག་པའི་གཙུག་ལག་ཤེས་པར་རློམ་པ་དེ་དག་ཚར་གཅད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །གསོ་བ་རིག་པ་དང་། བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ནད་ཞི་བར་འདོད་པ་རྣམས་དང་། བཟོ་སློབ་པར་འདོད་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པ་རྣམས་ལ་རྗེས་སུ་བཟུང་ཞིང་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །ནང་རིག་པ་ལ་བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་འཕགས་པའི་ལམ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་ བུ་གང་གི་ཕྱིར་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དེ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱུ་རིག་པ་དང་སྒྲ་རིག་པ་ཚོལ་བ་ནི་གཞན་དེ་ལ་མ་མོས་པ་དག་ཚར་བཅད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུ་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲས་པ་རྣམས་ ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།རྒྱུ་རིག་པའི་གཙུག་ལག་ཤེས་པས་རྣམ་པའི་མུ་སྟེགས་པ་དག་ཚར་བཅད་པ་དང་བསྟན་པ་འདི་ལ་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། དད་པ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་དད་པ་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །སྒྲ་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ།བདག་ཉིད་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་ལ་མཁས་པའི་སྒོ་ནས་བདག་ལ་མཁས་པ་གཞན་དག་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲའི་གཙུག་ལག་ཤེས་པར་རློམ་པའི་མུ་སྟེགས་པ་དག་ཚར་གཅད་པར་བྱ་བ་དང་། དོན་གཅིག་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་མང་པོ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པའི་ ཆོས་ཐ་སྙད་ལ་མཁས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གསོ་བ་རིག་པ་དང་། བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་ནི་གཞན་དེ་འདོད་པ་དག་རྗེས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསོ་བ་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ནད་དང་ནད་ཀྱི་ གླེང་གཞི་དང་ནད་མེད་པ་དང་ནད་མེད་པའི་ཐབས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚེགས་ཆུང་ངུ་ཤ་ཐང་བ་མེད་པར་ལོངས་སྤྱོད་བསྒྲུབ་ པར་བྱ་བ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་ཞིང་བཟོའི་གནས་ལ་མཁས་པས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ལ་བཀུར་བར་བྱ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།

精通歌舞香等工巧明处的称为工巧明处。若不通过闻思等门径了知五明处，菩萨们怎能获得一切智智？因此，为获得无差别一切智智，应当精进修学五明处，此为其义。
其中，圣者声闻和独觉，以及其他最胜者为圣者殊胜的菩萨。如实无余且无颠倒地了知称为一切智。
如是为了调伏和摄受他人，为了自身了知而精进修学。特别是菩萨精进修学因明和声明。为什么呢？为了调伏那些自诩通达因明论典和声明论典的外道而精进修学。
菩萨精进修学医方明和工巧明，为什么呢？为了摄受和利益那些希望疾病痊愈者以及希望学习工巧获得受用者而精进修学。
菩萨精进修学内明，为什么呢？为了如实无颠倒地了知圣道真实性相而精进修学。'彼等'是指五明处。'为何'是指为何果而精进修学五明处之义。
寻求因明和声明是为了调伏那些对此不信解者。菩萨寻求因明，即为了如实了知善说与恶说的意义，以通达因明论典来调伏外道，令未信者生起信心，已信者信心增长而精进修学。
菩萨寻求声明，为了通过精通梵语使其他智者信服自己，调伏自诩通达声明的外道，通达一义多词的法相而寻求修学。
医方明和工巧明是为了摄受希求此者。菩萨寻求医方明，为什么呢？为了了知病、病因、无病及无病之方便，为了息灭众生种种疾病而寻求修学。
菩萨寻求工巧明，为什么呢？为了轻易无劳获得受用，通过具足受用及精通工巧使世人恭敬自己，通过受用利益世人而寻求修学。

།ནང་རིག་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནང་རིག་པ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཕགས་པའི་ལམ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བྱས་པ་ཆུད་ཟོས་པ་དང་། མ་བྱས་པ་འོང་བ་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། གཞན་ལའང་ མངོན་པར་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།ཁམས་རྒྱས་པ་བཙལ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བླ་ན་མེད་པའི་རིགས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་རིགས་དང་། ས་བོན་ནམ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་རིགས་དང་། ས་བོན་ལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁམས་ དེ་དག་ཇི་ལྟར་རྒྱས་ཤིང་བརྟས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་བསྐང་བའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ཇི་ལྟར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལོགས་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་དང་། ས་བོན་རྒྱས་ཤིང་བརྟས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གིས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་དམིགས་ནས་ནི་དགའ་བ་དང་། ། གནས་ལ་དེ་ཡི་རྗེས་དྲན་དང་། །འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་འདོད་པ་དང་། །ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་མོས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་དམིགས་ནས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གནས་ལ་དེའི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཐུན་མོང་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མོས་པ་ཡིད ལ་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་རྟོགས་པས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས། བདག་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་དུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ཡང་།རྒྱུ་རྟོགས་པས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བདག་ཏུ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འཇུག་པའི་གནས་འབྱུང་བའི་བར་དག་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དང་པོར་བདག་ཉིད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་སུ་མཐོང་ནས་རྒྱུ་རྟོགས་པའི་དགའ་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་རིགས་དང་། ས་བོན་ནམ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་དང་། ས་བོན་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དེས་དང་པོར་བདག་ཉིད་ལ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་དམ་མེད་པ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་རིགས་དང་། ས་བོན་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་བརྟགས་ན་རིགས་དང་ས་བོན་ཡོད་པར་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཡོད་པར་མཐོང་ནས། ཡང་ནས་ཡང་དུ་དགའ་བ་སྐྱེས་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་དམིགས་ ནས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རྒྱུ་ཡོད་པར་རྟོགས་ཤིང་རྒྱུ་ཡོད་པར་མཐོང་ནས་དགའ་བ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རིགས་ལ་གནས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པས་དེ་བས་ན་དེའི་འོག་ ཏུ་གནས་པ་དེའི་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་ས་བོན་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ས་བོན་ཡོད་པར་མཐོང་བ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བོན་དང་རིགས་ཡོད་པར་མཐོང་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་ ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།

关于'内明是了知自身'这句话，菩萨寻求内明。为什么呢？因为通过自身了知圣道和如实无误的真实性而断除烦恼，以及如实了知已作不失、未作不生，并为了向他人广泛宣说而寻求。
关于'广说界的寻求有三偈'这句话，是指无上种姓中成就菩提的种姓，或种子，或六波罗蜜的种姓和种子称为界，用十三偈来说明这些界如何增长和稳固的意思。
关于'为圆满诸波罗蜜，与诸波罗蜜相应的作意即是界的增长'这句话，如何使波罗蜜的界增长呢？为了圆满六波罗蜜，如果依照六波罗蜜相应的作意而修持，以此即可使波罗蜜的界和种子增长稳固的意思。
关于'这是以这些偈颂所说'这句话，是说波罗蜜界的增长作意也是以十三偈来说明的意思。
'了知因而生欢喜，住处随念于彼已，共同欲求诸果报，如是信解菩提道'这些句子，是说了知因而欢喜的作意、对住处随念的作意、共同欲求果报的作意、如何信解菩提的作意，如此作意则使诸波罗蜜的界增长的意思。
关于'这也是从了知因而欢喜的作意乃至执著我为最胜的作意'这句话，波罗蜜界增长的作意也是从了知因而欢喜的作意开始，直到执著我为最胜的作意生起为止，如此作意则使波罗蜜界增长的意思。
关于'住于种姓的菩萨首先见到自身具有诸波罗蜜的种姓，以了知因的欢喜使波罗蜜界增长'这句话，具有无上菩提成就的种姓和种子，或波罗蜜的种姓和种子的菩萨，首先观察自身是否具有成就的缘分，是否具有六波罗蜜的种姓和种子，观察后见到具有种姓和种子。如此见到具有因后，反复生起欢喜，这称为了知因而欢喜的作意。如此了知具有因并见到具有因而生起欢喜后，即使波罗蜜界增长的意思。
关于'住于种姓后发起无上正等正觉之心，因此其后即是住处随念作意'这句话，见到具有无上菩提成就的种子和六波罗蜜的种子称为住于种姓。见到具有种子和种姓后，随后为自他而发起菩提心。

།བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གནས་ལ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་དྲན་པའི་སྒྲ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲན་པས་ནི་གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པའི་རིགས་ཡོད་པ་མ་བརྗེད། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་དུ་སེམས་ བསྐྱེད་པ་མཐོང་ངོ་།།དེ་ཡང་ཐབས་ཇི་ལྟར་ཉིད་ལ་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བདག་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་གནས་ནི་ རིགས་ཡིན་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་གནས་དང་རྟེན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བདག་གིས་བསྐྱེད་དེ་བདག་ལ་ཡོད་པས་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་བདག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་རྒྱས་ཤིང་ བརྟས་པ་དང་།རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་ཀྱང་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་རྣམས་བདག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་བས། འབྲས་བུ་མཚུངས་པར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་ལ་གནས་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་ཅིང་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ། དེའང་གང་གི་དོན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེ་ན་བདག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བདག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་མཚུངས་པར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ སྟེ།དེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྲས་བུ་མཚུངས་པར་འདོད་པ་ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་དག་གཞན་དང་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་ཅིག་།གཞན་དུ་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།བདག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་སྤྱད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་སྤྱད་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་སེམས་ཅན་དང་བདག་ཐུན་མོང་དུ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ཅིག་།གཞན་དུ་བདག་འབའ་ཞིག་སྤྱོད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་ལ་སེམས་ཤིང་མངོན་ པར་འདུ་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་མཚུངས་པར་འདོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་ནས། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ལ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཞུགས་པས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྤྱོད་མི་ནུས་པས་དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྟག་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྟག་ཏུ་ རྟོགས་པར་བྱ་ཞེ་ན།ཇི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱད་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དུ་བསྔོས་ཏེ། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་དེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ལ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བཤད་དེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས་ཀྱང་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་རིམ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་གོང་དུ་རིགས་ལ་གནས་པས་བྱང་ཆུབ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྦྱོར་ཞིང་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་དུ་འདོད་པར་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ།

发菩提心是对住处随念作意，随念的声音是对念和智慧二者而言。其中以念不忘刚才所说的种姓，以智慧见到发菩提心。
如果问如何运用方便，为此说'彼菩萨于我成为波罗蜜多等之处'等。发菩提心的菩萨如是思维：菩提心的住处是种姓，波罗蜜多等的住处和依止是菩提心。见到这一点后又如是作意：我已生起作为波罗蜜多住处的菩提心，由于我具有此心，必定会使这些波罗蜜多增长、坚固和圆满。以此作意也会使界增长。
为此发心后，为自他利益而修习六波罗蜜多，是希求等同果报作意。住于种姓后发菩提心，行持六波罗蜜多。如果问为何而修习，是为自他利益而修习。如何为自他利益而修习，即是希求等同果报作意，这也会使波罗蜜多界增长。
如果问如何作意希求等同果报，为此说'愿此等波罗蜜多与他共同，不要成为他异'。我行持此六波罗蜜多，愿行持六波罗蜜多的果报大受用等与众生共同受用，不要唯独我一人受用，如是思维而作意。因此称为希求等同果报作意。
我为利他而趣入后，为常时了知无烦恼方便真实义故，其后如何对菩提胜解作意。为自他利益趣入六波罗蜜多后，也会被烦恼束缚而不能行持自他利益，因此需要常时了知无烦恼的方便真实义。
如果问如何常时了知真实义，如是将所行波罗蜜多回向无上菩提，为获得彼果而作意胜解则能了知。因此其后宣说如何对菩提胜解作意，以此作意也使波罗蜜多界增长。
如是'一切皆应如是次第了知'，如前所说住于种姓应发菩提心。发菩提心后，为自他利益而修习六波罗蜜多，应作意希求共同果报。

།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པས་ཀྱང་དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཐབས་དེ་ཁོ་ན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ལ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དེ། རིམ་པ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་ བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འདིའི་འོག་ཏུ་འདི་བཤད་པར་རིགས་ཞེས་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་རིམ་པར་སྦྱོར་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ལ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།ཇི་ལྟར་འདས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ད་ལྟར་གྱི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་མ་འོངས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ སྤྱད་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་བདག་ཀྱང་མོས་སོ་ཞེས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་ནས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསྔོ་ཞིང་སེམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ།དེ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ལ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་བཞི་པའི་མཐུ་འདི་ཡིས། །བདག་དང་མི་སྐྱོ་ངེས་པ་དེས། །མི་མཐུན་དང་ནི་གཉེན་པོ་ལ། ། སྒྲུབ་པ་དག་ནི་རྣམ་བཞིའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་མཐུའི་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བདག་དང་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་ངེས་པར་མི་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་མི་མཐུན་པ་དང་གཉེན་པོ་སྒྲུབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི ཁམས་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གོང་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མོས་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མོས་པའི་རྗེས་ལ་མཐུའི་དགའ་བ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པའི་སྐབས་བཤད་ཅིང་འབྲེལ་བས་ན།དེ་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཀྱང་མཐུ་དང་མི་ལྡན་ན་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་མི་ནུས་ཀྱི་མཐུ་དང་ལྡན་ན་གདོད་སྒྲུབ་ནུས་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ལ་མོས་པའི་འོག་ཏུ་མཐུའི་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་པར་འབྲེལ་ཏོ། ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པའི་དུས་ན་བདག་ལ་མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་མཐོང་ནས་དགའ་བ་ནི་མཐུའི་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་མཐུ་དང་ལྡན་ན་བདག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་དེ།དེ་བས་ན་དེའི་འོག་ཏུ་ངེས་པར་མི་སྐྱོ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་སྐྱོ་བ་མེད་ན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བ་དང་། གཉེན་པོ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་ངེས་པར་མི་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྗེས་ལ་མི་མཐུན་པ་དང་། གཉེན་པོ་སྒྲུབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་བསྟན་ཏོ། །མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པས་དགའ་བས་ན། མཐུའི་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་སྤྱོད་ པའི་ཚེ།བདག་ཉིད་ལ་མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་མཐོང་ནས་དགའ་བ་ནི་མཐུའི་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

为了进入自他二利，其后为了通达无烦恼的方便真实义，应当修持对菩提的胜解，如是说。如前所说，按照这样的次第，对于下文所有的作意，也应当如前所说那样，依次配合'在此之后应当说此'的道理。
为了广说对菩提胜解作意的意义，故说'如诸佛世尊般若波罗蜜多现证菩提'等。意思是说，如同过去诸如来修行六波罗蜜多后，现证无上菩提。
'将现证'是说，如同现在诸佛世尊修行六波罗蜜多后，现证无上菩提。
'将出现现证'是说，如同未来诸如来修行六波罗蜜多后，将现证无上菩提。
'如是我亦胜解'是为了作意，意思是说，如同三世如来修行六波罗蜜多后现证菩提那样，愿我也通过修行六波罗蜜多而现证菩提，如是发愿并作意，这就是所谓的对菩提胜解作意。
'以此四种力，我与不厌定，违品与对治，修行有四种'，此外还有力欢喜作意、对自己与众生成熟决定不厌作意、违品与对治修行作意四种，以这些作意也能增长波罗蜜多界，此为其义。
上文说为了进入自他二利而通达无烦恼方便真实义故，应当对菩提生起胜解。其中，在对菩提胜解之后，由于说明力欢喜作意的场合并有关联，所以虽然无烦恼，但若无力则不能成办自他二利，若有力才能成办，因此在对菩提胜解之后宣说力欢喜作意是有关联的。
其中，在修行六波罗蜜多时，见到自己具有四种力而欢喜，这就是所谓的力欢喜作意，四种力将在下文出现。如是具足力量时，对于自己圆满佛法和成熟众生不会厌倦，因此其后说明决定不厌作意。
如是无有厌倦，为了证得无上菩提，作意断除波罗蜜多的违品——悭吝等，以及成办对治——布施等四种作意。因此在决定不厌作意之后，宣说四种违品与对治修行作意。
由于宣说四种力而欢喜，故说'力欢喜作意'，意思是说，在修行六波罗蜜多时，见到自己具有四种力而欢喜，这就是所谓的力欢喜作意。

།མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སེར་སྣ་དང་། ངན་པའི་ངང་ཚུལ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྦྱིན་པས་ནི་སེར་སྣ་སེལ་ནུས་པར་མཐོང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་ངན་པའི་ངང་ཚུལ་གྱི་དྲི་མ་སེལ་ནུས་པར་མཐོང་། བཟོད་པས་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་སེལ་ནུས་པར་མཐོང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་ལེ་ལོ་སེལ་ནུས་པར་མཐོང་། བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་སེམས་གཡེང བ་སེལ་ནུས་པར་མཐོང་།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་འཛིན་པ་ལ་སོགས་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་སེལ་ནུས་པར་མཐོང་སྟེ། འདི་ནི་མཐུ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །ཚོགས་སྨིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ཤིང་སྨིན་ པར་མཐོང་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་གསུམ་སྤྱད་པས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པར་མཐོང་། བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སྤྱད་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པར་མཐོང་། བརྩོན་འགྲུས་སྤྱད་པས་ནི་གཉིས་ཀའི་ཚོགས་བསགས་པ་ མཐོང་བ་སྟེ།འདི་ནི་མཐུ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །བདག་དང་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ན། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་མཐོང་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ནམ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའི་དུས་ན། སྦྱིན་པ་བཏང་བར་དགའ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་བཏང་ བ་དང་།བཏང་ནས་འགྱོད་པ་མེད་དེ། དུས་གསུམ་དུ་ཡང་དགའ་བས་ནི་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ། །བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཟང་ཟིང་གིས་ཕན་བཏགས་ཏེ་ཕོངས་པ་མེད་པར་བྱས་པས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་ངན་པའི་ངང་ཚུལ་ གྱིས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་།མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་བརྡེག་པ་དང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་གྱུར་པས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ། །གཞན་གྱི་སྲོག་དང་ནོར་དང་ཆུང་མ་ལ་གནོད་པ་མ་བྱས་པས་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་སོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་བཟོད་པ་ལ་གནས་ན་ཞེ་སྡང་གི་མེས་སེམས་མ་དཀྲུགས་པས་ན་སེམས་བདེ་བའོ།།སེམས་བདེ་ན་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལུས་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱང་བདེ་བས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ། །གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ལན་མ་བྱས་པས་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་ ཉན་པ་དང་།བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སྤྱད་པས་ཚེ་འདིར་དགེ་བ་རྒྱུན་དུ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་སུ་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲོགས་བྱས་པས་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་སོ། །བསམ་གཏན་ལ་ཡང་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ལ་གནས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ།།བསམ་གཏན་གྱི་མཐུས་ལོ་ཉེས་དང་ནད་ལ་སོགས་པ་ཞི་བར་བྱེད་པས་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཏེ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མ་རིག་པའི་མུན་ པ་བསལ་བས་ན་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་ནས་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་ཏེ། འདི་ནི་མཐུ་རྣམ་པ་གསུམ་པའོ། །མ་འོངས་པའི་ཚེ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་འདྲ་བའི་ འབྲས་བུ་སྨིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་ན།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པས་ན་མ་འོངས་པ་ན་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་ལྷ་དང་མིའི་ལུས་ཐོབ་པར་འགྱུར། བཟོད་པས་ནི་འཁོར་གཡོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར། བརྩོན་འགྲུས་ ཀྱིས་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར།བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ནད་མེད་པར་འགྱུར། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཚེ་རབས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་དགའ་ བས་ན་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་པ་ལ་དགའ་བས་ནི་རྒྱུ་འདྲ་བའི་འབྲས་བུ་སྟེ།འདི་ནི་མཐུ་རྣམ་པ་བཞི་པའོ།

关于四种力量，所谓'断除违品'是指六波罗蜜多的违品即悭吝、恶行、嗔恨等，以布施能除悭吝，以持戒能除恶行之垢，以忍辱能除嗔恨，以精进能除懈怠，以禅定能除散乱心，以智慧能除常见断见等邪慧，这是第一种力量。
所谓'资粮成熟'，修行六波罗蜜多能积累并成熟福德智慧二种资粮。如何呢？修行布施、持戒、忍辱三者能积累福德资粮，修行禅定、智慧二者能积累智慧资粮，修行精进则能积累二种资粮，这是第二种力量。
所谓'利益自他'，修行六波罗蜜多时，能利益自己和他人。如何呢？当布施时，布施前欢喜、布施时欢喜、布施后无悔，三时欢喜即是利益自己；以饮食衣物等资具救助贫穷即是利益他人。
关于持戒波罗蜜多，远离恶行所致的偷盗、邪淫等因缘而导致的殴打、囚禁等，这是利益自己；不损害他人的生命、财产、妻室，这是利益他人。
关于忍辱波罗蜜多，安住忍辱则不被嗔恨之火扰乱心识而心生安乐，心乐则身随心安，这是利益自己；对加害者不予报复，这是利益他人。
关于精进，以闻思等精进，今生善法相续增长，这是利益自己；协助众生做事，这是利益他人。
关于禅定，安住寻伺等三摩地能息灭烦恼，这是利益自己；以禅定力息灭饥馑疾病等，这是利益他人。
关于智慧，如实了知一切所知法，驱除相续中无明黑暗，这是利益自己；以智慧如实宣说正法消除众生疑惑，这是利益他人。这是第三种力量。
所谓'未来世异熟果及等流果成熟'，修行六波罗蜜多时，修行布施波罗蜜多则未来获得广大受用，持戒则获得人天之身，忍辱则获得眷属圆满，精进则一切事业成就，禅定则获得无病，智慧则通达一切明处，这是异熟果。
生生世世喜好修行布施等，喜好修习智慧，这是等流果。这是第四种力量。

།ངེས་པར་མི་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་བདག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྦྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱ་བ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྟེན་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སེམས་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ནི་ངེས་པར་མི་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ངེས་པར་མི་ སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་གྱི་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བྱུང་ཡང་ངེས་པར་མི་སྐྱོ་བར་མངོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན། ཡང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དག་གནོད་པར་བྱེད་ པ་དང་།ཉེས་པ་མེད་པར་ཡང་ཉེས་པར་བྱེད་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་མེད་ཅིང་སེམས་ཅན་མི་གཏོང་བ་དང་། བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མོས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་ སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ཕྱིའི་གནོད་པ་གྲང་བ་དང་།ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བ་དང་། ནང་གི་གནོད་པ་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་ཡང་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བཏང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་ནི་ངེས་པར་མི་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་མཐུན་པ་དང་།གཉེན་པོ་སྒྲུབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་པ་སེར་སྣ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པ་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་སྤངས་པ་དང་། གཉེན་པོ་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དག་སྒྲུབ་ པར་ཡིད་ལ་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་མཐུན་པ་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་བཤགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དག་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་ སྟེ།དེ་དག་བྱུང་ན་ཡང་སོ་སོར་བཤགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཉེན་པོ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་སྟེ། དེ་དག་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྤྱད་པ་མཐོང་ནས་དགའ་ཞིང་མོས་པ་སྐྱེས་པ་ནི་རྗེས་ སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཆེད་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བཤད་པའི་ཆོས་ནི་དེའི་ཆེད་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཆོས་མཉན་ཅིང་བཤད་པའི་ཕྱིར། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱ་བའམ། གསོལ་བ་གདབ་པ་དག་གིས་ བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསྔོ་བ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཚིག་དེ་རྣམས་ཀྱང་མདོ་སྡེ་དག་ལས་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་སླར་བཤགས་པ་དང་། དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་དང་། བདག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །དང་བ་ཡང་དག་བླངས་པ་དང་། །སྦྱིན་སྲེད་དག་ནི་གཞན་དག་ལ། །གོ་ཆ་སྨོན་ལམ་དང་བ་ནི། །མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ལ་དབང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པ་སྲེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གོ་ཆ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྨོན་ལམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于必定不厌倦的作意，从'为一切众生和自己布施佛法'开始的内容是：以摄受事物来成熟众生，依止善知识听闻正法，通过思维等门径使自己成熟佛法，从此开始，心中无有厌倦，这就称为必定不厌倦作意。
为什么要作必定不厌倦作意呢？为此说道：即使遇到一切众生的邪行和一切痛苦，也要显现必定不厌倦的缘故。因为要成熟众生，即使众生对施予恩惠者作害，无过失者也加以过失，对一切众生的邪行都不生厌倦且不舍弃众生。
为了使自己成熟对佛陀的信解，从善知识处听闻正法，在思维等时，即使遇到外在的寒热等损害，内在的饥渴等损害，也想着不舍弃听闻等，以此心意造作，称为必定不厌倦作意。
为获得无上菩提而作意对治和违品四种：为获得无上菩提，从布施的违品悭吝到智慧的违品恶慧都要断除，修习从布施到智慧等对治，有这四种作意，这是其义。
关于'忏悔布施等违品悭吝等'：从布施的违品悭吝到智慧的违品恶慧等都是罪恶不善法，若生起这些都应各自忏悔，这是其义。
关于'随喜对治布施等'：悭吝等的对治是从布施到智慧，见到这些自利利他的行为而生欢喜信解，称为随喜。
关于'为此法而向诸佛祈请'：以六波罗蜜而说的法称为此法，为听闻宣说六波罗蜜法，祈请如来转法轮，称为向诸佛祈请，这是其义。
关于'将这些回向菩提'：以忏悔罪业、作随喜或祈请，愿获得无上菩提而回向，称为将这些回向菩提。这些词句也是从经中'重新忏悔一切罪业、随喜一切善业、祈请一切佛陀、愿我成就无上菩提'的偈颂依次配合。
'信解、正受持、施予他人欲、铠甲发愿信，作意于胜喜'：对他人的信解作意、正受持作意、对他人施予欲求作意、铠甲作意、发愿作意、胜喜作意，以这些作意也能增长波罗蜜界，这是其义。

།དད་པའི་མཐུ་ལས་བརྩམས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆེད་ཀྱི་དོན་ལ་དང་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ལ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་འབྲས་བུ་ལ་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་འཆད་པ་ལ་ནི་ ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།དེས་མཚོན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དང་བ་དང་དང་བས་རྒྱུ་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྤྱད་ན་ནི་དེའི་འབྲས་བུ་གདོན་མི་ཟ་བར་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་དང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཚོལ་བ་ལས་བརྩམས་ ནས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་ཚོལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་། ཆོས་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཅིང་བསམས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་ལེན་ཅེ་ན། དེའི་ ཕྱིར་ཆོས་དེའི་དེ་དག་ཉིད་མི་སྤོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུང་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་ཤིང་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འདོར་བ་ནི་མི་སྤོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་གཟུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །བཤད་ པ་ལས་བརྩམས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སྲེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ།གཞན་ལ་ཆོས་དང་དོན་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཤད་པའི་དོན་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་འཆད་པར་འདོད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སྲེད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཆད་ཅེ་ན། སེམས་ ཅན་གཞན་དག་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཆོས་དང་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྒྲོགས་ཤིང་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསྒྲུབས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་གོ་ཆའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་བགོས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་ པའི་ཆེད་དུ་བྱས་ནས་དེ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་ནི་གོ་ཆ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཅེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྫོགས་ཤིང་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་གཏོང་ཞིང་གོ་གྱོན་ནས་ཤེས་རབ་སྒྲུབ་ཅིང་གོ་གྱོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་ལམ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དེ་རྫོགས་པའི་རྐྱེན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། ཉེ་དུ་གཉེན་བཤེས་དང་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ནི་སྨོན་ལམ་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཀྱེ་མ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་སྨོན་པར་དགའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་བསྒྲུབས་པར་ནི་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་བས་ན་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར།ེ་མ་ཚེ་རབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་ནུས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ན་ལེགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་གསུམ་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།བསྒྲུབ་པའི་རྗེས་ལ་གདམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་བཤད་དེ། འོག་ནས་ཀྱང་། དེ་བཞིན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པ་དང་། །ཡང་དག་གདམས་དང་བསྟན་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གོ་ཆ་དང་། སྨོན་ལམ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་ནི་གདམས་ པ་དང་བསྟན་པའི་སྐབས་དང་སྦྱར་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གདམས་པ་དང་བསྟན་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་གོ་ཆ་གྱོན་པར་བྱེད་དོ། །སྨོན་ལམ་འདེབས་སོ། །མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ། །ེ་མའོ་འདི་ལྟར་བདག་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གདམས་པ་དང་བསྟན་པ་སྟོན་ པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་དེ་ལྟར་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'从信心力开始，对波罗蜜多之义生起净信作意'，对于作为波罗蜜多之因的称为法，对于六波罗蜜多之果称为义。或者，对于解说六波罗蜜多称为法，对于所表示的事物称为义。以净信为因，若修习作为因的这六波罗蜜多，必定获得其果，如是确信称为净信作意。
关于'从求法开始，如实摄受'，依于求法之力，依止善知识，听闻思维波罗蜜多之义及法等，是为如实摄受作意之义。如何如实摄受？因此说'以不舍弃彼等法性之方式摄持'，对于波罗蜜多法性不诽谤且不舍弃听闻、思维等，称为以不舍方式摄持，这是如实摄受作意。
关于'从解说开始，布施欲求作意，为向他人宣说法与义'，为解说之故，欲为其他众生解说六波罗蜜多，是为布施欲求作意。如何解说？为向其他众生如实宣说六波罗蜜多之法与义。
关于'从修行开始，铠甲作意，为圆满布施等而披甲'，为修行六波罗蜜多而修习六度，是为铠甲作意。如何修行？为圆满成就六波罗蜜多，从布施开始披甲直至修习智慧时披甲。
关于'愿心作意是为具足圆满之缘'，为圆满六波罗蜜多，愿生生世世遇到能圆满六波罗蜜多的善知识、亲友眷属以及身体受用等因缘，如是发愿称为愿心作意。
关于'欢喜作意是愿求布施等修行与如实修行'，因为不修波罗蜜多就不能现前成佛，所以生生世世都需要修习六波罗蜜多，想到'啊！若能在生生世世中具有修习六波罗蜜多的本性该多好'，如是思维称为欢喜作意。
关于'如是三种作意应配合教授与教诫'，在修行之后解说教授与教诫，如下文所说'如是极修行，正教授教诫'。其中铠甲、愿心与欢喜三种作意配合教授教诫，如何配合？为获得教授教诫而披甲、发愿、生欢喜。愿诸佛菩萨为我宣说教授教诫，如是发愿并生欢喜。

།ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྟོག་པ་དག་གིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གདམས་པ་དང་བསྟན་པའི་འོག་ཏུ་ཐབས་ དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཤད་དོ།།དེ་ལ་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་ལག་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་དག་མཐོང་ན་ཡིད་ཀྱི་རྟོགས་པས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། རོ་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་ཞིང་ཡིད་ལ་རྟོག་པ་ནི་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།མཐུ་ཐོབ་པས་ནི་སྤྲོ་བ་སྟེ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་དྲུག་སྟུག་པོ། །ཡོངས་སུ་སྦྱིན་དང་མཆོད་པ་སྟེ། །བརྟེན་པ་དང་ནི་སྙིང་བརྩེ་བའོ། །ཞེས་བྱའོ། །ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་འོག་ཏུ་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་དེ་བཤད་དོ།།སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་བར་དུ་དྲུག་ཡོད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་དྲུག་དྲུག་ཡོད་དོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་ཅིང་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དྲུག་ཡོད་པས་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་དྲུག་སྟུག་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཅིག་པ་དྲུག་ཡོད་པའི་མཐུ་ཐོབ་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་པོའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་ཚུལ་ དུ་བཞག་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་པའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་ལྔས་ནི་སྒྲུབ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་ པ་བྱེད་པ་འདི་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་པའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བཙལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་པའོ། །སྙིང་བརྩེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་ དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་ཏེ།དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་ནི་འོག་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་མཐུ་རྙེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་དྲུག་སྟེ། སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་བར་དུའོ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ ཡོད་པས་ན་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་མཐུ་རྙེད་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་པོའོ། །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་དྲུག་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དགེ་བའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔས་ནི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལྔས་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པར་འདོད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནམ་གཞན་ལ་གཏོང་ཞིང་སྦྱིན་པའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ནམ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་པའམ། གཞན་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་བཤད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་དྲུག་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དྲུག་དྲུག་ཡོད་པར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་གཞན་གྱི་ནོར་དང་སྲོག་དང་ཆུང་མ་ལ་གནོད་པ་མ་བྱས་ཏེ། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྡམས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་རྣམས་གཤེ་བ་ལས་སླར་མི་གཤེ་བ་དང་།བརྡེག་པ་ལས་སླར་མི་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于具有方便的作意业，是以诸分别念于一切相布施等作意，即是说，在教授与开示之后，解说具有方便的作意。其中，所谓具有方便的作意，即是虽然自己未能亲手行布施等，但当见到他人行持六度时，以意识分别随喜、欢喜、品味，从而趣入圆满六度，如是思维即称为具有方便的作意业。
'获得力故即是欢喜，六度重重，普施与供养，依止及慈悲。'如是说。在具有方便的作意业之后，当解说欢喜作意的内容。欢喜作意有四种：其中布施又有从布施的布施乃至布施的智慧共六种，乃至智慧也有从智慧的布施到智慧的智慧共六种。
每一度中又各有六度，故说'六六重重'。获得一一六度之力即是第一欢喜作意。将六度本身安立为摄受事的方式来成熟有情，是第二欢喜作意。以六度中的布施度供养如来的利养恭敬，以其余五度以修行供养如来，此为第三欢喜作意。为求无倒宣说六度的善知识而依止善知识，是第四欢喜作意。
慈悲作意有四种：慈、悲、喜、舍。其详细性相将于下文解说。'布施等六度从布施的布施乃至智慧获得力'，是说布施也有六种：从布施的布施乃至布施的智慧。由有如是六种故称为'重重'，获得如是力即是第一欢喜作意。
若问布施如何有六？即是以五种善性蕴称为布施。以五种布施性蕴欲施予内外诸物，称为布施的布施。或者说财物、谷物等称为布施，当施予他人时称为布施的布施。
布施的持戒是什么呢？即是安立众生于戒律中，或者说讲说戒律的布施称为持戒布施。同样也应用于持戒等六种，是说如布施有六种，从持戒乃至智慧每一度也各有六种。如何呢？即从持戒的布施乃至持戒的智慧。
其中，不损害他人财物、生命、妻室而施予无畏，是持戒的布施。断除杀生、偷盗等而守持戒律，称为持戒。住于戒律者对于辱骂不以辱骂回报，对于殴打不以殴打回报等，称为持戒的忍辱。

།ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱུན་དུ་བསྲུངས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །རྟག་ཏུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་ པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ།།ལྟུང་བ་མི་ལྟུང་བའི་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །བཟོད་པ་ལ་ཡང་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་བརྡེག་པ་ལ་སླར་མི་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པ་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་བཟོད་པའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་ པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མི་བྱེད་པ་ནི་བཟོད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་ཞེ་མི་སྡང་བ་ནི་བཟོད་པའི་བཟོད་པའོ། །རྟག་ཏུ་བཟོད་པའི་སེམས་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བ་ནི་བཟོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །ཞ་སྡང་ གི་སེམས་མ་གཡེངས་པ་ནི་བཟོད་པའི་བསམ་གཏན་ནོ།།སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱས་ན་མ་འོངས་པ་ན་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་མཐོང་བ་ནི་བཟོད་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་གྲོགས་བྱས་ཤིང་བཏང་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ། །དགེ་བ་ལ་ བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་མི་དགེ་བ་ལ་མི་འཇུག་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་དུས་ན་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བཟོད་པའོ། །དགེ་བ་ལ་སེམས་སྤྲོ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །ལེ་ལོས་སེམས་ མ་གཡེངས་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་རྣམས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཕྱེད་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཤེས་རབ་བོ། །བསམ་གཏན་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་མཐུ་ལོ་ཉེས་དང་ནད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བྱས་ ཏེ།གནོད་པ་བསལ་ནས་ཕན་པ་སྦྱིན་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་སྦྱིན་པའོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཚེ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་མི་རྟོག་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་སེམས་འཇམ་པ་སྟེ། ཞེ་སྡང་གི་འཁྲུག་པ་མི་འབྱུང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་བཟོད་པའོ། ། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་རྒྱུན་དུ་མི་གཏོང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །དམིགས་པར་བྱ་བ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་བསམ་གཏན་ནོ། །བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སེམས་ལ་གསལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཤེས་རབ་བོ། །ཤེས་རབ་ལ་ཡང་གཞན་ཆོས་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ ལོག་པར་བཤད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྦྱིན་པའོ།།ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་བླང་བ་དང་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ངོ་ཤེས་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་མི་འཇུག་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བ་ལ་སེམས་དགའ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བཟོད་པའོ། །མཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་ པ་སྤྲོ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ།།ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྣམས་ལ་མ་ནོར་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་གཡེངས་པ་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཤེས་རབ་པོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྦྱིན་པ་དང་ངག་སྙན་པ་དང་། དོན་མཐུན་པ་དང་དོན་སྤྱོད་བར་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་སྟེ། དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་ཚུལ་དུ་བཞག་ཅེ་ན།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ཉིད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ནམ་གཞན་ལ་འཆད་པ་ནི་ངག་སྙན་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སེམས་ཅན་གཞན་སྤྱོད་དུ་བཀོད་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་གང་ལ་ སེམས་ཅན་བཀོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྤྱོད་པ་ནི་དོན་མཐུན་པ་སྤྱོད་པའོ།།མཆོད་པ་ནི་སྦྱིན་པས་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་སྤྱོད་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཟང་ཟིང་ གི་མཆོད་པ་དང་།སྒྲུབ་པས་མཆོད་པའོ།

经常守护戒律，称为戒律精进。始终一心专注于戒律，称为戒律禅定。分辨违犯与不违犯的差别，称为戒律智慧。关于安忍，安住于安忍的人们对于打击不予还击等，给予无畏，这称为安忍布施。
安住于安忍的人们不作杀生等行为，这是安忍戒律。虽遭他人加害而不生嗔恨，这是安忍的安忍。经常只生起安忍心，这是安忍的精进。心不散乱于嗔恨，这是安忍的禅定。见到若对其他众生造作伤害，未来将感受痛苦，这是安忍的智慧。
关于精进，帮助并布施给其他众生，这是精进的布施。为善而精进，不行不善，这是精进的戒律。在精进之时，忍受寒热等，这是精进的安忍。对善法生起欢喜心，这是精进的精进。心不为懈怠所散乱，这称为精进的禅定。
已发起精进的人们能够分辨善与不善的特征，这是精进的智慧。关于禅定，以禅定力消除饥荒、疾病等，除去损害而给予利益，这是禅定的布施。一心专注时不思维杀生，这是禅定的戒律。修禅定者始终心性柔和，不生嗔恨纷争，这是禅定的安忍。
持续不舍一心专注，这是禅定的精进。对所缘专一其心，这是禅定的禅定。所修法于心明显，这是禅定的智慧。关于智慧，为他人如实解说诸法，这是智慧的布施。
具慧者了知应取应舍，不行应舍之事，这是智慧的戒律。于无误法相心生欢喜，这是智慧的安忍。对闻思等生起欢喜，这是智慧的精进。于诸法相无颠倒者，心无散乱地认为是无误的，这是智慧的禅定。如实了知诸法的自相与共相，这是智慧的智慧。
以诸波罗蜜多摄事成熟众生是指，六波罗蜜多安立为布施、爱语、利行、同事的特征，以此等成熟众生，这是第二欢喜作意。
若问诸波罗蜜多如何安立为摄事，六波罗蜜多中布施即是布施。为他人解说六波罗蜜多是爱语。令其他众生行持六波罗蜜多是利行。自己也行持令众生安住的六波罗蜜多，这是同事。
供养是指以布施获得利养和恭敬。以其余诸法作修行供养。对如来有两种供养：资具供养和修行供养。

།ཟང་ཟིང་གི་མཆོད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྙེད་པས་མཆོད་པ་དང་། བཀུར་སྟིས་མཆོད་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་འབུལ་བ་ནི་རྙེད་པས་མཆོད་པའོ། །ཕྱག་འཚལ་བ་དང་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི་བཀུར་སྟིས་མཆོད་ པ་སྟེ།སྦྱིན་པས་ནི་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིས་མཆོད་པ་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་ལྔ་སྒྲུབ་པས་མཆོད་པ་སྟེ། འདི་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་པའོ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་བཙལ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ། །དེ་ལ་ཁ་ཅིག་སྦྱིན་པ་ཡིན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་དེ། ཤན་པ་ལ་མཚོན་ཆ་སྦྱིན་པ་དང་། སྨད་འཚོང་མ་ལ་ནོར་སྦྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །ཁ་ཅིག་ཤེས་རབ་ཡིན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག ཡོད་དེ།མུ་སྟེགས་པ་བདག་དང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བཙལ་བའི་ཕྱིར་དེ་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དྲུང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་ བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པའི་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ནི་བསྟེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་སྤྲོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་པའོ། །སྙིང་བརྩེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ལ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ པའི་སྟོབས་དང་བྱམས་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་པར་མ་ཟད་ཀྱི་བདེ་བ་ལ་ཡང་འཇོག་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྟབས་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བཀོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་པ་ནི་སྙིང་རྗེའོ།།སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་དབུལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་བའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྙིང་རྗེ་བ་ཙམ་དུ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདོར་དུ་འཇུག་སྟེ་འདི་ནི་སྙིང་རྗེའོ། །སྦྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་བདེ་བ་མཐོང་ནས་སེམས་ལ་མོས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི དགའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་མཐོང་ནས་དགའ་བར་གྱུར་པ་ནི་དགའ་བའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་མོས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། སྦྱིན་ པ་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་ནམ།བདེ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཕྲོགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་སོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མ་བྱས་སྨད་དང་ངོ་ཚ་དང་། །བགྱིད་དང་ཡུལ་ལ་དགའ་བ་དང་། །མི་སྐྱོ་བ་དང་འགོད་པ་དང་། །བརྗོད་པ་ཡི་ནི་བློ་གྲོས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་ངོ་ཚ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མི་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འགོད་པ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དང་།བརྗོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

物质供养也有两种：以获得供养和以恭敬供养。其中，供养法衣和钵盂是以获得供养。顶礼和绕行等是以恭敬供养。布施则是以获得和恭敬两种方式供养。
从持戒到智慧五者的修行供养，这是第三种欢喜作意。
为寻求无颠倒波罗蜜多的教授而依止善知识。其中，无颠倒是指从布施波罗蜜多无颠倒到智慧波罗蜜多无颠倒。有些布施虽是布施但有颠倒，如给屠夫武器，给妓女财物等。有些智慧虽是智慧但有颠倒，如外道关于我和常等见解。因此，为寻求教授无颠倒布施和无颠倒智慧的善知识，前往教授这些的善知识处，顶礼、绕行等承事，这称为依止，这是第四种欢喜作意。
悲悯作意即四无量，意思是具足四无量心的心称为悲悯作意。
关于'布施等力和慈爱'，慈爱是愿众生具足安乐的心念，菩萨不仅如此发愿，还使众生安置于安乐中。其中，布施等六波罗蜜多能成就受用等，以六波罗蜜多教导并安置众生于六波罗蜜多中，这就是对众生的慈爱。
关于'对具有悭吝等者的悲悯'，愿众生远离痛苦的心念是悲心。悭吝等六波罗蜜多的违品是贫穷等痛苦的因，所以菩萨对具有悭吝等者生起悲心。菩萨不仅生起悲心，还使他们舍弃悭吝等法，这是悲心。
关于'对具有布施等的众生生起欢喜'，见到众生安乐而心生喜悦称为喜。见到众生行持布施等六波罗蜜多而生起欢喜是喜。
关于'于此无烦恼的信解是舍'，舍的本性是对任何事物都无贪无嗔，愿具有布施等受用或安乐的众生不生贪著，愿对夺走受用而受苦的众生不生嗔恨，这就是舍的含义。
关于'未作诽谤与惭愧，行持与喜爱境界，不厌倦与追悔，以及言说之智慧'，还有惭愧作意、欢喜作意、不厌倦作意、追悔作意和言说作意，通过这些作意也能增长波罗蜜多界。

།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡེ་མ་བྱས་པ་དང་། རྫོགས་པར་མ་བྱས་པ་ནི་མ་བྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱས་པ་ལ་ ནི་སྨད་པ་བྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡེ་མ་བྱས་པ་དང་། རྫོགས་པར་མ་བྱས་པ་དང་། སྨད་པར་བྱས་ན་མཚར་བྱས་ཞེས་ངོ་ཚ་ཞིང་འགྱོད་པ་ནི་ངོ་ཚ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་རྒྱུན་དུ་སྤྱད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སྤྲོ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་རྒྱུན་དུ་དམིགས་ཤིང་དེ་འབའ་ཞིག་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་གི།སེམས་གཞན་དུ་མ་གཡེངས་པ་ནི་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚེ། སྤྱོད་པར་མི་འདོད་པའི་སེམས་སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ན་སེམས་འདི་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་པས་དགྲ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་བ་ནི་མི་སྐྱོ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་འབྲེལ་པའི་ཆོས་སྟོན་པས་སྐྱོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་གཙུག་ལག་དང་གཞུང་དུ་འདྲི་ཞིང་འཇོག་ པ་ནི་འགོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་འདི་ཉིད་ཀྱི་ནང་ནས་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་གོ་རིམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་གཙུག་ལག་ཏུ་འགོད་པའོ། །སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སྣོད་དང་སྦྱར་ནས་སེམས་ཅན་གང་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་བཤད་པར་འོས་པའི་ སེམས་ཅན་དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་འཆད་པ་ནི་བརྗོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ངོ་ཚ་བའི་ཆོས་ལས་བརྩམས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་ཚ་བས་རྒྱུ་བྱས་ནས་ཤེའམ། ངོ་ཚ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་བྱས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དྲུག་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བྱས་པའོ།།ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟང་ཟིང་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་ཆོས་སྦྱིན་པ་གསུམ་ལས་གཉིས་ཙམ་བྱེད་ཀྱི་གསུམ་ཆར་ཚང་བར་མི་བྱེད་པའམ། ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པ་ལས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ ཙམ་གཏོང་གི་ཀུན་མི་གཏོང་བ་དང་།མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་སྙིང་ནས་སྐྱབས་མི་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཙམ་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་ཁ་ཅིག་འཆད་ཀྱི་ཁ་ཅིག་མི་འཆད་དེ། སློབ་དཔོན་བཅབས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོག་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་ པའི་བསྔགས་པ་ཙམ་སྨྲ་བའི་དངོས་པོ་མི་གཏོང་བ་དང་།ཤན་པ་ལ་མཚོན་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྨད་འཚོང་མ་ལ་ནོར་སྦྱིན་པ་དང་། བརྐུས་ནས་སྦྱིན་པ་དང་གཡོ་དང་སྒྱུས་བྱིན་པ་ནི་ལོག་པར་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངོ་ཚ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་མ་བྱས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་མ་བྱས་པ་དང་།སྨད་པར་བྱས་པར་མཐོང་ནས་སེམས་ལ་གནོད་པ་ནི་ངོ་ཚ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ངོ་ཚ་ནས་མ་བྱས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་བྱས་པ་དེ་སྤངས་ཏེ། བྱེད་པ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ལྡོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨད་པ་དང་ལོག་པར་བྱ་བ་ལས་ནི་ལྡོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡུན་མི་རིང་བར་འགྱོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་འགྱོད་པ་ཞིག་བསྐྱེད་ན་ཡང་རྒྱུན་དུ་འགྱོད་པ་བསྐྱེད་པར་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགྱོད་པ་དང་རྒྱུན་དུ་ ལྡན་ན་དགེ་བ་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་པས་དེ་བས་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པ་དང་།སྨད་པ་བྱས་པ་ན་བདག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པ་དང་། སྨད་པ་བྱས་པ་ནི་མཚར་བྱས་སོ་སྙམ་ཐང་ཅིག་གཅིག་འགྱོད་པ་བསྐྱེད་ནས་འགྱོད་པ་སྤོང་ངོ་། །དེ་ལ་དེ་བས་ འདི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་མ་བྱས་པ་དང་། རྫོགས་པར་མ་བྱས་ནས་འགྱོད་པར་གྱུར་ན་འགྱོད་པ་དེ་བཟློག་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་དང་། རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གུས་པར་བྱ་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་བསྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱའོ།

对于未曾修习波罗蜜多和未圆满修习波罗蜜多的，称为未修习。对于颠倒修习波罗蜜多的，称为造作过失。如是未修习、未圆满修习及造作过失时，感到羞愧和追悔，这称为惭愧作意。
思维应当经常修习六波罗蜜多而生起欢喜心，缘于布施等六波罗蜜多并专一其心，不令散乱于他处，这称为欢喜作意。
当修习布施等六波罗蜜多时，若生起不欲修习的厌倦心，便生起'此心是障碍获得无上菩提的敌人'之想，这称为无厌作意。
为利益众生而思维应当以六波罗蜜多相关之法来救护，并将六波罗蜜多编写成论典和经文，这称为记录作意。例如在此《经庄严论》中以'数量、特征、次第'等方式编写成论典。
依据众生各自的根器，对于适合宣说何种波罗蜜多的众生，为其宣说相应的波罗蜜多，这称为言说作意。
'从惭愧法开始'是指以惭愧为因或依惭愧而言。
'未修习'是指对六波罗蜜多完全未曾修习。
'未圆满'是指：布施有三种，即财物布施、无畏布施和法布施，其中只行二种而不具足三种；或者在财物布施中也只施舍少许而不能全施；在无畏布施中也只是口头上说说而不能真心救护；在法布施中也只说一部分而不说另一部分，这种吝法的行为称为未圆满。
'邪行'是指：只说布施的功德而不实际布施；给屠夫刀具；给妓女财物；偷盗后布施；以诡诈方式布施，这些称为邪布施。
'感到惭愧'是指：见到如是未修习、未圆满修习及造作过失时，心生不安，这称为惭愧。
'趣入'是指：如是生起惭愧后，舍弃未修习和未圆满修习，而趣入修习和圆满修习之义。
'为了远离'是指：为了远离过失和邪行之义。
'短暂追悔'是指：即使生起追悔，也不应当长期保持追悔之义。
若常怀追悔，则无法趣入善行，因此当未行布施等或造作过失时，只需生起'我对众生未行布施等及造作过失实在羞愧'的一念追悔，之后便应舍弃追悔。
因此应当如是：若对未曾修习布施等及未圆满修习而生起追悔，则应止息该追悔，为了修习和圆满布施等，应当恭敬且持续地趣入修行。

།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྨད་པ་དང་། ལོག་ པར་བྱས་པ་ལ་ཕྱིས་ལོག་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་ལྡོག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཐེ་ཚོམ་ཡང་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་རིག་པར་བྱས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སེམས་དང་སྦྱར་བས་སེམས་ཅན་གང་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་གང་བཤད་པའི་རིག་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་འཆད་པ་ནི་བརྗོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟོན་སྐྱོབ་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་སྣོད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ་བརྗོད་པར་འདུ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ གཙུག་ལག་བྱས་པ་དེ་དག་སོ་སོའི་སྣོད་དང་སྦྱར་ནས་སེམས་ཅན་གང་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་བཤད་པར་འོས་ཤིང་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཆད་དེ།དཔེར་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཆད་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཆད་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་འཆད་པའོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་བརྟེན་ནས་སུ། །བྱང་ཆུབ་འགྱུར་གྱིས་དབང་ཕྱུག་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། དབང་ཕྱུག་དང་གཙོ་བོའང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་ པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་བརྟེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱོན་དང་ཡོན་ཏན་དག་ལ་ཡང་། །གཉིས་པོ་དེ་ནི་རྟོག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་སྐྱོན་དུ་ རྟོགས་ཏེ།དབུལ་པོ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་པར་མཐོང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་ཡོན་ཏན་དུ་རྟོགས་ཏེ། ཕྱུག་པོ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བར་མཐོང་བ་ནི་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསགས་པ་དགའ་བ་དྲན་པ་དང་། །ཆེ་བའི་དོན་ནི་མཐོང་བ་དང་། །རྣལ་འབྱོར་ འདོད་དང་མི་རྟོག་པ།།དེ་འཛིན་པ་དང་རྐྱེན་ཐོབ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞེས་ཡང་བསགས་པ་དྲན་ནས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དོན་ཆེན་པོ་མཐོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་ པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྣལ་འབྱོར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མི་རྟོག་པ་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེ་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྐྱེན་ཐོབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །བསགས་པ་དྲན་པས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ ལ་སོགས་པ་བསགས་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དྲུག་བསགས་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་མཐོང་བ་ནི་བསགས་པ་མཐོང་ནས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་གསུམ་བསགས་པས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར། བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར། བརྩོན་འགྲུས་ནི་གཉིས་གའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །དོན་མཐོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོའི་དོན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུའི་ཚུལ་གྱིས་མཇུག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མཐོང་བ་ ནི་དོན་ཆེན་པོ་མཐོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣལ་འབྱོར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་ཞི་གནས་སྦྱོར་བ་བསྒོམ་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བ་བསྒོམ་པར་འདོད་པ་ནི་རྣལ་ འབྱོར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

对于诽谤布施等行为，以及错误行为，之后应当制止不再从事，说'不应再做'。这样的话，疑惑也会消除。
关于'依世间智慧而作意言说'，是指根据各个众生的心意，对于适合讲授何种波罗蜜多的众生，为他们讲说相应的波罗蜜多，这就叫做作意言说。
为了说明这个意义，所说'导师救护者根据成为法器的情况而对世间作言说'，是指具有六波罗蜜多的经典，要根据各自的法器而应机施教，对于适合讲授某种波罗蜜多的众生，为其讲说相应的波罗蜜多。比如对适合听闻布施波罗蜜多的人讲说布施波罗蜜多，乃至讲说智慧波罗蜜多。
关于'依靠布施等，成就菩提非自在'，依止作意是指依靠布施等六波罗蜜多可以证得无上菩提，而依靠大自在天、主宰天、梵天等则不能证得无上菩提，这样理解就是依止作意。
关于'于过失功德，二者皆思维'，思维作意是指对于悭吝等违品过失要认识其过患，如见其导致贫穷等；对于布施等对治分要认识其功德，如见其导致富裕等，这就是思维作意。
关于'忆念赞叹生欢喜，及见大义之所在，瑜伽欲求无分别，摄持彼及得因缘'，是说忆念赞叹生欢喜作意、见大义作意、欲求作意等，通过这些作意能增长波罗蜜多界。
欲求作意有四种：瑜伽欲求作意、无分别欲求作意、摄持作意和得因缘作意。
忆念赞叹生欢喜作意是指'见到积累布施等功德而积聚福德智慧资粮'，即积累从布施到智慧六波罗蜜多，见到积聚福德智慧资粮，这就是忆念赞叹生欢喜作意。
其中布施、持戒、忍辱三者积累属于福德资粮，禅定和智慧属于智慧资粮，精进则属于两种资粮。
见大义作意是指'见到通过布施等菩提分法的意义而获得大菩提'。无分别智慧称为大菩提。修行布施等最终以无上菩提因相而见到证得无上菩提，这就是见大义作意。
瑜伽欲求作意是指'欲求修习止观双运'，为了圆满六波罗蜜多而欲求修习止观双运，这就是瑜伽欲求作意。

།མི་རྟོག་པར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ཐབས་མཁས་པ་ལ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ བས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པར་བྱ་བ་ནི་མི་རྟོག་པར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་དང་པོ་སྦྱོར་བའི་དུས་ན་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་ བཏབ་སེམས་ལ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་ལས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་ན་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་མི་རྟོག་པར་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་ཀྱི་ཆོས་དང་དོན་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་འཆད་པའི་ཆོས་དང་། དོན་སེམས་ལ་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ལ་ནི་དོན་ཞེས་ བྱའོ།།རྐྱེན་ཐོབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ དང་།ཉེ་དུ་གཉེན་བཤེས་དང་། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ནི་རྐྱེན་ཐོབ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་བདུན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འཛིན་དང་། །སྤངས་པའི་མཐུ་ནི་ཤེས་པ་དང་། །ངོ་མཚར་དང་ནི་ངོ་མཚར་མིན། །འདུ་ཤེས་དེ་བཞིན་རྣམ་བཞིའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་བསྒོམ་པ་ཆ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་བདུན་སྤོང་བའི་མཐུ་མཐོང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། །ངོ་མཚར་གྱི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ངོ་མཚར་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི དོན་ཏོ།།མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་ནི་མེད་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ནི་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཅིག་གོ། །ཉེས་པ་ཅན་ལ་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།འཁོར་བའི་ཆོས་ནི་ཉེས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་བདག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་གཙང་བར་འཛིན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་དུ་འཛིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཉིས་སོ། །ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་ཡོན་ཏན་ཅན་ མ་ཡིན་པར་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ཞི་བ་དང་། བདེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་ན་དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཆད་པ་དང་གཡང་སར་ལྟ་བ་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གསུམ་ མོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་པ་དང་བདེ་བར་འཛིན་པ་གཉིས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་འདིར་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་དྲངས་ཏེ་འདུས་མ་བྱས་བཀོལ་ནས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་འདུས་བྱས་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་ སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པས་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་དེ་ལ་བརྟན་པར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའོ། །ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ཀྱིས་གཟར་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ན་དེ་ལ་ གྱ་ནོམ་པར་འཛིན་པ་ནི་བདེ་བར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལྔ་པའོ།

关于'希求无分别作意是为圆满波罗蜜多而希求善巧方便'这句话，无分别智慧是圆满波罗蜜多的方便。因此，为了圆满六波罗蜜多而具足无分别智慧，这就是希求无分别作意。或者，在最初修行时这样想：愿以无分别、完全无分别的方式趣入波罗蜜多。发愿后专注于心，从而证悟。
获得无分别智慧时，将以无分别、完全无分别的方式趣入诸波罗蜜多，这就是希求无分别作意。执持作意是为了执持诸波罗蜜多的法与义，即不忘失心中六波罗蜜多所诠释的法与义，这就是作意。其中，作为因的波罗蜜多称为法，作为果的称为义。
获得缘作意是为了圆满波罗蜜多而作如理发愿，即无论转生何处，都愿具足圆满六波罗蜜多的善知识、亲朋好友以及身体受用，这就是获得缘作意。
'七种颠倒执著，了知断除之力，稀有与非稀有，如是四种想'这句话的含义是：修习六波罗蜜多时，断除七种颠倒执著之力的见解作意，稀有想作意四种，同样以非稀有想作意也能广大界。
关于'于无执为有'，遍计所执的补特伽罗和遍计所执的法是无，却执著其为实有，这就是于无执为有，这是第一种颠倒。
关于'于过失者执为具功德'，轮回法是具过失的，因为是无常、痛苦、不净、无我。却执著为常、乐、净，这就是执为功德，这是第二种颠倒。
关于'于具功德者执为非具功德'，涅槃因断除一切烦恼和痛苦而寂静安乐，故具功德，然而凡夫视之为断灭和深渊，这就是执为非具功德，这是第三种颠倒。
关于'于一切行执为常与乐二者'，此处'一切'字应理解为部分，除去无为法，一切有漏行和无漏行圣道等诸行都是刹那生灭故无常，却执著为坚固，这就是执一切行为常，这是第四种颠倒。一切有漏行都为三苦八苦所逼故是苦，却执为殊胜，这就是执为乐，这是第五种颠倒。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྲ་འདིའི་སྐབས་སུམ་ལུས་པའི་དོན་དྲངས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གང་ཟག་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་དུ་བདག་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དྲུག་གོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཞི་བར་ལོག་པར་འཛིན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ནི་འཁྲུག་པས་ཉོན་མོངས་པའི་འཁྲུག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ཞི་བ་ཡིན་ན་དེ་ལ་མི་བདེ་བའི་གནས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཞི་བར་ལོག་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ལོག་པར་འཛིན་པ་བདུན་ནོ། །དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་སྟོང་ པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དང་།ཆོས་བསྡུ་བས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་དང་། ཉེས་པ་ཅན་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་འཛིན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་ཡོན་ཏན་ཅན་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བཤད་དོ། །འདུས་བྱས་ལ་རྟག་པ་དང་། བདེ་བར་འཛིན་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མ་ཞི་བར་ལོག་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་བསྡུ་བ་བཞི་པོ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ ན།མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པ་ཅན་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་ནི་ སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་དེ་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་རྣམ་པ་བཞི་དང་།ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བཞིའི་སྟེང་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་པ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་གཉིས་ཀྱིས་བསྣན་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་ཡིན་པས་རྣམ་པ་བཅུ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་ཉེས་པ་ཅན་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་འཛིན་ པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དང་པོ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ནས་སྐྱོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་ཞེས་བརྟགས་ན་ཀུན་འབྱུང་གི་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་། །ཀུན་འབྱུང་དེའང་གང་གིས་སྤང་། །ཞེས་བརྟགས་ན་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་བཞིས་སྤོང་བར་མཐོང་སྟེ། ལམ་ ཡང་དགོས་པའི་དོན་གྲུབ་ནས་ཡང་དགོས་པར་མཐོང་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་མི་སྨོན་པ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་ཡོན་ཏན་ཅན་མ་ཡིན་པར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་དེ། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་འགོག་པར་ རྣམ་པ་བཞི་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་རྣམ་པ་བཞི་ལྟར་རྟོགས་ནས་ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་ཡོན་ཏན་ཅན་མ་ཡིན་པར་རྟོག་གོ་།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་གསུངས་སོ། །བདེ་བར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་ནི་ཟག་པ་དང་ བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གསུངས་སོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་གསུངས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མ་ཞི་བར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་ནི་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་གསུངས་སོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤངས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་མཚར་གྱི་འདུ་ཤེས་བཞི་འཆད་དེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སྤངས་པའི་འདུ་ཤེས་འཇུག་པ་ཡང་ངོ་མཚར་གྱི་འདུ་ཤེས་ཡིན་ནོ་ཅི་ཞིག་ངོ་མཚར་ཞེ་ན། ཐང་ཅིག་ སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་དངོས་པོར་གཏོང་བར་མ་ཟད་ཀྱི་བདག་གི་ལུས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཉེ་དུ་གཉེན་བཤེས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱའོ།

关于'执著一切法为我'这句话，此处'一切'之词应引申为无遗之义，有为法和无为法、有漏法和无漏法等一切诸法，皆无人我和法界之我。对其执著有实体即称为'执著一切法为我'，这是六种颠倒。
关于'执著涅槃为不寂静'这句话，涅槃是因远离烦恼的扰动及断除一切痛苦而寂静，若执著其为不安乐之处，即称为'执著涅槃为不寂静'，这是七种颠倒。
关于'以空性等三种三摩地及四法要为对治而成正执'这句话，为对治执无为有、执过失为功德、执有功德为无功德，而说空性三摩地、无愿三摩地、无相三摩地三种。为对治执有为为常、执为乐、执一切法为我、执涅槃为不寂静，而说四法要。
何以如此？为对治执无为有，说空性三摩地。空性三摩地是执著空性和无我的行相，故能对治执著补特伽罗和诸法为我。
为对治执过失为功德，说无愿三摩地。无愿三摩地包含集谛四行相和道谛四行相，再加上苦谛中无常和苦两种行相，共十种行相。如果通达这十种行相，就不会执著过失为功德。
何以如此？首先见到无常和痛苦而生厌离。然后思考其因是什么，见到是集谛四行相。再思考如何断除此集谛，见到由道谛四行相断除。见到道也是为了成就所需而需要，对这一切都不希求，即称为无愿三摩地。
为对治执有功德为无功德，说无相三摩地。无相三摩地具有如灭谛四行相的特征，通达四种行相后就不会执著有功德为无功德。
为对治执一切有为法为常的对治，说'一切有为法皆无常'之法门。为对治执为乐，说'一切有漏皆是苦'之义。为对治执著一切法为我，说'一切法无我'之法门。为对治执著涅槃为不寂静，说'寂静涅槃'之法门。
关于'于诸波罗蜜有舍弃想'这句话，是说四种稀有想。于诸波罗蜜生起舍弃想也是稀有想。何为稀有？不仅在布施波罗蜜中布施外物，甚至能舍弃自身，这是稀有。在持戒波罗蜜中，为了正持戒而舍弃亲朋好友和受用，这也是稀有。

།བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་གདོལ་བུ་དང་། རིགས་ངན་པ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་མི་ཁྲོ་ཞིང་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ལྟ་བར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ནི་ངོ་མཚར་ དུ་བྱའོ།།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་མ་ཆགས་པ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བའོ། །ཡུན་རིང་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ ལ་སྤྱད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མྱུར་དུ་མི་འཐོབ་ཀྱི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ལན་རེ་བ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སེམས་ཅན་བཀོད་དེ། སེམས་ཅན་དེ་ལ་ཕན་བཏགས་ཀྱང་ཚེ་འདི་ ལ་ཕན་བཏགས་པའི་ལན་ལ་རེ་བ་མེད་པ་ཡང་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེ་བའི་འདུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་སུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ན། ཚེ་འདིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་ཀྱི་ཚེ་ཕྱི་མར་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་མི་རེ་བ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡང་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤངས་པ་དང་། ཡུན་རིང་བོར་གྱུར་ནས་སངས་རྒྱས་པའི་འབྲས་བུར་འབྱུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་བཞི་འཆད་དེ། ས་བོན་དུ་ འབྲས་བཏབ་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་འབྲས་སྐྱེ་བ་ནི་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་སྤྱད་ཡུན་རིང་པོར་ཡང་སྤྱད་ནས་མཇུག་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཚད་མེད་པ་ལ་སྤྱད་ནས་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་མི་ ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཉིས་པོ་དེ་ཡོད་ན་བདག་དང་ཕ་རོལ་ལ་སེམས་མཉམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྤངས་པ་དང་ཡུན་རིང་པོ་དང་མི་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་བདག་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་གྱི། སྤངས་པ་དང་ཡུན་རིང་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ བདག་དང་ཕ་རོལ་སེམས་མཉམ་སྟེ།བདག་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་མི་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་པས་མཆོག་བརྒྱ་བྱིན་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྙེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སླར་ལན་རེ་བ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གི་སྒྲས་ནི་ཕན་བཏགས་ པའི་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་ལ་སྙེགས་སོ།།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་བཏགས་ནས་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པས་ལན་དུ་མཆོད་པ་ཕུལ་བའི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཡང་ལན་རེ་བ་མེད་དེ། མཆིལ་མའི་རྡོག་གུ་ཙམ་དུ་སེམས་ན་སེམས་ཅན་ཕལ་པས་ ཕན་བཏགས་པའི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ངན་པ་ལ་ལན་རེ་བ་མེད་པ་ལྟ་ཅི་ཞིག་ངོ་མཚར་ཆེ་སྟེ་མི་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདག་གི་དངོས་པོ་དང་ལོངས་སྤྱོད་འཇིག་རྟེན་ལས་འཕགས་པ་ཐོབ་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་ན་མ་ འོངས་པ་ལས་བདག་གི་ལུས་སྐུ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལས་འཕགས་ཏེ།ཁྱད་ཞུགས་པ་ཐོབ་པས་ལྷའི་ལུས་ཙམ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཅན་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེ་བ་ནི་ངོ་མཚར་མི་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་དག་ནི་སྙོམས་ པ་དང་།།ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་དམིགས་པ་དང་། །གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལན་རེ་དང་། །གསུམ་དུ་རེ་ཞིང་རྒྱུན་དུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་སྙོམས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལན་འདོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་དང་།རེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于安忍波罗蜜多，即使被贱民和低贱种姓等人加害也不生嗔恨而修持，这是值得惊叹的。对于精进波罗蜜多，不顾身命而精进修持，这是值得惊叹的。对于禅定波罗蜜多，不贪著禅定之味，这是值得惊叹的。对于智慧波罗蜜多，通达一切法空性，这是值得惊叹的。
关于'长时想'，如是修持广大波罗蜜多，虽不能迅速获得果位，而要经过三无数劫的时间，能如是认知也是值得惊叹的。关于'无报恩想'，菩萨令众生安住于六波罗蜜多，虽对众生施以恩惠，但于今生不求报恩，这也是值得惊叹的。
关于'不求异熟果想'，一切所作皆为果报而做，然于今生修持六波罗蜜多时，不求来世获得大受用等异熟果报而修持，这也是值得惊叹的。
关于'舍弃波罗蜜多，经长时修行而成佛果'，这是解说四种不足为奇之想。如同播种稻种而生稻果不足为奇，同样地，广修波罗蜜多，长时修持后获得无上菩提果位也不足为奇。因为从无量因获得无量果不足为奇，这是其义。
关于'若有此二者，则于自他平等'，对于不具足舍弃和长时之人，如对自己般利益他人是值得惊叹的。而对于具足舍弃和长时想的人，自他平等，如对自己般利益其他众生则不足为奇，这是其义。
关于'较彼等更殊胜，即使获得帝释等供养等，仍无所求报'，'彼等'指受恩的普通众生。如是菩萨利益帝释、梵天等后，帝释、梵天以供养回报，对此供养和恭敬也不求回报，视如唾沫。既然对普通众生的恩惠、微劣供养和恭敬都不求回报，这有什么好惊叹的呢？这不足为奇，这是其义。
关于'不欲得出世间自体和受用之异熟果'，菩萨修持六波罗蜜多，将来获得三身体性和超越一切世间的殊胜受用，对此仅求天身和受用的异熟果不足为奇，这是其义。
'众生平等及，大我所缘想，他功德求报，三种希求常'，此外还有平等作意、大我所缘作意、求报作意、希求作意和恒常作意，以此等作意也能增长界，这是其义。

།སེམས་ཅན་ལ་ལ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇོག་ལ་ལ་མི་འཇོག་པ་མ་ཡིན་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇོག་པ་ནི་སྙོམས་པ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་ན་བདེ་བ་དང་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་དུ་འགྱུར་གྱི་གནོད་པའི་དངོས་པོ་ནི་ཅུང་ཟད་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མཐོང་བ་ནི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དམིགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་པ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་མཐོང་ན་སེམས་ཅན་འདི་དག་གིས་ནི་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་ལན་འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་གནས་གསུམ་ཐོབ་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་རེ་བ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་གསུམ་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་མཐར་ཐུག་པར་རེ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་མཐར་ཐུག་པར་རེ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རེ་བའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་མཐར་ཐུག་པར་རེ་བ་ནི་སྦྱིན་པས་ས་དང་མཐར་ཐུག་པར་རེ་བ་ནས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་བཅུའི་མཐར་ཐུག་པར་རེ་བའོ། །སངས་རྒྱས་ ཀྱི་སའི་མཐར་ཐུག་པར་རེབ་ནི་ས་བཅུ་འདས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་རེ་བའོ།།སེམས་ཅན་དོན་རེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱེད་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་ཟེར་བའོ། །བར་འགའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པར་འགའ་མི་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ གྱི་ཆུའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྤྱོད་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་སྒྲུབ་ཚུན་ཆད། །མི་གནས་པ་ཡི་སེམས་པ་སྟེ། །དེ་འགྲིབ་འཕེལ་བའི་སེམས་ཅན་ལ། །མི་དགའ་དང་ནི་དགའ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་དང་།མི་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེས་ཀྱང་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས། མཉན་པ་དང་སེམས་པར་བྱེད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། མཐར་སངས་རྒྱས་ པ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་བརྩོན་འགྲུས་མི་འདོར་བ་ནི་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱོད་པ་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉམས་པར་མཐོང་ན། སེམས་ལ་མ་མོས་པ་ནི་མི་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་པ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བར་གྱུར་པ་མཐོང་ནས་སེམས་ལ་མོས་པ་ནི་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་བརྙན་དང་ནི་ཡང་དག་ལ། །བསྒོམ་པ་དང་ནི་མོས་པ་སྤྱོད། །དང་དུ་མི་ལེན་ཡིད་ལ་བྱེད། །ལུང་བསྟན་པ་དང་ངེས་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་མི་ མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དང་དུ་མི་ལེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་རྒྱས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་བསྒོམ་པ་ལ་མ་དད་པ་ནི་མི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ནི་དཔེར་ན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་མཚོན་ཆ་དང་དུག་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་ཡིན་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལའང་། བདག་དང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ཤེས་རབ་ཡིན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་ནི་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཀུན་གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པའོ།

不是说对某些有情安置于波罗蜜多而对某些有情不安置于波罗蜜多，而是对一切有情安置于波罗蜜多，这称为平等作意。
见到若行持六波罗蜜多唯有安乐与利益，而丝毫无有损害之事，这称为大我所缘作意。
当见到令有情行持波罗蜜多后具足六波罗蜜多功德时，思维'这些有情对我有恩'，这称为希求报恩作意。
希望行持六波罗蜜多的有情获得三处，这称为希求作意。三处即：希求到达菩萨地的究竟、希求到达佛地的究竟、希求利益有情。
其中，希求到达菩萨地的究竟是从希求布施地的究竟乃至希求智慧十地的究竟。
希求到达佛地的究竟是超越十地后希望获得佛地。
希求利益有情是成佛后愿利益安乐一切有情。
不是有时行持波罗蜜多有时不行持，而是如水流般相续不断地行持，这称为相续作意。
'直至成就佛陀教法，是无住之思维，对其衰减增长的有情，不欢喜与欢喜。'这是说，还有正加行作意、不欢喜作意、欢喜作意，由此也能增长界，这是其义。
其中，正加行作意是从最初发菩提心，从闻思开始，直至未获得成佛之间中途不舍精进，这称为正加行作意。
见到有情从行持六波罗蜜多而退失波罗蜜多时，心生不信解，这称为不欢喜作意。
见到布施等波罗蜜多的行持增长广大时心生信解，这称为欢喜作意。
'于影像及真实，修习与信解行，不领受作意，授记及决定欲。'这是说，还有不信解作意、信解作意、不领受作意、希求作意，以此能增长波罗蜜多界，这是其义。
其中，对修习波罗蜜多影像不生信心，这称为不信解作意。波罗蜜多影像，例如在布施波罗蜜多中，虽然布施武器和毒药等是布施但非波罗蜜多，在智慧波罗蜜多中，虽然执著有我和常等的见解是智慧但非智慧波罗蜜多，如是称为波罗蜜多影像。
喜欢修习真实波罗蜜多，这称为信解作意。真实波罗蜜多即是在布施波罗蜜多中能舍一切内外诸物，在智慧波罗蜜多中如实了知诸法的自相与共相。

།དང་དུ་མི་ལེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་ན་སྦྱིན་པས་འདུལ་བར་བྱེད་པས་ན་འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་བྱུང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འདུལ་བར་བྱེད་པའོ། ། འདོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུང་བསྟན་པ་འདོད་པ་དང་། ངེས་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པའོ། །ལུང་བསྟན་པ་འདོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པ་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པར་འདོད་པའོ།།ཡང་ན་ས་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་ཏོ། །བདག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱད་པས་ས་བརྒྱད་པ་ཇི་ལྟར་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་འདོད་པ་ནི་ལུང་བསྟན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་ པའི་ས་ལ་འཐོབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ལོངས་སྤྱོད་ངེས་པར་འདོད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ངེས་པར་འདོད་པའོ། །དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ངེས་པར་འདོད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་ནས། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་གཡོ་བར་ནུས་པ་ནི་མཐུ་ལ་འདོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཀྱང་ས་བཅུ་ཐོབ་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་གཱའི་བྱེ་མའི་ཀླུང་སྙེད་གཡོ་བར་བྱེད་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པས་ན་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་འདོད་པའོ།།སྐྱེ་བ་ངེས་པར་འདོད་པ་ནི་ས་བཅུ་ ཐོབ་ནས་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོབ་པར་འདོད་པའོ།།མ་ངེས་དུས་ན་མཇུག་མཐོང་བ། །ཡིད་བྱེད་དང་ནི་མཉམ་རྟོག་པ། །མཆོག་གི་ཆོས་ལ་འཇུག་པ་ན། །བདག་ཉིད་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་མཐོང་བས་ འཇུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།མཉམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་བླ་ན་ མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་ན་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུད་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱད་དོགས་པར་མཐོང་ནས་འདི་སྙམ་དུ་ཡུན་བསྲིངས་ཏེ།ཇི་ཞིག་བྱས་ཚེ་འདི་ཁོ་ན་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་མ་འོངས་པའི་དུས་མཐོང་བས་འཇུག་པ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་གུས་པར་སྤྱད་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་སྤྱད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་དང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་མཉམ་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་གིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྤྱད་པ་དང་། རྒྱུན་དུ་སྤྱད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་མཉམ་མོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་ནི་མཉམ་པར་རྟོག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ནི་སྤྱོད་པའི་མཆོག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱོད་པས།འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལས་འཕགས་པའི་ལུས། །ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ནི་བདག་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ ཞེས་བྱའོ།།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ཡིད་བྱེད་དེ་དག་ནི། །རྒྱུ་ནི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་བཅུ། །མདོར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། །ཁམས་ནི་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །རྒྱུ་མཐོང་ནས་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། བདག་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བར་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་དག་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པས། དགེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་དམིགས་ཤིང་བརྟེན་ནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། རྒྱུ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ས་བོན་དང་རིགས་རྒྱས་ཤིང་བརྟས་པར་འགྱུར་བས་ན་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།

不接受作意是指当布施等的违品吝啬等生起时，以布施调伏，因此当邪慧生起时以智慧调伏。
欲求作意有二种：欲求授记和欲求获得决定地。
欲求授记是指希望诸如来说：'善男子，你从某时起圆满波罗蜜多后，将证得无上菩提'而授记。或者在第八地时诸如来授记无上菩提。'我以修习波罗蜜多如何获得第八地'的欲求称为欲求授记。
获得决定地有二种：欲求受用决定和欲求生处决定。其中欲求受用决定是指以布施波罗蜜多获得初地后，能于一刹那震动百世界是欲求神通力，欲求获得出世间广大受用，故以智慧波罗蜜多获得十地后欲求具足能震动恒河沙数世界的神通力，因此欲求通达一切明处。
欲求生处决定是指获得十地后欲求一生补处菩萨果位。
'未定时见后际，作意及平等思，入胜法之时，执著我为胜。'
此外，未来时见后际趣入作意、平等思维作意、执为最胜作意，以此等作意令界增长之义。
其中菩萨如是思维：发菩提心后若欲求无上菩提，无论转生天人等何处，皆见应修习六波罗蜜多，因此思维延长时间，从此当修习六波罗蜜多，如是思维即是未来时见后际趣入作意。
我若恭敬修习诸波罗蜜多并持续修习，则与其他菩萨身语意三业平等。我亦修习六波罗蜜多并持续修习，故与诸菩萨身语意三业平等，如是思维即是平等思维作意。
我以修习最胜波罗蜜多行，欲求超越世间的身及受用，即是执著我为胜作意。
为总结上述诸作意故说：'彼等善作意，因是十度行，总之菩萨界，即得以增长。'
从见因欢喜作意乃至执著我为胜作意，此等作意是圆满福慧资粮的作意，故称为善作意。此等作意缘于并依止十波罗蜜多，故因是十波罗蜜多。如是以彼等作意令波罗蜜多种子及种性增长坚固，故称为界增长。

།ཆོས་ཚོལ་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བཤད་པའི ཆོས་དང་།ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་ཇི་ལྟར་བཙལ། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་ཇི་ལྟར་བཙལ་བརྟག་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱས་དང་ལྷག་པའི་བསམ་དད་ཆེ། །བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཙལ་བར་ འདོད།།བར་ཆད་བཅས་དང་བར་ཆད་ཡིན། །དེ་བཞིན་འབྱོར་པ་དེ་དག་གིས། །ལུས་མེད་ལུས་བཅས་ལུས་རྙེད་ལུས་རྫོགས་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཏེ། །ང་རྒྱལ་མེད་དང་ང་རྒྱལ་ཕྲ། །ང་རྒྱལ་མེད་པ་རྣམས་སུ་དགོངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཆོས་བཙལ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་མོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་བཤད་པར་བྱ་བའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་ནས་བརྩམས་ ཏེ།མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ན་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྙེད་ནས་ས་དང་པོའི་དུས་ནས་བརྩམས་ཏེ། ས་བདུན་མན་ཆད་ཀྱི་ཚ་ན་ནི་ལྷག་ པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སེམས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བརྒྱད་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་ཀྱི་ཆོས་རྟོགས་པ་ལ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བཙལ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ནས་བརྩམས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་ཚེ་ཆོས་མཐོང་བ་ནི་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།བསམ་པ་མི་བརྟན་པ་དང་། མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསླུར་ཟུག་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་གར་དྲངས་པ་དེར་འཇུག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བར་ཆད་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་ཀྱི་ཚེ་ ཆོས་རྟོགས་པ་ལ་ནི་བར་ཆད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཕན་ཆད་བསམ་པ་བརྟན་པ་དང་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བསླུར་མི་ཟུག་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་གར་དྲངས་པར་མི་འཇུག་པ་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རིམ་གྱིས་སྤངས་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་ བར་བྱ་བ་ཤས་ཀྱིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བརྒྱད་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་ཀྱི་ཚེ། ཆོས་རྟོགས་པ་ནི་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་ཉན་ པ་དང་།སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ནི་ལུས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ན་ནི་ལུས་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུང་འཛིན་སྤངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཤས་ཀྱིས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དང་པོ་ ནས་ས་བདུན་མན་ཆད་ཀྱི་ཚེ་ན་ནི་ལུས་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་སྤངས་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བཙལ་འབད་པ་དང་བཅས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བརྒྱད་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་ཀྱི་ཚེ་ན་ནི་ལུས་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ནས་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་ཚེ་ན་ནི་ང་རྒྱལ་མང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ང་དང་བདག་ཏུ་ཡིད་ལ་ཡོད་ཅིང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དྲི་མ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于寻求法的差别有两个偈颂，即法有两种：所说之法和所证悟之法。其中，如何寻求所说之法，如何寻求所证悟之法，以两个偈颂来说明。
广大、增上意乐及坚固者所欲寻求，有障碍及无障碍，如是以彼等圆满，无身、有身、得身、圆满身，诸菩萨以无慢、微慢、无慢等而思。
菩萨寻求法有十三种。其中，法字所指的是所说的十二部经，以及所证悟的法身。在凡夫阶段，从听闻正法、思维开始，直至胜解行地世第一法以下的闻思等为广大。在胜解行地世第一法时获得法门相续三昧，从初地开始直至第七地以下时称为具增上意乐，因为通达人法二无我，获得自他平等性之心。从第八地至第十地以下的证法称为大，为什么呢？因为获得无分别任运智慧故称为大。
诸菩萨寻求法的特征应当如是。从凡夫阶段开始直至世第一法以下时见法称为有障碍，因为意乐不坚固，被恶知识所欺，随善知识引导而趋入，未断烦恼障和所知障故称为有障碍。从初地至第十地以下时证法称为无障碍，因为从此以后意乐坚固，不被恶知识所欺，不随善知识引导而趋入，渐断见所断烦恼，部分断除修所断。
从第八地至第十地以下时证法称为圆满，因为获得无分别、神通及清净佛土的任运成就。在凡夫阶段闻思等时称为无身，因为未现证法身。在胜解行地世第一法时称为有身，因为部分获得断除能取所取的法身。从初地至第七地以下时称为得身，因为断除萨迦耶见，具有断除能取所取二取的无分别智慧并具有勤勉。从第八地至第十地以下时称为圆满身，因为无分别任运成就。
从凡夫阶段直至胜解行地世第一法以下时称为多慢，因为心中有我和我执，未断能取所取垢染。

།ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་མན་ཆད་ཀྱི ནང་ན་ནི་ང་རྒྱལ་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་མ་ཐོབ་ཅིང་བཙལ་འབད་པ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བརྒྱད་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་ཀྱི་ཚེ་ན་ནི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་ གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་ཀྱི་རྒྱུའི་ངོ་བོ་བརྟག་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ནི་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་མི་ཟད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་གི་རྒྱུ་འདི་དང་འདི་འདྲ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་བརྟག་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མིན་མཚན་ཉིད་རྒྱུ། །ཆོས་ཏེ་དེ་བཞིན་ནད་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བའི། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལས་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཆོས་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དམ་པའི་ཆོས་གསུང་རབ་ཡན་ ལག་བཅུ་གཉིས་ཉན་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་མེད་པ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་ པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ནད་མེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཆོས་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དབང་ཕྱུག་ནི་མངོན་ཤེས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་འཕྲུལ་གྱི་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་རྣམས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་དང་ལྡན་པ་ཅི་བསམ་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མི་ཟད་ པ་དེ་བརྟན་རྣམས་ཀྱི།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྟན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་གཟུགས་ལ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ནད་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་པ་དང་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་ཆོས་དེ་རྣམས་ལ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཟུགས་མེད་པ་ལ་ནད་མེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་ལ་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནད་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་ཆོས་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་མཉན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པས། སེམས་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་ནི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་ མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཟུགས་ལ་མཚན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ལ་ནད་མེད་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་རྣམས་དང་མི་ཟད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་ཆོས་དེ་དག་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་ཚངས་པས་དྲིས་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཚོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ལ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ ཆོས་ལ་ནད་མེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཆོས་ཡིན་པ་དང་།དབང་ཕྱུག་གི་རྒྱུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དང་། མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་ན་ཚངས་པས་དྲིས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཞི་ཚོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཆོས་བཞིན་ནི་ དཀོན་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་བས་སོ།

从初地到第七地之间有称为细微我慢，这是因为尚未获得任运成就的无分别智慧，仍需寻求努力而住于无分别智慧。从第八地到第十地时称为无我慢，这是因为已经安住于任运成就的无分别智慧。
关于'观察法之因的本质偈颂'，法指有形和无形、自在和不竭，应当了知这些法的因是如此这般，用一个偈颂来说明观察。
'色与非色相之因，法即如是无病者'的含义是：从色蕴中成就三十二相和八十种好的因是法。为什么呢？因为通过听闻、修习十二分教等方式而成就三十二相等。
无色即受蕴、想蕴、行蕴、识蕴中对贪欲、嗔恨等烦恼无病的因也是法。为什么呢？因为通过听闻、思维、修习十二分教法等方式能平息一切见断和修断的贪欲等。
'自在即诸神通'的含义是：获得大自在的因是天眼、天耳等五种神通。为什么呢？因为具有这些神通则能成就一切所想。
'不竭即诸坚者'中，坚者指诸佛菩萨，他们色身的三十二相、无色的无病、神通等妙好和不竭的因是涅槃。因为诸佛菩萨即使在无余涅槃时，这些法也不会穷尽。
关于'无色中无病因，因息灭烦恼病'，受等无色法中无贪等病的因也是法。为什么呢？因为通过听闻十二分教等，能平息心中的烦恼病。
'不竭因于无余涅槃中永不断故'的含义是：色身相好、无色无病、诸自在和不竭的因是涅槃。为什么呢？因为诸佛菩萨即使在无余涅槃时这些法也会相续不断。
因此，《梵问经》中说'具足四法则菩萨将求法'，即色身三十二相和无色法无病的因是法，自在因是神通，不竭因是涅槃，所以《梵问经》中说具足四法则菩萨将求此四法。法珍贵稀有故当视为珍宝等，如下文所说。

།དཀོན་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་རིན་པོ་ཆེ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ཅིང་དཀོན་པ་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་འདིའང་བར་འགའ་ཐོས་ཀྱི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་ཐོས་པས་དཀོན་པ་ དང་།དེའི་འབྲས་བུ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཡང་བར་འགའ་ཐོབ་ཀྱི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐོབ་པས་ན་དཀོན་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཉན་པ་དང་། དཀོན་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བའི་ཕྱིར་སྨན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དཔེར་ན་སྨན་གྱིས་ནད་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་པས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བའི་ཕྱིར་སྨན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་ནོར་ དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཇིག་རྟེན་ན་ནོར་ཟད་པས་འཇིགས་པ་དང་མི་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ནོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན། མི་འཇིགས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ནོར་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་སྤངས་པས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་བསམས་པ་ལ་སོགས པ་བྱས་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་འགྱུར་བས་ན།དམ་པའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་གོང་དུ་ཨཱ་ཙརྱ་སའི་རྩ་ལག་གིས། གཟུགས་ལ་མཚན་གྲུབ་པའི་ཆོས་རྒྱུ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཞི་བཤད་ པ་དང་།ཚངས་པས་དྲིས་པའི་མདོ་ལས་དཀོན་པའི་ཕྱིར་རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་པ་དང་། དོན་སེལ་ཏེ་དོན་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཛེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ནི་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ ན་རིན་པོ་ཆེས་ལུས་མཛེས་པར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བར་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་།དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་ཀྱང་མཛེས་པར་བྱེད་པས་ན་མཚན་ཉིད་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་དེའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་ གཉིས་དང་།དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་ཆོས་ལ་རིན་པོ་ཆེར་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ནད་མེད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་སྨན་དུ་འདུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྨན་གྱིས་གཟུགས་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་ནད་མེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་ལྟར། ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་ པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་སེལ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཆོས་ལ་སྨན་དུ་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མངོན་པར་ཤེས་པ་ཕྱུག་པའི་ཕྱིར་ནོར་དུ་འདུ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ནོར་གྱིས་ཕྱུག་པ་དང་། སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དམ་ པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ནོར་གྱིས་ཕྱུག་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་དམ་པའི་ཆོས་ལ་ནོར་དུ་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མི་ཟད་པའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་ཟད་པའི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།དམ་པའི་ཆོས་འདིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་རྣམས་མི་ཟད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

关于'因稀有而视为珍宝'这句话，譬如珍宝并非随时都有而稀有一样，此正法也只是偶尔才能听闻，并非随时都能听闻故为稀有。其果报三十二相等也只是偶尔才能获得，并非随时都能获得故为稀有。以如是想而听法，称为'因稀有而视为珍宝'。
关于'为息灭烦恼病而视为药'这句话，譬如药物能息灭疾病，正法也能息灭贪欲等病，故认为能息灭烦恼病，如是思维称为'为息灭烦恼病而视为药'。
关于'为无畏故视为财富'这句话，世间上因财富耗尽而生恐惧和不安。正法也能成为神通等财富受用无尽之因，故因为成为无畏之因，而视正法为财富。
关于'说为息灭一切苦故为涅槃'这句话，譬如涅槃断除一切烦恼，使生老等一切痛苦息灭一样，若听闻、思维等正法，也能使生老等一切痛苦息灭，故对正法生起涅槃想，此为其义。
在此之前，阿阇黎萨的眷属说明了色相成就法为因等四种相，以及《梵问经》中说明了因稀有而视为珍宝等四种相。为显示其义相通而为一义，故说'为庄严故，相好如同珍宝'等。譬如珍宝能庄严身体一样，三十二相和八十种好也能庄严，故说相好如同珍宝，此为其义。
关于'故为其因而视法如珍宝'这句话，如是能获得三十二相和八十种好之因，故对法生起珍宝想，此为其义。
关于'为无病之因而视为药'这句话，譬如药物能为有形之身作无病之因一样，法也能为受等无形之法遣除贪欲等烦恼病之因，故对法生起药想，此为其义。
关于'为神通富足故视为财富'这句话，譬如财富能令人富足和生利一样，正法也能令诸佛菩萨以神通财富富足之因，故对正法生起财富想，此为其义。
关于'为无尽之因而视为涅槃即无有穷尽之畏故'这句话，此正法能作六神通等无尽之因，故应生起涅槃想，此为其结语。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཟད་པ་དང་མེད་པའི་འཇིགས་ པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་དང་།མེད་པར་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བྱེད་པས་ན་དམ་པའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཙལ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ཙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བྱུང་བ་དེ་ཙམ་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་དང་འདི་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྟག་པར་བྱ་བ་དང་།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མེད་ཡོད་སྒྲོ་འདོགས་སྐུར་འདེབས་རྣམ་རྟོག་པ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་བདག་དང་ཁྱད་པར་རྟོག་།ཇི་ལྟར་མིང་དང་དོན་ལ་མངོན་ཆགས་རྟོག་།རྒྱལ་ བའི་སྲས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་བཅུ་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། མེད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡོད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྒྲོ་འདོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྐུར་པ་ འདེབས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་།གཅིག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བདག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཇི་ལྟར་མིང་བཞིན་དུ་དོན་ལ་མངོན་པར་རྟོགས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཇི་ལྟར་དོན་བཞིན་དུ་མིང་ལ་མངོན་པར་ ཆགས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱི་ཡོད་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ལ་དེའང་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བོས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པའོ་ཞེས་བཀའ སྩལ་ཏོ།།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དངོས་པོ་དང་།རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ཡན་ཆད་དུ་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་གང་ཟག་ཡོད་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་བསྟན་ཏོ། །སྒྲོ་འདོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ཤཱ་རིའི་བུ་གཟུགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་ བརྟགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས་གཟུགས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྐུར་པ་འདེབས་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་དང་བྲལ་བའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

为什么呢？就像诸佛菩萨对涅槃没有灭尽和无有的恐惧一样，诸菩萨对六神通也没有无有的恐惧，其原因是由十二分教法所成就，因此对正法生起涅槃想，这是其义。
关于'寻求分别念的偈颂'，只要菩萨心中生起分别念，就会障碍理解般若波罗蜜多的意义。因此应当观察这些分别念是障碍理解般若波罗蜜多意义的，用一个偈颂来说明，这是其义。
'无有、实有增益损减的分别，一异、我及差别的分别，如何执著名与义的分别，诸佛子应当全部断除。'这是说，障碍理解般若波罗蜜多意义的分别念有十种。哪十种呢？即：无有分别、实有分别、增益分别、损减分别、一性分别、异性分别、我执分别、差别分别、如名执著义的分别、如义执著名的分别。菩萨应当断除这些分别念，这是其义。
对治无有分别的般若波罗蜜多中说：'于此菩萨自身是有'，这是说，离遍计所执的人我的空性和圆成实性是存在的，而认为这一切都不存在的分别念，其对治是在十万颂般若波罗蜜多中呼唤菩萨后宣说'菩萨自身是有'。离遍计所执的人我的空性和圆成实相的特征并非不存在，这是其义。
为对治实有分别，说'菩萨是不可得'等，这是说，为对治遍计所执的人我实有和自性存在的分别念，在十万颂般若波罗蜜多中也宣说'菩萨是不可得'，即遍计所执的人我的特征中并不存在菩萨，这是其义。
以上用两句话说明为对治人我实有分别而宣说人无我。
为对治增益分别，说'舍利子，色是自性空'，这是说，执著遍计所执的色声等为实有的分别称为增益分别，为对治此分别，在十万颂般若波罗蜜多中宣说'色是自性空'。遍计所执的色声等是不存在的，这是其义。
为对治损减分别而说'也非空'，这是说，离遍计所执法的圆成实性并非不存在。

།དེའང་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་ པར་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལ་སོགས་པར་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དོན་དུ་ན་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གཅིག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཅན་གཟུགས་དང་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཉིས་སུ་རང་བཞིན་གཅིག་གོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ཤེས རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་གཟུགས་མ་ཡིན།གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། །དོན་དུ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གཟུགས་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཟུགས་ ནི་འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་ལ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་མ་འཁྲུལ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐ་དད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱང་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་སྟོང་པ་ཉིད་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་ ཅེས་གཟུགས་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ཐ་དད་པ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན།གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གཟུགས་དེ་སྟོང་པ་སྟོང་པ་དེ་གཟུགས་ཏེ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། གཟུགས་ལས་མ་གཏོགས་ པར་གཟུགས་ཀྱི་སྟོང་པ་ལོགས་ཤིག་ན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདག་གི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་གཟུགས་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་མྱོང་བ་ཅན་དང་། སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ལ་སོགས་ པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས་གཟུགས་ནི་མིང་ཙམ་མོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྲ་བ་དང་། གཤེར་བའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མིང་ཙམ་བརྡ་ཙམ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་གཉེན་པོར་གཟུགས་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་འགག་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགག་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་དང་། གཟུགས་ཉོན་ མོངས་པར་རྟོག་པ་དང་།གཟུགས་རྣམ་པར་བྱང་བར་རྟོག་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས་གཟུགས་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་འགག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ་དོན་དམ་པར་ནི་གཟུགས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་ དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་ཡིན་ནོ་མངོན་པར་ཆགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་གཉེན་པོར་མིང་ནི་བརྫུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ནི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ ཡིན་ལ།མིང་རང་བཞིན་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་དེས་མཚོན་པར་བྱ་བའི་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་མིང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་ལ་མངོན་པར་ཆགས་ནས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པ་ལས་ མིང་ནི་བརྫུན་པའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ།བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དུ་བཏགས་པ་རྣམས་བརྫུན་པ་སྒྱུ་མ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

此外，认为一切处皆无的分别，是诽谤分别。为对治此，在《十万般若波罗蜜多经》等中说'也非无'。实际意义是，离能取所取的空性圆成实相，并非一切处皆无的意思。
为对治一性分别，经中说'色之空性非色'。对于法相之色与法性空性，遍计所执法与圆成实二者为一体的分别，为对治此，《十万般若波罗蜜多经》中说'色之空性非色，色非空性'。实际意义是，遍计所执之色与圆成实性非一体。为何？因为色是迷乱自性，而圆成实是无迷乱自性。
为对治差别分别，经中说'空性非离色，空性即是色'。认为色在一边，空性在一边，如是分别色与空性为异体，为对治此，《十万般若波罗蜜多经》中说'空性非离色，色非离空性，色即是空，空即是色'。意思是，离色之外别无色之空性。
为对治自相分别，经中说'色唯是名'。认为色相为有碍，受相为领纳，地相为坚硬等如是存在的分别，为对治此，《十万般若波罗蜜多经》中说'色唯是名'。意思是，色等坚湿等一切相，仅是名言、仅是假立、仅是言说而已，无有实相。
为对治差别分别，经中说'色非生非灭，非染非净'。认为色有生、有灭，色有染污、色有清净的分别，称为差别分别。为对治此，《十万般若波罗蜜多经》中说'色非生非灭'等。胜义中色无生灭、无染污、无清净，此为其义。
为对治如名执实分别，经中说'名是虚妄'等。认为瓶、毯等名是实有自性，如名有自性般，所诠之瓶、毯等事物亦如是存在的分别，是如名执著于义的分别。为对治此，《十万般若波罗蜜多经》中说'名是虚妄'。意思是，瓶、毯等假立名言皆是虚妄如幻，无有自性。

།དོན་ཇི་ལྟར་མིང་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་མིང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་ཏེ། མི་དམིགས་པས་ན་མངོན་པར་ མི་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་དེའི་མིང་ལ་ཡང་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ཆགས་ཤིང་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས་མིང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དམིགས་སོ་མི དམིགས་པས་ན་མངོན་པར་མི་ཆགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དོན་དུ་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་ཡོད་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་མིང་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མ་མཐོང་བས་ན་དོན་ལ་ཡང་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མི་ཆགས་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཆོས་བཙལ་བའི་ མཇུག་སྡུད་པ་དང་།ཆོས་ཚོལ་བ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཇུག་སྡུད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེའི་བསྡུས་པའི་དོན་ཡང་ཐབས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ཆེ་བ་དང་། བདག་གི་དོན་ཆེ་བའོ། །དགེ་བའི་བློ་ གྲོས་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ཐོབ་བློ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཚོལ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་ན་ཆོས་ཚོལ་བ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དགེ་བའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཚོལ་བའི་ཚེ་འབད་པ་དང་རྩོལ་བ་དང་ཞུམ་པ་དང་། འཁྲུག་པ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་པས་ན་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ནན་དང་མཐུས་བྱས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཅན་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདེན་པ་གཉིས་ལྡན་ཆོས་ཉིད་དམིགས་པས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ཐོབ་པས་ན་བདེན་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་ པ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པས་ན་ཆོས་ཉིད་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པར་མཐོང་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་མཐོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ཐོབ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་ པ་ལ་དམིགས་པ་ཐབས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དག་གི་སྐྱབས་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ཐོབ་པ་དང་། བདེན་པ་གཉིས་ལ་དམིགས་པ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་སྒྲོལ་བའི་སྐྱབས་ སུ་འགྱུར་ཏེ་འདིས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ།།ཡོན་ཏན་དག་ནི་རྒྱ་མཚོ་འདྲ་བར་རྫོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་འགྲོ་བའི་སྐྱབས་སུ་འགྱུར་བར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆུས་རྫོགས་ཤིང་བྱ་བ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡང་སྟོབས་ དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆུས་རྒྱས་ཤིང་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདིས་ནི་བདག་གི་དོན་ཆེན་པོ་བསྟན་ཏོ། །མདོ་སྡེའི་རྒྱན་བམ་པོ་གསུམ་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཆོས་བཙལ་བའི་རྗེས་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་སྐབས་བཤད་པར་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་ཅེ་ན། སྔར་ གང་ལ་བསླབ་པ་དང་།ཇི་ལྟར་བསླབ་པ་དང་། གང་གིས་བསླབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལས་ཇི་ལྟར་བསླབ་པ་ཡང་ཆོས་ལ་མོས་པ་མང་བ་དང་། ཆོས་བཙལ་བ་དང་། ཆོས་བསྟན་པའི་རྣམ་པས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གླེང་བ་ན་སྦྱོར་བའི་ས་ནས་བསླབ་པའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ ལ་བསླབ་པ་ཡིན་ནོ།།བསླབ་པའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་དང་། བདག་ལ་ཕན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལ་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་མོས་པ་མང་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་དང་། བདག་ལ་ཕན་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་ཆོས་བཙལ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ཏེ། ད་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཁྱད་པར་བཤད་པར་སྐབས་སུ་བབ་སྟེ། གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བ་ཡང་བདག་གིས་ཇི་ལྟར་ཆོས་བཙལ་བ་གཞན་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་པས་གཞན་ལ་ཕན་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན ཆོས་བཙལ་བའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ།ཆོས་བསྟན་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།

对于如何作为执著名称的对治，菩萨对所有这些名称都不执著。由于不执著，故不贪著。就像瓶子和毛毯等事物的自性存在一样，对其名称也有自性存在，作为对如是贪著执取的对治，在《十万颂般若波罗蜜多》中说：'菩萨对所有这些名称都不执著，由于不执著，故不贪著。'实际上，菩萨见到诸法的自性存在，但由于未见到名称有自性存在，故于事物也不贪著、不执取自性存在的意思。
现在为了总结寻求法义，并显示安住于求法的菩萨功德，故说总结偈颂。此偈颂的归纳义理即是方便殊胜的本质、利他殊胜及自利殊胜。
'善慧得胜精进智'，由于具足求法功德，安住于求法的菩萨称为善慧。在求法时安住于无有勉强、努力、怯懦及混乱的精进，故称为获得殊胜精进，意思是并非以强制力行持精进，而是获得具有方便的精进。
'具足二谛证法性'，由于如是获得殊胜精进，故称为具足二谛，即具足胜义谛和世俗谛。由于如是具足二谛，故称为证得法性，即见到胜义谛和世俗谛的意思。获得殊胜精进以及缘取世俗和胜义二谛显示了方便殊胜的本质。
'是故成为众生怙'，由于获得殊胜精进并具足缘取二谛的智慧，因此该菩萨成为解脱一切众生痛苦的怙主，这显示了利他殊胜。
'功德圆满如大海'，该菩萨不仅成为众生怙主，而且如同大海充满水一般，该菩萨相续中也充满并圆满力、无畏等功德之水的意思。这显示了殊胜自利。
《经庄严论》第三品释文圆满。
求法之后解说说法品如何相关呢？前面所说'何所学、如何学及谁来学即是菩萨学处'中，如何学也是以多求法、寻求法及说法的方式来学习，在引述时是从加行地开始学习学处的差别。学处的差别即是发心的差别、加行的差别、自利的差别及利他的差别等。其中发心的差别已在多求法品中说明。加行的差别和自利的差别也已在求法品中说明。现在轮到解说利他的差别，利他即是将自己如何求得的法无颠倒地向他人宣说而利益他人，因此求法品之后解说说法品相关。

།ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་བཙལ་བ་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གསལ་བར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཚོལ་ ཏེ།ཆོས་གསལ་བ་ནི་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གསལ་བར་བྱས་སོ། །ཆོས་བཤད་པས་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གསལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ཆོས་བཙལ་བའི་རྗེས་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སེར་སྣ་སྤངས་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཆོས་སྟོན་པ་ན་སེར་སྣ་འབྱུང་བའི་སྐབས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དཀའ་བས་རྙེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་ལུས་སོ། །འབྲུ་དང་གཏེར་ལ་སོགས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དོ། །ལུས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ བས་རྙེད་པས་ན་དཀའ་བས་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ན་ལུས་སྡུག་བསྔལ་བས་རྙེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མས་བྱས་པས་ལུས་རྙེད་དེ། དེ་བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་རྒྱ་མཚོའི་ནང་ན་གནས་པའི་རུས་སྦལ་ཞར་བ་ལོ་བརྒྱ་ཞིང་ལན་ཅིག་ཁར་བྱུང་བས་གཉའ་ཤིང་མིག་གཅིག་པ་ཕྱོགས་ བཞིའི་རླུང་གིས་ཕྱོགས་བཅུར་བདས་པའི་མིག་ཏུ་མགོ་ཆུད་པར་སླའི་མིའི་ལུས་ཐོབ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།ལོངས་སྤྱོད་ཇི་ལྟར་རྙེད་པར་དཀའ་ཞེ་ན། རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ནོར་གྱི་ཕྱིར་རྒྱ་མཚོ་ལ་སོགས་པར་འཇུག་པ་ན། གྲང་བའི་དུས་ན་ནི་གྲང་བས་ཉེན། ཚ་བའི་དུས་ན་ནི་ཚ་བས་ཉེན། བར་འགའ་ནི་བཀྲེས་པས་ཉེན། བར་འགའ་ནི་སྐོམ་པས་ཉེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་སྲོག་ལ་གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བཙལ་དགོས་པས་ནི་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་དེའང་བཏང་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་ཅིང་མེད་པར་འགྱུར་བས་ན་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་བཏང སྟེ་ཟད་ན་ནི་ཕོངས་པ་དང་བྲེལ་བ་ལ་སོགས་པ་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་ལ།ལུས་བཏང་ན་ནི་འཆི་བར་འགྱུར་བས་ན་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གཏོང་བར་དཀའ་བས་ན་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བར་མི་རིགས་པ་རྙེད་པར་དཀའ་ བ་དེའང་བཏང་ན་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་བཏང་བའི་ཡང་རིགས་ན།བཏང་ན་ཡང་ཟད་པར་ཡང་འགྱུར་བས་བཏང་བར་མི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བརྟན་པས་དགའ་བ་ཡིད་ཀྱིས་སུ། རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་རྣམ་མང་རྒྱ་ཆེ་སྦྱིན་ བྱས་ནས།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བརྟན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །དགའ་བའི་ཡིད་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གཏོང་བ་ནི་མོས་པ་དང་རང་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཏོང་བའོ། །རྟག་ཏུ་ལན་ཅིག་གཏོང་བར་མ་ཟད་ཀྱི་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོང་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་བའི་ སེམས་ཅན་ནི་བྲེལ་བ་དང་།ཕོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ། །སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་ནི་ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་གཏོང་བའོ། །རྒྱ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པ་ནི་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བའོ། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་འགྲོ་ལ་ཕན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ ཀྱི་ཆོས་དང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉན་པའི་ཚེ་ན་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱེད། སེམས་པ་ན་ཡང་ཕན་པར་བྱེད། བསྒོམ་པ་ན་ཡང་ཕན་པར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་འགྲོ་ལ་ཕན་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །རྒྱ་ཆེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ ཆོས་སོ།།རྙེད་དཀའ་བས་མ་རྙེད་པ། །ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡང་དཀའ་བ་མང་པོས་སྒྲུབ་མི་དགོས་ཏེ། ཚེགས་ཆུང་དུས་སྒྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

不仅仅是菩萨为了使自己心相续明了而求法，也为了使其他众生的心相续明了而求法。通过法的明了使自己心相续明了，通过法的宣说使他人心相续明了。因此，在求法之后宣说法的环节是相关联的。
关于宣说法时断除吝啬的偈颂，是为了显示菩萨说法时丝毫没有吝啬之处而作偈颂的意思。
关于'身与受用难得获'，五蕴等是身，谷物和宝藏等是受用。身也是通过痛苦而获得，所以称为难得。
为何说身是通过痛苦而获得呢？是这样的，通过百千种难行的善根才获得身体。因此经中也说：'如同大海中的瞎眼乌龟百年才浮出水面一次，要将头伸入被四方风吹向十方的独孔木轭中尚且容易，而获得人身却极其困难。'
受用为何难得呢？为了珍宝等财物而入海等时，寒时受寒苦，热时受热苦，有时受饥饿之苦，有时受口渴之苦等，需要经历危及身命的痛苦才能获得，所以说难得。
如此难得的这些，一旦舍弃就会毁灭消失，所以说无实质。舍弃受用而耗尽时，会经历贫穷和困苦等贫困之苦，舍弃身体则会死亡，所以说无实质。
对此，世间人认为身和受用难以舍弃，所以不应该布施给其他众生，认为难得之物若舍弃就会耗尽，既然会耗尽就不应该舍弃。
与此相反，诸菩萨以坚定欢喜之心，常时对苦难众生作广大种种布施。坚定是指菩萨，欢喜之心是指以信解和欢喜的心舍弃身和受用。常时不仅是一次布施，而是直至轮回终尽一直布施。苦难众生是指困苦和贫穷的众生。种种布施是指布施财物和谷物等外在之物。广大布施是指布施头颅手足等内在之物。
'以一切方式利益众生'是指，无论是听闻胜义谛和世俗谛的法以及诸法的自相和共相时，思维时，还是修习时都在利益众生，所以说以一切方式利益众生。
'广大'是指地和波罗蜜多等大乘法。'难得而未得'是说不需要通过很多困难来成办，以小功用就能成办的意思。

།རབ་ཏུ་སྦྱིན་ཡང་མི་འབྲི་འཕེལ་འགྱུར་ཆོས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི་སྦྱིན་ན་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི། འཕེལ་བར་ནི་མི་འགྱུར་གྱི། དམ་པའི་ཆོས་གཞན་ལ་བྱིན་ཏེ་བསྟན་ན་འབྲི་བར་ནི་མི་འགྱུར་གྱི་འཕེལ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མར་མེ་གཅིག་ལས་མར་མེ་མང་པོ་བུས་ན་དང་པོའི་མར་མེ་ལ་འབྲི་བ་མེད་ཅིང་མར་མེ་གཞན་མང་པོ་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་བཤད་ན་ཡང་སེམས་ཅན་གཞན གྱིས་ཐོས་པ་དག་ཤེས་པ་མང་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ་འཆད་པ་པོའི་ཤེས་པ་ལ་ཉམས་པ་མེད་པས་ན་མི་འབྲི་བའི་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྙེད་པར་དཀའ་ལ། བཏང་ན་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སེམས་ཅན་ སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བའི་དབང་གིས་དགའ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན་དམ་པའི་ཆོས་བཙལ་བར་སླ་ལ་བཏང་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་གྱི།འབྲི་བར་མི་འགྱུར་བ་སེམས་ཅན་ལ་གཏོང་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། གཏོང་ཆེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒལ་བ་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་ པས།།ཆོས་ཅེས་བཙལ་དཀའ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བས་སོ། །དེ་བས་ན་མདོ་དག་ལས། ལེགས་སྨྲས་ཚིགས་བཅད་གཅིག་ཙམ་ཕྱིར། །ཐུབ་པ་སྐུའི་རིན་གྱིས་བཙལ་ལོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །ས་བཅུའི་ མདོ་ལས་ཀྱང་།ཚིག་གཅིག་གི་དོན་དུ་མེ་མདག་གིས་ཡོངས་སུ་གང་བའི་དོང་དུ་ཡང་བདག་ཉིད་འདོར་བར་སྤྲོའོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་ལྟར་ན་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བས་རྙེད་པ་ཇི་ལྟར་ན་དཀའ་བ་མེད་པས་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཞེ་ན། དེའི་དོན་ལན་དུ་དོན་འདི་ནི་དེ་ལྟར་གཟུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ་སངས་རྒྱས་འཇིག་ རྟེན་དུ་བྱུང་བ་ནས་བརྩམས་ནས་བསྟན་པ་མ་ནུབ་ཀྱི་བར་དུ་ཆོས་ནི་ཚེགས་ཆུང་དུས་རྙེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཡུལ་དང་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དག་ལ་ལྟོས་ནས་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་དག་གི་ཐད་ནས་གཤེགས་ནས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་དམ་པའི་ཆོས་འཆད་པ་ཡང་མཛད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ལ་སེར་སྣ་མེད་དོ་ཆོས་འཆད་པ་མཛད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་དོན་དམ་པ་མ་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་བཤད་པའི་དོན་རྣམས་དོན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་དོན་ ཡོད་པ་དང་དོན་མེད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དོན་ཡོད་པར་ཡང་མ་ཡིན། དོན་མེད་པར་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་རིག་ཆོས་རྣམས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་གསུངས་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་གི་རིག་པར་ཟད་དོ། །རང་གི་རིག་པའི་ཆོས་ཏེ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་བསྟན་དུ་ཡང་མེད་པས་གཞན་ལ་ བསྟན་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་གསུངས་ཏེ་ཚིག་ཏུ་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནང་ན་དོན་དམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་ཀྱི་དོན་མེད་པས་ན་ཆོས་བཤད་པ་དོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཚིག་གི་ནང་ན་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་ལ་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་དུ་ རུང་ན་ནི་མེ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཁ་ཚིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།མདོ་ལས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ནི་བརྗོད་དུ་རུང་བར་གང་ནས་ཀྱང་མ་གསུངས་ཏེ། འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་ཀྱང་ངས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མར་མེ་མཛད་ཀྱི་ཐད་ནས་ཆོས་བླངས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་ སྩལ་ཏོ།།འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པ་ལས་ཀྱང་དོན་དམ་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཀྱང་འདས་ནས་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་གསུངས་སོ།

对于'即使广施也不会减少反而增长，更何况说法'这句话，身体和受用难以获得，如果布施则会耗尽，不会增长。若将殊胜正法布施给他人讲说，不会减少反而只会增长。比如从一盏灯上点燃多盏灯，第一盏灯不会减少而其他灯也会增多，同样说法时其他众生听闻后会产生更多智慧，说法者的智慧也不会减损，所以称为不减反增。
如是菩萨们虽然身体和受用难得，布施后也会消失，但他们出于对苦难众生的悲悯，仍然欢喜不断地布施。更何况正法易求且布施后会增长不会减少，对众生布施更是不在话下，意思是说布施更为殊胜。
比起生命和受用，法更难求取，就像菩萨为了一个偈颂也愿意舍弃身体。因此经中说：'为求一善说偈颂，能仁以身为代价。'十地经中也说：'为了一句义理，也欢喜投身于充满火炭的深坑。'
如此说来，通过极大痛苦获得，怎么会说不难得呢？对此回答：不应这样理解，从佛陀出世直到教法未灭期间，法是容易获得的。为什么呢？因为诸佛世尊观察地域和时机的差别，前往所化众生处，即使众生不愿意也为其说法。
有些人认为：虽然菩萨对法无有吝啬而说法，但诸法的胜义谛不是言语所行境界，因为未说胜义谛，所以说法的内容无义。为此说明法有义与无义的两个偈颂，意思是说偈颂所说之法既非有义也非无义。
关于'自证诸法佛未说'，法界、无分别智、三十七菩提分法等是如来智慧所证悟，仅是智慧的自证而已。自证之法不可用言语文字表达，因此不适合对他人宣说，佛陀也未说，因为言说之法中没有胜义等法义，所以说法无义。
如果言语中有法的自性，且法的自性可以用言语表达，那么仅仅说'火'字就会烧伤嘴巴。经中也从未说胜义谛可以言说。金刚经中也说：'我从燃灯佛处未得少法。'圣者无尽慧经中也说：'胜义谛超越心的境界，更何况言语文字。'

།ཱ་ཙརྱ་མ་ཏི་ཙི་ཏྲས་དོན་དམ་པ་ནི་བློའི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་ན་བདག་གིས་ཚིག་གིས་བརྗོད་པས་ག་ལ་ཐོག་ཏུ་ཕེབས་ཞེས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལྟོས་པའི་ནང་ནས་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཚིག་གིས་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པས་དོན་དམ་པ་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་གཏམ་མཛད་པའི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གི་རིག་པ་ལས་སེམས་ཅན་འཇོག་པར་མཛད་ དེ།དེ་བས་ན། རིག་པས་ཆོས་བསྟན་འགྲོ་བ་དག་ནི་ཆོས་ལ་དྲངས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཏན་ཚིགས་བསྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་བཞི་དང་མི་འགལ་བའི་ཆོས་བསྟན་པས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་གི་ཆོས་ལ་འགྲོ་བ་རྣམས་དྲངས་ཤིང་བཀོད་དེ། དེ་བས་ ན་ཆོས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་དང་པོའི་རིགས་པའི་ཆོས་བསྟན། དེ་ནས་བསམ། དེ་ནས་བསྒོམ་པའི་རིགས་པས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འགྲོ་བ་རྣམས་དྲངས་ཤིང་བཀོད་དེ། དེ་ཕྱིར་ཡང་ཆོས་བསྟན་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ད་ནི་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེས་འགྲོ་བ་རྣམས་རང་གི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་བཀོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་དག་སྤངས་ཤིང་ཐུན་མོང་མི་ཟད་རང་ཞི་ཁ་སྣོད་དུ། །སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་སྦྲུལ་འདྲ་ཁ་ཆུ་བཞིན་དུ་ཀུན་དྲངས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་སྦྲུལ་ཆེན་པོ་ ཨ་ཟ་གར་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱབ་ཏུ་ཞིང་རྨོ་ཞིང་ཆུ་བོ་ཡང་འབབ་ཅེས་བྱ་བ་དེ་རང་གི་ཁ་ནས་ཁ་ཆུ་བྱུང་ནས་ཐག་རིང་དུ་གཙང་པོ་ཙམ་དུ་འབབ་པ་དང་།རི་དྭགས་དང་བ་ལང་ལ་སོགས་པས་ཆུ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་དེར་འཐུངས་པ་དང་། ཁ་ཆུ་གདུག་པས་སེམས་ཅན་ཟིན་ཅིང་ཤི་བར་ གྱུར་པ་དང་དྲངས་ནས་རང་གི་ཁར་འཛུད་པ་བཞིན་དུ་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་སྦྲུལ་འདྲ་ལ།དེའི་ཞལ་ནས་བྱུང་བའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་ཁ་ཆུ་འདྲ་སྟེ། ཁ་ཆུ་འདྲ་བའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དྲངས་ནས་རང་གི་ཞི་བའི་ ཁ་སྣོད་དུ་བཅུག་སྟེ་དོན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བཀོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེའང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་རྣམ་དག་ཅེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་པ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ཉན་ཐོས་དག་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཡང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མི་སྤངས་པས་སྤངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཤེས་ བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་སྤངས་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་ལ་མངའ་བས་ན་ཐུན་མོང་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དེ་རྟག་སྟེ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་མི་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་རྣམས་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་དག་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་དེ་ནི་དེ་བས་དོན་མེད་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་ནས་བསམས་ཏེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེ་བས་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ རྣམས་ཀྱང་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ན་བཤད་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདེ་བར་གཤེགས་པས་བསྟན་གང་དེ་བས་འདི་ནི་དོན་མེད་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་རིགས་པས་ཆོས་བསྟན་པ་རང་གི་ཆོས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་དྲངས་ པའི་ཕྱིར་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པ་ཡང་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

阿阇黎摩底支札说：'胜义谛连心识的对境也不是，那么我用言语怎么能说得到'，这是依据世尊所说而来。如是胜义谛不能用言语表达，为了与胜义谛相应而作的言说，诸佛世尊通过这种方式令众生安住于各自的智慧中。
因此说'以理说法引导众生趣入法'。以不违背四种道理等的说法，佛世尊将众生引导安置于自己的法中。因此说法并非无义。或者先以闻慧之理说法，然后思维，之后以修慧之理将众生引导安置于法身和无分别智中。因此说法也非无义。
现在为了显示如何以因和喻将众生安置于自性中而说：'清净、断除、共同、无尽、自寂之处，大悲本性如蛇唾液般普遍引导。'譬如大蛇阿扎嘎尔，据说其背可耕田且有河流，它从口中流出唾液远流如河，野兽和牛等以为是水而饮用，被毒唾所染众生死亡后被拖入其口中。如是大悲本性的佛世尊如蛇，从其口出的十二部经如唾液，以如唾液的十二部经引导众生入于自寂之处，实际安置于法身和涅槃中。
此法身远离烦恼障和所知障故称为清净。具足力、无畏等与声闻等共同的功德故称为断除。又声闻虽因断烦恼障而清净，但因未断所知障故非断除。如来则因断烦恼障故清净，因断所知障故断除。此法身为一切如来所具故称为共同。法身恒常乃至轮回边际也不会消失故称为无尽。
现在为显示修行者非无义故说：'是故彼等瑜伽修行亦非无义。'如是听闻正法后思维，修习止观瑜伽即可获得法身涅槃，因此修习瑜伽者也非无义。
为显示解说非无义故说：'善逝所说故此亦非无义。'如是以理说法引导至自法即法身，因此诸善逝所说十二部经也非无义。

།ཇི་ལྟར་བསྒོམས་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་གཏན་ཚིགས་གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྟེ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་མཐོང་འགྱུར་ན་བསྒོམ་ བར་བྱ་བ་དོན་མེད་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཐོས་པ་ཙམ་ཁོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་ཅིང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ནི་བསྒོམ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དེ་ བཞིན་དུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་ན་གདོད་དོན་མཐོང་བར་འགྱུར་བས་ན་བསྒོམ་པ་ཡང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཉན་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་དེ་བསྣན་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྟེ་ཐོས་པ་མེད་ཀྱང་བསྒོམ་པ་འཇུག་འགྱུར་བཤད་པ་ཡང་ནི་དོན་མེད་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྟེ་ཆོས་ཐོས་པ་མེད་པར་ཡང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པར་རུང་ན་ནི་ཆོས་བཤད་པ་རྣམས་ཀྱང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་བཤད་པས་ལུང་ལ་བརྟེན་ནས་གདོད་བསྒོམ་དགོས་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་ཡང་དོན་ མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རང་གིས་རིག་པའི་ཆོས་དེའི་དབང་གིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་པའི་མཐུས་ཐོས་པས་ན་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་རྣམས་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་ གི་ཆོས་ཉིད་ལ་འགྲོ་བ་སྡུད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རིགས་པའི་ཆོས་བཤད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་སེམས་ཅན་བཙུད་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་གྱི་ཆོས་མ་བསྟན་པར་ནི་ཆོས་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་རིགས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱང་དོན་མེད པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཤད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་བཤད་པ་ལ་དོན་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་བསྟན་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་འཆད་པ་ལ་ཕྱེ་ན། རྣམ་པ་དུས་འཆད་པ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།མཆོག་གི་སེམས་ཅན་དག་གིས་བཤད་པ་ནི། །ལུང་དང་ཆུད་དང་རྣམ་པར་འབྱོར་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཆོག་གི་སེམས་ཅན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་ཆོས་ འཆད་པ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ལྟར་འཆད་པ་དང་།ལུང་གི་དབྱེ་བས་འཆད་པ་དང་། ཆུད་པའི་དབྱེ་བས་འཆད་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཆེ་བས་འཆད་པའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་ནས། ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་ གཞན་ལ་འཆད་པ་ནི་ལུང་གི་དབྱེ་བས་འཆད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་པའི་མཐུས་འཆད་པ་ནི་ཆུད་པའི་དབྱེ་བས་འཆད་པའོ། །ས་བརྒྱད་དང་ས་དགུ་དང་ས་བཅུའི་དུས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་ནས་ཆོས་འཆད་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱོར་པ་དབྱེ་བས་ཆོས་འཆད་པའོ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་སྦྱོར་བས་ཆོས་འཆད་པ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའ་ལས་ཀྱང་སྒྲ་འབྱུང་ཞིང་། །ཁ་དང་ཐམས་ཅད་གཟུགས་ལས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ས་བརྒྱད། པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་འཆད་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །ཁ་དང་གླུའི་དབྱངས་དག་ལས་ཆོས་འཆད་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་འཆད་པ་རྣམ་པ་གཉིས སོ།།བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཤིང་དང་རྩིག་པ་དང་། རོལ་མོའི་ཆ་བྱད་དག་ལས་ཀྱང་ཆོས་འཆད་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ནི་ཆོས་འཆད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་འཆད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཆོས་ འཆད་པའི་ཡོན་ཏན་འཆད་དེ།ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་བརྒྱད་དང་ལྡན་ན་བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

为了说明修行不是无意义的，以其他理由来阐述。如果说'仅仅通过听闻就能见到真理，那么修行就成了无意义'。意思是说，如果仅仅通过听闻佛法就能获得法身和果位的话，那么修行确实就成了无意义。但事实并非如此，而是要从如来、菩萨和善知识那里听闻正法之后，同样要修习止观，才能最终见到真理，所以修行并非无意义。
为了进一步说明听闻不是无意义的，又说：'如果不听闻也能进入修行，那么讲解也将成为无意义'。意思是说，如果不听闻佛法也能进入止观修行的话，那么讲解佛法也就成了无意义。但事实并非如此，因为必须依靠善知识的讲解和经典，才能开始修行，所以讲解也不是无意义的。
所谓'由于通过自己证悟而获得该法'是说，法身和无分别智慧也是通过修习止观的力量而听闻获得的，所以瑜伽修行并非无意义。
关于'为了引导众生趋入自性'等，是说通过讲解正理的佛法，能够引导众生进入如来教法并理解法义，如果不讲解佛法就无法理解佛法，所以讲解正理的佛法也不是无意义。
关于'讲解分类偈颂'，在说明讲法有意义和无意义之后，如来和菩萨们讲法可分为几种，为了说明在何时讲法而作此偈颂。
'殊胜众生的讲解，是从教证、证悟和瑜伽而来'，其中殊胜众生是指菩萨。菩萨们的说法分为三种：依教证分类而说法，依证悟分类而说法，依瑜伽殊胜而说法。其中，从如来、菩萨和善知识处听闻正法后，如实对他人讲解，这叫做依教证分类而说法。
从初地到七地，以证悟法界的力量而说法，这叫做依证悟分类而说法。在第八地、第九地和第十地时，获得无分别智慧和任运成就的神通后而说法，这叫做依瑜伽分类而说法。
为了说明依瑜伽说法有三种，说：'从虚空中也发出声音，从口和一切形相中'。八地等菩萨加持后，从虚空等处发出'诸行无常'等声音，这是第一种说法。从口和歌声中发出说法声音，这是第二种说法。
加持后从树木、墙壁和乐器等发出说法声音，这是第三种说法。
关于'讲解圆满的两个偈颂'，在说明说法的详细分类之后，现在要说明说法的功德。意思是说，具足四种功德和八种功德时，讲解才是圆满的，为了说明这一点而作两个偈颂。

།གསལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའམ། དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་ལས་ཆོས་མང་དུ་ཐོས་ནས་གཞན་དག་ལས་དང་ཆོས་དང་དོན་དུ་འབྲེལ་པ་སྟོན་པ་ནི་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །ཡིད་གཉིས་སྤོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐོས་པ་རྣམས་བསམས་ནས་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ཤེས་རབ་འབྲིང་དུ་བྱས། ཤེས་རབ་ འབྲིང་ལས་ཤེས་རབ་ཆེན་པོར་བྱས་ཏེ།བདག་ཉིད་ཀྱང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་གཞན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་གཉིས་སྤོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ། །འཇེབས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་སྲོག་མི་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལས་ལ་གནས་པས་གཞན་ལ་ཆོས་བཤད་ན་དེ་བཞིན་དུ་ཉན་དུ་བཏུབ་པ་ནི་འཇེབས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདི་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གསུམ་པའོ། །དེ་ཉིད་གཉིས་སྟོན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཉིད་གཉིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དེ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དེ་ཉིད་དེ་དེ་ཉིད་སྟོན་པས་ན་དེ་ཉིད་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་པའོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་ཆོས་སྟོན་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསུང་རབ་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་ ནས་ཇི་ལྟར་མཉན་པའི་ཆོས་གཞན་ལ་དོན་དང་ཚིག་ཏུ་འབྲེལ་པར་འཆད་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་གི་ཤེས་རབ་རྣོན་པོར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐོས་པ་རྣམས་རིག་པས་བསམས་ནས་བསམས་པ་ལས་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་ལས་ཤེས་རབ་ འབྲིང་དུ་བྱས།ཤེས་རབ་འབྲིང་ལས་ནི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོར་བྱས་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡིད་གཉིས་ཟ་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་བདག་གི་ཤེས་རབ་རྣོན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཡང་ དག་པའི་ནན་ཏན་ལ་གནས་ཤིང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་ཆོས་མེད་པར་བྱས་ནས་དམ་པའི་ཆོས་འཆད་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བས་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ ཆོས་སྟོན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སྟོན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་སྟོན་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ད་ནི་སྟོན་སྐྱོབ་ལས་བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་བཤད་པ་དང་། ཚངས་པས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པ་རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བ་དང་དོན་གཅིག་ཏུ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། དེ་ལ་དང་པོས་ནི་མང་དུ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་གསལ་བར་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོར་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བས་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཐོས་ཏེ། མང་དུ་ཐོས་པས་གསལ་བར་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། མང་དུ་ཐོས་པ་རྣམས་ལ་འཁྲུལ་པར་སྟོན པ་དང་།མི་གསལ་བར་སྟོན་པ་མི་སྲིད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་སྤོང་བ་སྟེ། གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉིས་པས་ནི་བདག་གི་ཤེས་རབ་རྣོན་པོར་བྱེད་པ་སྟེ། བདག་གི་ཤེས་རབ་རྣོན་པོར་བྱེད་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཆེ་ཞིང་ བདག་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པས་གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ཡང་གཅོད་པར་བྱེད་དེ།ཤེས་རབ་རྣོན་པོ་ནི་བདག་ལ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་མི་འབྱུང་ཞིང་གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ཡང་སེལ་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'明了'一词，从佛陀和菩萨或善知识处广闻佛法后，向他人宣说与业、法和义相关的内容，称为'明了'，这是第一种功德。
关于'断除疑惑'一词，思维所闻之法，将小智慧转为中等智慧，将中等智慧转为大智慧，自己对诸法相无有疑惑，并能断除他人对法相的疑惑，称为'断除疑惑'，这是第二种功德。
关于'适宜'一词，自己安住于不杀生等正业，为他人说法时，他人也能如是听受，称为'适宜'，这是第三种功德。
关于'显示二谛'一词，二谛即是染污的真谛和清净的真谛，因为显示真谛故称为'显示真谛'，这是第四种功德。
关于'这是菩萨圆满说法'一词，具足四种功德而说法，是菩萨们圆满的说法，这是其义。
关于'受持正法'一词，菩萨为使佛法久住世间，从如来和菩萨处听闻正法后，如实地向他人宣说义理和文句相应的法，称为'受持正法'。
关于'使自己智慧敏锐'一词，以智慧思维所闻之法，从小智慧转为中等智慧，从中等智慧转为大智慧，对诸法的自相和共相无有疑惑，称为'自己的敏锐智慧'。
关于'行持圣者之业'一词，自己安住于正戒和正精进，断除破戒和过失，宣说正法，称为'行持圣者之业'。
关于'以烦恼和清净来说法'一词，宣说世俗法称为'以烦恼说法'。宣说胜义法称为'以清净说法'。或者，宣说苦谛和集谛称为'以烦恼说法'。宣说灭谛和道谛称为'以清净说法'。
现在解释《救护经》中所说的四种圆满说法，与《梵天所问经》中所说的四种广大法施的意义相同。因此，'首先由于多闻而能明了宣说'一词，首先是受持正法，由于受持正法，从亲教师和轨范师等处听闻十二分教等正法，由于多闻而能明了宣说，因为多闻者不可能错乱宣说和不明了宣说。
关于'第二由于具大智慧而断除疑惑，为断除他人疑惑'一词，第二是使自己智慧敏锐，由于使自己智慧敏锐，具有大智慧，自己对诸法的自相和共相无有疑惑，也能断除他人的疑惑，因为敏锐的智慧能使自己不生疑惑，也能断除他人的疑惑。

།གསུམ་པས་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ལས་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ འཇེབས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གསུམ་པས་ནི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ལས་བྱེད་པ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ལས་བྱེད་པས་ནི་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་ཤིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་མེད་པས་བདག་གིས་ཇི་སྐད་ཐོས་པ་རྣམས་གཞན་ལ་བཤད་ཅིང་ བསྒོ་ན་ཡང་ཉན་དུ་བཏུབ་ཅིང་ཚིག་བཙུན་པས་ན་འཇེབས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཞི་པས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཉིས་སྟོན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ། བདེན་པ་གཉིས་ལ་བདེན་པ་གཉིས་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཞི་པ་ནི་ཉོན་མོངས་ པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟོན་པ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྟོན་པས་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཉིས་སྟོན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་དོ།།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །ཡང་བདེན་པ་བཞི་ལས་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གཉིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ། །འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།།གོང་དུ་བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གླེངས་པ་ལས་བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་གཉིས་པ་སྟོན་པ་དེ་འཆད་དེ་དེའི་ཕྱིར།སེམས་དཔའ་མཆོག་གི་སྟོན་པ་ནི། །འཇམ་ཞིང་རྒྱགས་བྲལ་མི་སྐྱོ་ཡི། །གསལ་ཞིང་སྣ་ཚོགས་རིགས་གོ་བྱེད། །ཟང་ཟིང་མེད་ཅིང་ཀུན་དུ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བཤད་པ་ཡོན་ཏན་དགུ་དང་ལྡན་པས་ན་བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ།ཡོན་ཏན་དགུ་གང་ཞེ་ན། འཇམ་པ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། བྲལ་བ་དང་། མི་སྐྱོ་བ་དང་། གསལ་བ་དང་། སྣ་ཚོགས་དང་། རིགས་པ་དང་། གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པ་ དང་།ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། གཞན་གྱིས་བརྒལ་ཀྱང་ཚིག་རྩུབ་པོ་མི་འབྱིན་པས་ན་འཇམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་འཆད་པའི་དུས་སམ་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པའི་དུས་ན་གཞན་དག་གིས་ནོར་བ་དང་འཁྲུལ་པ་དང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་མི་སྙེན་པ་སྨྲས་ཀྱང་སྔར་ལན་ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་བརླང་ པོས་ལན་མི་ལྡོན་པས་ན་འཇམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།གྲུབ་པ་དང་བ་སྟེ་དཔའི་ཚེ་རྒྱགས་པ་ལ་མི་གནས་པས་ན། རྒྱགས་པ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དོན་དཀའ་བ་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་གཞན་ལ་སྟོན་ཅིང་སྒྲུབ་པ་ན། བདག་གི་ཕྱོགས་ གྲུབ་པར་གྱུར་ཀྱང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་དཀའ་བའི་དོན་དག་བསྒྲུབས་སོ་སྙམ་དུ་མི་བྱེད་སེམས་ཀྱིས་རྒྱགས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་མི་བྱེད་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཟབ་མོ་བཤད་ནས་གཞན་དག་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ་ཁྱོད་ནི་མཁས་ པའོ་ཤིན་ཏུ་གསལ་ཞིང་ལེགས་པར་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བསྟོད་པ་དང་།སེམས་ཁེངས་ཤིང་ང་རྒྱལ་མི་སྐྱེ་བས་ན་རྒྱགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ངལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངལ་བ་ནི་སེམས་ཞུམ་ཞིང་ཡི་ཆད་པ་དང་། ཆོས་འཆད་པའི་ཚེ་ལུས་ན་ཞིང་མི་ བདེ་བ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འཆད་པ་ན། དེ་ལྟ་བུ་མེད་པས་ན་མི་སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་འཆབ་པ་མེད་པར་ཤིན་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་གསལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་འཆད། ཁ་ཅིག་མི་འཆད་པ་དང་། ཕྱེད་ཙམ་འཆད་ཀྱི་རྫོགས་པར་མི་འཆད་པ་ དང་།ཚིག་ཙམ་འཆད་ཀྱི་དོན་མི་འཆད་པ་ནི་སློབ་དཔོན་ལ་འཆབ་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཀུན་འཆད་པ་དང་། ཚིག་འབའ་ཞིག་འཆད་པར་མ་ཟད་ཀྱི་དོན་ཀྱང་འཆད་དེ་སློབ་དཔོན་འཆབ་པ་མེད་པར་སྟོན་པས་ན་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ།

关于'第三是为了不造作有过失的业而令人信服'这句话，第三是指做殊胜士夫的事业，由于做殊胜士夫的事业，自身安住于真实功德中，戒律无有损失，因此自己所听闻的内容向他人宣说时，也能令人听从并信服其言语，故称为令人信服。
第四是宣说二种真实性，即烦恼相的真实性和清净相的真实性。关于'二谛各有二种'这句话，第四是宣说烦恼和清净，由于宣说烦恼和清净，即是宣说二种真实性，即烦恼相的真实性和清净相的真实性。其中世俗谛是烦恼相的真实性，胜义谛是清净相的真实性。又从四谛来说，苦谛和集谛二者是烦恼相的真实性，灭谛和道谛二者是清净相的真实性。
上文说到圆满宣说以二偈颂显示，其中圆满宣说的第一偈颂已经解释完毕。现在解释圆满宣说的第二偈颂，因此说道：'最胜菩萨之教说，柔和离慢不疲厌，明晰种种善巧解，无染周遍而宣说。'
此外，菩萨们的宣说具足九种功德，故为圆满宣说。九种功德是什么呢？即柔和、离慢、不疲厌、明晰、种种、善巧、能解、无染、周遍。
关于'即使他人诘难也不出粗语故为柔和'这句话，在说法时或精进于法义时，即使他人说'错误'、'迷惑'、'不应理'等粗语和不悦耳之语，也不以粗语和暴躁话语回应，故称为柔和。
关于'成就时不住于傲慢故离慢'这句话，通达难解的法义并如实通达后向他人宣说证成时，即使自己的观点得到成立，菩萨也不会想'我已成就难以通达的义理'而心生傲慢和我慢。当向他人宣说甚深法后，他人欢喜并赞叹说'你很有智慧，说得非常清晰明了'时，心不骄傲也不生起我慢，故称为离慢。
关于'因无疲倦故不厌'这句话，疲倦是指心生怯弱和失望，以及说法时身体疲惫不适。菩萨说法时没有这种情况，故称为不疲厌。
关于'上师无有隐藏而极为显示故明晰'这句话，有些说有些不说，或只说一半不说完整，或只说文字不说含义，这就是上师的隐藏。菩萨不仅说一切法，不只说文字而且也说含义，上师无有隐藏而宣说，故称为明晰。

།ཡང་དང་ ཡང་དུ་ཟློས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་སྣ་ཚོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་འཆད་པའི་དུས་ན་ཡང་སྔར་འདས་པའི་ཚིག་སྔར་མི་ཟློས་པ་དང་། ཆོས་འགའ་ཞིག་གཞན་ལ་བསྟན་པ་བརྩམས་ཏེ། ཚིག་གཅིག་སྨྲས་ནས་ཚིག་དེས་གཞན་དག་གིས་ཆོས་ཀྱི་དོན་གོ་བར་མ་གྱུར་ན། ཚིག་དེ་ཉིད་སླར་ མི་ཟློས་ཀྱི་ཚིག་གི་རྣམ་གྲངས་གཞན་དང་།གཞན་དག་གིས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་འཆད་པའི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ལུང་གི་ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བར་འཆད་པས་ན་རིགས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཚིག་དང་ཡི་གེ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་གོ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་དུ་མ་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དག་སྨྲས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་གོ་བར་མི་འགྱུར་ན་ཆོས་འཆད་པའི་ཚེའང་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དག་སྨྲས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་གོ་བར་འགྱུར་ན་ཆོས་ འཆད་པའི་ཚེའང་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྟོན་པས་ན་གོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དད་པའི་མཆོད་པ་མི་འདོད་པའི་ཟང་ཟིང་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འཆད་པ་ནི། འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ཆོས་བཤད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་བདག་ལ་དང་བ་ དང་དད་པ་སྐྱེས་ནས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་མཆོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཆོས་འཆད་པ་མ་ཡིན་གྱི།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་རེ་བ་མེད་པ་བྱས་ནས་སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཀྱིས་ཆོས་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་ འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསུམ་ཆར་ལ་ཞུགས་ནས་ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་འཆད་པར་བྱེད་པས་ན་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཤད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ ཚིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་ཚིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་མི་རྟག་ཅེས་སམ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཅེས་སྟོན་པ་ལ་ཚིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཚིག་ཀྱང་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་ མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྒྱལ་སྲས་ཚིག་གི་གྲགས་པ་སྟེ། །མི་དམའ་འཇམ་པར་མཛེས་གསུངས་པ། །ཇི་ལྟར་རིགས་དང་ཟང་ཟིང་མེད། །དེ་བཞིན་རན་ཅིང་ཡངས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་རྒྱལ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། ། དེའི་སྲས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་དང་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་མི་དམའ་བ་དང་། འཇམ་པ་དང་མཛེས་པར་གསུངས་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་ཇི་ལྟར རིགས་པ་དང་།ཟང་ཟིང་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རན་པ་དང་ཡངས་པའོ། །དེའང་མདོ་སྡེ་ལས་ཚིག་གི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་བཤད་པ་དང་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། རིམ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བ་ནི་འགྲེལ་པའི་ནང་ནས་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ ཁྱབ་པ་དང་བཟང་བ་དང་།གསལ་བ་དང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་དང་རྣར་འོང་བ་དང་མི་བརྟེན་པ་དང་། མཐུན་པ་དང་མི་ཟད་པའོ། །འཁོར་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་མི་དམའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁྱབ་པ་དང་། མི་དམའ་བ་དོན་གཅིག་པར་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་མི་དམའ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་དེ་འཁོར་གཅིག་གིས་ཐོས་ཀྱི། འཁོར་གཅིག་གིས་མི་ཐོས་པ་མ་ཡིན་གྱི། འཁོར་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོས་ཏེ། འཁོར་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པས་ན་མི་དམའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཇམ་པ་ནི་བཟང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇམ་པ་དང་བཟང་པོ་དོན་གཅིག ཏུ་སྟོན་ཏེ།ཚིག་གང་རྣར་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་འོང་བའི་ཚིག་དེ་ནི་བཟང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འཆད་པ་ནི་ཚིག་རྣར་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་འབྱུང་བས་བཟང་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཟང་བས་ན་འཇམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'由于不重复而称为多样'：在讲法时不重复先前已说过的词语，当为他人讲解某些法义时，说了一句话后，如果他人未能理解法义，就不再重复那句话，而是用其他不同的词语表达方式来讲解，因此称为多样。
关于'由于不违背正量故称为合理'：讲法时不违背现量、比量和教量等量，因此称为合理。
关于'由于词句文字广为人知故称为易解'：如果说出世间上不流通的词句文字，世人就无法理解，而在讲法时使用世间上广为流通的词句文字，世人就能理解，因此称为易解。
关于'无有希求信仰供养之世俗利养'：菩萨说法时，并非想着'我讲法后，世人对我生起信心欢喜，将以财物供养我'，而是不期待获得供养恭敬，以慈悲心说法，这就称为无有世俗利养。
关于'由于趣入三乘故称为普遍'：进入声闻、缘觉和大乘三者，讲解三乘，因此称为普遍。
关于'圆满语言之偈颂'：在讲解了圆满解说之后，现在讲解圆满语言。其中'语言'是指像'诸行无常'或'诸法无我'这样的教说。菩萨的语言具足八支，因此是圆满的，为了显示这一点而作偈颂。
什么是八支呢？为此说道：'佛子语言具名称，不卑柔美且善说，如理无着并适中，如是广大而圆满。'其中，佛是指佛世尊，佛子是指从法界中生的菩萨们，意思是说菩萨们的语言具足八支。
八支是：不卑、柔和、美妙、广闻、如理、无着、适中和广大。这与经中所说的八种语言功德相对应，依次配对，其具体配对方式应当按照注释中的解释来理解。
经中所说的是：周遍、善妙、明晰、令知、悦耳、不依、相应、无尽。
关于'由于遍及眷属故不卑'：显示周遍和不卑是同义。何谓不卑呢？菩萨的语言不是只有一部分眷属能听到而另一部分听不到，而是所有在场的眷属都能听到，由于遍及所有眷属，因此称为不卑。
关于'柔和即善妙'：显示柔和与善妙是同义。悦耳且悦意的语言称为善妙。菩萨说法时语言悦耳且悦意，因此善妙，如此善妙故称为柔和。

།གསལ་ཞིང་ངེས་པའི་ཡི་གེའི་ཕྱིར། །མཛེས་ པར་གསུངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གསལ་བ་དང་མཛེས་པར་གསུངས་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་པར་འཆད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ཚིག་གསལ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་མཛེས་པར་གསུངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་གསལ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་མྱོང་བར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་ཚོར་བ་ཞེས་པའི་ཡི་གེ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་གསལ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ན་མཛེས་པར་གསུངས་པའོ། །གྲགས་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་གྲགས་པ་ཡིན་པས་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གྲགས་པ་དང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཏུ་སྟོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ སྟོན་པས་ན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་དུ་མ་གྲགས་པའི་ཚིག་དག་སྨྲས་པ་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དག་གིས་དོན་ཤེས་པར་མི་བྱེད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྨྲས་པས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་གྲགས་པས་ནི་ ཤེས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ནི་འདུལ་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རྣར་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་དང་རྣར་འོང་བ་དོན་གཅིག་པར་སྟོན་ཏོ། །འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་འདི་ལ་ཆོས་འདི་བསྟན་པའི་རིགས་ཞེས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་གང་ལ་ཆོས་གང་བསྟན་པར་ རིགས་པའི་ཆོས་དེ་སྟོན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདུལ་བ་དང་མཐུན་པར་འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་མི་གཙང་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ཅན་ལ་བྱམས་པ་དང་། གཏི་མུག་ཅན་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་དང་། འདུལ་བ་སོ་སོའི་སེམས་དང་མཐུན་པས་ན་ཚིག་དེ་ནི་དེ་དག་ གི་རྣར་འོང་སྟེ།རྣར་འོང་བའི་ཚིག་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་། བསྟོད་པ་ལ་མི་བརྟེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་མི་བརྟེན་པ་དོན་གཅིག་པར་སྟོན་ཏེ། ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པ་ནི་རྙེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་བཀུར་སྟི་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་གིས་སྙན་པར་བརྗོད་པ་ནི་བསྟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་མི་བརྟེན་ཅིང་མ་ཆགས་པས་ན་ཟང་ཟིང་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །རན་པ་ནི་མཐུན་པ་སྟེ་རན་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རན་པ་དང་མཐུན་པ་གཉིས དོན་གཅིག་པར་སྟོན་ཏེ།ཚིག་ཅལ་ཅོལ་མང་དུ་སྨྲས་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་མི་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ། །མི་མཐུན་པར་གྱུར་ན་སྐྱོ་བ་སྐྱེའོ། །དེ་བས་ན་རན་པ་ལ་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཡི་གེ་ཉུང་ངུའི་བཤད་པ་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དག་དགའ་བར་བྱེད་པས་ན་སྐྱོ་བ་མི་སྐྱེ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་མཐུན་པའི་ཉུང་ངུ་སྨྲས་པ་ལ་རན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡངས་པ་ནི་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡངས་པ་དང་མི་ཟད་པ་དོན་གཅིག་པར་སྟོན་ཏེ། བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པའི་མཐའི་སྟན་གཅིག་ལ་འདུག་ནས་ཆོས་བཤད་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་ལ་ཟད་པ་མེད་དེ་དེ ལྟར་མི་ཟད་པས་ན་ཡངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤད་ནས། ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤད་དེ། ཡི་གེ་ནི་ཨ་དང་ཀ་ལ་སོགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཡན་ ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཤ་སྟག་འབྱུང་བས་ན་ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བསྟན་དང་བཤད་པས་དེ་བཞིན་དུ། །ཐེག་དང་མཐུན་ཞིང་བཤད་པ་ལས། ། གྲགས་དང་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ལས། །འབྱུང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་དང་མཐུན་པ་དང་། འཇམ་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ ཆོས་སྟོན་པ་ནི་དང་པོར་བཅུའམ་ལྔའམ་གསུམ་ཞེས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་སྟོན་པ་ལས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཞིབ་ཏུ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལས་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'为使文字明确，故说美妙'，'明确'与'美妙'二者意义相同。因为文字明确，所以称为美妙。如何明确呢？如此，因为有障碍故而感受色法，因为感受故而说受，因为显示这些文字故而明确，因此说为美妙。
关于'因说名闻故而成了知'，'名闻'与'了知'二者意义相同。因为显示世间流传的词句文字，故称为了知。为什么呢？因为说出世间不流传的词句时，世人不能了知其义，而说出世间流传的词句文字时，世人能够了知其义。因此，名闻即能令人了知。
关于'如理即是随顺调伏故入耳'，'如理'与'入耳'意义相同。对于应当调伏的众生，应当宣说何种法，宣说相应之法即称为如理。其中，随顺调伏是指对贪欲者说不净观，对嗔恚者说慈心，对愚痴者说缘起，因为随顺各类所调伏者的心意，故此言语入其耳中，因此称为如理的入耳之语。
关于'无所依附，不依利养、恭敬及赞叹'，'无所依附'与'不依'意义相同。法衣、钵等称为利养，礼拜、绕行等称为恭敬，言语赞美称为赞叹，对这些不依附、不贪着，故为无所依附。
关于'适量即是相应，因适量故不生厌'，'适量'与'相应'二者意义相同。若说杂乱过多之语，则与世人不相应。不相应则生厌烦。因此说'因适量故不生厌'。由于简短的解说能令世人欢喜，故不生厌烦。与世人相应的简短言说称为适量。
关于'广大即是无尽'，'广大'与'无尽'意义相同。即使在一劫或一劫末于一座处说法，菩萨的言语也无有穷尽，如此无尽故称为广大。
关于'文字圆满的两个偈颂'，说完语言圆满后，解说文字圆满。文字即是a、ka等。因为菩萨的一切文字都具足八支，故称为文字圆满，这是以两个偈颂显示的意思。
什么是八支呢？为此说道：'宣说及解说，如是乘相应，宣说中名闻，如理而生起，及以随顺性。'八支即是宣说、解说、如是乘相应、柔和、名闻、如理、生起、随顺。其中，初说法时略说十或五或三，称为宣说。之后对所略说之义详细广说，称为解说。

།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་འཆད་ པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་འཆད་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འཆད་པ་ནི་ཐེག་པ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡི་གེ་རྣམས་མི་སྙན་པ་རྣ་བ་ལ་གནོད་ཅིང་། སེམས་ལ་གནོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་ རྣར་འོང་ཞིང་སེམས་ལ་ཕན་པར་འཆད་པ་ནི་འཇམ་པ་ཞེས་བྱའོ།འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་ཡི་གེ་སྟོན་པ་ནི་གྲགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུལ་བ་གང་ལ་ཆོས་གང་བསྟན་པའི་རིགས་པས་འདུལ་བ་དེ་ལ། ཆོས་དེ་སྟོན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁམས་གསུམ་ལས་འབྱུང་ བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་འཕགས་པའི་ལམ་སྟོན་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡི་གེའི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོ་སྡེ་ལས་ཡི་གེའི་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་བཤད་པ་དང་རིམ་བཞིན་དུ་ སྦྱར་ཏེ།བརྒྱད་པ་གང་ཞེ་ན། རིགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། ཁས་ལེན་པ་དང་། མཐུན་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། མཁས་པར་སྦྱོར་བའི་ཚིག་རྫོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་ནི་འགྲེལ་པ་ལས་ཇི་ ལྟར་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བར་རིགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེས་སྟོན་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རིགས་པ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བར་དོན་གཅིག་པར་སྡུད་དེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་ཆོས་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ནས། བཅུ་ཞེའམ། ལྔ་ཞེའམ། གསུམ་ཞེས་སྟོན་པ་ན་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མ་གསུམ་དང་མི་འགལ་བར་རིགས་པའི་ཚིག་དང་། ཡི་གེས་མདོར་བསྡུས་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་དེ་ལ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྟན་པ་དང་མི་འགལ་བར་བཤད་པས་ན་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཤད་པ་དང་ལྡན པ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཏུ་སྡུད་དེ།དང་པོར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་ནས། མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དེ་ཕྱིས་རྒྱས་པར་འཆད་ནས་ཡང་སྔར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་དེ་དང་། ཕྱིས་རྒྱས་པར་འཆད་པ་དོན་མི་འགལ་བར་འཆད་པས་ན་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྔར་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ བསྟན་པ་དང་།ཕྱིས་རྒྱས་པར་འཆད་པ་གཉིས་མཐུན་པར་འཆད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའང་དཔེར་ན་སྔར་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ལ། ཕྱིས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་པའི་ཚེ་ཕུང་པོ་དྲུག་ཏུ་མི་འཆད་ཀྱི་ལྔ་ཉིད་དུ་འཆད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཐེག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་ འབྲངས་ཏེ།ཐེག་པ་གསུམ་དང་མི་འགལ་བས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཏུ་སྡུད་དེ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སོ་སོ་དང་མཐུན་པར་ཐེག་པ་གསུམ་འཆད་པས་ན་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་དང་མི་འགལ་བའི་ཚིག་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་ལ་དེ་དང་མི་འགལ་བར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་སྟོན་གྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མི་སྟོན་པ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་ལ། རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཉིད་སྟོན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མི་སྟོན་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་དང་མི་འགལ་བར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་སྟོན་གྱི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་མི་སྟོན་པས་ན་ཐེག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ། །མི་དགའ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། འཇམ་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། འཇམ་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཏུ་སྡུད་དེ། དེ་ལ་ཆོས་འཆད་པའི་དུས་ན་ཡི་གེ་རྣ་བ་ལ་གཟན་ཅིང་སེམས་ལ་གནོད་པ་གཟུང་དཀའ་ཞིང་ཁྲོག་ཁྲོག་པོ་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣ་བ་དང་སེམས་ ལ་མི་གནོད་པའི་ཡི་གེ་གཟུང་སླ་བ་སྟོན་པས་འཇམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།གྲགས་པའི་ཕྱིར་ཁས་ལེན་པ་ནི་དོན་གྲགས་པས་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲགས་པ་དང་ཁས་ལེན་པ་དོན་གཅིག་ཏུ་སྡུད་དེ། འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་སྨྲ་བར་བྱེད་པས་ན་ཁས་ལེན་ པ་ཞེས་བྱའོ།

对于以声闻乘调伏的众生宣说声闻乘法，对于以缘觉乘调伏的众生宣说缘觉乘法，对于以大乘调伏的众生宣说大乘法，这称为'契合乘法'。
宣说不刺耳且对心意有益的文字，而不是宣说刺耳且有害心意的文字，这称为'柔和'。
宣说世间共知的文字，这称为'共称'。
对于某种根机的众生宣说相应的法，这称为'如理'。
宣说能出离三界的圣道因，这称为'出离'。
宣说与八正道相应的法，这称为'随顺'。
这八种文字功德，也是按照经中所说的八种文字功德次第而配合的。
什么是八种呢？即具有如理的语言文字、随行、随顺、承许、契合、随顺、善巧圆满语，这些都应当按照论释中的配合方式来理解。
关于'以不违背量而用如理语言文字宣说'这一点，'宣说'与'如理语言文字'是同一含义。其中，菩萨最初简略宣说诸法时，说是十法或五法或三法，都是不违背现量等三量，以如理语言文字简略宣说，所以称为'宣说'。
关于'以不违背所说而解释故称为相应'这一点，'解释'与'相应'是同一含义。首先简略宣说后，对简略宣说的内容进行广说，而后广说的内容与前面简略宣说的内容不相违背，所以称为'相应'，也就是说前面的简略说和后面的广说两者相符合的意思。
例如，先简略宣说五蕴，后来详细解释时不会说成六蕴，而是仍然解释为五蕴。
关于'随顺乘故称为随行，因为不违背三乘'这一点，'随顺乘'与'随行'是同一含义。对于三乘所调伏的众生，分别相应地宣说三乘法，所以称为'随行'。
为了说明这个意义，才说'不违背三乘'这句话。对于声闻乘所调伏的众生，不违背其根机而只宣说声闻乘法，不宣说大乘法；对于缘觉乘所调伏的众生，只宣说缘觉乘法，不宣说大乘法；对于大乘所调伏的众生，不违背其根机而只宣说大乘法，不宣说声闻乘法，所以称为'随顺乘'。
关于'为不厌烦故称为随顺，即柔和'这一点，'随顺'与'柔和'是同一含义。在说法时不说刺耳且有害心意、难以理解且粗糙的文字，所以称为'随顺'。这样用不伤害耳根和心意、易于理解的文字来说法，所以称为'柔和'。
关于'为共称故称为承许，因为是以共称义而承许'这一点，'共称'与'承许'是同一含义。因为说的是世间共知的语言文字，所以称为'承许'。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་དུ་མ་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་དག་སྨྲས་ན་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་དོན་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཤིང་དེ་དེ་བཞིན་དུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་དུ་མི་བཏུབ་ཀྱི། འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་སྨྲས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དག་གིས་མྱུར་དུ་ཚིག་དང་དོན་ཁོང་དུ་ ཆུད་ཅིང་དེ་དེ་བཞིན་དུ་བདེན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པར་བྱེད་པས་ན་གྲགས་པས་ནི་ཁས་ལེན་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་རིགས་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པ་སྟེ། འདུལ་བ་ལ་འོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་རིགས་པ་དང་མཐུན་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཏུ་སྡུད་དེ། འདུལ་བའི་སྣོད་གང་ལ་ཆོས་གང་ བཤད་པ་རིགས་པ་ཅི་རིགས་སུ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་མི་གཙང་བ་བསྟན་པར་འོས་ཞེ་སྡང་ཅན་ལ་བྱམས་པ་བསྟན་པར་འོས། གཏི་མུག་ཅན་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པར་འོས། ང་རྒྱལ་ཅན་ལ་ཕུང་པོའི་རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་བསྟན་པར་འོས།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཅན་ལ་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་བསྟན་པར་འོས་ཏེ། ཅི་རིགས་སུ་སྟོན་པ་ནི་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱེད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དོན་ གཅིག་ཏུ་སྡུད་དེ།ཁམས་གསུམ་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལམ་སྟོན་པས་ན་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལམ་དེ་གང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞེ་ན། །ཁམས་ གསུམ་ལས་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ལམ་དེ།དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་བཤད་པར་བྱ་བས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། མཁས་པ་སྦྱོར་བའི་ཚོགས་རྫོགས་པ་སྟེ། སློབ་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་།མཁས་པ་སྦྱོར་བའི་ཚོགས་རྫོགས་པ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཏུ་སྡུད་དེ། དེ་ལ་མཁས་པ་སྦྱོར་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་བར་དུ་སློབ་པའི་གང་ཟག་བདུན་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གིས་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་ པའི་ལམ་ལ་ཚོགས་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚོགས་རྫོགས་པ་དེ་ལ་རྗེས་སུ་མུ་ཐུན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལམ་དེ་དག་གང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞེ་ན། མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་དག་ནི་སློབ་པའི་གང་ཟག་བདུན་གྱི་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཏེ། དེ་བས་ ན་མཁས་བ་སྦྱོར་བའི་ཚོགས་རྫོགས་པ་ལ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཤད་ནས། མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། མདོར་ན་སེམས་ཅན་མཆོག་རྣམས་ཀྱི། །དེ་ལྟར་ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ནའོ།།སེམས་ཅན་མཆོག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱའོ། །གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ན་ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཡི་གེ་དང་ཚིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡི་གེ་དང་།ཚིག་གྲངས་ནི་དུ་ཞིག་ཡོད། སྤྱིར་ནི་ཅི་འདྲ་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར། བདེ་གཤེགས་དབྱངས་ནི་མཐའ་ཡས་ཏེ། །ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་བསམ་མི་ཁྱབ། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དབྱངས་ནི་མཐའ་ཡས་སོ། །དེ་ལྟར་ མཐའ་ཡས་མོད་ཀྱི་མདོར་བསྡུ་ན་དུ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན།དེ་ནི་དྲུག་ཅུ་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་མཐའ་ཡས་ཤེ་ན། ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་པོ་དེ་རེ་རེ་ཞིང་ཡང་གསུང་དབྱངས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འབྱུང་བས་ན་མཐའ་ཡས་སོ། །ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་པོ་དེ་མདོ་གང་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་ གསང་བའི་བདག་པོས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་གསང་བའི་བདག་པོ་ནི་འཕགས་པ་ལག་ན་རྡོ་རྗེའོ།།དེས་བསྟན་པ་ནི་དེས་བཤད་པའི་མདོ་སྡེ་གསང་བ་གསུམ་བསྟན་པའི་མདོའོ།

为什么呢？因为如果说出世间不流行的词语和文字，世间人就无法理解其义，也不能承认'确实如此'。如果说出世间流行的词语和文字，世间人就能迅速理解词义，并且承认'确实如此是真实的'，所以通过流行而得到承认。
如理相应是指适合调伏。'如理'和'相应'二者意思相同。对于调伏的根器，应当根据不同情况说法，这就叫做'相应'。
对贪欲重的人应当讲不净观，对嗔恨重的人应当讲慈心，对愚痴重的人应当讲缘起，对我慢重的人应当讲蕴的分类，对分别妄想重的人应当讲出入息，根据不同情况而说法，这就叫做'相应'。
出离相应是为了涅槃的缘故。'出离'和'相应'意思相同。因为能使出离三界，所以说圣道是相应。这个道与什么相应呢？是与涅槃相应。怎样与涅槃相应呢？为了获得涅槃而说出离三界之道，所以与涅槃相应。
相应和智者修行圆满资粮是指与有学圣者八正道相应的缘故。'相应'和'智者修行圆满资粮'二者意思相同。其中智者修行是指从预流果到阿罗汉向的七种有学补特伽罗，他们在见道和修道上圆满资粮。
这种圆满资粮称为相应。这些道与什么相应呢？见道和修道与七种有学补特伽罗的八正道相应，所以称智者修行圆满资粮为相应。
这样解说了菩萨们的文字圆满后，为了总结而说：'总之，殊胜有情的文字如是圆满。''如是'是指如上所说。'殊胜有情'是指菩萨。意思是如上所说，菩萨们的文字具足八支，所以是文字圆满。
如是菩萨文字和语言圆满的文字和语言数量有多少？一般来说，为此而说：'善逝音声无边际，六十支分不可思。'诸如来的音声是无边际的。虽然如此无边际，简要来说有多少呢？有六十种。怎样无边际呢？因为这六十支分每一支都能发出不可思议的音声，所以是无边际。
这六十支分出自哪部经呢？为此而说'密主所说'等。密主是指圣者金刚手。他所说的是指他所说的三密教示经。

།དེ་ལ་སྣུམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དགེ་བའི་རྩ་བར་གཏོགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ དཔེར་ན་ཆུ་རབ་ཏུ་སྣུམ་པས་ཤིང་དང་རྩཝ་དང་།སྨན་དང་ནགས་ཚལ་སྟུག་པོ་ལ་སོགས་པ་བརླན་པར་བྱས་ནས། སྔོན་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བར་བྱེད། སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བར་བྱེད།སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པར་བྱེད་པས་ན་སྤྱིར་སྣུམ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཇམ་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེ་བར་རེག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ལྷའི་གོས་ཀ་ཙ་ལི་དང་། དར་དང་སྲིན་བལ་ལ་སོགས་པ་འཇམ་པ་ལ་ལུས་ཀྱིས་ རེག་ན་ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་བདེ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཡང་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པས་ན་ཐོས་པའི་དུས་ནའམ།ཚེ་འདི་ལ་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་བདེ་བར་བྱེད་པས་ན་འཇམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་བཟང་པོའི་ཕྱིར་ཡིད་དུ་འོང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ནི་ སེམས་ཅན་དང་བདག་ཡོད་པར་མི་རྟོག་གི་བདེན་པ་གཉིས་དང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སོགས་པའི་དོན་འཆད་དེ།དོན་བཟང་བས་ན་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་སྨོས་པས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་དོན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཤེས་པར་ནུས་ཀྱི་རྣ་བའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པས་ནི་དོན་དཔྱོད་པར་མི་ནུས་པས་ཡིད་སྨོས་སོ།།ཡི་གེ་བཟང་པོའི་ཕྱིར་ཡིད་དགའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ནི་བ་ལང་རྫི་དང་། ཕྱུགས་རྫི་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་ལྟ་བུ་ཅལ་ཅོལ་མི་གསུང་གི་ལྷ་དང་འཕགས་པའི་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་གསུངས་ ཏེ།ཡི་གེ་བཟང་བའི་ཕྱིར་ཡིད་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཕྱི་ནས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ དག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཡང་།བླ་ན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་སྟེ། ཉན་ ཐོས་ལས་གོང་དུ་གྱུར་པས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལས་གསུང་དེ་འབྱུང་བས་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ དྲི་མ་དང་བྲལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་གི་ས་བོན་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཞེས་བྱའོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ལ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲི་མ་དེ་དག་སྤངས་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གྲགས་པའི་ཚིག་ དང་ཡི་གེའི་ཕྱིར།།རབ་ཏུ་གསལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་དུ་མ་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསུང་གི་། འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟ་བ་ངན་པའི་བློ་འཇོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ པའི་ཕྱིར་སྟོབས་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གསུང་དེ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་བདག་དང་སེམས་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བའི་ལྟ་བ་ངན་པའི་བློ་ཅན་རྣམས་འཇོམས་ཤིང་མེད་པར་བྱེད་པའི་སྟོབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་ན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒྲུབས་ན་འབྱུང་བའི་ཉན་འདོད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་མཉན་ནས་བསྒྲུབས་ན་ཁམས་གསུམ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཉན་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཉན་པར་འོས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'滋润'是指属于众生界善根的缘故，譬如水分滋润树木、草药和茂密的森林等，使未生长的得以生长，已生长的得以增长和发展。同样，如来的语言也使众生心界中未生起的善根得以生起，已生起的得以增长和发展，因此称为'滋润'。
'柔和'是指于现世获得安乐触受的缘故，譬如天衣迦尸、绸缎和棉絮等柔软之物，身体触碰时使身根感到舒适。同样，如来的语言柔和温顺，在听闻时或现世中使意根感到安乐，因此称为'柔和'。
'悦意'是因为意义美好的缘故，如来的语言不执著众生和我的存在，而是宣说二谛、缘起和菩提分法等义理，因为意义美好所以称为'悦意'。提到'意'是因为义理只能由意识了知，而耳识无法分析义理，所以提到'意'。
'可喜'是因为文字美好的缘故，如来的语言不说牧牛人、牧羊人等粗俗的词句和文字，而是宣说天和圣者的词句和文字，因为文字美好所以称为'可喜'。
'清净'是因为后得出世间无上的缘故，声闻和独觉等是出世间的，为什么呢？因为断除了烦恼障。虽然他们是出世间的，但不是无上的，因为未获得断除所知障的无分别智慧。菩萨们断除了一切烦恼障和所知障，获得无分别智慧，超越声闻，所以称为'无上'。在无分别智慧之后生起清净世间智慧，从该清净世间智慧中发出此语言，所以称为'清净'。
'离垢'是因为远离烦恼习气随眠的缘故，贪等六种烦恼的种子称为烦恼习气，近烦恼的种子称为随眠，断除这些垢染后所说的语言，所以称为'离垢'。
'明了'是因为词句和文字广为人知的缘故，不说世间不知的词句和文字，而说世间广为人知的词句和文字，所以称为'明了'。
'具力'是因为具有摧毁一切外道恶见之智的功德力的缘故，此语言能摧毁和消除外道执著有我和众生等恶见的智慧，具有此力的功德，所以称为'具力'。
'可闻'是指若修行则能出离的缘故，听闻如来语言并修行后能从三界中出离，因此称为'可闻'，意思是值得听闻。

།ཕ་རོལ་གྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཆོམས་པའི་ཕྱིར་མི་ཚུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཆོས་འཆད་པ་ནི་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ལ་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་སུན་མི་ཕྱིན་པས་ན་མི་ཚུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་འདུལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསུང་དེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་ པོར་འགྱུར་བས་ན།ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་གྱི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་འདུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བསླབ་པ་བཅས་པའི་བདེ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྩུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བཅས་པ་ནི་མེ་ལྔས་མཐའ་བསྐོར་ བ་དང་།སྐྲ་འཐོག་པ་དང་། རི་ཀ་ནས་མཆོང་བ་དང་། ཐལ་བར་འགྲེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚེ་འདི་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་གནོད་པ་བསླབ་པ་འཆའ་བས་ན་རྩུབ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འདུལ་བ་བཅས་པ་ནི་ཚེ་འདིར་ཡང་མི་གྲང་མི་བཀྲེས་པའི་བཟའ་བ་དང་། བགོ་བ་སྤྱོད་དུ་ གནང་ལ།ཚེ་རབས་གཞན་དུའང་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་སླ་བ་ཡིན་པས་ན་མི་རྩུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་དང་པོའི་ཚིག་གིས་བསླབ་པ་འཆའ་བས་ན་དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན་མི་རྩུབ་པའོ། །དེ་ལས་འདས་ནས་ ཡང་དག་པར་འབྱུང་བས་ཐབས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མི་བརླང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་བསླབ་པ་ལས་འདས་ན་ཡང་དེ་ལས་འདས་ཕན་ཆད་སྒོ་གཞན་ལ་འཇུག་ཅིང་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ཡེ་མེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། བསླབ་ཚིག་ལས་འདས་ཏེ་བསླབ་པ་ཉམས་ན་ཡང་བཤགས་པ་དང་ཕྱིས་ མི་བྱ་བར་བསྡམས་པ་དང་།བསོད་ནམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་གཞན་ལ་འཇུག་ཅིང་ཁམས་གསུམ་ལས་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཐབས་སྟོན་པས་ན་མི་བརླང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་གསུམ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་འདུལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ འདུལ་བ་རྣམས་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟོན།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྟོན། ཐེག་པ་ཆེན་པོས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པས་ན་ཤིན་ཏུ་འདུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གཡེང་བའི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་རྣར་སྙན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་གསུང་ནི་ཤིན་ཏུ་འཇམ་ཞིང་སྙན་པ་ཡིན་པས་ཉན་པའི་སེམས་གཡེང་བ་མེད་པ་དང་།རྣ་བླགས་ཏེ་ཉན་པར་བྱེད་པས་ན་རྣ་བར་སྙན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་སིམ་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་དེ་ཐོས་ན་སེམས་མཉམ་ པར་འཇོག་པ་འབྱུང་ངོ་།།སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེས་ན་ལུས་ལ་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་ལུས་སིམ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་མཐོང་གི་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།གསུང་དེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་ཤིང་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་དང་བྲལ་བའི་ལྷག་མཐོང་གི་དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ཙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཟུག་རྔུ་ཟུག་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་པ་ལས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གིས་ནི་དེ་བཞིན་དུ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་སྙིང་དགའ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོག་པར་འཛིན་པ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྐྱེད་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མི་ཤེས་པ་དང་ལོག་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་མི་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་མི་ཤེས་པ་སྤོང་ཞིང་ཤེས་པ་ལ་འཇོག་པར་མཛད་པས་ན་དགའ་བ་སྐྱེད་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ལོག་པར་ཤེས་པས་ནི་བདག་དང་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་ལོག་པའི་ཤེས་པ་སྤོང་ཞིང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་ལ་འགོད་པས་ནི་བདེ་བ་སྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'由于不被一切外道论敌所胜故称为不可摧'这句话，如来说法时不被外道等对方论敌们胜过和驳倒，因此称为不可摧。
关于'为对治贪欲等烦恼故称为调伏'这句话，此语言能成为贪欲的对治，也能成为嗔恨等一切烦恼的对治，因此为了调伏烦恼而称为调伏。
关于'为制定安乐方便学处故称为不粗暴'这句话，外道们制定的学处是以五火环绕、拔发、从山上跳下、涂抹灰尘等，对今生和来世都有害的学处，所以是粗暴的。如来制定的律仪则允许在今生不寒不饿地受用饮食和衣物，在来世也能获得领悟的简易方法，因此称为不粗暴。或者，以最初的言语制定学处时说:'比丘们，这将对你们有利益和安乐'，因此称为不粗暴。
关于'为示现从违犯中出离的方法故称为不暴戾'这句话，即使违犯了学处，也并非从此以后就没有进入其他门径和出离的方法，而是即使违犯学处戒律后，也通过忏悔、后不复作的约束、随喜功德等种种门径进入并示现从三界出离的方法，因此称为不暴戾。
关于'为宣说三乘故称为善调伏'这句话，对应以声闻乘调伏者宣说声闻乘，对应以缘觉乘调伏者宣说缘觉乘，对应以大乘调伏者宣说大乘，因此称为善调伏。
关于'为对治散乱故称为悦耳'这句话，如来的语言极其柔和悦耳，使听闻者心不散乱，专注倾听，因此称为悦耳。
关于'为生起禅定故称为身心安适'这句话，听闻如来语言时能生起心的等持，从心的等持中生起具有止的特征的禅定，生起禅定时能使身体生起安乐，因此称为身心安适。
关于'为生起胜观喜悦故称为令心欢喜'这句话，此语言能使具有智慧特征的、通达诸法自相与共相、远离无知黑暗的胜观喜悦生起，因此称为令心欢喜。
关于'为断除疑惑故称为令意欢喜'这句话，有多少疑惑刺痛就有多少不悦意，如来的语言能拔除如是疑惑刺痛，因此称为令意欢喜。
关于'为断除邪执故称为生起喜乐'这句话，邪执有两种：不知和邪知。其中不知是对诸法的自相和共相一切都不了解，能断除这些无知而安立于知，因此称为生起喜悦。邪知则是认为有我、常、乐等，能断除这些邪知而安立于正知，因此称为生起安乐。

།སྒྲུབ་པ་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་གསུང་ཐོས་ནས་མཉན་པ་དང་བསམས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྒྲུབས་ན།མཐར་འབྲས་བུ་འཐོབ་ཅིང་དེ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་གྱུར་པས་བདག་གིས་གསུང་དེ་མཉན་པ་ནི་དོན་མེད་པར་བྱས་སོ་སྙམ་པའི་མི་དགའ་བ་དང་། འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འགྱོད་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐོས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་དེ་མཉན་ཅིང་ཐོས་ན་ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་གནས་ཀྱི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་མཉན་པའི་ཆོས་དེ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་བསམས་པས་ན་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྐྱེ་སྟེ། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་གནས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་གྱིས་འཆབ་པ་མེད་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གསལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་ཁ་ཅིག་འཆད་ཁ་ཅིག་མི་འཆད་ཅེས་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་ཐམས་ཅད་འཆད་པ་དང་། ཚིག་ འཆད་དོན་མི་འཆད་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཚིག་དང་དོན་དུ་བཅས་ཏེ་འཆད་པས་སློབ་དཔོན་འཆབ་པ་མེད་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་དག་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དགའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ནས། དགྲ་བཅོམ་པ་མན་ཆད་ གང་ཟག་བརྒྱད་དང་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དག་ནི་བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་ཀྱིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཚེའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ པའི་མཚན་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ན་ནི་བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྙེད་པས་ན་བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བདག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་གི་སྒོ་ནས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་མཐོང་སྟེ། དགའ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གི་དོན་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་སྲེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་འདོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གི་དོན་མ་ཐོབ་པས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡན་ཆད་མོས་པ་ སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་མ་ཐོབ་པ་མན་ཆད་པ་ནི་བདག་གི་དོན་མ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ཀྱང་བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་མངོན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་དུ་མེད་ པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ནི་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཆོས་གང་བསམས་ན་ཁྲག་ཏུ་སྐྱུག་ཅིང་སྨྱོ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་བསམ་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། རྣལ་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ ཁྱབ་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སྨན་དང་སྔགས་ཀྱི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་ཉན་པ་པོ་རྣམས་གནས་དེ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ན། ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'修行无后悔故称为无悔'，听闻如来语后，通过听闻、思维等门而修行，最终获得果位并亲证真如，因此不会产生'我听闻此语是无意义'的不悦和后悔，故称为无悔。
关于'闻慧圆满处故称为遍知'，若听闻如来语，则会生起圆满的闻慧，因为它是生起圆满闻慧的因和处，故称为遍知。
关于'思慧圆满处故称为识'，如理思维所闻之法，则生起圆满思慧，因为它是生起圆满思慧的因和处，故称为识。
关于'上师无隐说法故称为明了'，如来不是说一些法而不说另一些法，而是说一切法，不是只说词而不说义，而是连同词义一起宣说，因为上师无隐说法，故称为明了。
关于'令得自利者欢喜故称为喜'，从预流果圣者乃至阿罗汉，八种补特伽罗以及十地菩萨和如来称为得自利者。为何如此？因为八种补特伽罗断除烦恼障、业障、寿障等特征而现证涅槃，故称为得自利者。十地菩萨和如来圆满福慧资粮而获得自他圆满利益，故称为得自利者。见到通过如来语获得果位而生起欢喜，故称为喜。
关于'未得自利者希求故称为欲'，未得自利者是指从凡夫到胜解行地以上未得世第一法以下者称为未得自利者。他们为了获得自利而欲趣入如来语，故称为欲。
关于'正说不可思议法故称为令知'，各自自证的法界、无分别智、菩提分等称为不可思议法。因为正确宣说这些法，故称为令知。
或者，思维则会吐血发狂的法称为不可思议法。这些是什么呢？成就种种外在事物的不可思议业，瑜伽士不可思议三昧境界，如来不可思议智慧境界，药物和咒语不可思议力等。因为正确宣说这些法使听闻者远离这些处，故称为令知。

།བསམ་པའི་ཆོས་ཡང་ དག་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསམ་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚད་མ་དང་མི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རིགས་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།གསུང་དེ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ལུང་གི་ཚད་མ་གསུམ་དང་ཡང་མི་འགལ་བར་གསུངས་པས་ན་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུལ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མི་སྟོན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་ ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་མི་སྟོན་ཏེ།སྣོད་དང་ཆོས་སུ་མི་འཚམ་པ་མི་སྟོན་གྱི་སེམས་ཅན་གང་ལ་ཆོས་གང་བསྟན་པར་རིགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ལ་ཆོས་དེ་སྟོན་ཏེ། སྣོད་དང་ཆོས་སུ་འཚམ་པར་སྟོན་པས་ན་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཟློག་པའི་ཉེས་པ་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ རིག་པ་དང་མུན་པ་དང་མུན་ནག་དང་།གཏི་མུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིག་སྨོས་པ་རྣམས་ལ་ཟློས་པའི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགོས་པ་དང་བཅས་དོན་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་དགོས་ཤེ་ན། ཆོས་འཆད་པའི་འཁོར་དུ་འགྲོ་བ་མང་པོ་ཚོགས་པ་ལ། ལ་ལ་ལ་ནི་ཚིག་ གི་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་གོ།།ལ་ལ་ལ་གང་གིས་གོ་བ་དེ་ཀུན་གྱིས་གོ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ས་བོན་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་དགོས་པ་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་པར་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ བལྟ་བར་བྱའོ།།མུ་སྟེགས་ཐམས་ཅད་སྐྲག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེང་གེའི་སྒྲའི་ཤུགས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སེང་གེའི་སྒྲའི་དབྱངས་ཀྱི་ཤུགས་ཀྱིས་རི་དྭགས་ཕྲ་མོ་རྣམས་སྐྲག་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་བདག་མེད་པར་གསུངས་པའི་གསུང་དབྱངས་ ཀྱི་སྒྲ་བསྒྲགས་པས་མུ་སྟེགས་རི་དྭགས་རྣམས་དང་འདྲ་བ་རྣམས་སྐྲག་པར་བྱེད་པས་ན་སེང་གེའི་སྒྲའི་ཤུགས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།སྤངས་པའི་ཕྱིར་གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གླང་པོ་ཆེ་ནི་མིའི་ཡུལ་ན་གནས་པའི་གླང་པོ་ཆེ་ལ་མི་བྱའི། ལྷའི་གླང་པོ་ཆེ་ཨེའི་བ་ར་ན་ལ་སོགས་པ་ལ་ བྱའོ།།གླང་པོ་ཆེའི་སྒྲ་དབྱངས་ནི་སུབ་སུབ་བོ་དང་འཛེར་འཛེར་པོ་མ་ཡིན་པས་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་དབྱངས་ཀྱང་། འཛེར་འཛེར་པོ་དང་སུབ་སུབ་པོ་མེད་པས་ན་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟབ་པའི་ཕྱིར་སྤྲིན་གྱི་སྒྲ་དབྱངས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྲིན་ནི་ འབྲུག་ལ་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་འབྲུག་གི་སྒྲ་དྲུང་ནས་ཉན་ན་ཡང་ལྷག་པར་དྲག་ཏུ་ཐོས་པ་མེད་ཐག་རིང་པོ་ནས་མཉན་ན་ཡང་ལྷག་པར་སྒྲ་ཆུང་བར་གྲགས་པ་མེད་དེ། ཉེ་རིང་ཀུན་འདྲ་བར་སྙོམས་པ་ཁོ་ནར་ཐོས་པས་ཟབ་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཡང་ཉེ་རིང་དུ་ཀུན་ལ་དྲག་དལ་ མེད་པར་གྲགས་པས་ན་སྤྲིན་གྱི་སྒྲ་དབྱངས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།འཇེབས་པའི་ཕྱིར་ཀླུའི་དབང་པོའི་དབྱངས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཀླུའི་གནས་ན་ཀླུའི་དབང་པོ་ཚིག་འཇེབས་ཤིང་ཚིག་བཙུན་ལ་ཀླུ་ཀུན་ཉན་དུ་བཏུབ་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ཡང་འཇིབས་ཤིང་བཙུན་ ལ།ལྷ་དང་ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཀའ་ཉན་པར་བྱེད་པས་ན་ཀླུའི་དབང་པོའི་དབྱངས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱའོ། །སྙན་པའི་ཕྱིར་མིའམ་ཅིའི་དབྱངས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སྒྲ་སྐད་ཀྱི་ནང་ན་མིའམ་ཅིའི་སྐད་ལས་མཆོག་མེད་དེ་སྙན་ཅིང་ འཇམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཡང་སྙན་ཅིང་འཇམ་པས་ན་མིའམ་ཅིའི་དབྱངས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱིར་ཞིང་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་ཕྱིར་ཞིང་གཞན་ནས་གཞན་དུ་གྱུར་ལ་རྗེས་ཀྱང་མི་གཅོད་དེ་དཔེར་ན་ འཕན་རིངས་རླུང་གིས་བཏབ་པ་ན་འཆད་པ་ཡང་མེད་ཅིང་གཞན་ནས་གཞན་དུ་ལྡོག་པར་བྱེད་དོ།

关于'为了正确显示所思维的法而令知晓'这句话，所谓蕴、界、处、地和波罗蜜多等为所思维的法，为了无颠倒地显示这些法而称为令知晓。
关于'因为不违背量故为合理'这句话，因为此言教不违背现量、比量和圣教量这三种量，所以称为合理。
关于'为了如理显示调伏故为相应'这句话，对声闻乘者不说大乘法，对大乘者不说声闻乘法，不说与根器和法不相应之法，而是对任何众生宜说何法就对其说何法，因为说法与根器相应，所以称为相应。
关于'因为具有必要故远离重复过失'这句话，所说无明、黑暗、幽暗、愚痴等异名词语，不会成为重复的过失。为什么呢？因为具有必要和意义。何必要？因为在说法的法会中聚集众多听众，有的以某异名词语能理解，有的以另一异名词语能理解，为使所有人都能理解，以及为了在他人相续中生起各别正知的种子。关于异名词语的必要，应当如《广说应理论》中所说而观察。
关于'为了令一切外道恐惧故如狮子吼声势'这句话，譬如狮子吼声的力量令小兽恐惧一样，如来的力量和无我的言教声音宣说，令如野兽般的外道恐惧，故称如狮子吼声势。
关于'因为清净故如象王音声'这句话，象王不是指人间的象王，而是指天界的象王爱罗伐那等。象王音声没有含糊不清和粗糙，故为清净。如是如来音声也没有粗糙和含糊，故称为清净。
关于'因为深远故如云雷音声'这句话，云指雷，譬如雷声在近处听不会特别响亮，在远处听也不会特别微弱，远近都是同等响度而听闻，故为深远。如是如来音声也是远近对一切无强弱差别而响，故称如云雷音声。
关于'因为悦耳故如龙王音声'这句话，譬如在龙界中龙王言语悦耳且庄重，众龙都乐于听闻。如是如来教言也悦耳且庄重，天、非天等一切都听从教言，故称如龙王音声。
关于'因为动听故如紧那罗音声'这句话，譬如在众生音声中紧那罗音声最为殊胜，柔美动听。如是如来音声也柔美动听，故称如紧那罗音声。
关于'因为连续不断故如迦陵频伽鸟声'这句话，譬如迦陵频伽鸟声连续从一处转至他处而不间断，譬如长幡被风吹动时也不会断绝而是从一处转至他处。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་འཆད་པ་ན་ཡང་གསུང་དབྱངས་ཀྱི་རྒྱུན་མི་གཅོད་ལ། དབྱངས་སྙན་པ་ཡང་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བར་ཕྱི་མ་སྙན་པ་གཞན་དང་གཞན་དག་འབྱུང་བས་ན་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་ལྟ་ བུའོ།།ཁ་ཅིག་ལས་ཕྱིར་ཞིང་གཅོད་ཅེས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་དོན་ཀྱང་དཔེར་ན་བྱ་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་ཕྱུང་བ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་སུ་ཞུགས་ནས་སྒྲ་དེའི་རྒྱུན་གཅོད་པར་བྱེད་དོ། །སྒྲའི་རྒྱུན་འཆད་ན་ཡང་དེ་སྙན་པས་ན་ཡང་ཉན་པར་འདོད་པའི་སེམས་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཡང་ཉན་པ་པོའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་གསུང་རྒྱུན་བཅད་ན་ཡང་ཉན་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་སྐྱེ་བས་ན་ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྒྲ་ལྟ་བུའོ།།རིང་དུ་སོང་བའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཚངས་པའི་དབྱངས་ནི་མཉེན་པས་ ན་རིང་དུ་སོང་བ་སྟེ།རིང་དུ་ཆད་དུམ་དུམ་པོར་ཆད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་ཡང་རིང་དུ་འདྲེན་ཏེ། རྔུབ་རྔུབ་པོར་ཆད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་ཚངས་པའི་སྒྲ་དབྱངས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱའོ། །འགྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞིང་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཕྱིར་ཛི་ བ་ཛི་བ་ཀའི་སྒྲ་འབྱིན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དཔེར་ན་སེམས་ཅན་དག་དོན་གཉེར་དུ་འགྲོ་བ་ལ། བྱ་ཛི་བ་ཛི་བ་ཀའི་སྐད་ཐོས་ན་དོན་ཐམས་ཅད་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་སྐད་ནི་དོན་འགྲུབ་པའི་བཀྲ་ཤིས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་གསུང་དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་བཀྲ་ཤིས་པའི་སྔ་ལྟས་ཡིན་པས་ན།ཛི་བ་ཛི་བ་ཀའི་སྒྲ་འབྱིན་པ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་སྔར་ཐོས་པ་ལས་ཕྱིས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷའི་དབང་པོའི་དབྱངས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་བརྒྱ་བྱིན་ལྷའི་དབང་པོའི་དབྱངས་དང་ཚིག་ལྷ་གཞན་གྱིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འདའ་བར་བྱ་ཞིང་བཀག་པར་བྱ་བར་ མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་ཡང་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པས་འདའ་བར་བྱ་ཞིང་བཀའ་བཅག་པར་མི་ནུས་པས་ན་ལྷའི་དབང་པོའི་དབྱངས་སྙན་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགའ་བོ་ལྟ་བུ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་མ་དད་ཀྱང་རབ་ ཏུ་མི་འབྱུང་ངམ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་ལས།བཀའ་ལས་འདའ་བར་བྱ་བ་མ་ནུས་ནས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འཚལ་ལོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་ལྟ་བུའོ། །བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལས་ཀྱང་རྒོལ་ཞིང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རྔའི་དབྱངས་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་གཡུལ་ ངོར་འཐབ་མོ་བཀྱེ་བ་ལས་གཞན་དག་ཕམ་ནས་རྒྱལ་བར་འགྱུར་ན་རྒྱལ་བའི་མཚན་མར་དང་པོར་རྔའི་སྒྲ་འབྱིན་པ་ལྟ་བུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་བདུད་དང་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱས་ནས་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་སྒྲ་ཕྱུང་བས་ན་རྔ་སྒྲའི་དབྱངས སྙན་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།བསྟོད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་བགྱིད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་པ་ན་གཞན་དག་གིས་བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཆོས་བསྟན་པ་ནི་དགེ་བར་གསུངས་པའོ། །ལེགས་པར་བཤད་པའོ་ཞེས་བསྟོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མཐོས་ སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་ན་མི་བགྱིད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྨད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཞུམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ནི་ཉེས་སོ་ཞེས་གཞན་དག་གིས་སྨད་ཀྱང་དམས་སོ་སྙམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པས་མ་ཞུམ་པ་ ཞེས་བྱའོ།།བརྡ་སྤྲད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྡ་སྤྲད་པ་ནི་ལུང་བསྟན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་དག་མ་འོངས་པ་ན་འདི་ལྟར་འབྱུང་བར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པ་ན་བརྡ་སྤྲད་པ་ཞེས་བྱའོ།

如来说法时音声不断绝，音声悦耳且前后不同，后者比前者更加悦耳，不断出现其他悦耳音声，故如迦陵频伽鸟声。
有些说'再次断绝'，其意义是譬如迦陵频伽鸟发出声音时，进入众生心中后断绝其声音相续。即使声音相续断绝，因其悦耳而生起想要再听闻之心。如是佛世尊之音声也能进入听闻者相续心中，即使音声断绝也能生起想要听闻之心，故如迦陵频伽鸟声。
关于'因远传故如梵音'，譬如梵音柔和故远传，远传而不断断续续，如是如来音声也能远传，不会断断续续，故称如梵音。
关于'因一切成就之前导且吉祥故如命命鸟声'，譬如众生为求所需而行时，若闻命命鸟声，则一切所求必定成就。其声是成就事业吉祥之前兆，如是如来音声也是世间与出世间一切成就之吉祥前兆，故如命命鸟声。即先闻如来音声，后世间与出世间一切皆得成就故。
关于'为不违越故如天帝音'，譬如帝释天王之音声与言语，其他天人丝毫也不能违越与阻碍，如是如来教言也不能被天龙夜叉等违越与违背，故如天帝悦耳音声。譬如具寿难陀虽不信出家，但被问'是否出家'时，因不能违越佛言而答'愿意出家'。
关于'因战胜一切魔之反对而为前导故如鼓音'，譬如战场交战时，战胜他方后首先发出鼓声作为胜利标志，如是如来战胜魔众外道等后首先宣说转法轮之声，故如悦耳鼓声。
关于'虽受赞亦无烦恼故不为'，如来说法时，虽被他人赞叹'善逝说法善妙，善说'，因无'已闻'之慢心烦恼，故称'不为'。
关于'虽受诽谤亦无烦恼故不怯'，虽被他人诽谤说'你说法不善'，因无'卑下'之烦恼故称'不怯'。
关于'因遍入一切标记相故，善入一切音声'，标记即授记，为声闻、菩萨及大国王授记说'未来当如是出现'，称为标记。

།དུས་གསུམ་དུ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལུང་སྟོན་པ་ན་བརྡ་སྤྲད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལུང་སྟོན་པས་ན་སྒྲ་ ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་སྒྲ་རིག་པའི་རིག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་ནི་བརྡ་སྤྲད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་སྒྲ་ཐམས་ཅད་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྗོད་དེ་མི་སྨྲ་བ་མེད་ པའི་ཕྱིར་དང་།ཟུར་ཆག་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དགོངས་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ཡིན་པས། ཆོས་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་བརྗོད་པས་བཤད་དུ་མེད་དོ་བསྙེལ་བ་མེད་པས་ན་ཟུར་ཆག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཆོས་འདི་འདྲ་བ་ཞིག་བཤད་ པར་བྱའོ་ཞེས་དགོངས་པ་ལ་བཤད་པའི་དུས་ན་བསྙེལ་ནས་མ་བཤད་པ་མི་མངའ་བས་ན་ཟུར་ཆག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདུལ་བའི་བྱ་བ་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཚང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུལ་བའི་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ་ རྣམས་བསྐྱེད་པ་དང་།བསྐྱེད་པ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་བརྟས་པར་བྱ་བ་དང་། འཕེལ་ཞིང་བརྟས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བ་ནི་འདུལ་བའི་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདུལ་བའི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་ཡོལ་བར་དེ་དག་གི་དོན་ཇི་ལྟར་བྱ་ཞེས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དགོངས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པས་ན་ ཚང་བ་ཞེས་བྱའོ།།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་མི་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་མ་ཆགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྙེད་པ་ནི་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའོ། །བཀུར་སྟི་ནི་བསྟོད་པ་དང་ཕྱག་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་མ་ཆགས་མ་ཞེན་པས་ན་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་ཞུམ་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་འཆད་པའི་དུས་ན་མུ་སྟེགས་པས་བརྒལ་ན་མི་ཐུབ་པའོ་སྙམ་པའི་འཇིགས་པ་མི་མངའ་བས་ན་མི་ཞུམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་དགའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་འཆད་པ་མཛད་ཀྱང་ཐུགས་སྐྱོ་བ་དང་སྐུ་ལ་མི་བདེ་བ་མི་མངའ་བས་ན་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རྒྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་འཆད་པ་མཛད་པས་ན་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ལ་དོན་དེ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར ཐ་བ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་ཅན་གང་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཐ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཅས་པའི་སྒྲས་ནི་ཐ་བ་མེད་པ་ཡང་བསྡུའོ། །སེམས་ཅན་ཐ་བ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་པ་ རྣམས་ལ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བརྟས་པ་དང་།འཕེལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ཐ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུན་མ་ཆད་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་འཆད་པ་ན་བར་འགའ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ། །བར་འགའ་ནི་མི་བཤད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་ པ་མེད་པར་རྒྱུན་དུ་འཆད་པར་མཛད་པས་ན་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཆོས་འཆད་པའི་ཚེ་ལན་ཅིག་བཤད་ནས་རྒྱུན་བཅད་དེ་ཐག་གི་ཙམ་གཞེས་ནས་ཡང་འཆད་པར་མཛད་པ་མེད་ཀྱི་ཚིག་དང་གསུང་གི་རྒྱུན་མ་འཆད་པར་མཛད་པས་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཉེ་བར་སྦྱོར་ བའི་ཕྱིར་རོལ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་འཆད་པ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་དང་མིང་གཅིག་གི་སྒོ་ནས་འཆད་པར་མཛད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཚིག་དང་མིང་དང་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་མང་པོའི་སྒོ་ནས་འཆད་པར་མཛད་པས་ན་རོལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གསུང་གཅིག་ལ་སྒྲ་མང་པོའི་རིག་པ་ ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར་དབྱངས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུང་གཅིག་ཕྱུང་སྟེ་གསུང་གི་རང་བཞིན་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་མོད་ཀྱི་གཅིག་པོ་དེ་ལས་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་དང་། མི་དང་བྱོལ་སོང་དང་། ཡི་དྭགས་ལ་སོགས་པ་སོ་སོའི་སྒྲ་དང་ སྐད་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་མཐུན་མཐུན་དུ་སོ་སོར་ཐོས་པས་ན།དབྱངས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

当预言三世中声闻等一切所生起时，于一切语言表达的特征完全趣入，即由于预言三世一切事物，故称为完全趣入一切语言。或者，于五明处中精通一切语言学，即于一切语言表达的特征完全趣入，因此称为完全趣入一切语言。
关于'宣说而无沉默，且无遗漏'，如来恒时专一安住于定中，不会因说法而有所遗漏，由于无忘失故称为无遗漏。或者，当思维应当宣说如是法时，说法之时不会因忘失而不说，故称为无遗漏。
关于'由于恒时安住于调伏事业故圆满'，调伏事业即是令未生善根的众生生起善根，令已生善根者增长坚固，令增长坚固者获得解脱，此即称为调伏事业。于调伏事业中刹那不离，恒时思维如何利益彼等，故称为圆满。
关于'由于不依止利养恭敬故无著'，利养即是衣服等物，恭敬即是赞叹礼拜等，由于对此等无贪无著，故称为无著。
关于'由于无畏故无怯'，说法时不具有被外道论难而不能胜的恐惧，故称为无怯。
关于'由于无厌故欢喜'，虽作说法亦无厌倦及身体不适，故称为欢喜。
关于'由于善巧趣入一切明处故广大'，由于对精通一切五明处的众生作说法，故称为广大。
关于'由于成办众生一切利益故具边际'，所有生起善根的众生称为无边际，'具'字也包含无边际。对于具边际的众生则成办生起善根之利益，对于已生善根者则令善根坚固增长，因此称为具边际。
关于'由于相续不断故趣入'，如来说法时不会想有时对众生说法，有时不说法，而是相续不断地说法，故称为趣入。或者，说法时不会说一次后中断，稍作休息再说，而是语言音声相续不断，故称为趣入。
关于'由于运用种种方式故游戏'，如来说法不是仅以一种词句文字名称来说，而是以众多种种词句名字文字来说法，故称为游戏。
关于'由于一音中具足众多语言智慧故圆满一切音韵'，如来虽发一音，音声本性仅此一种，但从此一音中，天龙夜叉、人类旁生饿鬼等各自都能听到与其语言相应的声音，故称为圆满一切音韵。

།གཅིག་གིས་དོན་མང་པོ་ཆུད་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཕྱིར། དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མགུ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་གཅིག་བསྟན་ ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སོ་སོའི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དོན་གང་དང་གང་ལ་དད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་མགུ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་བའི་ཕྱིར་མི་སྨད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ནི་དང་པོ་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་མཛད་པས་ན་དམ་པ་ལས་ཉམས་སོ་ཞེས་གཞན་གྱིས་སྨད་དུ་མེད་པས་ན་མི་སྨད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ངའི་ཆོས་མཉན་ཏེ་བསྒྲུབས་ན་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་ལ་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་མཉན་ཏེ་བསྒྲུབ་ན་དམ་བཅས་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་འགྱུར་བས་ན་མི་སྨད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐོབ་པའི་དུས་ལ་བབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་གང་དུ་དུས་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཅན་གང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དུས་ལ་བབ་ ན་རྒྱ་མཚོའི་རླབས་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མི་གཡོ་བར་སྨིན་པར་མཛད་པས་ན་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་མདོ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་དྲིས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་མ་བཤད་པ་ལས་མ་དྲིས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་ཆེད་དུ་གསུངས་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །མི་རིགས་པར་སྟོན་པའི་ཕྱིར་བརྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་འཆད་པ་ནི་རིངས་པ་དང་། རྟབ་པོར་འཆད་པ་མི་མངའ་བས་ན་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིང་བ་དང་ཉེ་བའི་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཚུངས་པར་ཐོས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ཐམས་ཅད་ལ་གསུངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་འཆད་པའི གསུང་ཕྱུང་བ་ན་འཁོར་ཉེ་བ་འབའ་ཞིག་གིས་ཐོས་ཀྱང་འཁོར་ཐག་རིང་པོ་ན་གནས་པས་མི་ཐོས་པ་མ་ཡིན་གྱི་དེ་ཇི་ལྟར་དྲུང་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དུ་མའི་ཕ་རོལ་ན་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་དང་འདྲ་བར་ཐོས་པས་ན་འཁོར་ཐམས་ཅད་ལ་གསུངས པ་ཞེས་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་དཔེའི་སྒོ་ནས་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དམ་པའི་ཆོས་འཆད་པའི་དུས་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྒྱ་མཚོ་དང་རི་རབ་དང་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པ་དཔེར་བཞག་ནས་དེ་དང་སྦྱོར་ཞིང་འཆད་ པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཤད་པའི་བདག་ཉིད་ཆེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་འཆད་པ་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་ཡོན་ཏན་ཆེ་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིག་དང་རྩ་བ་རབ་ལྡན་བསྟན་པ་དང་། ། རྣམ་དབྱེ་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པས་སོ། །རྣམ་པ་མང་པོའི་རྗེས་འགྲོ་བ། །བརྗོད་པ་སྤྲོས་པས་ཤེས་པ་ལའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལྟར་ཆོས་འཆད་དེ། ཚིག་གིས་འཆད་པ་དང་། རྩ་བ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པས་འཆད་པ་དང་། བསྟན་པས་འཆད་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བས་འཆད་པ དང་།ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དང་། རྣམ་པ་མང་པོའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། བརྗོད་པ་ཤེས་པ་ལ་འཆད་པ་དང་། སྤྲོས་པས་ཤེས་པ་ལ་འཆད་པ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་དག་ལས་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །བཅས་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་འཇོག་གོ་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ། །རྣམ་པར་འགྲེལ་ཏོ། །གསལ་བར་བྱེད་དོ། །བཤད་དོ། །རབ་ ཏུ་གྲགས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ།དེ་ནི་འགྲེལ་བ་ལས་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཚིག་ནི་བརྗོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་ལ་རིགས་པ་དང་མ་སྦྱར་བ་ཚིག་དང་ཡི་གེས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཆད་པ་ནི་ བརྗོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྩ་བ་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་ནི་བཅས་པ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་སྒྲ་ནི་རིགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་རྩ་བ་སྟོན་ཅིང་འཆད་པར་བྱེད་པ་ནི་བཅས་པ་བྱེད་པ་ཞེས་ བྱའོ།

关于'由于一个能通达多义而住近，故令一切根欢喜'，如来宣说无常等法义一事时，众生们能随各自心中所信解的法义而通达，因此能令众生们的信等根获得满足，故称为令一切根欢喜。
关于'由于如誓言故不被诽谤'，如来不会违背最初的誓言而有所改变，因此不会被他人以'违背誓言'而诽谤，故称为不被诽谤。或者，世尊曾立誓言：'若听闻并修持我的法，将如是获得果位'，众生们若听从世尊教言并修持，也将如誓言般获得果位，故称为不被诽谤。
关于'由于具足成熟时机故不动'，在何处何时，当某众生应当成熟时，如海浪般刹那不动地令其成熟，故称为不动。因此，其他经中也说：'有些未被问及而宣说，有些虽被问及却未宣说'。
关于'由于不不当宣说故称为稳重'，如来说法不会仓促匆忙，故称为稳重。
关于'由于远近眷属皆同等听闻故称为对一切眷属宣说'，如来说法时发出声音，不仅近处眷属能听闻，远处眷属也能听闻，如同近处所闻，乃至多个世界之外的一切众生也能同样听闻，故称为对一切眷属宣说。
关于'由于以喻门表示一切世间义故具足一切相'，说正法时，为令通达法义，以海洋、须弥山、日月等世间法作为比喻并结合解说，故称为具足一切相。
关于'说法的殊胜性有四颂'，表明如来说法具有广大果报和功德，以四颂来说明。
'具足文句根本宣说，分别断除疑惑，随顺多种行相，了知广说'，如来以八种方式说法：以文句说法、以根本相应说法、以宣说说法、以分别说法、以断疑说法、以随顺多种行相说法、以了知说法、以广说说法。这些在经中也有说明：'制定、安立、分别、解释、显明、说明、宣扬'，应当按次第配合。
关于'文句即是言说'，对随信行者不结合正理，仅以文字宣说'一切有为法无常'等，这称为言说。
关于'根本相应即是制定'，'相应'一词指正理，对随法行者以现量、比量等正理相应的根本进行开示说明，这称为制定。

།རབ་ཏུ་འཇོག་པ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། འགྲོལ་བ་ནི་བསྟན་པ་དང་། རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་བཅད་པ་དང་རིམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་ཉིད་དུ་མདོ་ཙམ་དུ་དགོད་ཅིང་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཇོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་ནི་རྣམ་ པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་གང་དང་གང་ལ་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བཅད་ཅིང་གསལ་བ་ལ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་འཆད་པ་ན་དོན་དང་ཚིག་གསལ་བར་འཆད་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་གསལ་བར་ མཛད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར་གསལ་བར་བྱེད་དེ། ངེས་པའི་མཐུའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་རྣམ་པ་མང་པོ་དང་ལྡན་པས་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ངེས་པའི་མཐུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་འཆད་པ་རྣམ་གྲངས་དུ་མར་སྤྲོས་ཏེ། ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྣན་ ཅིང་སྟོན་པ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཤད་པ་ནི་བརྗོད་པ་ཤེས་པ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྗོད་པ་ཤེས་པ་ནི་གླེངས་པ་ཤེས་པའི་གང་ཟག་ལ་བྱ་སྟེ། གླེངས་པ་ཤེས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་ཏུ་བསྒྲགས་པ་ནི་སྤྲོས་པས་ཤེས་པ་ ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་གྲངས་དུ་མར་རྒྱས་པར་བཤད་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ནི་སྤྲོས་པས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཞིབ་ཏུ་སྤྲོས་ཏེ་བཤད་པ་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་འདི། །གང་ཕྱིར་འཁོར་གསུམ་དག་པས་སོ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།གོང་དུ་བཤད་པའི་བཤད་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཤད་པ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པར་འདོད་དོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དག་ཅེ་ན། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའོ། །འཁོར་གསུམ་ནི་གང་གིས་སྟོན་པ་དང་། ཇི་ ལྟར་སྟོན་པ་དང་།གང་ལ་སྟོན་པའོ། །ཉེས་པ་དག་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཉིད་དུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ཡང་ཉེས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སྤངས་པས་ན་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཉེས་པ་ཡང་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། གང་གིས་སྟོན་ཅེ་ན། ཚིག་དང་རྩ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་གིས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་ཅེ་ན། ཚིག་དང་རྩ་བས་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དེ། དེ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན།བསྟན་པ་དང་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དང་རྣམ་པ་མང་པོའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་སྟེ། དེའང་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ལ་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྤྲོས་པས་ཤེས་པ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་ལ་སྟོན་ཅེ་ན། མདོ་ཙམ་དུ་གླེངས་པས་ཤེས་པའི་ གང་ཟག་དང་།ཞིབ་ཏུ་སྤྲོས་པས་ཤེས་པའི་གང་ཟག་གཉིས་ལ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའང་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བཤད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གིས་བཤད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དང་། གང་ལ་བཤད་པ་གསུམ་ཡང་ཉེས་པ་ བརྒྱད་སྤངས་པས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལེ་ལོ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉལ་བ་དང་འཁྲིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བས་ཆོས་འཆད་པར་མི་སྤྲོ་བ་ནི་ལེ་ལོའོ། །དེ་ནི་ཉེས་པ་གཅིག་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་རྟོགས་ པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་ནི་མི་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཉེས་པ་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐབས་མི་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལེ་ལོ་དང་མི་རྟོགས་པ་མེད་ཀྱང་སློབ་མ་ལ་ཆོས་འཆད་དུ་མི་ བཏུབ་ཅིང་གཞན་ལ་ཆོས་འཆད་པར་མི་བྱ་མི་ཚོལ་བ་ནི་སྐབས་མི་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ནི་ཉེས་པ་གསུམ་པ་སྟེ། དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于安立、分别和解脱是指教说、分别和断除疑惑等依次而言。首先简略地陈述和总结即称为安立。然后详细分析广泛解说即称为分别。对于任何有疑惑的法断除疑惑并使之明了即称为解脱。
关于'使之明了'，是指如来说法时使义理和文字明了的意思。如何使之明了呢？为此而使之明了，为了确定义理的力量，以具足多种方式而教说。'确定力量'是指不颠倒，为了不颠倒地理解诸法的义理而说法，以多种方式广说，反复增益而教说即称为使之明了。
关于'解说是对了解言说者'，了解言说是指了解所说的补特伽罗，对于了解所说的补特伽罗们简略地教说法义即称为解说。关于'宣说是对了解广说者'，对于通过多种方式广说才能理解的补特伽罗称为了解广说者，对他们详细广说即称为宣说。
关于'诸佛的这些解说，因为三轮清净的缘故'，上述八种解说是诸佛的解说，这些解说也被认为是清净的。如何清净呢？因三轮遍清净而清净。三轮是能说者、如何说和所说对象。
关于'应知离过失即是八种'，三轮遍清净也应知是离过失和断除而清净。过失也应知有八种。
关于'以何说呢？以语言和根本'，如来以何说法呢？以语言和根本说法，这也应知是清净的。
关于'如何呢？以教说等诸相'，如何说呢？以教说、分别、断疑和随顺多种方式，这也是清净的。
关于'对谁呢？对了解言说和了解广说者'，对谁说呢？对略说即能了解的补特伽罗和详细广说才能了解的补特伽罗二者解说，这也是清净的。
关于'此解说也'，能说、如何说和所说对象三者也因断除八种过失而三轮遍清净。
关于'懈怠'，喜好睡眠、懒散等而不乐说法即是懈怠。这是第一种过失，如来无有此过失。
关于'不了解'，不通达诸法的自相和共相即称为不了解。这是第二种过失，如来无有此过失。
关于'不开许'，虽无懈怠和不了解，但不适合对弟子说法且不寻求对他人说法即称为不开许。这是第三种过失，如来无有此过失。

།དེས་དོན་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་འཆད་ཀྱི། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་མི་འཆད་ཀྱི་ ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་མི་འཆད་པ་ནི་ཉེས་པ་བཞི་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐེ་ཚོམ་དག་ནི་མི་གཅོད་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་འཆད་པ་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་འཁོར་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་ཐེ་ཚོམ་མི་གཅོད་པ་ནི་ཉེས་པ་ལྔ་པ་སྟེ། དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བྲལ་ན་ཡང་བསྟན་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་བར་བྱས་ཀྱང་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་རྟོག་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་འཇོག་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཉེས་པ་དྲུག་པ་སྟེ། དེ་དེ བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ངེས་པར་མི་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ལ་འཇོག་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་ངེས་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་ལ་བསྟན་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱོ་དང་སེར་སྣ་ངེས་པ་སྟེ། ། དེ་དག་གཏམ་ལ་ཉེས་པ་དགོངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་འགའ་འཆད། བར་འགའ་མི་འཆད་པ་ནི་སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཉེས་པ་བདུན་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་རྒྱུན་དུ་འཆད་པར་མཛད་པས་ན་ཉེས་པ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའོ། །ཁ་ཅིག་ལ་འཆད་ཁ་ཅིག་ལ་མི འཆད་པ་ནི་སེར་སྣ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་ཉེས་པ་བརྒྱད་པ་སྟེ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་ཀུན་ལ་འཆད་ལ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་མི་འཆད་པ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་ཆོས་འཆད་པའི་གཏམ་གྱི་སྐབས་སུ་སྐྱོན་དང་བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། ཉེས་པ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མེད་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པ་བླ་ན་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཉེས་པ་བརྒྱད་མེད་པར་ཆོས་བཤད་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་ཕུན་སུམ ཚོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པ་རྣམས་ལ། ཚིག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མ་ཟད་ཀྱི་དོན་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དད་དང་དགའ་དང་བློ་རྒྱུ་བས། །དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བཤད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སོ། །དེ་དག་མདོ་ལས་ཀྱང་ཆོས་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཐོག་མར་ཡང་དགེ་། བར་དུ་ཡང་དགེ་། ཐ་མར་ཡང་དགེ་།དོན་ བཟང་ཡི་གེ་བཟང་།གཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། རྣམ་པར་དག་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་དག་གི་དོན་བཤད་པ་དེ། དེ་ལ་ཉན་པའི་དུས་ན་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཐོག་མར་ཡང་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་པའི་དུས་ན་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་ རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་བར་དུ་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བསྒོམ་པའི་དུས་ན་བློ་དང་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཐ་མར་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དུ་ཡང་དགེ་བས་ན་ཆོས་འདི་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་གཉིས་དང་ནི་རབ་གཟུང་བ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་ དང་དོན་དམ་པ་གཉིས་སྟོན་པས་ན་དོན་བཟང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།རབ་གཟུང་བ་ནི་གཟུང་སླ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱང་གཟུང་སླ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པའི་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་སྟོན་པས་ན་ཡི་གེ་བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ། །ཚངས་ སྤྱོད་ཡོན་ཏན་བཞི་སྨྲའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚངས་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། མདོ་དག་ལས་ཀྱང་ཚངས་པར་གྱུར་བསིལ་བར་གྱུར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཅེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'这不是意义'的解释：讲解引导性的经典，而不讲解了义经典，不讲解了义经典是第四种过失，如来不具有这种过失，这就是其含义。
'不能断除疑惑'的解释：在讲法时，对于法的特征，不能断除众生的疑惑，这是第五种过失，如来不具有这种过失，这就是其含义。
'即使断除疑惑也不教导'的解释：即使断除了疑惑，也不让弟子们对法的无颠倒特征生起广大思维，这是第六种过失，如来不具有这种过失，这就是其含义。
'不使之确定'的解释：不让人对法的无颠倒特征生起思维，这就是所谓的不使之确定，也就是不予教导的意思。
'厌烦和吝啬是确定的，这些在说法时是过失'的解释：有时讲解有时不讲解是厌烦，这是第七种过失。如来经常说法，所以不具有这种过失。对某些人讲解对某些人不讲解是吝啬，这是第八种过失。如来对一切法都讲解，对一切众生都讲解，所以不具有这种过失，这就是其含义。
这八种过失被认为是在说法时的过失、障碍和错误，这就是其含义。
'如果没有这些过失，佛陀的说法就是无上的'的解释：如果没有上述八种过失而说法，佛陀所说的一切法都是无上的，这就是其含义。
'意义圆满的两个偈颂'的解释：菩萨和佛陀所说的不仅文字圆满、语言圆满，意义也是圆满的，为了显示这一点而作两个偈颂，这就是其含义。
'以信心、欢喜和智慧运转，这是善法'的解释：法有两种：所说之法和所证之法。经中也是依这两种法而说'初善、中善、后善，义善、文善，唯一圆满，清净、遍净，显示清净梵行'。其中，在听闻时能生起信心，所以说初善；在思维时能生起欢喜，所以说中善；在修习时能生起智慧，所以说后善。如是三时都是善，所以这法是善法，这就是其含义。
'二义和善取'的解释：因为显示世俗谛和胜义谛二谛，所以说义善。善取是指容易领受，文字也容易领受，使用世间共知的文字语言来教导，所以说文善。这是显示所说之法的功德。
'说梵行四种功德'的解释：梵指涅槃，如经中所说'成为清凉、寂静、涅槃'。获得涅槃的圣道称为梵行。

། འཕགས་པའི་ལམ་དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཆོས་འདི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཡོན་ཏན་བཞི་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་མི་མཚུངས་པར་གཅིག་པུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་དང་མི་མཚུངས་བྱ་བའི་དོན་ནི་གཞན་དང་ཐུན་མོང་དུ་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ བའི་དོན་ཏོ།།འཕགས་པའི་ལམ་དེའང་ཆོས་འདི་འབའ་ཞིག་ལས་ཡོད་ཀྱི། འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ལ་མེད་པས་ན་གཅིག་པུ་ཞེས་བྱའོ། །ཁམས་གསུམ་ཉོན་མོངས་སྤོང་བས་རྫོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་ཡང་སྲིད་པའི་ རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་མི་ནུས་པས་ན་རྫོགས་པ་ཞེས་མི་བྱའོ།།འཕགས་པའི་ལམ་འདིས་ནི་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་རྣམ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པའི་ ལམ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ།ཤེལ་དང་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཟག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དྲི་མ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པའི་ལམ་དེས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་ཡོད་པ་བསལ་ནས་སེམས་དྲི་མ་མེད་པར་ བྱེད་ཅིང་ཟག་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ནི་མི་སྐྱེའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚངས་སྤྱོད་ཡོན་ཏན་རྣམ་བཞི་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པའི་ལམ་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པར་འདོད་དེ། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་ནི་གཅིག་པུ་དང་ཡོངས་ སུ་རྫོགས་པ་དང་།རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ལ་དད་པ་ནི་མོས་པ་ཡིད་ཆེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་དང་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མོས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པ་ལ་ནི་དད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉན་པའི་ཚེ་དད་པ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཐོག་མར་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། མགུ་བ་ནི་དགའ་བ་སྟེ།།ཐོས་པར་ནུས་ཤིང་རིག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དོན་མཐོང་ནས་སེམས་ལ་མགུ་བ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟར་སེམས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་དོན་མཐོང་བར་ནུས་ཏེ། སེམས་པའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དོན་མཐོང ནས་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་བར་དུ་དགེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བློ་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྒོམ་པའི་དུས་ན་བློ་དང་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཐ་མར་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་ པར་གཞག་པ་ལས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དགོངས་པ་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་པོ་དག་ལ་ཕྱི་ནང་དུ་ཡོད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་རྩོམ་ མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མི་སྐྲག་པར་བསྟན་པས་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཀྱང་མེད་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་ན་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དག་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྲག་ པར་གྱུར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇུག་སྟེ།དེ་བས་ན་ཉན་ཐོས་དག་མི་སྐྲག་ཅིང་བསྟན་པ་ལ་གཟུད་པ་དང་། ཆོས་ཡོད་པར་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་གང་ཟག་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པས་ནི་རྗེས་སུ་ འཇུག་པའི་དགོངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་བརྟགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་གསུམ་ལ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལ་སོགས་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་དང་།ཡོངས་སུ་གྲུབ་ པའི་རང་བཞིན་གསུམ་ལ་དགོངས་ནས་མཚན་ཉིད་ལ་བཤད་དེ།དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དགོངས་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

那殊胜道路具有四种功德，即此法显示四种清净行功德的意思。
其他所说'无与伦比唯一'的意思是，与他不同即不与他共同的意思。
此殊胜道路唯在此法中有，在此外道等处则无，故称为'唯一'。
关于'以断三界烦恼而圆满'，世间道虽能断烦恼，但不能断有顶烦恼，故不称为圆满。此殊胜道路则能断尽有顶以下三界一切烦恼无余，故称为圆满。
关于'本性清净'，此殊胜道路本性清净，如水晶与虚空本性清净无漏，故称为清净。
关于'垢净'，此殊胜道路能除去心相续中暂时的垢染，使心无垢，烦恼不生于心相续中，而生于无漏心相续中，故称为遍净。
关于'梵行功德有四种'，此殊胜道路具有四种功德，即唯一、圆满、清净、遍净四种功德。
关于'信即胜解与信任'，对业、谛等生起胜解与信任即是信，因为闻法时能生起信心，故为最初善。
关于'欢喜即喜悦，能闻能知'，见到法义后心生欢喜即是喜悦。如是以思维智慧能获得无上果位并能见到法义，因为在思维时见到法义而生喜悦，故为中间善。
关于'智即等持心如实了知'，在修习时能生起智慧，故为最后善。为何如此？因为从心一境性等持中能生起如实了知四谛的智慧。
关于'密意分别有两偈'，为显示如来密意与隐义内外存在而作两偈。
关于'为令不惧而说有色等'，若说无补特伽罗也无色等诸法，则声闻圣者会生恐惧。若生恐惧则不入如来教法。因此为使声闻不惧且趣入教法，通过说有法的方式令了悟补特伽罗无我，故说有色等诸法，此称为随入密意。
关于'应知遍计等三性，为显示一切法无性、无生等'，依遍计性、依他起性、圆成实性三性而说相，其中依遍计性而说无自性，因为遍计诸法如兔角等一切处皆无自性故。

།གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་ལ་དགོངས་ནས་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་གཞན་དབང་རྣམས་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གཞན་གྱི་མཐུ་ལས་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པར་ཟད་ཀྱི། རང་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱ་ཞིང་རང་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པ་མེད་པས་ ན་མི་སྐྱེ་མི་འགག་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ལ་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་གང་དུ་མེད་པ་དང་སྟོང་པ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་ བརྟགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དགོངས་པའོ།།གང་དུ་སྒྱུ་མ་དང་། སྨིག་སྒྱུ་དང་། གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་དག་ཀུན་ནི་གཞན་དབང་གི་རང་བཞིན་ལ་དགོངས་པ་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་དུ་འཁྲུལ་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དུ་ས་དང་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ལ་དགོངས་པའོ་གཉེན་པོ་ལ་དགོངས་པ་ནི་ཉེས་པ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་གཙང་བ་བསྒོམ་པ་བཤད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཉེས་པ་འདུལ་བའི་ཕྱིར གསུངས་པ་དང་།བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་བཤད་པ་ནི་ཞེ་སྡང་གི་ཉེས་པ་འདུལ་བར་བྱ་བ་ལ་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བར་གསུངས་པ་ནི་གཏི་མུག་གི་ཉེས་པ་འདུལ་བར་བྱ་བ་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་སྟེ། འདི་དག་ཉེས་པ་འདུལ་བ་ལ་དགོངས་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོར་མཆོག་གི་ཐེག་པ་རྣམས་གསུངས་པ་ནི་འོག་ནས་འཆད་དེ། བསྔགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་པ་གཉིས་འཆད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྒྲིབས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ གཉེན་པོར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་གཉེན་པོ་ལ་དགོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསུངས་པ་ནི་ཕྱིས་འོག་ནས་འཆད་དེ། དེ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས་བསྔགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ གཉིས་ཤིག་འབྱུང་བའོ།།བསྔོ་བ་ལ་དགོངས་པ་ནི་ཟབ་མོར་བརྗོད་པ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚིག་ཟབ་སྟེ། ཚིག་ཀྱང་གཞན་དུ་འབྱུང་དོན་ཀྱང་གཞན་དུ་སྟོན་པ་ལ་ནི་བསྔོ་བ་ལ་དགོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར། སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་པོར་རྟོག་།ཕྱིན་ཅི་ ལོག་ལ་རབ་ཏུ་གནས།།ཉོན་མོངས་པས་ནི་རབ་ཉོན་མོངས། །བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚིག་དེའི་ཐད་ཀར་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ནི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དམ་པ་དང་གཙོ་བོར་འཛིན་པ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྙིང་པོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་། གཙང་བ་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལ་རྟག་ཏུ་སྤྱོད་པས་སེམས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་འདི་ལྟར་དགོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་བཅད་དེ་དེ་སྙེད་འབྱུང་མོད་ཀྱི་དེ་ནི་དོན་གཞན་དུ་དགོངས་ཤིང་འཆད་པ་སྟེ། དེའང་ཅི་དགོངས་ཤེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་སྙིང་པོར་རྟོག་པ་ནི་གང་གིས་མི་གཡེང་བ་ལ་གཙོ་བོའི་བློ་དང་མཆོག་གི་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་པོ་མེད་པ་ལ་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ཨ་ས་ར་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ས་ར་ནི་སེམས་ཡུལ་ལ་འཇུག་ཅིང་། ཕྱིར་གཡེངས་པ་ལ་བྱའོ།

依据依他起自性而说'不生不灭'，是说心和心所等依他起法，仅仅是依靠其他因缘的力量而生灭，并非由自身生起也非由自身灭去，因此说'不生不灭'。
圆成实自性如同虚空，依据圆成实自性而说'一切法本性涅槃'。
或者，凡是说'无'和'空'的地方，是依据遍计所执自性而说的。
凡是说如幻、如阳焰、如影像等的地方，都是依据依他起自性而说的，因为如幻等是产生实有错觉的原因。
凡是说地、波罗蜜多、菩提分、力、无畏等的地方，是依据圆成实自性而说的。
对治意趣是为了调伏过失而应当了知，即说修不净观是为了调伏贪欲过失而说的，说修慈心是为了调伏嗔恨过失而说的，说缘起是为了调伏愚痴过失而说的，这些是为了调伏过失而说的意趣。
为了显示此义，如何为八种障碍的对治而说最胜乘，下文将解释，即解释带有赞叹的两个偈颂。比如为八种障碍的对治而说大乘，这就是对治意趣。为八种障碍的对治而说大乘，这在后面将解释，这是出自《极广大乘经》中带有赞叹的两个偈颂。
回向意趣是从深奥的表述中应当了知，即语言深奥，语言显现一种含义而实际表达另一种含义，这就是回向意趣。
为了显示此义，如说：'于无实执为实，安住于颠倒中，由烦恼极烦恼，将证得胜菩提。'这些话的字面意思是：五蕴和五欲功德称为实，执著它们为殊胜和主要，这就是'于无实执为实'。执著常、乐、净、我，这就是'安住于颠倒中'。贪、嗔等称为烦恼，经常行持这些烦恼使心染污，这就是'由烦恼极烦恼'。这样做就'将证得胜菩提'，即将获得无上正等菩提的意思。
'于此如是意趣'是说虽然这些偈颂如是出现，但是意趣在别处，那么意趣是什么呢？就是这样意趣的意思。
'于无实执为实'是指对不散乱起主要想和殊胜想。'无实'在梵语中是'asara'，'sara'是指心趋入境而外散。

། ས་ར་ནི་སེམས་མི་ གཡེངས་ཤིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།གང་ཟག་གང་གིས་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲོད་དང་སྤྱི་བོ་དང་བཟོད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་ལ་འདི་དག་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་མཆོག་དང་དམ་པ་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བློ་འཇོག་པ་ནི་སྙིང་པོ་མེད་ལ་སྙིང་ པོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་བཞི་བསྟན་ཏོ། །གཡེང་བ་ནི་འབྱུང་བའི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཕྱིར་འབྱུང་ཞིང་ཞུགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་གཡེང་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་རབ་ཏུ་ གནས་པ་ནི་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་།གཙང་བ་དང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་སྟེ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟག་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་མི་རྟག་པའོ། །བདེ་བ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ བའོ།།གཙང་བ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་མི་གཙང་བའོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ནི་བདག་མེད་པ་སྟེ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་ས་དང་པོ་མཐོང་བའི་ ལམ་ནི་རྟོགས་པས་འདི་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ནས་སླར་རྟག་པ་ལ་བློ་ལྡོག་ཅིང་ཉམས་པ་མེད་པས་ན་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོར་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ནས་དེ་ལས་ཉམས་ པའི་སེམས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཉོན་མོངས་པས་རབ་ཏུ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཡུན་རིང་པོར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་འབད་པས་ཉོན་མོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གཉིས་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་དང་བརྩལ་བ་དང་།དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དུ་མས་བདག་ཉིད་ཤ་ཐང་བར་བྱས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མོས་པར་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མཆོག་དང་དམ་པའི་བློ་ཡང་བསྐྱེད། མཐོང་བའི་ལམ་དུ་རྟག་པ་ལ་ སོགས་པ་ལས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཆོས་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཡང་རྟོགས།བསྒོམ་པའི་ལམ་དུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དུ་མས་ཉོན་མོངས་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྡེམ་པོར་ངག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་འཆད་པ་ན་ལྡེམ་པོ་ངག་ཏུ་ཆོས་འཆད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ལྡེམ་པོ་ངག་ནི་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་འཁོར་གྱི་ནང་ དུ་ང་ཉིད་དེའི་ཚེ་ལྷག་མཐོང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེའམ།ང་ཉིད་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེའང་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཁྱད་པར་དང་བྱེ་བྲག་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འདྲ་བ་ལ་དགོངས་ནས་ང་ ཉིད་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།དོན་གཞན་གྱི་ལྡེམ་པོའི་ངག་གི་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྒྲ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་གཞན་གྱི་ལྡེམ་པོ་ངག་ནི་མདོ་དག་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ དང་།མ་འགགས་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་དོན་དུ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དགོངས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་བཤད། གཞན་དབང་ལ་དགོངས་ནས་ནི་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་ འགགས་པ་ཞེས་བཤད།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་དགོངས་ནས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ།

萨拉尼是指心不散乱而专一安住。某人对修行三摩地的暖位、顶位、忍位和世第一法，认为这些是获得初地的因，而执著为最胜、殊胜和主要，这称为于无实质而执为有实质，这是说明了四种胜解行地。
散乱是指心向外流散，意思是心对色等境外散而趣入称为散乱。
安住于颠倒是指从常、乐、净、我执的颠倒，即无常等颠倒而安住，因为不退失的缘故。从常的颠倒是无常，从乐的颠倒是苦，从净的颠倒是不净，从我执的颠倒是无我。从常等颠倒而成为无常等义的证悟称为安住于颠倒。如是初地见道以证悟，这是说明见道。
所谓安住是指如是见到无常、苦等后，不再返回常见而退失，故称安住。因为在初地见到无常等后不会从中退失。
烦恼所恼是指长期行难行、精进和努力而烦恼。从二地至十地以下修道位中，为断除见所断和修所断的诸烦恼，以多种努力、精进和难行使自身疲惫，这称为烦恼所恼，这是说明修道。
如是于胜解行三摩地生起最胜和殊胜之心，于见道中证悟从常等颠倒而成的无常等法义，于修道中虽以多种难行而烦恼，终将在佛地获得无上菩提，这是其义。
所谓'密意语分别'偈颂是指如来为众生说法时显示以密意语说法而作偈颂的意思。
因为法身无差别的缘故，平等性密意语是释迦牟尼佛在眷属中说'我即是彼时的现观圆满佛'或'我即是彼'。这也不是指释迦牟尼佛本身，诸如来的法身毫无差别和区分。依据法身相同而说'我即是彼'。
异义密意语是说一切法无自性、无生等，因为不是如言词般的缘故。异义密意语是在诸经中说一切法无自性、无生、无灭、本性涅槃，这也不是说一切皆无的意思，而是依据遍计所执自性而说一切法无自性，依据依他起而说无生无灭，依据圆成实而说一切法本性涅槃。

།དུས་གཞན་གྱི་ལྡེམ་པོ་ངག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་ལེ་ལོ་ཅན་དགེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དུ་མི་བཏུབ་པ་དེ་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅུང་ཟད་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ དུས་གཞན་ལ་དགོངས་ནས་སེམས་ཅན་གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ།སྨོན་ལམ་བཏབ་མ་ཐག་ཏུ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའམ། ཚེ་བརྗེས་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་པ་ མ་ཡིན་གྱི།དེ་ལྟར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་། དེའི་རྒྱུས་ནམ་ཞིག་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་དགོངས་ནས་དེ་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་བའོ། །གང་ཟག་གི་བསམ་པ་ལ་ལྡེམ་པོ་ངག་ནི་གང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཁ་ཅིག་ལ་བསྟོད་ཉུང་ངུས་མགུ་བ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི་སྨོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་ སྟོན་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྣོད་དུ་སྦྱར་ཞིང་སྟོན་པ་སྟེ།དེ་ལ་གང་ཟག་ཁ་ཅིག་དགེ་བའི་རྩ་བ་རླབས་པོ་ཆེ་ལ་དད་པ་ཞིག་ན། དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྔགས་པ་ཆེར་བསྟོད་དེ་བཤད་དོ། །གང་ཟག་ལ་སྤྱོད་པ་ཞན་པ་ཞིག་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་ ཆུང་ངུ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ལ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྨད་ནས་བསྟན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་ཆེར་དད་པ་ལ་ནི་ཆེར་བསྟོད་དེ་བསྟན་པར་འགྱུར། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཆུང་ངུ་བསྔགས་ཤིང་བསྟན་པ་སྟེ། འདི་ནི་གང་ཟག་གི་སེམས་ལ་དགོངས་པའི་ལྡེམ་ པོའི་ངག་གོ།།རྒྱས་པར་བསྡུས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གོང་དུ་གཉེན་པོའི་ལྡེམ་པོའི་ངག་གི་སྐབས་སུ་ཉེས་པའི་གཉེན་པོར་གང་བཤད་པ་ནི་གཉེན་པོའི་ལྡེམ་པོའི་ངག་གོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་ཡང་ གཉེན་པོའི་ལྡེམ་པོ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་གླེངས་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བཤད་པ་གང་ཞེ་ན།རྒྱས་པར་བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལ་བསྔགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཤིག་གླེངས་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ སྒྲིབ་པ་བརྒྱད་བསྟན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་དེའི་བསྔགས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་ཞིག་འབྱུང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་སྨོད་པ་དང་། །ལེ་ལོ་ཉུང་ངུས་དགའ་བ་དང་། །ང་རྒྱལ་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་དང་། །འགྱོད་དང་མ་ངེས་འབྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲིབ་པ་ བརྒྱད་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་སྨོད་པ་དང་།ཆོས་ལ་སྨོད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་ཉུང་ངུས་དགའ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། མ་ངེས་པ་འབྱེད་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དེའི་གཉེན་པོར་མཆོག་གི་ཐེག་པ་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་ སེམས་ཅན་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ཏེ།སྒྲིབ་པ་དེའི་གཉེན་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གིས་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡི། །ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་གང་གིས་མཐོ་རིས་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཉེས་པ་ སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་མཆོག་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།ཚིགས་བཅད་གཉིས་བསྔགས་པ་དང་བཅས་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གླེངས་པ་ལས་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་བསྔགས་པ་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་གིས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་པོ་འདི། །དོན་དང་ཚིག་དང་འཛིན་ ཞུགས་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེའི་དོན་ནི་གང་ཟག་གང་གིས་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལ་སྨོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ཚིག་དང་དོན་བླངས་ཤིང་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་མཆོག་གི་བློ་ལྡན་ཞིང་། བསྔགས་པ་རྣམ་བཅུ་ཐོབ་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་དོན་དང་ཚིག་འཛིན་པ་ལ་ཞུགས་ནས་བསྔགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་འཐོབ་པ་སྟེ་བསྔགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་བློ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་བསྔགས་རྣམ་པ་གཅིག་གོ།

关于'其他时间的隐晦语'，对于那些懈怠而无法完全没有善根的众生，为了让他们生起少许善根，考虑到其他时间而说：任何众生若发愿往生无量光佛的佛土极乐世界，他将会往生那里。这并非是说发愿后在此生即可往生，也不是说死后立即往生，而是考虑到发此愿后，因其因缘sometime将会往生而如此宣说。
关于'随人意乐的隐晦语'，即对某些善根，有人以少许赞叹而欢喜，有人则以诽谤。如来说法是随众生根器而说，对于某些对广大善根有信心的人，就大加赞叹布施等波罗蜜多的功德而为其说法。对于行为薄弱、以少许善根为满足的人，则贬低布施等功德而为其说法。如是，对于深信善根者则大加赞叹而说法，对于仅喜好小善根者则称赞小善而说法。这就是随人心意的隐晦语。
关于'广略经中大乘经典中可知'等，如前对治隐晦语部分所说的过失对治即是对治隐晦语，对此提到作为八种障碍的对治而说大乘法也是对治隐晦语。若问作为八种障碍的对治而说大乘法是什么？在名为《广略经》的大乘经中有带赞叹的两个偈颂。其中两个偈颂说明八种障碍，三个偈颂说明其赞叹，总共出现五个偈颂。
'诽谤佛及法，懈怠喜少善，我慢贪行为，后悔及疑惑'，八种障碍是：诽谤佛、诽谤法、懈怠、喜少善、我慢行、贪欲行、后悔、疑惑。
'为断诸众生，彼等诸障碍，故说无上乘'，这些是众生的障碍，为对治这些障碍，世尊宣说了大乘法。
'为断一切能，障碍诸过失'，为了断除能障碍获得善趣和解脱的过失而说最胜乘法。
如前所说两偈颂及其赞叹，其赞叹以三偈颂说明。因此说：'若人于此二，偈颂入受持，义理及文句'等。其意义是：若有人入于理解'诽谤佛及法'等的义理，及受持文句义理而不忘失。'最胜智慧众，当得十种赞'，如是入于受持义理和文句后将获得十种赞叹，十种赞叹即：将成为众生中最胜并具智慧，这是第一种赞叹。

།བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་དང ལྡེམ་པོ་དག་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཁམས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་འདིའི་སྐབས་སུ་རིགས་དང་ས་བོན་ལ་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་སྨིན་ཅིང་བརྟས་པར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ནི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་གཉིས་པའོ། །འཆི་བའི་ཚེ་ནི་ དགའ་མཆོག་སྐྱེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཆི་བའི་ཚེ་ཡང་ལུས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། །སེམས་འཁྲུགས་བཞིན་པས་འཆི་བར་མི་འགྱུར་གྱི་ལུས་བདེ་བ་དང་སེམས་དགའ་བཞིན་དུ་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་གསུམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་ཚེ་དང་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་རབས་གཞན་ དུ་ཡང་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་གནས་གང་དང་གང་དུ་ཡང་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པའོ། །སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དྲན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་རབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་ཅི་དང་ཅི་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དྲན་པར་ བྱས་ཏེ།འདི་ནི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་ལྔ་པའོ། །སངས་རྒྱས་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི་ཚེ་རབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་པར་ནི་མི་འགྱུར་གྱི་རྟག་ཏུ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་འགྲོགས་ཤིང་ཕྲད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་དྲུག་པའོ། ། ཐེག་པ་མཆོག་དག་དེ་ལས་ཉན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་དང་ཕྲད་ནས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ཉན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་བདུན་པའོ། །བློ་དང་ལྡན་པས་མོས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་ཏེ་བློ་དང ལྡན་པར་གྱུར་ནས།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་། དད་པ་དང་མོས་པ་མང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་བརྒྱད་པའོ། །སྒོ་གཉིས་མྱུར་དུ་བྱང་ཆུབ་འཐོབ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་གཉིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་རྗེས་སུ་ བསྔགས་པ་དགུ་པའོ།།དེ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་ནི་མི་ཐོགས་ཀྱི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་བཅུ་པའོ། །དེ་ལ་མ་ངེས་པ་དབྱེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ངེས་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་འབྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲིབ་པ་བརྒྱད་ལས། གང་དཀའ་བ་དེ་བཤད་དོ། །མ་ངེས་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་མ་ངེས་པ་དག་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ལས་ཕྱིས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད པ་གསུམ་དུ་བསྒྲུབ་དགོས་པས།དུས་རང་གི་ཚེ་གསུམ་ཙམ་གྱིས་སྒྲུབ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བླང་ངོ་སྙམ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བཏང་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་མ་ངེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་དག་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྤྱོད་པ་དང་དབྱེ་བར་ འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐེག་པའི་མཆོག་བཤད་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་བཤད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བཤད་པས་ན་ཐེག་པ་མཆོག་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ ལ་སྨོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་རང་ཉིད་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ལྷག་མཐོང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྷག་མཐོང་ལ་སོགས་པའི་བསྐལ་པ་བཟང་པོ་དང་དུས་བཟང་པོའི་ཚེ་བྱུང་བ་དང་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཤེལ་གྱི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སེམས་ཅན་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཚེ་ཡང་རིང་ལ་སྐུ་ལུས་ཀྱི་ཚད་ཀྱང་ཆེ་བ་ཡིན་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་འདི་ནི་སྐུ་སྐལ་ཆུང་བ་སྟེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་ རྟེན་ཡང་མ་དག་པའོ།

所谓'具有智慧'，是指具备通达密意和隐义的智慧之意。
'诸界极增长'，此处界是指种姓和种子，大乘种姓成熟增长，这是第二种赞叹。
'临终生胜喜'，是说临终时不会因身体痛苦和心识混乱而死，而是以身体安乐和心情愉悦而死，这是第三种赞叹。
'如所愿寿命'，是说在其他生世中，无论想要投生到天界、人间等任何处所，都能如愿往生，这是第四种赞叹。
'忆念一切生'，是说投生到各个生世后，能忆念前世所做的一切事，这是第五种赞叹。
'与佛同在时'，不仅如此，在那些生世中不会遇到恶知识，而是常常与佛相伴相遇，这是第六种赞叹。
'从彼闻胜乘'，是说遇到佛后能从如来处听闻大乘法，这是第七种赞叹。
'具慧生信解'，是说这样远离障碍而具足智慧后，对大乘法生起欢喜、信心和胜解，这是第八种赞叹。
'二门速得觉'，又能获得三昧门和陀罗尼门，这是第九种赞叹。
他不用经过三大阿僧祇劫就能证得无上菩提，这是第十种赞叹。
'其中不定分别是将不定菩萨从大乘中分离'，在八种障碍中，这是最难的。所谓不定分别，是指不定种姓的菩萨，他们先前修行菩萨行，后来遇到声闻等善知识后，认为无上菩提需要三大阿僧祇劫才能成就，而声闻果仅需三生就能获得，于是舍弃菩萨行而趣入声闻行，这就称为不定。意思是说不定种姓者将与大乘行为分离。
'说胜乘即是宣说大乘'，这样，作为八种障碍的对治，不是说声闻和缘觉乘，而是说大乘，所以称为说胜乘。
关于诽谤佛陀障碍的对治，说'我于尔时是正等觉佛毗婆尸'。有些众生这样想：过去的如来出现在毗婆尸等贤劫和善时，佛土如水晶般清净，众生无分别，如来寿命长久，身量广大。而释迦牟尼佛则福报微小，器世间和有情世间都不清净。

།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་རྡོ་དང་ཚེར་མ་དག་དང་ངམ་གྲོགས་ལ་སོགས་པས་གང་བ། སེམས་ཅན་ཡང་མ་དག་པ་སྟེ་སྙིགས་མ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་སྐུ་ཚེ་ཐུང་ཞིང་སྐུ་ཚད་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨད་ཅིང་བརྙས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བརྙས་ པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཞིང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གནས་ལ་བརྙས་པ་ནི་ངན་སོང་དུ་ལྷུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པས་ན་སྒྲིབ་པ་ཡིན་ནོ།།སྒྲིབ་པ་དེའི་གཉེན་པོར་དེ་ཉིད་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་ལྷག་མཐོང་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ་དང་། སྔོན་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐུ་སྐལ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་མགུ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི་བརྙས་པའི་སེམས་ལྡོག་པར་ འགྱུར་རོ།།ཆོས་ལ་སྨོད་པ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་གཉེན་པོར་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་གཟོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་ནི་མ་རབས་གདོལ་པ་ དང་གདོལ་བུ་དང་བུད་མེད་དང་བྱིས་པ་དང་།ཕྱུགས་རྫི་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྤྱོད་དུ་རུང་གི་ཞིང་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་བརྡ་སྤྲད་པར་ནུས་པས་རུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་སླ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་ཆོས་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྨན་དུ་གྱུར་པ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ ལ་སྨད་ན་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་ཐོབ་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པས་ན་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་གཉེན་པོར་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་གཟོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་ གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ལ་བསྙེན་བཀུར་མ་བྱས་ན་ནི་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ན་གཟོད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་པར་བཤད་དེ།དེ་ལྟར་བཤད་པ་དང་ཆོས་འདི་དཀའ་བ་མང་པོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་བརྙས་པའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་བརྙས་པའི་སེམས་ལྡོག་ཅིང་དགའ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ལེ་ལོའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་ནི་གང་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་ན་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་དྲི་མ་མེད་པའི་ཟླ་བ་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་བཟུང་བ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་ཅན་ལེ་ལོ་ཅན་ལ་ལ་དག་གླེགས་བམ་བཀླག་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ལྟ་ག་ལ་བྱེད་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ཙམ་ཡང་མི་འདེབས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་ཙམ་ཡང་མི་བརྗོད་དེ།དེ་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་བྱ་བ་དང་། ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པས་ན་སྒྲིབ་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོར་གང་གིས་སངས་རྒྱས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་སྨོན་ ལམ་བཏབ་པ་སྟེ།དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་གང་གིས་དྲི་མ་མེད་པའི་ཟླ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་བཟུང་བ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། གཞན་ཡང་གང་གིས་གཟུངས་འདི་ བཀླགས་ན་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་དེ་སྐད་དུ་བཤད་པ་དང་ལེ་ལོ་ཅན་དག་སྨོན་ལམ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་འཛིན་པ་དང་། གཟུངས་དག་ཀློག་པར་བྱེད་དེ། དེའི་སྒོ་ནས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ སོགས་པའོ།

怎么说呢？器世界充满了石头、荆棘和悬崖等，众生也是不清净的，具有五浊的自性。诽谤说如来寿命短暂、身量渺小，这样诽谤福德和智慧之田、一切众生最胜处所，将成为堕入恶趣之因，障碍获得解脱和善趣，所以是障。
为对治此障碍，说'彼时彼刻成为圆满证悟毗婆舍那的佛陀'。当如是宣说时，了知往昔如来具大身量者即是释迦牟尼佛，于是对如来生起欢喜和满意之心，诽谤心得以遮止。
为对治诽谤法的障碍，说'供养恒河沙数佛陀之后，才能通达大乘之义'。有些众生这样想：'这些佛法连贱民、旃陀罗、妇女、儿童和牧童等也能修行，人人都能理解，所以不适合且容易'，而诽谤佛法。
这也是诽谤一切烦恼的对治药、无上菩提道的指引，若诽谤则成为堕入恶趣之因，障碍获得解脱和善趣，所以称为障碍。
为对治此障，说'供养恒河沙数佛陀之后，才能通达无上大乘之义'。若不供养恒河沙数佛陀，即使王族等也不能了悟大乘之义；供养恒河沙数如来之后，才能了悟大乘之义。如是宣说时，了知此法需要诸多难行才能证悟，故非诽谤之处，于是诽谤心遮止而生起欢喜心。
为对治懈怠障，说'若发愿往生极乐世界则必定往生彼处，仅持无垢月如来之名号，也将成就无上正等正觉'。某些懈怠众生不读诵经典、不修行等善法，连发愿都不发，连如来名号都不念诵。
这也障碍生起广大善根、获得解脱和善趣，所以是障碍。为对治此障，说'若发愿往生无量光佛的极乐世界，则必定往生彼处'。又说'仅持无垢月如来名号，也将成就无上正等正觉'。
又说'若读诵此陀罗尼，即使造作五无间等业也将得以清净'。当如是宣说时，懈怠者也开始发愿、持诵如来名号、读诵陀罗尼，由此增长善根。

།དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་གནས་ན་ནམ་ཞིག་ན་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་གཞན་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་ཅིང་མཚན་བཟུང་བ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དུ་སྐྱེ་ཞིང་འཚང་རྒྱ་ན་ཉན་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྤྱད་ན་ལྟ་གདོན་མི་ ཟ་བར་འཚང་རྒྱ་ཞེས་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་ལེ་ལོའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་རོ། །ཉུང་ངུས་མགུ་བའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གང་ཁ་ཅིག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པས་སྨད་ཁ་ཅིག་བསྔགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ ལ་ལ་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་སྟེ།སྦྱིན་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། དེ་དག་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཙམ་ཡང་མི་ནུས་ཏེ།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མི་འཐོབ་པོ་ཞེས་སྨད་དོ། །སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གང་ཟག་སེར་སྣ་ཅན་རྣམས་གཏོང་བ་ལ་ཆུང་ཟད་ཀྱང་མི་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱི་སེར་སྣ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སོགས་པ། ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་བསྔགས་པའོ། །འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྷག་པར་བསྔགས་པ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་འདོད་པ་ལྔའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་ཤིང་གཏོང་མི་ཕོད་པ་ནི་འདོད ཆགས་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་ལ།ཁམས་གསུམ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་འབྱོར་པ་ལ་མཆོག་དང་དམ་པར་འཛིན་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་འབྱོར་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་འཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ། བར་དུ་གཅོད་པས་ན་སྒྲིབ་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྷག་ པར་བཤད་དོ།།འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནི་ས་གཞི་ཡང་རིན་པོ་ཆེ་ལས་བྱས་པ། ལྷའི་ན་བཟའ་ཀ་ཙ་ལིན་ད་ལ་སོགས་པ་རེག་ན་འཇམ་པ་དང་ལྡན་པ་དག་ཡོད་དེ། དཔག་བསམ་ཤིང་གི་ཕྲེང་བས་བརྒྱན་པ་བདུད་རྩིའི་རྫིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཁ་ཟས་རོ་བརྒྱ་དང་ལྡན་པ་དག་ཟ་ སྟེ།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱིས་བསྐལ་པའི་མཐར་ཟོས་ན་ཡང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་ཐོས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ངན་སྐྱུགས་ཙམ་དུ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་ པོར་འགྱུར་རོ།།ང་རྒྱལ་སྤྱོད་པའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་སངས་རྒྱས་གཞན་དག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྷག་པར་བསྔགས་པ་གསུངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ལ་ལ་དག་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཚེ་དང་མདོག་ལ་སོགས་པས་རྒྱགས་པ་སྟེ། དོན་ དུ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམ་པ་དང་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཏོ།།དེའང་དཔེར་ན་ལྷ་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་དང་མཐུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། ཕྱུག་པོ་ལ་སོགས་པས་སྙེམས་ཤིང་བདག་ནི་གཟུགས་བཟང་པོའོ། །བལྟ་ན་སྡུག་པའོ། །མཐུ་ཆེན་པོའོ་སྙམ་ནས་ཀྱང་བདག་ལས་ ལྷག་པ་གཞན་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ།།དེ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེ་དེའང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པས་ན་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་གཉེན་པོར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་གཞན་དག་གི་ཡོན་ཏན་ལྷག་པར་ བསྔགས་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་འདྲ་བ་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་སྐུའི་མཐུ་ཡང་ཕྱག་གི་ཚིགས་གཅིག་ལ་སྤོས་ཀྱི་གླང་པོ་དུ་མའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའོ་ཞེས་བསྔགས་ཏེ། དེ་ལྟར་བསྔགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། བདག་ཅག་སོ་སོའི་མཐུ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཆེན་པོ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་ང་རྒྱལ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

如果安住于善根，终有一日必定成佛，并且还这样发愿并持诵名号，仅仅如此也能往生佛土成佛，更何况通过听闻、思维等门而修广大善行，则必定无疑能够成佛，因此也趣入闻思等行。所以这就成为对治懈怠的方法。
为对治以少为足的遮障，在某些场合世尊贬低布施等，在某些场合则称赞。这是说，有些众生以微小善根为满足，仅以布施为满足而不趣入持戒、听闻、思维等广大善行。为使他们趣入广大善根，在某些场合世尊说'仅靠布施连受用也不能获得，更不用说无上菩提'而加以呵责。在某些场合则为了使那些吝啬、一点也不愿布施的人们远离吝啬，而称赞布施能获得圆满受用等果报。
为对治贪欲行的遮障，世尊特别称赞圆满佛土。这是说，对世间五欲受用贪著而舍不得布施称为贪欲行，执著三界受用和富贵为最胜和殊胜，这会障碍获得出世间的富贵受用，所以是遮障。为对治此，特别宣说佛土功德圆满。如此，佛土大地是由珍宝所成，具有天界迦旃邻陀等柔软衣物，以如意树行列庄严，具有各种甘露池，食用具有百味的食物。即使三千大千世界所有众生到劫末食用也不会耗尽。听闻如此描述后，会将世间受用视为呕吐物，因此成为对治贪欲的方法。
为对治我慢行的遮障，世尊特别称赞其他佛陀的圆满。这是说，有些众生因受用、寿命、容貌等而骄傲，实际上是执著五取蕴为殊胜最上。比如天、龙、夜叉等以广大色身和威力，以及富人等骄傲地认为'我相貌端正、容颜悦目、威力巨大'，认为没有比自己更殊胜的。这种想法会障碍获得如来身相和智慧圆满，所以称为遮障。为对治此，如来特别称赞其他佛陀的功德：如来身相犹如月轮，具足三十二相八十随好庄严，具足圆满受用，身力也如此巨大，仅一指节就具有多头香象的力量等等。听闻如此称赞后，见到自己的威力、相貌等并非那么伟大，就会远离我慢。

།འགྱོད་པས་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་གང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་ན་དེ་ཐམས་ཅད་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་གསུངས པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལ་ལ་ཞིག་གིས་མི་ཤེས་པའི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་། ཕྱིས་དེ་ལྟར་བྱས་པ་དེ་སྡིག་པ་དྲན་ནས་དེ་ལྟར་བདག་གིས་སྡིག་པ་བྱས་པ་ནི་མི་རིགས་པ་དག་བྱས་ཏེ། བདག་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་འགྱོད་པ་སྐྱེའོ། ། དེ་ལྟར་འགྱོད་པ་དང་མྱ་ངན་གྱིས་སེམས་དཀྲུགས་པས་ན་དགེ་བ་ལ་ཡང་མི་འཇུག་ཅིང་། འགྱོད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་ཡང་བརྟེན་པར་མ་བྱས་པས་ན་དེ་ནི་སྒྲིབ་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ན་ཡང་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་སྐད ཐོས་པ་དང་འགྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་འགྱོད་པ་གཏོང་བར་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ལ་གནོད་པ་བྱས་ན་ཡང་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་ན། ཅུང་ཟད་དེ་དག་ལ་ཕན་པ་བྱས་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་ཅུང་ཟད་དེ་དག་ལ་ཕན་པ་བྱས་ན་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དད་པ་སྐྱེ་ཞིང་དགེ་བ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་ངེས་པར་དབྱེ་བའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་རྣམས་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་པར་བཤད་པ་དང་། ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་མ་ངེས་པ་དག་སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ལས་ཕྱིས་ཉན་ཐོས་ ལ་སོགས་པའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བཏང་བ་ནི་མ་ངེས་པའི་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་བཏང་བ་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པས་ན་སྒྲིབ་པའོ། །དེའི་གཉེན་པོར་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་ རྣམས་སངས་རྒྱས་སུ་ལུང་བསྟན་པ་དང་།ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་ཟད་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་པུཎྜ་རཱི་ཀ་ལས་ཐེག་པ་ནི་གཅིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི་གསུམ་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་འཚང་རྒྱ་བ་མ་ཡིན་ཡང་འཕགས་པ་ཀཱ་ཏྱཱ་ཡ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བར་ལུང་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་བཤད་པས་མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་ཟད་ལ་ཉན་ཐོས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་འཚང་རྒྱ་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཞུགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱས་དང་པོ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཞུགས་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གནས་སུ་ཁམས་རྒྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ལ་ཁམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མོས་པ་དང་དད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་བརྟས་ཤིང་སྨིན་པར་ འགྱུར་བ་ལ་ཁམས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྒྲིབ་པ་དེ་དང་བྲལ་བས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མོས་པའང་འཐོབ་པོ་ཞེས་སྒྲིབ་པ་བརྒྱད་དང་བྲལ་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དགའ་བ་དང་རངས་པ་དང་མོས་པ་སྐྱེ་བའི་སེམས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྒོ་ གཉིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ནས་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ནི་མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་གི་གཟུངས་ལ་སོགས་པའོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བསྔགས་ པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བསྔགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་འཐོབ་སྟེ། ཁམས་རྒྱས་པ་དང་འཆི་བའི་ཚེ་དགའ་བ་མཆོག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ་རིམ་གྱིས་ཁྱད་པར་གྱི་བྱེ་བྲག་འཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ལ་རྗེས་སུ་བསྔགས་ པ་བརྒྱད་འཐོབ་སྟེ།དེ་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཅིག་ཅར་མི་འཐོབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་དང་པོ་ལ་ཚེ་འདིར་ཁམས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་འཆི་བའི་ཚེ་ན་དགའ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་གར་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་སྐྱེ་ བ་དྲན་པར་འགྱུར་རོ།

对于以悔恨为障碍的对治，如果有人伤害佛陀和菩萨，这一切都将往生天界，如是所说。有些人由于无知而伤害佛陀和菩萨，之后想起这样做是罪业，认为'我做了这样的罪业是不应该的，我将堕入恶趣'，因而生起悔恨。由于这样的悔恨和忧愁扰乱心意，既不趣入善法，也不依止悔恨的对治，这就是障碍。
作为其对治，即使伤害了佛陀和菩萨也将往生天界，如是所说。听到这些后便远离悔恨并放下悔恨。为什么呢？如此想到：如果伤害他们尚且能往生天界，更何况稍微利益他们呢？因为稍微利益他们就能对佛陀和菩萨生起信心，并趣入善法。
对于不定种性分类的障碍的对治，说大声闻被授记成佛，以及说一乘。对于那些菩萨种性不定者，先前行持菩萨行，后来被声闻等善知识引导趣入声闻乘而舍弃菩萨行，这称为不定分类。舍弃大乘行本身会障碍获得无上菩提，所以是障碍。
作为其对治，说大声闻被授记成佛，以及说唯一乘。对此，世尊在《妙法莲华经》中说乘只有一个，并非三个。虽然声闻等本不能成佛，但授记圣迦旃延将在大乘中成佛。通过这样的说法，不定种性者这样想：既然乘只有一个，而且大声闻也能成佛，那为什么要趣入声闻乘呢？应当从一开始就趣入大乘。这样就会趣入大乘。
一切界增长是在大乘处界增长，这是说大乘种性称为界。对大乘一切法生起胜解和信心的种性增强和成熟，称为界增长。远离那些障碍后也获得对一切大乘的胜解，意思是远离八种障碍后，将获得对大乘一切法生起欢喜、随喜和胜解的心。
二门是三昧门和陀罗尼门。三昧门是指虚空藏三昧、勇进等三昧。陀罗尼门是指无尽藏陀罗尼等。
此生有两种称赞，意思是在此生中获得两种称赞：界增长和临终时具足最胜欢喜。
来世有八种，应知次第获得殊胜差别，意思是在来世获得八种随赞，不是一时顿得，而是获得殊胜功德。又如何呢？首先在此生界增长，然后临终时具足欢喜，之后往生所欲之处，然后忆念宿世。

།དེ་ནས་སངས་རྒྱས་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེ་ལས་ཆོས་ཉན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེ་ལས་ཆོས་ཉན་པས་བློ་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་མོས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་སྒོ་གཉིས་ཐོབ་པས་མཇུག་ཏུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་རྗེས་སུ་བསྔགས་ པ་དེ་དག་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པར་ངེས་པ་མེད་ཀྱི་འཆོལ་བར་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཤད་པ་བསྔགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཡན་ཆད་དུ་ཆོས་བཙལ་བ་དང་། ཆོས་བཤད་པ་དང་། ཆོས་བཤད་པ་ལ་ཡི་གེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚིག་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་དང་།དགོངས་པ་དང་ལྡེམ་པོ་ངག་ལ་སོགས་པ་བཤད་ནས་ད་ནི་དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་ཆོས་བཤད་པའི་བསྔགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་ཏུ་བློ་གྲོས་མི་སྐྱོ་སྙིང་རྗེ་ཅན། །གྲགས་པར་བསྒྲགས་དང་ཆོ་ག་ཤེས་རབ་ལྡན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་མཛེས་པར་སྨྲ་བ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པར་ནུས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ན་རབ་ཏུ་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བར་འགའ་འཆད་པར་འགའ་མི་འཆད་པ་མེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་རྒྱུན་དུ་འཆད་པས་ན་མི་སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཁེ་ དང་བཀུར་སྟི་འདོད་པའི་ཕྱིར་འཆད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་སྙིང་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་ཞིང་མཁས་པར་གྲགས་པས་ཚིག་འཇེབས་ཤིང་བཙུན་པས་ན་ལེགས་པར་བསྒྲགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གང་ལ་ཆོས་གང་བསྟན་པར་རིགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ལ་ཆོས་ སྟོན་པས་ཆོས་གང་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔ་ལྟར་ཆོས་འཆད་པས་ན་མཛེས་པར་གསུངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་ནོར་བར་བཟང་པོ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཔེ་ཅི་དང་འདྲ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་དག་ན་བརྗོད་པ་ཕན་པ་ཉི་མ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ ཉི་མ་འཇིག་རྟེན་དག་ལ་ཕན་པ་དང་དྲོ་བ་དང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཉི་མས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་པ་དང་སྣང་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱུ་ལྔས་མཛེས་པར་སྨྲ་བ་ཉི་མ་ལྟ་བུ་ལྡན་པའི་བསྔགས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་ལྟ་བུར་ ཆོས་སྟོན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་སྨྲ་བ་ནི་མཛེས་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་པས་ཉི་མ་དང་འདྲ་བར་བསྔགས་ཏེ།དཔེར་ན་ཉི་མ་ཤར་ན་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་། དྲོ་བ་དང་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་བསྟན་པའི་ཉི་མས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་དང་ སྣང་བར་བྱེད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་པ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གུས་པ་མང་དུ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྨྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བློ་གྲོས་རབ་དང་ལྡན་པས་ན་འཁྲུལ་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པ་བྱེད་པས་ན་བློ་གྲོས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྒྱུན་ཏུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་འཆད་པ་ཡང་བར་འགའ་འཆད་པར་འགའ་མི་འཆད་པ་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་ཏུ་འཆད་པར་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་མི་སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཟང་ཟིང་ མེད་པའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་འཆད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་འཆད་ཀྱི། ཁེ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པའི་ཟང་ཟིང་ལ་སོགས་པས་འཆད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་སྙིང་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །འཇེབས་པའི་ཚིག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པར་ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་དུ་གྲགས་ཏེ།།དེའི་ཚིག་ཀུན་གྱིས་མཉན་ཅིང་ཚིག་འཇེབས་པར་འགྱུར་བས་ན་གྲགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདུལ་བ་དང་མཐུན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་གང་ལ་ཆོས་གང་བཤད་པར་རིགས་པའི་ སེམས་ཅན་དེ་ལ་ཆོས་འཆད་དེ་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས་པ་འཆད་པས་ན་ཆོ་ག་རབ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་བཤད་པའི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།

此后将会遇见佛陀。此后将从彼处听闻佛法。此后由于听闻佛法，将以具有智慧的方式而具有信解。此后由于获得二门，最终将现前成佛。或者说，那些被称赞的功德不一定按次第获得，而是可以杂乱地获得，这是其义。
所谓'解说赞叹偈颂'，此前已经讲述了寻求佛法、讲说佛法、讲说佛法时具足文字圆满、语句圆满、密意和隐语等，现在总结这些内容，显示讲说佛法的赞叹和功德，这是其义。
'具有殊胜智慧不厌倦慈悲心，名声广大且具足仪轨智慧者，菩萨乃是善巧说法者'，由于能够如实无倒地解说诸法的特征，具有智慧，故称为具有殊胜智慧。不是有时说法有时不说法，而是持续不断地说法，故称为不厌倦。不是为了利养恭敬而说法，故称为具有慈悲心。
具足六波罗蜜多且以智者闻名，言语优美庄重，故称为名声广大。对于应当为其宣说何种佛法的众生，为其宣说相应之法，故称为具足仪轨智慧。如是以五种方式说法，故称为善巧说法者，意即无误地成就善法。
若问其譬喻如何，故说'如同世间所说有益的太阳'。譬如太阳对世间有利益、温暖和光明，如是菩萨所说之法的太阳也对世间作利益和光明，这是其义。
所谓'以五种因善说法如同太阳般具足赞叹'，由于以五种因说法，故菩萨说法是善巧说法，如同太阳般受到赞叹。譬如太阳升起时对世间作利益、温暖和光明，如是菩萨所说之法的太阳也对世间作利益、安乐和光明，因此世间人对菩萨生起广大恭敬，这是其义。
所谓'无颠倒说法'，由于该菩萨具有殊胜智慧，故不会错乱和颠倒地解说，能够如实无倒地解说诸法的自相和共相，故称为具有殊胜智慧。
所谓'持续'，菩萨说法不是有时说法有时不说法，而是持续不断地说法，因此称为不厌倦。
所谓'无染着之心'，说法也是为了遣除众生的痛苦而说法，不是为了利养恭敬等染着而说法，故称为具有慈悲心。
所谓'优美语言'，该菩萨具足圆满功德而闻名十方，其言语为一切人所听闻且言语优美，故称为名声广大。
所谓'随顺调伏'，对于应当调伏的众生，为其宣说相应之法，譬如对贪欲者说不净观等，故称为具足仪轨。讲说佛法品终。

། །།བཤད་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ། བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་བཤད་པར་ཅི་འབྲེལ་ཞེ་ན། བདག་ གིས་ཇི་ལྟར་བཙལ་བའི་ཆོས་གཞན་ལ་བཤད་ན་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ།ཇི་ལྟར་བཙལ་བའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན། བདག་གིས་བསྒྲུབས་ན་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐོས་པ་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་གཞན་ལ་བཤད་པར་ བྱའོ།།བདག་ཉིད་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་བཤད་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཡང་མིག་ཡོད་པར་མར་མེ་ལག་ན་ཐོགས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉི་གས་ཀྱང་ལམ་མཐོང་བར་འགྱུར་ལ་ལོང་བ་ མར་མེ་ཐོགས་པ་ནི་གཞན་གྱིས་ལམ་མཐོང་བར་ཟད་ཀྱི་བདག་གིས་མཐོང་བ་ལ་མི་ཕན་ནོ།།དེ་དང་འདྲ་བ་ཇི་ལྟར་བཙལ་བས་ཆོས་གཞན་ལ་བསྟན་ཏེ། བདག་གིས་མ་བསྒྲུབས་ན་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པར་ཟད་ཀྱི། བདག་ལ་ཕན་པ་མེད་དོ། །དེ་བས་ན་ཇི་ལྟར་བཙལ་བའི་ཆོས་གཞན་ལ་ཕན་ པར་བྱ་བའི་ཆོས་བཤད་པར་བྱའོ།།བདག་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་བཤད་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་མདོ་སྡེ་ལས་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ནི་ཇི་ ལྟར་དོན་ཤེས་པ་དང་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་།མཚུངས་པར་སྒྲུབ་པ་དང་ཆོས་ལ་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ཞེས་འབྱུང་བ་སྟེ། ཚིག་ལྔ་པ་དེ་དག་གི་དོན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་དོན་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པས་ བསྟན་ཏོ།།ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཚུངས་པར་འགྱུར་བ་གཉིས་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ལ་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པས་བསྟན་ཏོ། །གང་ཟག་ཆོས་ལ་བློ་ལྡན་གྱིས། །བདག་མེད་གཉིས་སུ་ཤེས་ པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་གང་ཟག་ལ་ཡང་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་སོ་ཆོས་ལ་ཡང་བདག་མེད་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གང་ཟག་དང་སྲོག་དང་ བདག་ཏུ་བརྟག་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་ཀྱང་གཟུང་བའི་ངོ་བོར་མེད་པ་དང་།འཛིན་པའི་ངོ་བོར་མེད་པས་བདག་མེད་པར་ཤེས། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་གཟུང་བའི་ངོ་བོར་མེད་པ་དང་། འཛིན་པའི་ངོ་བོར་མེད་པས་བདག་མེད་པར་ཤེས་སོ། །གཉིས་ ལ་ལོག་དང་མ་ལོག་པ།།རྣམ་པར་སྤངས་པ་གསུམ་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉིས་ནི་མེད་པའི་དོན་དང་ཡོད་པའི་དོན་ཏོ། །ལོག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་སྤངས་མ་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་སྤངས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱིས་མེད་པའི་དོན་དང་། ཡོད་པའི་དོན་གཉིས་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་གཉིས་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་མེད་པས་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉིས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་ལ་བྱ་སྟེ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱང་གཟུང་བ་དང འཛིན་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་བདག་དང་གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་མེད་པས་ན་བདག་མེད་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལོག་པ་དང་ཡང་དག་པར་སྤངས་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོག་པ་དང་ཡང་དག་པར་ སྤངས་པའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱིས་ནི་མེད་པ་དང་ཡོད་པའི་དོན་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་བརྟགས་རང་བཞིན་གཉིས་མེད་པ་ལ་སྟོང་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་རང་ བཞིན་མེད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིང་དང་མཚན་མ་དང་ཐ་སྙད་དང་། བརྡར་ཀུན་དུ་བརྟགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

在讲说之后，为何要讲修行的部分呢？我所寻求的法若为他人讲说，是成办利他；若自己修行所寻求的法义，则是成办自利。因此，具有广闻者应将所闻之法为他人讲说。为了利益自己，自己也应当修行，所以在讲说之后讲修行是相关联的。
又如有眼者手持灯火，自他二者都能见路，而盲人持灯，仅能令他人见路，对自己见路无益。同样，如所寻求的法仅为他人讲说，自己不修行，则只能利他而无自利。因此，应当讲说如所寻求的法以利益他人，为了自利则应当修行，所以在讲说之后讲修行是相关联的。
关于修行分类的六偈，经中所说的修行分类是如何了知义理、依法修行、平等修行以及随法而行，这五个词的含义由六偈来阐明。其中了知义理和了知法两者由第一、第二偈阐明。依法修行和平等修行两者由第三、第四偈阐明。随法而行由第五、第六偈阐明。
'具慧者于补特伽罗法，了知二种无我'，具慧即指具有智慧的菩萨，此菩萨了知补特伽罗有二种无我，也了知诸法有二种无我。如何呢？遍计所执的补特伽罗、命、我等既无所取之体性，也无能取之体性，故了知为无我；遍计所执的色声等诸法也无所取之体性，无能取之体性，故了知为无我。
'于二种颠倒非颠倒，三种远离为第三'，二即是无义和有义。远离颠倒本性也远离非颠倒本性的空性、无愿、无相三种三昧了知无义和有义的含义。其中二即是由于无所取和能取，了知诸法和补特伽罗无我。
二即是指所取和能取，遍计所执的色声等诸法无所取能取的自性，遍计执著的我和补特伽罗等也无所取能取的体性，故了知为无我。'以三种远离颠倒和真实为二'，以远离颠倒和真实的空性、无相等三种三昧了知无义和有义。
遍计所执自性二无以空三昧了知，遍计所执的法和补特伽罗无自性。为什么呢？因为一切名、相、言说、假立的遍计执都如兔角般不存在。

།ཀུན་བརྟགས་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཤེས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་།སྟོང་པར་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ལ་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ གཉིས་ཡོད་པ་དེ་གཉིས་ནི་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱོན་ཅན་དུ་ བྱས་པ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྨོན་པ་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་ཞེས་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྟོགས་སོ།།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ནི་རང་བཞིན་ཡོད་ལ་སྨྲ་བ་དང་བསམ་པ་དང་སྤྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་འདི་འདྲའོ་ཞེས་མཚན་མ་བརྟག་ཏུ་རུང་བ་མ་ཡིན་པར་ མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ཤེས་སོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་གསུམ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་བཞིའི་ཚེ་ན། བསྒོམ་པས་འཇིག་རྟེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ ལོག་པ་དང་མ་ལོག་པར་བཞག་གོ།།དེ་ལ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་མ་ཞུགས་པ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མ་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པས་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ལོག་པ་སྤངས་པ་ཞེས་འཆད་དེ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ན་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་གསུམ་བསྒོམས་ཏེ། དེ་གསུམ་ལ་བསྒོམས་པའི་རྒྱུས་ས་དང་པོ་ཐོབ་ཅིང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ ཞེས་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་ལོག་པ་སྤངས་པ་འཆད་དེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་གསུམ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་ཅིང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།དོན་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་ཀུན་ལ། །གཟིངས་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཉན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་པ་ནི་དོན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་ཤེས་པ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་ ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟིངས་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་ཏེ།དཔེར་ན་ཆུ་བོ་ལས་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཟིངས་བཅའ་ཞིང་གྲུ་ལ་སོགས་པའི་གཟིངས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཆུ་བོ་བརྒལ་ནས་གཟིངས་དོར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་ཅིང་། བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱ་བ་ཡིན་ལ་དོན་རྟོགས་ནས་ནི་དེ་དག་ཀྱང་འདོར་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་གཟིངས་དང་འདྲ་བར་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་ཏེ། དེ་ཡན་ཆད་དུ་དོན་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཐོས་པས་དགའ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། །ཆོས་ཤེས་པས་ནི་དེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ ལ།དེ་ལྟར་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཆོག་པར་མི་བྱའི་ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་དེ་དག་མ་ནོར་བར་རིག་པར་བསམ་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐོས་པས་འཛིན་པ་སྤངས་ནས་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་ཅིང་། སེམས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སོ་སོར་འགྲོ་བའི་ཤེས་པ་ཡིས། །དེ་བཞིན་གཉིས་པོར་རབ་རྟོགས་ན། །དེ་ཡི་ཤེས་པ་རྫོགས་བྱའི་ཕྱིར། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པའོ།

遍计无自性是以空性三摩地而了知。为什么呢？因为空性三摩地是对遍计的法和人无我以及空性的修习行相。
关于依他起和圆成实二者有自性而无愿及无相的说法，依他起和圆成实二者的存在，是以无愿和无相二种三摩地依次了知。如何呢？依他起是由于具有非真实分别的种种痛苦行相，以及贪等烦恼过患所造作，虽有自性但非是所愿求之处，由无愿三摩地如是了知。
圆成实虽有自性但离言说、思维和戏论等相的分别，'是这样的'等相不可观察，由无相三摩地而了知。
关于'此三三摩地是世间'的说法，空性等三种三摩地在四种胜解行地时，由修习称为世间，相对于世间和出世间道而安立为颠倒与不颠倒。
其中，相对于未入胜解行地的世间而言称为不颠倒。相对于出世间道而言称为颠倒。
关于'由生起出世间智慧故为无颠倒'的说法，解释为断除颠倒。在胜解行地修习彼三三摩地，由修习彼三之因获得初地并通达出世间智慧，因为成为无分别智慧之因，故称为无颠倒。
关于'由非出世间故非真实'的说法，解释为断除不颠倒。彼三三摩地尚未成为出世间智慧，非无分别自性，故非真实，此为其义。
关于'了知义者，是通达诸法如筏'的说法，如上所说，以闻慧通达人法二无我称为了知义。此了知义如《圣金刚般若经》所说，通达一切法如筏，譬如为渡河而造筏，依靠船等筏渡河后舍弃筏，如是为了通达法义及断除烦恼而听闻正法，思维等是应做之事，通达义后亦应舍弃彼等，由通达此义故了知如筏，此为通达之义。以上说明了知义。
关于'由断除闻法欢喜故，说彼为了知法'的说法，如是不应仅以听闻为足，应当如理思维所闻之法，因此舍弃执著闻法而对思慧生起恭敬，趣入思维即称为了知法，此为其义。
以别别行智，如是通达二者，为圆满彼智慧故，随法修行。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོ་སོར་འགྲོ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལ་བྱ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པའི་དུས་ན་མཉན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དོན་ཤེས་པ་དང་། བསམ་པའི་དུས་ན ཆོས་ཤེས་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས།གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་རྫོགས་ཤིང་དག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་དྲོད་ལ་སོགས་པ་ལ་བསྒོམ་པར་འཇུག་པ་ནི་ཆོས་ལ་ ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནས་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པ་ནི། །བླ་མེད་འཇིག་རྟེན་འདས་པ་སྟེ། །དང་པོ་ཡི་སྟེ་མཉམ་པ་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་འོག་ཏུ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་མེད་པས་ན་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡེ་ཤེས་དེ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་གཞན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་སུ་ལ་ཡང་མེད་པས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་གང་གི་ཚེ་འཐོབ་ཅེ་ན་ས་དང་པོ་ལ་འཐོབ་སྟེ། ས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་དུས་ན་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཚེ་ས་དང་པོར་ ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་དང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་ན་བསྒྲུབ་པ་མཚུངས་པར་བསྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་སྐུ་དང་གསུང་དང་ཐུགས་མཉམ་ཞིང་མཚུངས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐོང་བས་སྤང་བྱའི་ཉོན་ མོངས་དག་།ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱས་ནས་སུ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། །བསྒོམ་པ་ལ་ནི་འཇུག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེར་ས་དང་པོར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ནས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཏེ། ཟད་པར་བྱས་ནས་དེའི འོག་ཏུ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ས་གཉིས་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་ལམ་ནི་ཡེ་ཤེས་གང་ལ་བསྒོམ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་གང་གིས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རྟོག་དང་ རྣམ་མི་རྟོག་།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཏེ་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད། །དེ་བཞིན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྤྱོད། །ལྷག་མ་དག་གིས་ས་ལའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་གང་གིས་སོ་སོའི་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་འདི་ཡིན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི འདི་ཡིན།སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་གིས་ས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སོ་སོའི་དྲི་མ་སྦྱང་ཞིང་། མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་དེ། རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་དང་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་རིམ་གྱིས་འབྱུང་བས་ན་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ས་གཉིས་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་ཡེ་ཤེས་དེ་ གཉིས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུན་དུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་གཅིག་གི་རྗེས་ལ་གཅིག་འབྱུང་ཞིང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ། ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཡེ་ཤེས་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་དུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་རྗེས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུར་རྒྱུན་མི་གཅོད་པའོ།

所谓'如是'，'各自趣入'是指凡夫，即凡夫在闻思时依靠闻慧了解义理，在思维时依靠法智二者，为了证悟人无我和法无我的智慧圆满清净，成为出世间智慧的特征，而在加行道暖位等修行，即是随法行。
其后'获得智慧，无上出世间，初地之等同，与诸菩萨同'，其中'其后'是指在加行道修行之后的意思。其后将获得智慧的意思。什么样的智慧呢？获得无上出世间智慧，即获得无分别智慧的意思。此智慧世间人无有，故称出世间。此智慧超胜其他声闻缘觉等一切，故称无上。
何时获得呢？在初地获得，即在极喜地时获得的意思。此时与所有入初地菩萨平等。因此称为修行等同，因为获得与入初地诸菩萨身语意平等相同。
'断尽一切见所断烦恼已，为断所知障，而入修行道'，此中在初地获得无分别智慧后，断尽一切见所断烦恼无余，之后为断所知障，从二地至十地入修行道的意思。
其中修行道是指于何智慧修行，以何智慧断所知障的智慧，为显示此故，'有分别无分别，二智同时行，如是随法行，余地中亦尔'。其中有分别智慧是清净世间智慧，即以何智慧了知各别所断法是此，所修法是此，各别相是此等进行分别。
无分别智慧是通达一切地如虚空般，净除各别垢染，并获得未得者。此二智慧同时运行，即无分别智慧后生起清净世间智慧，清净世间智慧后生起无分别智慧，如是互相次第生起故称同时运行。
如是从二地至十地以此二智慧断所知障即称随法行。同时运行即相续运行，互相恒常，即一智慧后生一智慧而相续生起称为同时运行，即此二智慧互相恒常生起，无分别智慧后生清净世间智慧，其后又生无分别智慧，如是相续不断。

།བསྒྲུབ་པ་ལ་བག་ཡོད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ཡང་བག་ཡོད་པར་བྱས་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་གྱི། བག་མེད་པའི་གནས་སྐྱེ་བོ་མི་སྲུང་པ་དང་། མཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་དཀོན་པ་དང་སྟག་གཟིག་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་གདུག་པ་ཡོད་པའི་གནས་སུ་བསྒྲུབས་ན་སྲོག་ལ་ འབབ་པར་འགྱུར་གྱི།སྒྲུབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཇི་ནས་བག་ཡོད་པའི་གནས་སུ་བསྒྲུབས་ན་ལེགས་པས་བག་ཡོད་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། མཐུན་པའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་དང་། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བརྟེན་པ་དང་། །ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ དང་།།སྔོན་བསོད་ནམས་བྱས་པའོ། །ལེགས་པར་རྙེད་དང་ལེགས་པར་གནས། །ས་རབ་དང་ནི་གྲོགས་པོ་རབ། །འབྱོར་རབ་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་ཡུལ། །གང་ན་བློ་ལྡན་སྤྱོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་འདིས་མཐུན་པའི་ཡུལ་དང་གནས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བསོད་སྙོམས་དང་ཆོས་ གོས་ལ་སོགས་པ་རྙེད་སླ་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་ལེགས་པར་རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱེ་བོ་མི་སྲུན་པ་དང་གཅན་གཟན་ལ་སོགས་པ་གདུག་པ་མེད་པའི་གནས་ལ་ནི་ལེགས་པར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤུ་བ་དང་མཛེ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ས་ལ་ནི་ས་རབ་ཅེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་ བས་མཚུངས་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་ནི་གྲོགས་པོ་རབ་ཅེས་བྱའོ།།ཉིན་པར་སྐྱེ་བོའི་འགྲུལ་ཉུང་བ་དང་། མཚན་མོ་ཅ་ཅོ་ཉུང་བ་ནི་འབྱོར་པ་རབ་ཅེས་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་དེ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཡུལ་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡུལ་དང་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་དེ་ལྟ་བུར་ རྣལ་འབྱོར་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་ཤིང་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཁོར་ལོ་རྣམ་པ་བཞིས་བག་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དཔེར་ན་ཤིང་རྟའི་འཁོར་ལོ་བཞི་ཚང་བར་ཡོད་ན་བག་བྱེད་དེ། གང་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་གནས་སུ་བདེ་བར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡུལ་ལ་གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་ན་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྣལ་འབྱོར་པས་གང་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་གནས་སུ་བདེ་བར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལེགས་པར་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣལ་ འབྱོར་པ་གང་ན་གནས་པའི་གནས་དེ་ནི་འབད་རྩོལ་ཆེན་པོ་བྱ་མི་དགོས་པར་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་དང་བསོད་སྙོམས་དང་ན་བའི་རྐྱེན་གྱི་སྨན་ལ་སོགས་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཞིང་གཞན་དག་ཀྱང་ཆེད་དུ་འབུལ་བར་བྱེད་པའི་གནས་ནི་ལེགས་པར་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།མ་རུངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྐྱེ་བོ་མི་སྲུན་པ་ དང་།མི་རྒོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ། །མི་སྲུན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཅན་གཟན་དང་སྦྲུལ་གདུག་པ་དང་། སྦྲང་བུ་གདུག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱའོ། །ས་རབ་ནི་ནད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་གང་ན་ཤུ་བ་དང་། མཛེ་དང་གྲུམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ནད་འགོ་བ་མེད་པའི་ས་དེ་ལ་ས་རབ་ཅེས་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གྲོགས་རབ་ལྡན་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་མཐུན་པའི་གྲོགས་པོའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་མི་མཐུན་པ་ནི་སར་པ་སྟི་པ་དང་མ་ཧཱ་སཾ་ཀྲི་ཏ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་འགྲོགས་ན་དགེ་འདུན་གྱི་བྱ་བ་དག་མི་འགྲུབ་ཀྱི། ཚུལ་ཁྲིམས་མཐུན་པ་དང་འགྲོགས་ན་བྱ་བ་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་རོ།།ལྟ་བ་མི་མཐུན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་མུ་སྟེགས་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཕྱོགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་དང་འགྲོགས་ན་རྩོད་པར་འགྱུར་གྱི་བདེ་བར་གནས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཉིན་པར་འདུ་བ་ཉུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉིན་པར་ཡང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བོ་འགྲུལ་ ཟག་ཉུང་བའོ།།ཟང་ཟིང་ཉུང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ན་གནས་པའི་གནས་དེ་ན་ཕྱག་དར་ལ་སོགས་པའི་ལྕག་ལྕིག་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡོ་བྱད་བར་བུར་མེད་པའོ། །མཚན་མོ་སྒྲ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མཚན་མོར་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན་ཡང་། མི་དང་ཕྱུགས་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ མི་གྲག་པ་སྟེ།མདོ་ལས་ཀྱང་སྒྲ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཚེར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

关于修持时应当谨慎的四颂：菩萨修习瑜伽时也应当谨慎，这样修持才能圆满。如果在不谨慎的地方，有不驯服的人，缺乏生活用具，有老虎豹子等凶猛动物的地方修持，会危及生命，修持也不会圆满。因此，在谨慎的地方修持最好，所以讲述四种谨慎法。那是什么呢？住于顺适之处，依止善知识，发正确愿望，往昔已修福。
善获与善住，胜地与胜友，胜缘具德处，智者所行处。这个偈颂说明了顺适的地方和住处。其中，容易获得乞食和法衣等的地方称为善获。没有不驯服的人和凶猛野兽等的地方称为善住。没有疥癣和麻风等病的地方称为胜地。戒律和见解相同的道友称为胜友。白天行人稀少，夜晚寂静的地方称为胜缘。具备这五种功德的地方称为具德之处，这就是顺适的地方和住处的含义。瑜伽士菩萨应当住在这样的地方修行，这是其含义。
以四种轮相说明谨慎：比如车子具备四个轮子时才安全，能顺利到达目的地。同样，这里也是如果具备住于顺适之处等四法就称为谨慎，瑜伽士就能顺利到达所要去的地方，这是其含义。
善获是指法衣和乞食等：瑜伽士所住的地方，不需要太大努力就能获得法衣、钵盂、乞食和病缘药物等，其他人也会特意供养的地方称为善获。'不善'是指不驯服的人和凶恶之人等。'不驯'是指凶猛野兽、毒蛇、毒虫等。胜地是因为无病，即没有疥癣、麻风、关节炎等传染病的地方称为胜地，这是其含义。
胜友具足是因为有持戒相同的道友：戒律不同的是如萨婆悉底婆和摩诃僧祇多等，与这样的人共处时僧团事务不能成办，与戒律相同的人共处时事务才能成办。见解不同是指倾向声闻和外道见解的人，与这样的人共处会产生争论而不能安乐而住。
所谓白天来往稀少，是指白天也很少有男人、女人和孩童等行人往来。所谓杂物稀少，是指所住的地方没有打扫等琐事，没有间断的世间用具。所谓夜晚声音小，是指在夜晚修习瑜伽时，也听不到人和牲畜等的声音。经中也说：'声音是禅定的荆棘。'

།དེ་བས་ན་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་ཡང་མི་གྲག་པའི་གནས་སུ་གནས་པར་བྱ་ན་སྒྲ་ཆེན་པོ་གྲག་པའི་གནས་སུ་གནས་པར་བྱ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་བས་ན་སྒྲ་མེད་པའི་གནས་སུ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།རབ་ཏུ་ཐོས་ཤིང་བདེན་པ་མཐོང་། །སྨྲ་དང་ལྡན་ཞིང་སྙིང་རྗེ་ཅན། །མི་སྐྱོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་པོ་འདིས་གང་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏེ། ལུང་གི་ཆོས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་མ་ལུས་པར་ཐོས་པ་ ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟོགས་པའི་ཆོས་བདེན་པ་བཞི་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་སྟོན་པའི་དུས་ན་མི་དལ་མི་མྱུར་བར་ཚིག་འདེབས་ཤིང་བཟང་པོ་སྟོན་པས་ན་སྨྲ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་གྱི། ཁེ་ དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པ་མེད་པས་ན་སྙིང་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།བར་འགའ་འཆད་པར་འགའ་མི་འཆད་པ་མ་ཡིན་གྱི་རྒྱུན་དུ་འཆད་པས་ན་མི་སྐྱོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པས་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཚིགས་བཅད་གསུམ་པས་ བདག་གི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཟིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རབ་ཏུ་དམིགས་དང་རབ་བསྟན་པ། །ཐབས་རབ་དེ་དག་བསྟན་པ་ནི། །རབ་ཏུ་འཇུག་དང་རབ་འབྱོར་པ། །བདག་གི་ཡང་དག་སྨོན་ལམ་མོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་ བདག་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བདག་ལས་སུ་རུང་སྟེ་ཅི་བསམས་པ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་ཅེས་བྱ་བ་དོན་གཅིག་གོ། །དེ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚེ་རབས་སྔ་མར་ བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལ་བརྟེན་པས་ན་རབ་ཏུ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའི་ཚེ་དུས་དུས་སུ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྒོམ་པས་ན་ཐབས་རབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་གསུམ་བསྟན་པ་ནི་བདག་གི་ ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏེ་མཉན་པར་བྱས་ནས་སེམས་པར་འདོད་པ་དང་། བསམས་ནས་བསྒོམ་པར་འདོད་པ་ནས་ས་གོང་མ་གོང་མ་དང་ཡོན་ཏན་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་བསྒོམ་པ་དང་གུས་པར་བསྒོམ་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་བདག་གི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཡིན་ཏེ། བདག་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། བདག་གིས་བསམས་པ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་སྟེ། བདག་ལས་སུ་རུང་བ་བྱས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཞི་གནས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་དུས་སུ་བསྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་སེམས་གཡེངས་པར་གྱུར་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྒོམས་ཏེ་འཁོར་བའི་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་བསམས་ནས་སེམས་གཡེངས་པ་ལས་བློན་ པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ནམ་སེམས་རྨུགས་པ་དང་། ཞུམ་པར་གྱུར་པ་ན་ལྷག་མཐོང་གི་བསམ་པ་བསྒོམས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བསམས་པས་སེམས་གཟེངས་བསྟོད་པ་ནི་ ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ནམ་ཞུམ་རྒོད་སྤངས་ནས་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྒོམས་ཏེ། སེམས་མི་བསྐྱོད་པར་གཞག་པ་ཉིད་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་བསྒོམ་པའོ། །བྱ་བ་གཞན་ཡོད་ན་ཆུང་ངུས་མི་མགུ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བ་གཞན་དག་ཡོད་ན་དགེ་བ་ཆུང་ངུ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གུས་པར་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་འཆད་དེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་བསྒྲིམས་ཏེ་བསྒོམ་པ་ནི་གུས་པར་འཇུག་པ་ཞེས བྱའོ།

因此，即使在连蜜蜂等小虫的声音都听不到的地方都应当安住，更何况在有大声响的地方呢？所以应当住在寂静无声之处，这就是其含义。
'多闻并见真谛，善说且具悲心，不厌菩萨者，应知是大士。'这两个偈颂说明了应当依止的殊胜士夫的特征：完整听闻三藏等教法称为多闻。通达四谛等证法称为见真谛。说法时不急不缓而善说称为善说。为了消除众生痛苦而说法，不贪著利养恭敬称为具悲心。不是有时说有时不说，而是持续不断地说法称为不厌，这样的人是菩萨，应当知道是殊胜士夫，这就是其含义。
现在以第三个偈颂说明自己的清净发愿如理作意，为此说道：'善缘及善依，彼等善方便，善入及善修，是我真实愿。'真实发愿、自己清净、自在随心所欲成就，这三者是同一个意思。
其中，缘于十万般若波罗蜜多等大乘三藏正法称为善缘。依靠前世所积累的福德智慧资粮称为善依。在修习禅定时，适时修习止相、观相、舍相称为善方便。宣说这三者是我的真实发愿，这就是其含义。
此外，不以少许善根为满足，听闻之后想要思维，思维之后想要修习，成就更高的地位和功德，这称为善入。
持续不断且恭敬地修习止观称为善修。具足前面所说的这些就是我的真实发愿，也就是自己得到清净，如我所愿地成就，成为调柔，这就是其含义。
关于'适时修习止等相'，当心散乱于色声等外境时，就修习止相，思维轮回的生老病死等过患，从散乱中收摄心，这称为修习止相。
当心昏沉或怯弱时，就修习观相，思维如来功德、禅定果报以及诸法的自相共相，使心振奋，这称为修习观相。
当远离怯弱和掉举，心平等时，就修习舍相，安住于心不动，这就是修习舍相。
'若有其他事业不以小满足'是说，如果有应当成就的善根和应当获得的其他目标，不以小小的善根为满足，这就是其含义。
'为了恭敬持续趣入'是解释善修，精进修习止观称为恭敬趣入。

།བར་འགའ་བསྒོམ་བར་འགའ་མི་བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་གྱི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །དགའ་དང་ལྡན་པར་སྐྱེས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པས་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བསོད་ནམས་བྱས་པའི་རྒྱུས་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་སྟོན་ཏོ། །གང་གི་ ཕྱིར་ཚེ་རབས་སྔ་མར་དགེ་བ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ན་ཚེ་འདིར་མཐུན་པའི་ཡུལ་དང་གནས་ན་འདུག་ཅིང་གནས་པར་དགའ་བ་སྐྱེའོ།།གང་གི་ཕྱིར་ཚེ་རབས་སྔ་མར་དགེ་བ་བྱས་པ་དེའི་རྒྱུས་ཚེ་འདིར་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་ནས་དལ་བར་སྐྱེས་ཏེ། དལ་བར་སྐྱེས་པ་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་འཐོབ་པོ། ། ནད་མེད་པ་ཡི་རྒྱུ་དག་དང་། །ཏིང་འཛིན་རྣམ་པར་བྱེད་པ་ཡང་། སྔོན་དུ་བསོད་ནམས་བྱས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་ཚེ་རབས་སྔ་མར་བསོད་ནམས་བྱས་པ་དེའི་རྒྱུས་ན་ཚེ་འདིར་ནད་མེད་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་སྟེ་ཤེས་རབ་གསུམ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གསུམ འཕེལ་བས་ཚེ་འདིར་ཅི་བསམས་ཤིང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་དེ་དག་འགྲུབ་པ་ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བསོད་ནམས་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཞི་པ་འདིས་ནི་བསོད་ནམས་བྱས་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་རྒྱུར་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིགས་བཅད་བཞི་པ་འདིས་ ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མར་བསོད་ནམས་བྱས་པར་ཚེ་འདིར་ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏེ།ཆོས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་དགའ་བ་དང་། དལ་བར་སྐྱེ་བ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་བོ། །གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྒྱུས་མཐུན་པའི་ཡུལ་དང་། གནས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཚེ་རབས་སྔ་མར་བསོད་ནམས་བྱས་པའི་རྒྱུས་ན་ཚེ་འདིར་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་མཐུན་པའི་གནས་དང་ཡུལ་ན་གནས་པར་མངོན་པར་དགའ་སྟེ། མཐུན་པའི་ཡུལ་ན་གནས་པར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བསོད་ནམས་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།གང་གི་རྒྱུས་དལ་བའི་རྒྱུས་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བསོད་ནམས་བྱས་པ་དེའི་རྒྱུས་ན་ཚེ་འདིར་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་། འོན་ལྐུགས་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བའི་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་སྤངས་ནས་དལ་བ་བསྐྱེད་དེ་དལ་བ་རྙེད་པ་ན་སྐྱེས་ བུ་དམ་པ་རྣམས་དང་བརྟེན་པ་འཐོབ་བོ།།དེ་ལྟར་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་བརྟེན་པ་འཐོབ་པ་ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བསོད་ནམས་བྱས་པའི་རྒྱུ་ལས་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ནད་མེད་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུས་ན་བདག་གིས་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་ བསོད་ནམས་བསགས་པའི་རྒྱུས་ན་ཚེ་འདིར་ནད་ཉུང་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་གསུམ་འཕེལ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཇི་ལྟར་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་སྨོན་ལམ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བསོད་ ནམས་བསགས་པའི་རྒྱུ་ལས་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་བའི་ ཐབས་གཞན་ན་མེད་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གང་ཕྱིར་ཆོས་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་འབྱིན་པ་གཞན་པར་མི་སྨྲ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཅི་ལ་དགོངས་ནས་ དེ་སྐད་གསུངས་ཤེ་ན།འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ནང་དུ་མ་ཁྱབ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ནང་དུ་མ་འདུས་པའི་ཆོས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་རྡུལ་ཙམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཀྱིས་ཁྱབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

不是说有时修有时不修，而是说一切时中都修持，这就叫做'相续而入'。'生于具足喜悦'等四个偈颂，说明前世所作福德成为五种法的因。因为前世所作善业的缘故，今生住于顺缘之处而生喜悦。
因为前世所作善业的缘故，今生远离八无暇而获得闲暇，获得闲暇后得以依止善知识。'无病之因以及，三摩地所作，皆因往昔所作福德'，意思是因为前世所作福德的缘故，今生无病、三摩地和智慧三者增长。
因这三者增长，今生所思所愿皆如是成就，因此这些成就也是由前世所作福德的因而成就。'此第四说明福德所作为五种因'，意思是这第四个偈颂说明前世所作福德成为今生获得五种法的因。
五种法是：喜悦、闲暇生、无病、三摩地和智慧。'因为善业之故而于顺缘处所欢喜'，意思是因前世所作福德的缘故，今生如前所说住于顺缘处所而欢喜，于顺缘处所欢喜也是从前世所作福德的因而生。
'因闲暇之故而得依止善士'，意思是因为前世所作福德的缘故，今生远离边地生、聋哑等八无暇而获得闲暇，获得闲暇后得以依止诸善士。如是得以依止善士也是从前世所作福德的因而生。
'因为无病、三摩地和智慧之故，我之正愿得以成就'，意思是因往昔积累福德的缘故，今生少病、三摩地和智慧增长，因这三者增长，菩萨如实所发之愿得以成就。如是愿望得以成就也是从前世所积福德的因而生。
'烦恼本身如何从烦恼中出离的三个偈颂'，意思是依于贪欲等烦恼本身，从贪欲等烦恼中解脱的方便别无他法，以三个偈颂说明。'除法界外，因为无有诸法'，意思是《十万般若经》中说'不说以贪欲除贪欲之外'，这是基于什么意趣而如是宣说呢？
如是，从一切贪欲等烦恼中解脱的方便就是法界，在法界中未遍及、未摄入法界的法，因为连微尘许也不存在，一切法都为法界所遍。

།དེ་བས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི། །དེ་དག་འབྱུང་བར་སངས་རྒྱས་དགོངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཁྱབ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་ དབྱིངས་ཡོད་དེ་འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ལ་མ་སྐྱེས་མ་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ལ་དགོངས་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་འབྱིན་པ་གཞན་པར་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །གང་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལ་སོགས་པའོ། །འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་འབྱིན་པར་གཞན་པ་ང་མི་སྨྲ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་ཉིད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལས་འབྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལས་མ་གཏོགས་པར་འདོད་ཆགས་ལས་ ཐར་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་གུད་ན་ཡོད་པར་ང་མི་འཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་དང་འདྲ་བར་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ཡང་གཏི་མུག་གིས་གཏི་མུག་འབྱིན་པ་ཡང་གཞན་པར་ང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་འདོད་ ཆགས་ལ་གསུངས་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་དགོངས་པར་བསྟན་ཅན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་པ་དེ། ཇི་ལྟ་དགོངས་ཏེ་དེ་སྐད་གསུངས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ལས་གུད་ན་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་དོན་དུ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པའི་མཚན་ཉིད་མ་སྐྱེས་མ་བྱུང་བའི་རང་བཞིན་ལས་མ་གཏོགས་པ་དེས་མ་ཁྱབ་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མེད་དེ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།ཆོས་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་ཆོས་ཞེས་བྱ་བའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གུད་དུ་མེད་དེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཉིད་ལའང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཁྱབ་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མིང་ འཐོབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡོད་པས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མིང་བཏགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འབྱུང་བ་དེ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མ་སྐྱེས་མ་ བྱུང་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་བསྒོམས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་དགོངས་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་འབྱིན་པ་གཞན་པར་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས་མ་རིག་པ་དང་བྱང་ཆུབ་གཅིག་སྟེ་གང་ མ་རིག་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་གང་བྱང་ཆུབ་དེ་མ་རིག་པ་སྟེ།དེ་གཉིས་སུ་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལ་དགོངས་ཏེ་དེ་སྐད་གསུངས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་མ་གཏོགས་པ། །གང་ཕྱིར་ཆོས་ནི་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། །མ་རིག་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་རུང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པས་མ་ཁྱབ་པའི་ཆོས་ནི་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་ཉོན་མོངས་བཤད་པ་ལས། །བློ་ཅན་གྱིས་ནི་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པས་ན་གོང་དུ་ཉོན་མོངས་པ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་སྤྱོད་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཅིག་པར་བཤད་པ་དང་འདྲ་བར་བློ་ཅན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་དང་བྱང་ཆུབ་གཅིག་པར་བཤད་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། མ་རིག་པ་ལ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ ཀྱིས་ཁྱབ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་མ་རིག་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གཉིས་སུ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ལ་དགོངས་ནས་མ་རིག་པ་དང་བྱང་ཆུབ་གཅིག་གོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ་དགོངས་པ་ནི་དེའོ།

'因此贪欲等，佛陀思维彼等生起'这句话的意思是：如是法界遍及一切诸法，所以也遍及贪欲等，贪欲中也有法界。如是，如果如理作意贪欲中所具有的法界是无生无起的本性，就能从贪欲等中解脱。因此，基于这个道理，佛说'我不说除贪欲外别有能除贪欲者'。
关于'世尊所说'，是指《十万颂般若波罗蜜多经》等。'我不说除贪欲外别有能除贪欲者'的意思是：以贪欲本身来出离贪欲，除了贪欲之外，我不说另有其他从贪欲中解脱的方法。
关于'如是愚痴等'，是指如同贪欲一样，对于愚痴等也是'我不说除愚痴外别有能除愚痴者'，如同对贪欲所说的那样类推。'显示彼之密意'是指为什么要这样说的意趣。
关于'因为除法界外无有诸法，即离法性外无有诸法'，世尊说能除贪欲，其实是针对法界而说的。为什么呢？因为除了法界空性、无生无起的本性之外，没有任何法不为其所遍。为什么呢？因为离开法性即法界之外没有所谓的贪欲等诸法，如是贪欲本身也为法界所遍且具有法界的本性。
关于'因此贪欲等法性得贪欲之名'，是说如是贪欲中也有法界，因为贪欲中有法界，所以将贪欲所具有的法界称为贪欲。
关于'彼等生起即是贪欲等'，如果观修贪欲等中所具有的法界是无生无起的法性，就能从贪欲等中出离。基于这个密意，佛说'我不说除贪欲外别有能除贪欲者'。
又如《十万颂般若波罗蜜多经》中说：'无明与菩提为一，即无明即是菩提，菩提即是无明，彼二无二亦不可二分'。为显示此说之密意而说'除法界外无有诸法'等。意思是说，无论是无明还是烦恼等任何法，没有丝毫不为法界空性所遍。
关于'是故说烦恼，智者已了知'，如是因为法界遍及一切，所以在前面说烦恼的时候，说以贪欲除贪欲，也如同说贪欲与法界为一。同样，智者即世尊说无明与菩提为一，是因为菩提是法界的本性，无明也为法界所遍，菩提的法界本性与无明所具有的法界二者本性为一，基于这个密意而说无明与菩提为一，这就是其密意。

།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་བསྟན་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་དགོངས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་ དུ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་འདོད་ཆགས་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གཅིག་པར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་མ་རིག་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་གཅིག་པར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ བརྟགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་གཅིག་པར་བཤད་པ་ཡང་མ་རིག་པ་འགགས་ནས་གང་ཞིག་ན་མ་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། མ་རིག་པ་ལ་ཡང་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡོད། བྱང་ཆུབ་ལ་ཡང་སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡོད་དེ། སྟོང་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་མི་འདྲ་ བ་མེད་པས་ན་ཆོས་ཉིད་འདྲ་བ་ལ་དགོངས་ནས་མ་རིག་པ་དང་བྱང་ཆུབ་གཅིག་གོ་ཞེས་དགོངས་སོ།།འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བར་བཤད་པའི་དགོངས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་མང་། །ཚུལ་བཞིན་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། །དེ་དག་དེ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། ། དེ་ཕྱིར་དེ་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་མི་དགེ་བ་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་ལྡན་པ། རིམས་དང་བཅས་པ། འཁྲུལ་པ་དང་བཅས་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་ན སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་སྐྱོན་ཅན་དུ་རྟོགས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་ལས་དགོངས་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་འབྱིན་པ་གཞན་པར་ཡང་ང་མི་སྨྲ་སྟེ། ཡང་ན་གང་གི་ ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་དོན་དམ་པའི་ཚུལ་དུ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ།བསྒོམ་པ་ལས་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་འདོད་ཆགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ལ་དགོངས་ནས་འདོད་ཆགས་ ཀྱིས་འདོད་ཆགས་འབྱིན་ཏོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤོང་བར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་ཞིང་འཁོར་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་།འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་ཤིང་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ ཕྱིར་ནི་དམྱལ་བའི་གནས་འཇུག་ཀྱང་།སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོས་རྒྱལ་བའི་སྲས་ལ་གནོད་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་ཕན་པའི་ཆེད་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་གནས་སུ་འཇུག་ཅིང་དམྱལ་བར་གནས་ཀྱང་དམྱལ་བའི་སྡུག་ བསྔལ་བར་མ་དང་ཐ་མས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཀྱི་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོས་ཀྱང་དེའི་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་བླ་ན་མེད་པའི་བར་དུ་གཅོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།



关于宣说烦恼即是真实的意趣，即如上文所说贪欲能除贪欲，说明贪欲与法界自性是一体的。同样在此也是说明无明的法性与菩提的法性自性是一体的意趣。
所谓无明是对菩提法性的执著。关于无明与行是一体的解释，是说当无明灭尽时，无明的相即成为菩提，而且无明中也有空性法性，菩提中也有空性法性。由于空性法性无有差别，所以从法性相同的角度来说，无明与菩提是一体的。
为了说明以贪欲除贪欲的意趣而说:'由于贪等众多法，如理成就时，即从彼等得解脱，是故从彼而生起。'世俗谛中贪等烦恼诸法是不善的、具有众多痛苦、具有热恼、具有迷乱的。当贪等烦恼从心中生起时，会产生生等种种痛苦，这些贪等烦恼是善法的违品故应当断除。如是如理作意时，如理作意即得成就。
若了知贪等自性有过患，则能从贪等烦恼中解脱。因此，由贪欲生起贪欲，从此意趣而言，我也不说以贪欲除贪欲是其他的。或者，由于贪等烦恼诸法，如理作意于胜义谛中是空性、未生、未起的体性，由修习而成就时，即能从贪欲烦恼中解脱。因此，从此意趣而说'以贪欲除贪欲'。
关于说'断除声闻缘觉作意的两个偈颂'，菩萨的作意是背对涅槃而面向轮回。声闻的作意是面向涅槃而背对轮回。因此，为了菩萨断除声闻面向涅槃背对轮回的作意，以两个偈颂来说明。
'即使为世间而入地狱处，剧烈痛苦也不能损害胜者子'的意思是：如果菩萨为了众生的利益而入住地狱，别说中等和轻微的地狱痛苦不能损害，即使是极其剧烈的地狱痛苦也不能损害其身心，不能成为无上菩提的障碍。

།ཞི་བའི་ཡོན་ཏན་སྲིད་སྐྱོན་ཐོག་མར་བསམ་པ་ཡི། །དགེ་བ་རྟོག་པ་ སྣ་ཚོགས་བློ་ལྡན་རྣམས་ལ་གནོད།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་དམན་འཕངས་ཞེས་བྱ་བ་དང་པོར་བཤད་དེ་ཐེག་དམན་འཕངས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞི་བ་ལ། བདེ་བ་དང་གྱ་ནོམ་པར་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་དང་། སྲིད་ པ་སྟེ།འཁོར་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་ནི་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ས་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་བར་རྟོག་པ་ལ་གནོད་ཅིང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།དེའི་དོན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བློ་ལྡན་དག་ནི་དྲི་མེད་རྣམ་དག་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ལ། །དམྱལ་བར་གནས་པ་ཐམས་ཅད་དུས་སུ་བགེགས་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ་བློ་ལྡན་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྣམ་པར་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ བས་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན།རྣམ་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ན་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཀྱང་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་ལ་བར་ཆད་དུ་མི་འགྱུར་གྱི་བགེགས་ སུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐེག་པ་གཞན་ལ་རྟོག་པར་བདག་ཕན་མཆོག་བསིལ་བ། །བདེ་བའི་མཆོག་ལ་གནས་པ་ལ་ཡང་བགེགས་སུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བགེགས་སུ་འགྱུར་བ་འདི་ཡིན་ཏེ། གང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱེད་པ་དང་།བདག་ཉིད་བསིལ་བ་སྟེ། བདག་འབའ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱ་བ་ལ་རྟོག་པ་དེ་ནི་བགེགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་བགེགས་སུ་འགྱུར་ཞེ་ན། བདེ་བའི་མཆོག་ལ་གནས་པ་སྟེ། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བགེགས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ངོ་བོ་མེད་དང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སྐྲག་པ་སྤང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་རྣམས་ངོ་བོ་མེད་པ་ཞེས་བཤད་པ་སྣང་ཞིང་དམིགས་སུ་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡང་། བྱིས་པ་རྣམས་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་ གནས་ཡིན་ལ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་བཤད་ལ། དྲི་མ་ཡང་དག་གོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡང་བྱིས་པ་རྣམས་སྐྲག་པའི་གནས་ཏེ། སྐྲག་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིན་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་བྱིས་པ་རྣམས་སྐྲག་པའི་གནས་ནི་གསུམ་ སྟེ།ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་ན་ཡང་སྐྲག་པའི་གནས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་དེ་དམིགས་སུ་རུང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ཡང་སྐྲག་པའི་གནས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་མོད་ཀྱི་ཕྱིས་ཀྱང་དག་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡང་ སྐྲག་པའི་གནས་ཏེ།སྐྲག་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དངོས་མེད་དམིགས་པ་དང་། །ཉོན་མོངས་མི་རྟག་རྣམ་དག་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་སྟོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྣང་ཞིང་དམིགས་སུ་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་ འདི་སྐྲག་པའི་གནས་ཏེ།བྱིས་པ་དག་འདི་སྙམ་དུ་རི་བོང་གི་རྭ་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་། དམིགས་སུ་མི་རུང་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་ན་ནི་དམིགས་སུ་མི་རུང་ལ། དེ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་དམིགས་སུ་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་འདི་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于'寂静功德与有过初思维，善巧思维种种于智者有害'这句话，首先解释'贬低小乘'。贬低小乘是指声闻的作意和独觉的作意，即对涅槃寂静视为安乐和殊胜功德，以及对轮回视为痛苦的这两种作意，对于具慧菩萨修习波罗蜜多和地等的思维有害，并且对获得无上菩提造成障碍，因此这种作意应当断除。
为了说明这个意义，第二个偈颂说：'智者对于无垢清净佛菩提，纵处地狱一切时不为障。'其中'智者'是指诸菩萨的意思。菩萨所要获得的菩提，因断除一切烦恼障和所知障而称为'无垢'。对一切所知无有执著和障碍的一切种智称为'清净'。'无垢'表示断德圆满，'清净'表示智德圆满。对于获得如此菩提，即使处于地狱中一切时受苦，也不会成为证悟的障碍。
'思维其他乘自利最寂静，住于最胜乐亦成为障碍。'这是说，对菩萨获得菩提的障碍是：声闻和独觉的作意，即思维利益自己、安乐自己、自己寂静，只求自己解脱的思维会成为障碍。成为什么的障碍呢？成为安住最胜乐，即获得不住涅槃之乐的障碍。
关于'断除对无自性及本净怖畏的四偈'，解释为：说诸法无自性而又可见可得，以及说法界本来清净而又有垢染，这是令凡夫生起怖畏之处，为了断除这种怖畏而作四偈。或者说，凡夫怖畏之处有三：说一切法皆无是怖畏处，说一切法皆有可得是怖畏处，说一切法本来清净而后还需清净也是怖畏处。为断除这些怖畏而作四偈。
'法无实可得及，烦恼无常清净中'，这是说，说诸法无实而空，却又说可见可得，这是怖畏之处。凡夫会这样想：如同兔角虽无实体而不可得，诸法若无实体也应不可得，因此说无实可得是相违的。

།ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ལ་ཕྱིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་འདི་ཡང་སྐྲག་པའི་གནས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱིས་པ་རྣམས་འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ན། ཉོན་མོངས་པ་བསལ་ཅི་ དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྒྱུ་མ་འདྲ་བར་ཤེས་བྱ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་དམིགས་སུ་རུང་བ་ནི་རྒྱུ་དང་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་དམིགས་སུ་མེད་ཀྱང་རྟ་དང་གླང་པོ་ལྟ་བུར་དམིགས་སུ་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་འདི་དག་དངོས་པོ་མེད་ ཀྱང་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་དམིགས་སུ་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ཀྱང་། ཕྱིས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ལ་གློ་བུར་གྱི་སྤྲིན་གྱིས་རྙོག་ནས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པ་དེ་སྤྲིན་དང་བྲལ་ན་དག་ པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་ཡིན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པ་དེ་སྦྱང་དགོས་པས་ན་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་ཕྱིས་དག་པར་འགྱུར་བ་འགལ་བ་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོ་མེད་ཀྱང་དམིགས་སུ་རུང་ བའི་རི་མོའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཇི་ལྟར་རི་མོ་ཆོ་ག་བཞིན་བྲིས་པ། །མཐོན་དམན་མེད་དེ་འོན་ཀྱང་སྣང་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཀྱང་། །མདོར་ན་གཉིས་པོ་མེད་དེ་སྣང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་རས་ལ་རི་མོ་མཁན་གྱིས་ས་ཚོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟུགས་རྣམ་ པ་མང་པོ་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྲིས་པ་ལ།ལག་པས་བྱུགས་ན་མཐོན་དམན་དང་འབར་འབུར་མེད་ཀྱང་མིག་གིས་བལྟས་ན་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་མཐོན་དམན་དང་འབར་འབུར་དུ་སྣང་བ་དེ་དང་འདྲ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཀུན་རྟོག་ཀྱང་སྟེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་གཉིས་མེད་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་སྣང་སྟེ། དེ་བས་ན་མེད་ཀྱང་སྣང་བ་ནི་རི་མོའི་དཔེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པ་དང་བཞི་པས་སེམས་ཆུའི་རང་བཞིན་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྙོག་པའི་ཆུ་ནི་དང་ནས་ཀྱང་། དེ་ལས་དེ་ནི་དང་བར་མི་འགྱུར རོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་དང་བ་དེ། གློ་བུར་གྱི་སྲིན་དང་སྦལ་ལྕོང་གིས་རྙོག་པ་ཅན་དུ་བྱས་པ་ལས། ཕྱིས་རྙོག་པ་དང་བྲལ་ཏེ་དང་བར་གྱུར་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་དང་བ་དེ་ཀུན་ནས་འཕྲལ་བར་སྐྱེས་ནས་དང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི་ཡེ་ནས་གནས་པ་ལ་གློ་བུར་ རྙོག་མ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་དང་།སྔ་ན་ཡོད་པའི་དང་བར་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་དྲི་མ་བསལ་བ་གཅིག་པུ་སྟེ། །དེ་བཞིན་གང་ཕྱིར་གང་གིས་སེམས་དག་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆུ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་བསལ་བར་བྱ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། གློ་ བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ན་དག་པར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ན་ཕྱིས་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ནི་རང་བཞིན་དག་པར་དགོངས། །རྟག་ཏུ་གློ་བུར་ཉེས་པས་རྙོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་འདི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་ དག་པ་འོད་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་དགོངས་ཏེ།ཤེལ་བཞིན་དུ་དག་པ་ཡིན་པར་འདོད་དེ། དེ་ལྟར་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ན་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྣང་མ་མཐོང་ཞེ་ན། དཔེར་ན་ཤེལ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པར་འཇིམ་པའི་གོང་བུས་ གཡོགས་ན་དག་པའི་རང་བཞིན་མི་སྣང་བ་དང་།ཆུ་རང་བཞིན་གྱིས་དང་བ་ཡིན་ཡང་རྙོག་པས་རྙོག་ན་རང་བཞིན་གྱིས་དང་བ་མི་སྣང་བ་ཡིན་ནོ།

说法界自性本来清净，之后还需要清净烦恼这种说法也是令人恐惧的。为什么呢？因为凡夫们会这样想：如果诸法自性本来清净，为什么还需要去除烦恼。
应当知道如幻，也如虚空。对此，诸法虽无实体但可缘取，应当知道如同因缘，譬如幻术虽无实体，但可显现如马和象一样，同样地这些法虽无实体，但可显现如色声等。
虽然自性清净，之后还能清净是如同虚空，譬如虚空自性清净，被暂时的云遮蔽而变得污浊，当远离云时就会变得清净。同样地，法界虽然自性清净，但被贪欲等暂时烦恼所污染，需要清净，因此自性清净之后再次清净并不矛盾。
为了说明诸法虽无实体但可缘取的绘画比喻：'如同按仪轨所画的画，虽无高低但仍然显现。同样地，虽是遍计所执，简言之，虽无二取但仍然显现。'譬如画师在布上按仪轨用各种颜料画出众多形象，用手抚摸时虽无高低凹凸，但用眼看时却显现有头手脚等高低凹凸，与此相似，遍计所执即依他起相上虽无能取所取二者，但显现如能取所取，因此虽无但显现如绘画比喻。
这是由第三和第四偈颂说明心如水的自性。'如同浑浊的水澄清后，从此不会再次澄清。'等等。就像本性清净的水被暂时的水蛭和青蛙弄浑浊后，之后远离浑浊而变清净，本性清净的水并非重新生起清净，而是本来就存在的，只是暂时的污浊消除后，显现出原本存在的清净而已。
'于此唯除垢，如是心清净，因此而清净。'对此，水本性清净，只需除去暂时的污垢，远离暂时污垢后变得清净，同样在此也是自性清净后远离暂时污垢而清净的意思。
'心性本清净，恒为客尘染。'对此，此心自性清净，具光明相而如是了知，如同水晶般清净。如此，心若自性清净，为何自性清净不显现不见呢？譬如自性清净的水晶被泥团覆盖时清净自性不显现，水虽本性清澈，但被污浊染污时自性清净也不显现。

།སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པ་དེ་སེམས་གང་ལ་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལས་གཞན་དག་ནི། །རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པའི་ སེམས་མི་བཤད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པར་བཤད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་མ་གཏོགས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་སེམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་སེམས་སུ་མི་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་གི་སེམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འདོད་ཆགས་དང་དད་པ་ལ་སོགས་པས་རྟག་ཏུ་རྙོག་ཅིང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ལྷན་ཅིག་འགག་སྟེ་དྲི་མ་ཅན་དུ་གནས་པས་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བའི་སེམས་སུ་མི་རིགས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ ཉིད་ནི་ཟག་པ་ཅན་འཁོར་བའི་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་འགག་པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ནི་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་ ལྟ་བ་དང་།ཆད་པར་གྱུར་པས་སྐུར་བ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དམ་པར་ན་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་འཕྲལ་དུ་སྣང་བའི་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཡོད་དེ་བཤད་པ་ཡང་སྐྲག་པའི་གནས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་བཞིན་དུ་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་ན་ནི་རྨི་ལམ་གྱི་དངོས་པོས་ཀྱང་བྱ་བ་བྱེད་ནུས་པའི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེད་ཀྱང་དམིགས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་སྐྲག་པ་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན ཏོ།།ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ཀྱང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དག་པར་འགྱུར་བ། ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་སྐྲག་པ་ལས་ལྡོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་དུ་རི་མོ་ལ་མཐོན་དམན་དང་འདྲ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེད་ཀྱང་དམིགས་པ་ནི་ རི་མོའི་མཐོན་དམན་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆུ་རྙོག་པ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ཀྱང་གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་དག་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཆུ་རང་བཞིན་གྱིས་དང་ཡང་འཕྲལ་གྱི་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཆུ་རང་བཞིན་གྱིས་དང་བ་ལ་གློ་བུར་ གྱི་རྙོག་པས་རྙོག་པ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དཔེར་ན་ཆུ་ནི་རྙོག་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་གྱི། རང་བཞིན་གྱིས་དང་བ་དང་གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། གློ་བུར་གྱི་སྦལ་ལྕོང་ལ་སོགས་པས་གློངས་དང་། རྙོག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་འདྲ་བར་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་དྲི་མ་ཅན་གྱི་མཚན་ ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་མོད་ཀྱི་གློ་བུར་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འདིར་སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སེམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་ཅེས་བཤད་པ་ཡང་སེམས་ ཀུན་ལ་མི་བྱའི་སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་སེམས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་སེམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །འདོད་ཆགས་ལས་ཉེས་པ་སྐྱེ་བ་དག་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ན་ཞེ་སྡང་གི་སྒོ་ནས་བྱས་པ་རྣམས་ནི་ཉེས་པ་དང་ལྟུང་བར་འགྱུར་གྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བྱས་པ་རྣམས་ནི་ཉེས་པ་དང་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ། །རྐང་གི་ཁོང་ནས་ བྱམས་པ་ཆེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ན། སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པ་དང་སྡུག་པའི་སེམས་འབྱུང་བ་ན་རུས་པའི་ནང་ན་རྐང་གི་སྙིང་པོ་ལ་བབ་ཅིང་ཕོག་པ་ཙམ་དུ་བྱམས་ཤིང་སྡུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如果问心性本来清净是指哪个心，为此说：'除了心的法性之外，不说其他是本性清净心。'这是说，唯有心的法性无二圆成实相的自性才说是本性清净，而不包括在圆成实相中的其他依他起心不说是清净心的意思。
为什么呢？因为依他起心是有漏的，经常被贪欲、信心等污染，每一刹那都同时生灭，处于染污状态，所以不应该说是本性光明的心。而圆成实相不会因与有漏轮回法同时生灭而成为染污，所以称为本性光明。
关于'无法'，是说诸法仅在世俗谛中存在，胜义谛中一切都不存在的见解，因为断灭而诽谤，所以是令人恐惧的。
关于'有法'，是说胜义谛中如幻如梦等暂时显现的这些法都存在的说法也令人恐惧。为什么呢？因为如果如实有般梦等也存在的话，会认为梦中事物也能起作用。
'如幻'是说，虽然不存在却显现，如果了知如幻就能远离恐惧的意思。
'如虚空'是说，如果了知本性清净而客尘可净如同虚空，就能远离恐惧的意思。
'如画高低'是说，虽然不存在却显现如同画中的高低的意思。
'如浊水'是说，本性清净而客尘可净如同水本性清净却暂时被污染的意思。
'如同水本性清净而被客尘污浊'是说，比如水不是浊性，而是本性清净明澈，却被暂时的蝌蚪等污染变浊。同样，心不是本性染污，而是清净的自性，却被暂时的烦恼等染污的意思。
因此'此处应知心即是心如是性'是说，所说的心本性清净不是指一切心，而是说心如是性圆成实相是本性清净心。因此应知'心'字是指心如是性。
关于'对贪欲所生过失有四偈'，是说菩萨利益众生时，以嗔心所作成为过失和堕罪，而以贪心所作不成为过失和堕罪，为显示这一点而作偈颂的意思。
'菩萨对众生，从骨髓起大慈'是说，菩萨利益众生时，对众生生起慈爱之心时，爱慈之情深入骨髓的意思。

།གང་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ཕན་བྱེད་པ། །ཇི་ལྟར་བུ་ གཅིག་པ་ལ་བྱ་བ་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བྱམས་པ་དེ་ཡང་དཔེར་ན་ཕ་མ་གཉིས་ལ་བུ་གཅིག་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཕ་མ་གཉིས་བྱམས་ཤིང་གདུང་བ་ལྷག་པར་སྐྱེ་བ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་ཤིང་སྡུག་པ་ལྷག་པར་བྱེད་པ་རྐང་གི་ཁོང་དུ་སོང་བ་ཙམ་དུ་བྱམས་པ་ བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་ལ་ནི་ཕན་བྱེད་ན། །ཆགས་བཅས་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིའི་སྐབས་སུ་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་བརྩེ་བར་འཛིན་པའི་བྱམས་པའི་སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་བྱ་བར་དགོངས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་བྱམས་པའི་སེམས་ལས་ནི་སེམས་ ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཤ་སྟག་འབྱུང་བས་བྱམས་པའི་སེམས་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཉེས་པ་བྱུང་བ་ཡང་།ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ལྟུང་བར་མི་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཐང་ཅིག་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་ཉེས་པའི་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་ བར་བཞག་གོ།།ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱམས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཀྱང་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་མི་གཏོང་ཞིང་སྡུད་པར་བྱེད་ལ་ཞེ་སྡང་ནི་སེམས་ཅན་གཏོང་བའི་མཚན་ཉིད་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེས་པ་དང་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མདོར་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། །དེ་ཡི་ཞེ་སྡང་མི་མཐུན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་བཞིན་དུ་བཟུང་དགོས་པ་ ཡིན་པ་ལས་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ལ་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་ཅུང་ཟད་ཅིག་བྱུང་བར་གྱུར་ན་བྱམས་པའི་སེམས་དང་མི་མཐུན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཉེས་པ་དང་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་ནི་ཕུག་རོན་གྱི་དཔེ་དང་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ ལྟར་ཕུག་རོན་བདག་གི་བུ་ལ་བྱམས།།བདག་གི་བུ་དེ་སྦས་ནས་འདུག་པ་ན། །དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཞེ་སྡང་འགལ་བ་སྟེ། །རང་བཞིན་སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱི་ལུས་ཅན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པ་དང་བུ་དང་འདྲ་བར་འཛིན་པ་ནི་དཔེ་ཕུག་རོན་དང་འདྲ་སྟེ་དཔེ་ཕུག་རོན་བྱ་གཞན་ པས་ལྷག་པར་འདོད་ཆགས་ཆེ་བས་བུ་ལ་བྱམས་ཏེ།ནམ་སྒོ་ང་བྱུང་བའི་དུས་ནས་བརྩམས་ནས་སྒོ་གཤོག་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་བྲང་དང་ལུས་དང་གཤོག་པས་གཡོགས་ནས་འདུག་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཞེ་སྡང་བའམ་མི་དྲན་པའི་སེམས་ཅུང་ཟད་བྱུང་ན་ཡང་དེ་ནི་མི་མཐུན་ཞིང་ འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་བཞིན་གྱིས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ།བྱམས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་དང་འདྲ་བར་དགོངས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་ལ་ཞེ་སྡང་བའི་སེམས་ཅུང་ཟད་ཅིག་བྱུང་ན་དེ་ནི་བྱམས་པའི་སེམས་དང་ འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ཕྱིར་བྱམས་པ་དེ་ཕྱིར་ཁོང་ཁྲོ་འགལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞེ་སྡང་གི་སེམས་བྱུང་ན་ཇི་ལྟར་འགལ་བ་སྟོན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་བྱུང་ན་ འགའ་ཞིག་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ཕྱིར་ཞི་བས་དེ་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་འགལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱུང་ན་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཉིད་ སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་ཅན་འཇོག་ན་དེའི་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'因为常常作利益，如同对待独子一般'这句话，其意义是：这种慈爱就像父母二人有一个独子时，父母对他深深地慈爱和怜惜一样，菩萨对众生的慈爱和怜惜也是如此深切，要达到深入骨髓的程度。
关于'若对众生作利益，有贪亦不成过失'这句话，其意义是：在此处所说的贪欲，是指对众生怀有慈爱之心的慈悲执持，因为从这样的慈爱之心中只会生起对众生的利益和安乐，所以即使因慈爱之心而为众生做事产生过失，也不会构成过失，不会判定为堕罪。
因此，即使是出家人，因慈爱而生起的过失也不会构成堕罪。对在家菩萨来说，对子女、妻子等的慈爱性质的贪著也不会成为过失。为什么呢？因为贪爱能使众生不舍弃而聚集，而嗔恨的本质是舍弃众生。
那么，菩萨什么情况下会构成过失和堕罪呢？为此说道：'总之对一切众生，其嗔恨不相应。'其意义是：菩萨应当像对待独子一样对待一切众生，如果对众生生起哪怕一点点嗔恨心，这就与慈爱之心不相应，对菩萨来说就会构成过失和堕罪。
此外，为了用鸽子的比喻来说明菩萨的慈爱，所以说：'如鸽对自己的子女慈爱，当自己的子女藏匿时，对如此（慈爱）嗔恨相违，对于本性具有悲心的众生。'其意义是：菩萨对众生的慈爱和视如己子，就像鸽子一样。鸽子比其他鸟类更具有贪爱，深爱其子女，从产卵开始直到羽翼丰满之前，都用胸部、身体和翅膀来覆盖保护。对于具有这样心态的鸽子，如果生起哪怕一点点嗔恨或不念及的心，这都是不相应且相违的。
同样地，菩萨本性具有悲心，以慈爱为本质，视一切众生如独子一般。如果对众生生起哪怕一点点嗔恨心，这就与慈爱之心相违。
关于'因为慈爱故与嗔恨相违'这句话，其意义是：说明为什么生起嗔恨心会相违：因为菩萨本性安住于对众生慈爱的状态中，如果对众生生起嗔恨心，这是完全不相应的。
关于'因为寂静故与痛苦相违'这句话，其意义是：因为菩萨是要平息众生的贪欲、嗔恨等烦恼的，如果菩萨反而让众生安住于能产生一切痛苦的因——贪欲、嗔恨等中，这就是相违的。

།གང་ཕྱིར་དོན་བྱེད་དེ་ཕྱིར་རྒྱུ་སེམས་འགལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བདག་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་ ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་སེམས་ཅན་སླུ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའི་སེམས་ཀྱིས་བདག་གི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་དག་ལེན་པར་བྱེད་ན་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་ཕྱིར་བདེ་བྱེད་དེ་ཕྱིར་འཇིགས་བྱེད་འགལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇིགས་པ་བསལ་ནས་བདེ་བ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་ལ་དགྲ་དང་མེ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་མཐོང་ངམ་སྒྲ་ཐོས་ན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིགས་པ་ སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་ཅན་དེ་ཉིད་བརྡེག་བཙོག་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཇིགས་ཤིང་དངང་བར་བྱེད་ན་ནི་དེ་ནི་འགལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་སེམས་ཅན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་ནི་འདིར་འདོད་ཆགས་སུ་དགོངས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་པ་དང་ཕངས་པར་སེམས་པའི་བྱམས་པ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་སྐབས་འདིར་ཆགས་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་གི་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཉེས་པ་ནི་འགག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་པ་ ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ལ་སྡུག་པར་སེམས་དཔའི་འདོད་ཆགས་དེ་ནི་ལྟུང་བ་དང་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་བར་བཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། བྱམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ལས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པར་མི་ གཞག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཞི་བ་དང་། དོན་སྦྱིན་པ་དང་། བདེ་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བདེ་བར་འགྱུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་འགལ་བ་དང་། སེམས་ ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ལ་འགལ་བ་དང་།དོན་བྱེད་པ་ཡིན་པས་རྒྱུ་སེམས་འབྱུང་བ་འགལ་བ་དང་། བདེ་བ་སྐྱེད་པ་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་། སྒྲ་ཐོས་པས་ཀྱང་བདེ་བར་འགྱུར་ བ་ཡིན་ན།འཇིགས་པ་སྐྱེ་བ་འགལ་ལོ། །དེའི་རྒྱུས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སེམས་ལ་སོགས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་འཇོག་པ་དང་། རྒྱུ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན་ཁོང་ཁྲོ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ འགལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྒྲུབ་པ་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲུབ་པ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་ཡིན་པས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ན་གྲངས་ཀྱིས་དུ་ཡོད་པ་དང་། རྣམ་པ་དུ་ཡོད་པ་ལ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཁོར་བ་རབ་ཏུ་ འཇུག་པ་ནི།།ཇི་ལྟར་ནད་པ་སྨན་ལ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ནད་པ་ནད་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་ལ་འཇུག་སྟེ། སྨན་ཁ་བ་དང་དཀུ་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་སེམས་ཀྱང་ནད་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཐུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ ཤེས་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་འཇུག་པ་ན་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་མི་བཟད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བདེ་བར་ཤེས་མོད་ཀྱི་མཐར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་ལ་ནི་རབ་འཇུག་པ། །ཇི་ལྟར་སྨན་པས་ནད་པ་ལའོ།

对于'因为利益众生，所以与欺骗心相违'这句话，菩萨为了众生的利益，舍弃自己的身体和受用，利益众生。如果以欺骗众生的心为自己的利益而取用众生的受用，这就是相违的意思。
对于'因为给予安乐，所以与制造恐惧相违'这句话，菩萨为一切众生消除恐惧，安置于快乐中。对于众生遭遇敌人、火等一切恐惧时都会加以保护。即使是见到菩萨的身体或听到声音，也能消除众生的恐惧。如果对这样的众生以打骂等方式使其恐惧战栗，这就是相违的意思。
对于'对众生菩萨的慈爱，在此被视为贪著'这句话，对一切众生菩萨生起喜爱和珍惜之心的慈爱，在利益众生的这种情况下被视为是贪著的意思。
对于'他们由此所生的过失是止息的'这句话，菩萨的慈爱所生的对众生的喜爱之贪著，不会成为过失和罪过，这是其意思。
为什么不会成为过失呢？因为从慈爱所生的贪著会成为对众生有利益和安乐的因，所以不被视为过失。
对于'菩萨对众生的慈爱、息苦、给予利益、生起安乐而成为安乐'这句话，因为菩萨对众生生起慈爱，所以与嗔恨心相违；因为息灭众生的痛苦，所以与安置于痛苦因的烦恼相违；因为利益众生，所以与欺骗心相违；因为生起安乐，所以即使见到菩萨的身相或听到声音都会生起安乐，与生起恐惧相违。
对于'由此因而与痛苦之心等相违'这句话，因为嗔恨和安置于烦恼、欺骗心等会使众生生起痛苦，所以说嗔恨等心相违。
对于'修行分别的五偈颂'这句话，因为是在解释修行的场合，为了菩萨的修行，数量有多少、种类有多少，以五偈颂来说明，这是其意思。
对于'投入轮回，如同病人服药'这句话，比如病人为了治疗疾病而服药，虽然知道药是苦的、涩的、热的等，但为了治病而服用。同样，菩萨为了众生的利益而明知故入轮回时，虽然知道轮回的过患是痛苦的、难忍的等不快，但为了最终成佛而投入轮回，这是其意思。
对于'投入于众生，如同医生对病人'这句话

།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྨན་པ་སྙིང་རྗེ་ཅན་དགེ་བ་ནད་པའི་ནད་དེ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ནད་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། ནད་ཀྱི་གཞི་དང་སྦྱར་ནས་སྨན་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཀྱིས་ནད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར སོ་སོའི་སྣོད་དང་སྦྱར་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྨན་གཏོང་ཞིང་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།བདག་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་མ་སྨིན་བྲལ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་བྲན་མི་སྲུན་པ་ལ་སྨིན་ཅིང་མ་དུལ་བ་ལ་འདུལ་ཞིང་ལེགས་པར་གཅོད་པའི་ཕྱིར། རྗེ་བོ་འཇུག་སྟེ། བརྡེག་པ་དང་བཙོག་པ་ལ་སོགས་ནན་ ཐུར་གྱིས་ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གི་སེམས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་མ་དུལ་ཞིང་དམུ་རྒོད་དུ་གྱུར་ནས་སེམས་དེ་འདུལ་ཞིང་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཚར་གཅོད་ཅིང་འདུལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་ པ་ལས།རྟ་འདུལ་སྦྱོང་གི་དཔེས་གསུངས་པ་ལྟ་བའོ། །འདོད་པ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོང་པ་ནོར་ལའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་མན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་སྟོན་ཏེ། དཔེར་ན་ཚོང་པ་བུ་ཚ་གསོ་བའི་ཕྱིར་ཟོང་ཆུང་ངུ་ཞིག་གིས་ནོར་མང་པོ་རྙེད་པར་ཁེ་སྤོགས་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཟོང་གིས་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྒྲུབས་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ།།འདིས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ། །ལས་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོན་གྱིས་གོས་ལའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཚོན་གྱིས་བཙོས་པའི་གོས་ཚོན་གྱིས་ཞེན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གཟུང་བ་དང་བཀྲུ་བའི་ལས་ཀྱིས་གོས་ཀྱི་དྲི་མ་བྱང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་གསུམ་བྱང་ཞིང་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྲོག་མི་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་མི་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འདིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་མི་འཚེ་རབ་འཇུག་པའི། །ཇི་ལྟར་ཕས་ནི་བུས་བཞིན་ལའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཕ་དེ་བུ་གཞོན་ནུ་ཤེད་མ་བྱེ་བ་ཡོད་པས། བཟེག་པ་དང་བྲད་པ་ལ་སོགས་པའི སྒོ་ནས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེའི་སྙིང་རྗེའི་སེམས་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ན་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་ཤེད་མ་བྱེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་དང་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་མི་སྐྱེའི་སྙིང་རྗེ་བའི སེམས་སྐྱེ་སྟེ།འདིས་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུན་བཅད་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་ནི། །མེ་འདོད་གཙུབ་གཏན་གཙུབ་ཤིང་ལའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་མེ་འདོད་པའི་མི་མེའི་དོན་དུ་གཙུབ་གཏན་ལ་གཙུབ་ཤིང་མེ་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་ངལ་བ་མེད་པར་གཙུབས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དང་འདྲ་ བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བ་ལ་བསྒོམ་པ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ངལ་བ་མེད་པར་དགེ་བ་ལ་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། འདིས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རབ་འཇུག་པ། །ཡིད་གཅུགས་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ལའོ། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ།དེ་ལ་དཀོར་དང་བང་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་དབང་དང་སྤྱོད་དུ་བཅུག་ཀྱང་། རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་སྲིད་པ་མི་སྐྱེ་ཞིང་བདག་གིར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡིད་གཅུགས་པ་ལ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡིད་གཅུགས་རྫོགས་པ་དེ་རྒྱལ་པོའི་བང་མཛོད་དང་དཀོར་ལ་དབང་ཡོད་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་སྲེད་པ་ དང་ཆགས་པ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་དབང་ཡོད་དེ། བསམ་གཏན་ཐོབ་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་རོའི་བདེ་བ་ལ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་ཆགས་པ་མི་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于'如是说'，比如慈悲的医生为了治愈病人的疾病而为病人诊治，根据病因开药治疗。同样地，菩萨对于被贪欲等烦恼疾病所困的众生，为了平息烦恼疾病，根据各自的根器宣说正法药。
'对于自我的趣入，如同未调伏者的调伏'，比如对于不驯服的奴仆，为了调伏未调伏者并善加管教，主人会进行管教，用打骂等严厉手段来惩戒。同样地，菩萨对于自己的心被烦恼所控而未调伏且变得狂野时，为了调伏并平息此心，以如理作意来惩治调伏。对此，在《圣宝积经》中以调伏马的比喻来说明。
'对于欲望的趣入，如同商人对财物'，此下开始讲述修行六波罗蜜多。比如商人为了养活妻儿，用小本钱赚取大量财富获取利润。同样地，菩萨也以布施波罗蜜多为本钱，成就五欲功德和圆满受用后施予众生。这是讲述布施波罗蜜多。
'对于业的趣入，如同染料对衣服'，比如为了让染料渗入衣服，通过浸泡和清洗来去除衣服的污垢。同样地，菩萨为了清净身语意三业，修持不杀生、不偷盗等行为。这是讲述持戒波罗蜜多。
'对于不害众生的趣入，如同父亲对儿子'，就像父亲对年幼无知的孩子，即使受到打闹等伤害也不会生气，反而生起慈悲心。同样地，菩萨在利益众生时，即使被烦恼所控的无知众生以各种方式加害，菩萨也不会生起伤害和嗔恨之心，反而生起慈悲心。这是讲述忍辱波罗蜜多。
'对于相续不断的趣入，如同求火者对钻木'，比如想要取火的人为了取火，不知疲倦地用钻木棒在钻木板上钻直到出火为止。同样地，菩萨为了圆满修习善法，不知疲倦地持续行善。这是讲述精进波罗蜜多。
'对于增上心的趣入，如同心腹圆满者'，对于掌管库藏等权力虽然交付给他，但无论如何都不会生起执著也不会据为己有的人称为圆满心腹。就像这样的心腹虽然掌管王室库藏和财物，却丝毫不会生起贪著。同样地，菩萨虽然掌握禅定波罗蜜多，获得禅定，但对禅定的喜乐丝毫不会生起贪著，这是其含义。

།ཡང་ན་ཡིད་གཅུགས་པའི་མི་དེ་ལ། ཕྱི་ནང་གི་གཏམ་ཀུན་ ཡང་མ་ལུས་པར་སྨྲ་ཞིང་ཇི་ལྟར་གྱུར་ཀྱང་ཡིད་གཅུགས་པའི་མི་དེ་བར་མ་དོར་མི་གཏོང་བ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བསམ་གཏན་གྱི་སྤྱོད་པ་ན་ཞུགས་པ་ནམ་བསམ་གཏན་གྱིས་མཐར་མ་ཕྱིན་ཅིང་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་མི་གཏོང་ཞིང་འཇིགས་པར་མི་བྱེད་དེ། འདིས་ནི་བསམ་ གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ།།ཤེས་རབ་ལ་ནི་རབ་འཇུག་པ། །སྒྱུ་མ་བྱེད་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་མཁན་སྒྱུ་མའི་ཆོ་ག་དང་ཐབས་ཤེས་པ་དེས་གདོད་སྒྱུ་མ་བྱེད་པའི་སྒྱུ་མའི་རྟ་དང་གླང་པོ་བྱས་ནས་ཀྱང་འདི་ནི་སྒྱུ་མ་ཡིན་གྱི་རྟ་དང་གླང་པོ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ སེམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབས་ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་ལ་ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་པ་དེ། །དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་དགོངས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བསྟན་པའི་དོན་བསྡུས་ནས་བསྟན་ཏེ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཤིག་སྟོན་ཏེ། གང་ལ་སྒྲུབ་ཅིང་འཇུག་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་ཅིང་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྒྲུབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་གང་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། ནད་པ་སྨན་ལ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཁོར་བར་འཇུག་གོ། །ཇི་ལྟར་འཇུག་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་ལ་ནི་རབ་འཇུག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྒྱུ་མ་བྱེད་བཞིན་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཚུལ་ལྟར་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནད པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་བྱ་ཞེ་ན། ནད་པ་ནད་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨན་དཀུ་ཡང་འཐུང་བར་བྱེད་པ་དང་། སྨན་པ་ནད་པ་ལ་སྨན་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ལས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་དུ་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ལ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལས་སོར་སོར་བརྟགས་ནས་འཁོར་བ་ལ་གནས་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་གང་ལ་འཇུག་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཁམས་གསུམ་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་དང་སྐྱོན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནས་འཁོར་བའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པར་བྱ་ སྟེ་འཇུག་གོ།།ཡང་ན་གོང་དུ་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་དང་། གང་གིས་བསླབ་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གླེངས་པ་ལས། འཁོར་བར་འཇུག་པས་ནི་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་བསྟན། སྨན་པ་ལ་སོགས་པ་མན་ཆད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་བསྟན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་བས་སེམས་ ཅན་ནད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྨན་པའི་དཔེས་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་མི་གཏོང་བར་བསྟན་ཏོ། །རང་གི་སེམས་རབ་ཏུ་ལེགས་པར་བཅོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་སྨིན་པའི་བྲན་གྱི་དཔེས་ནི་བདག་གི་སེམས་མ་དུལ་བ་ དང་།མ་ཞི་བ་ལེགས་པར་འཆོས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཇི་ལྟར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་མན་ཆད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་རིམ་བཞིན་དུ་སྟོན་ཏེ། ཚོང་པའི་དཔེས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་ བསྟན་ཏེ།སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་བསྒྲུབས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་སེམས་ཅན་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོན་མཁན་གྱི་དཔེས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་ གྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཀྱི་གནོད་པ་བཟོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་དང་བུའི་དཔེས་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་བཟོད་དེ་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

或者对于可信赖的人，内外一切言论都无遗漏地倾诉，无论如何也不会在中途放弃可信赖的人，同样地，菩萨在修习禅定行为时，在未达到禅定究竟、未获得果位之前，也不会中途放弃或恐惧。这是宣说禅定波罗蜜多。
关于'入于般若如幻师'，譬如幻术师了知幻术仪轨和方法，创造幻化的马和象后，心想'这是幻术所化，并非真实的马和象'。同样地，菩萨修习波罗蜜多后，以般若波罗蜜多如实了知一切法如幻。这是宣说般若波罗蜜多。
关于'于何如何修行者，彼即是为菩萨意'，总结上述所说的意义，上述内容简要归纳为两个方面：于何处修行趣入，以及如何修行趣入。如是修行者即是菩萨之意。
其中，于何处趣入呢？如病人趣入医药，如是菩萨为众生利益趣入轮回。如何趣入呢？从'入于众生'开始，直至'如幻师了知'为止，即是如此趣入的含义。
关于'如何'，即是趣入病人等。如何趣入呢？如病人为了治病而饮苦药，如医生对病人施药，如净化身等诸业，应当如是趣入，此为其义。
关于'于何'，即是详细观察轮回而住于轮回。于何处趣入呢？为众生利益而趣入三界，且应详细观察了知轮回过患与过失，不为轮回过失所染而趣入。
或者，上文所说的应学何者、如何学习、由谁学习三个方面中，以趣入轮回说明应学何者，以医生等以下说明如何学习。
关于'以大悲心不舍如病人等众生'，以医生为喻说明具足大悲心不舍被烦恼病所afflicted的众生。
关于'善加调伏自心'，以未成熟仆人为喻说明调伏自己未调伏、未寂静的心。
关于'布施等波罗蜜多如其次第增长受用'，此下依次说明修习六波罗蜜多。以商人为喻说明修习布施波罗蜜多，因为以布施成就受用后施予众生。
关于'净化身等诸业'，以染匠为喻说明戒波罗蜜多。为何如此？因为能清净身语意三业。
关于'忍受心的伤害'，以父子为喻说明忍辱波罗蜜多，因为即使众生造作伤害也能忍受而不报复。

།དགེ་བ་བསྒོམ་པ་ལ་རྒྱུན་ཏུ་བརྩོན་ པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཙུབ་ཤིང་གི་དཔེས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏོ། །དགེ་བ་བསྒོམ་པ་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མི་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡིད་གཅུགས་པའི་དཔེས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏེ། བསམ་ གཏན་གྱི་དབང་ཐོབ་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་མ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་བྱ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྱུ་མའི་དཔེས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་ཏེ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱང་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་དུ་བསྒྲུབ་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་བཅད་གཅིག་བརྩམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་རྟག་པར་རྒྱ་ཆེན་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རོ།།བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རྟག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །དེ་ལ་རྟག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་གང་དགེ་བ་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པའོ། །རྒྱ་ཆེ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་གང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པའི་བརྩོན་ འགྲུས་སོ།།གཉིས་པོ་ཡོངས་སྨིན་སྦྱངས་ལ་གྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་རྟག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྒྱ་ཆེ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། སྦྱང་བར་བྱ་བ་ལ་འགྲུབ་སྟེ། གཉིས་པོ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སམ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སམ་བདག་གི་དོན་ཏམ་ གཞན་གྱི་དོན་ཏེ།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ནི་བདག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ནི་བདག་དང་གཞན་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །མི་རྟོག་དྲི་མེད་བློ་མཆོག་གིས། །འགྲུབ་དང་མཆོག་ནི་རིམ་གྱིས་དེས་ཐོབ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་ མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཇི་ལ་མི་རྟོག་ཅེ་ན། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཆོས་གསུམ་ཡོད་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་ མེད་པས་ན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བློ་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་གསུམ་ལ་མི་རྟོག་པའི་ཚུལ་དུ་བསྒྲུབས་ནས་ས་ བཅུ་རིམ་གྱིས་མནན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སྒྲུབ་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྒྲུབ་པའི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།

关于'应当经常精进修习善法'这句话，以钻木取火的比喻说明精进波罗蜜多，因为在修习善法时要不间断地发起精进。
关于'为了不执著于禅定'这句话，以驯服野兽的比喻说明禅定波罗蜜多，因为虽然获得禅定的自在力，但不执著于禅定的安乐。
关于'为了对所知无颠倒'这句话，以幻术的比喻说明般若波罗蜜多，因为如实了知一切所知如幻。
关于'三轮清净偈颂'这句话，意思是诸修行也应当以三轮清净的方式来修行，因此为了显示三轮清净而作一偈颂。
关于'如是精进常广大'这句话，'如是'指如前所说。精进有两种：恒常的精进和广大的精进。其中恒常的精进是指持续行善。广大的精进是指与大乘相应及修行波罗蜜多的精进。
关于'二者圆满清净成'这句话，如是以恒常精进和广大精进二者，成就二者的圆满和清净。二者是指福德资粮或智慧资粮，或自利或利他。以福德资粮圆满自利，以智慧资粮清净自他。
关于'无分别离垢最胜智，次第成就证得最胜'这句话，通达法无我和人无我的智慧称为无分别智慧。为何说无分别？因为不分别能修行的菩萨、所度化的众生和所修法这三者的存在。此智慧无烦恼障和所知障的垢染，故称无垢。
因此应当了知三轮清净，如是三轮清净的无分别智慧称为最胜智慧。以此智慧以无分别方式修行能修、所修和修行三者，次第超越十地后，彼菩萨获得最胜修行，即证得无上正等菩提，这是其义。
修行品释毕。

། །།གདམས་ཤིང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་གདམས་ཤིང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འདིར་བསླབ་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། བསླབ་པའི་རྣམ་པའི་ཁྱད་པར་ཡང་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དང་། བདག་ལ་ཕན་པའི་ཁྱད་པར་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཁྱད་ པར་དང་།མཐར་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ཆོས་ལ་མོས་པ་མང་བའི་སྐབས་སུ་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན། ཆོས་འཚོལ་བའི་སྐབས་སུ་སྦྱོར་བའི་ཁྱད་པར་བསྟན། སྒྲུབ་པའི་སྐབས་སུ་བདག་ལ་ཕན་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན། ཆོས་འཆད་པའི་སྐབས་སུ་གཞན་ལ་ ཕན་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ནས་ད་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ།དེའང་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་གཉིས་རྣམ་པར་དག་ཅིང་མཐར་ཐུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གདམས་པ་དང་བསྟན་པར་བརྩལ་བར་བྱ་ལ། གཞན་ཡང་གདམས་པ་དང་བསྟན་ པ་ལ་བཞག་དགོས་ཏེ།དེ་བས་ན་སྒྲུབ་པའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་གདམས་པ་དང་བསྟན་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་འབྱུང་བ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ལ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་ སྤྱད་པས་ས་དང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཆོས་སྤྱོད་རྣམ་པར་འཕེལ་བྱེད་ཅིང་། །དགེ་བའི་ཆོས་ནི་རབ་རྫོགས་པ། །ཇི་ལྟར་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མོས་པ་དང་དད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་དོན་གཅིག་སྟེ།མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་མོས་པ་དང་། དད་པ་ཤས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་བྱས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་ཏུ་དད་པ་ཤས་ཆེར་བྱས་པ་ལ་མོས་སྤྱོད་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་གོང་མ་གོང་མ་ཐོབ་པར་བྱས་པ་ནི་མོས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མོས་ པ་སྤྱོད་པའི་ས་དྲོད་ཀྱི་དུས་ན་ནི་མིང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས།རྩེ་མོའི་དུས་ན་ནི་དོན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས། བཟོད་པའི་དུས་ན་ནི་གཟུང་བ་མི་དམིགས་པར་རྟོགས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་ན་ནི་འཛིན་པ་ཡང་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལྟར་མོས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་བསོད་ནམས་ དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའང་དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆུས་གང་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་འདྲ་བར་དེའི་སེམས་ལ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཇི་ཙམ་གྱིས་ས་དང་པོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་ཤིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།སྔུན་ནས་དག་པའི་རྒྱལ་བའི་སྲས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་ཞུགས་པ་དང་། མོས་པ་འཕེལ་བ་དང་། ཆོས་རྫོགས་པ་ནི་སྡུ་ན་ནས་དག་པའི་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཞེས་བྱ་སྟེ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་དག་ ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚོགས་ནི་བསགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པས་ ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་ཤིང་སེམས་ལ་འཛིན་པས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལྟ་བ་དྲང་བ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ལྟ་བར་མ་ལྟུང་བ་ནི། ཚོགས་བསགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རབ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་ཐེག་པ་ཆེན་པའི་ཆོས་མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།སེམས་ནི་དགེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སའི་དུས་ན་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་ན། སེམས་དགེ་བ་ཞེས་བྱའོ།

关于'应当教诫开示的五十一偈颂'，如果问在修行品之后解说教诫开示品有何关联？此处是解说学处的场合。学处的差别包括发心的差别、利己的差别、利他的差别以及究竟等差别。在对法生起胜解较多的场合宣说发心的差别，在求法的场合宣说加行的差别，在修行的场合宣说利己的差别，在说法的场合宣说利他的差别。现在则宣说究竟的差别。
具足修行的菩萨为了清净并究竟见道和修道二者，自己也应当寻求教诫和开示，也应当安置他人于教诫和开示中。因此，在修行品之后解说教诫开示品是相关的。
关于'无数劫出现'，意思是在三个无数大劫中，于胜解行地一个无数劫中行持菩萨行而生起初地。
如果问如何行持菩萨行？为此说道：'增长修法行，圆满诸善法，如同大海水。'胜解与信是同义。在胜解行地中，逐渐增长胜解与信心，在世间第一法中增上信心，这称为胜解行增长。或者说，获得胜解行地的上上位称为增长胜解行。
在胜解行地暖位时了悟名如幻，顶位时了悟义如幻，忍位时了悟所取无所得，世间第一法位时了悟能取也无所得。如是胜解增长故，圆满福德智慧资粮。譬如大海充满水般，其心中也圆满增长多少能证悟初地的福德智慧资粮。
关于'昔已清净佛子'，如是入于无数劫、增长胜解、圆满诸法，简言之即是昔已清净佛子。意思是在胜解行地中三种戒律都清净。三种戒律是别解脱戒、摄善法戒和饶益有情戒。
关于'如是积聚资粮'，如上所说，由积聚福德智慧资粮，如实通达并心持大乘法，故具足大乘正见，不堕声闻等见，这称为积聚资粮。
关于'善知'，是指在胜解行地中广闻大乘法而善知。
关于'心善'，是指在胜解行地时断除障碍获得初地的障碍，故称心善。

།དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་པ་དང་། ལྟ་བ་དྲང་པོར་བྱས་པ་དང་། མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ འོག་ཏུ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་དུ་བསྒོམ་པར་བྱས་པས་ན།བསྒོམ་པ་ལ་ནི་བརྩོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཚུལ་ནི་དེ་ནས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལས་སངས་རྒྱས་ལས། །ཞི་གནས་རྣམ་པར་རྒྱས་པ་དང་། །ཡེ་ཤེས་རྒྱས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། ། དེ་ཚེ་ལུང་བསྟན་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་མོས་པ་དང་དད་པ་འཕེལ་བ་དང་། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་། སྡོམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ལྟ་བ་དྲང་བ་དང་། ཐོས་པ་མང་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་སྟེ། ལུས་དང སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ནས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བསྟན་པ་དང་གདམས་པའི་ལུང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ལུང་དེ་ཡང་ཞི་གནས་རྣམ་པར་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དང་། ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུང་ནོད་ པར་བྱེད་དེ།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ལྷག་མཐོང་ལ་བྱའོ། །ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་བསྟན་པ་དང་། གདམས་པ་ ལས་ཐོབ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་མདོའི་སྡེ་དང་ལུང་དུ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་བྱའོ། །གསུང་རབ་དེ་དག་ཀྱང་ཇི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མི་གཉིས་དོན་དག་གསལ་བྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་པས་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐོག་མར་དཀའ་ཐུབ་ཅན་གྱིས་ནི། །མདོ་མིང་ལ་སོགས་སེམས་གཞག་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཀའ་ཐུབ་ཅན ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བྱའོ།།རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་དང་པོ་ཉིད་དུ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མིང་ལ་སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་འདིའི་མིང་ས་བཅུ་པ་ཞེས་བྱ། འདི་ནི་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ། ཞེས་མདོ་སྡེ་ རྣམས་ཀྱི་མིང་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནས་ཚིག་ཏུ་སྤྲོས་པ་ལས། །རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་བརྟགས་ནས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་མིང་ལ་སེམས་བཞག་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་མདོ་སྡེ་དག་གི་ཚིག་ལ་སེམས་འཇོག་སྟེ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་ མདོ་སྡེ་གཅིག་གི་ནང་ནས་ཚིག་ཇི་ནས་ཇི་འབྱུང་བ་དང་།ཚིག་ཇི་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཡང་རིམ་གྱིས་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། དང་པོར་མིང་བརྟགས་ནས་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ཚིག་རྣམས་བརྟགས་ནས་ཚིག་ཤེས་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་རང་རིག་ཚུལ་བཞིན་ གྱིས།།དེ་ཡི་དོན་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་གིས་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་ནང་དུ་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཚིག་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པས། མདོ་སྡེ་རེ་རེའི་ཚིག་སོ་སོའི་ཚིག་རེ་རེ་ལ་དོན་ཅི་ཡོད་པ་ལ་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་ན། ཚིག་རེ་རེའི་དོན་ཡང་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེའི་དོན་དག་བཟུང་ནས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཚིག་རེ་རེའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་མདོ་སྡེའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ལ་འབེབས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如是清净修习，端正见解，多闻，断除障碍等，依下文所说方式修习，故称为'精进于修习'。下文所说方式即是'其后经等法'等。
'从法流中得佛陀，止观广大增长时，智慧增长故，彼时得授记。'此中，如前所说，在胜解行地增长信解，积累福慧资粮，清净律仪，于大乘正见，多闻，断除障碍，令身心调柔的菩萨，住于法流三昧中，从诸佛处为得初地而获得教授开示之授记。
彼授记亦为令止观广大增长而受持，'智慧'一词是指胜观。获得初地之道世间第一法三昧称为法流三昧。
'其后经等法'中，'其后'是指从如来处获得教授开示之后的意思。'经等法'中，'等'字是指经、授记等十二分教。
彼等圣教是何等性质？为此说'显明无二义'。彼等经等法远离能取所取二边，远离有无二边，如实宣说义理，故称为'显明'。
'苦行者初时，安住经名等'中，苦行者是指菩萨瑜伽师。彼瑜伽师最初即于十二分教之名安住其心。如何安住？了知诸经典之名如'十地经'、'入楞伽经'等，此为其义。
'其后从文句，次第而观察'中，如是安住于名后，其后于经典之句安住其心。从'如是我闻一时'乃至结尾，了知一经中何处出现何等文句，出现多少文句，此为其义。此亦次第了知，先观察了知名，后观察了知句。
'由此如理自觉知，观察彼之义'中，'自觉知'是指于心内如理通达之义。如是了知句后，瑜伽师于每一经典每一句中观察思维有何义理，则能如实了知每一句之义，此为其义。
'执持彼义已'中，如是通达每一句义后，其后确定经典句义唯是此义而非他义，此为其义。

།ཆོས་ རྣམས་ཡང་དག་བསྡུ་བར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་མདོ་སྡེ་དེ་དག་གི་དོན་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཆོས་ལ་སྡུད་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དག་གི་དོན་བསྡུས་ན་ཡང་མདོ་སྡེའི་ནང་དུ་འདུས་པའམ། །མདོ་སྡེ་གཅིག་ལ་མདོ་སྡེ་འདི་ཡིག་མགོ་ནས་མཇུག་ཏུ་དོན་ མདོར་བསྡུས་ནས་འདི་སྐད་འབྱུང་བར་ཟད་པའམ།མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་ན་ཡང་མདོ་སྟོན་པར་ཟད་ཅེས་སྡུད་པ་ནི་ཆོས་ལ་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ནི་དེའི་དོན་རྟོགས་བྱའི་ཕྱིར། །དེ་ནས་ཡང་དག་རེ་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་པ་དེས་སོ། ། དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ལ་བསྡུས་པའི་འོག་ཏུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་སམ། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་སམ། ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཀྱང་རུང སྟེ།འབྲས་བུ་གང་གི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་རེ་བ་དང་བཅས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན། དེ་ནས་ཡང་དག་རེ་བར་བྱ། །ཞེས་སྨོས་སོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་གསུམ་གྱིས་ནི་སེམས་དྲུག་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་དེ་བས་མདོ་ལ་སོགས་ པའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གོ།།དེ་ནས་ཚིག་ཏུ་སྤྲོས་པ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ནི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་པའོ། །དེ་ཡི་དོན་དག་བཟུང་ནས་སུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚིགས་བཅད་གསུམ་པ་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ དྲུག་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྩ་བའི་སེམས་ནི་མདོ་སྡེའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མིང་ལ་དམིགས་པ་གདམས་པ་ཐོབ་ནས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ནི་སློབ་དཔོན་ནམ་མཁན་པོའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ས་ཐོབ་པའི་གདམས་པ་དང་། བསྟན་ པ་ཐོབ་ནས་དེ་ནས་དང་པོ་ཉིད་དུ་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ལ་སེམས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་རྩ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ།།བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡང་ན་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ནམ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ལས་གདམས་པ་དང་།བསྟན་པ་མ་ཐོབ་པར་ཡང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་བློས་དང་པོ་ཉིད་དུ་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟོག་པའི་ཚེ་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ། །རྩ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་སེམས་ནི་གང་གིས་མདོ་ སྡེ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ལ་དམིགས་ནས་ཚིག་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྗེས་སུ་དཔྱད་པའི་སེམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ས་དང་པོ་ཉིད་དུ་མདོ་སྡེའི་མིང་ནི་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞེས་མདོ་སྡེའི་མིང་ལ་དམིགས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་མདོ་སྡེ་དེ་དག་སོ་ སོའི་ཚིག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དེ།མདོ་སྡེའི་ཚིག་གི་ནང་ནས་ཚིག་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་དང་ཚིག་གྲངས་ཀྱིས་དུ་ཞིག་འབྱུང་བར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་ནི་གང་གིས་དོན་དང་ཡི་གེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སེམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཡི་གེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལ་བགྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་རྣམ་པ་བཞི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་རྟོག་པ་ནི་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་བགྲང་བ་ནི་གྲངས་འཛིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་སྐྱེ མཆེད་བཅུ་དང་ཕྱོགས་གཅིག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བགྲང་བ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ལྔ་ཞེའམ། བཅུ་གཅིག་ཞེའམ། དྲུག་ཅེས་གྲངས་སེམས་ལ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་འདི་ལྟར་གཟུགས་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་དང་བཅུ། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་དང་བཅུ་གཅིག་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་མི་མང་མི་ཉུང་ངོ་ཞེས་གྲངས་འཛིན་པ་ནི་བགྲང་བ་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'应当如实摄诸法'这句话，其后对那些经典的义理归纳为一，而作法的摄集。如何摄集呢？十二分教的义理归纳后也摄入经藏中，或者对一部经典从开头到结尾归纳其义理而仅说'如是言说'，或者归纳一切经典的义理也仅是显示经义，这种摄集称为如实摄诸法。
'以此为了通达其义'这句话中，'以此'是指瑜伽行者的心意。'为了通达义理'是指为了通达经典等的义理而摄集诸法之后，为了自己获得禅定而入定，或为了获得沙门果而修行，或为了通达地和波罗蜜多而修行，不论为了何种果位而修行，都应当生起希求如何获得该果位的心，因此说'其后应当如实希求'。
'以这三偈颂显示六心'这句话中，三偈颂即：'是故于经等诸法等'是第一偈；'其后于广说文句'等是第二偈；'持取其义理'等是第三偈。这三偈颂显示了瑜伽行者的六种心。
关于'根本心是在获得经典诸法名称的教授后'这句话，何谓根本心呢？即从上师或和尚或如来等处获得证得地位的教授和教导后，首先对经典等的名称作意缘念，这称为根本心。
关于'自己如是无常与苦'等，或者即使未从和尚、上师或佛菩萨处获得教授和教导，也可以用自己的智慧最初观察诸法时，如理作意无常、苦、空、无我的道理，这称为根本心。
关于'随观心是以何缘念经典等名称后为分别文句而随行'这句话，何谓随观心呢？菩萨在初地时，缘念经典名称说'如是名'后，随后缘念那些经典的各别文句，了知经中出现何等文句及出现多少数量的文句，这称为随行心。
关于'分别心是以何分别义理和文字'这句话，何谓分别心呢？这有两种：对义理的分别和对文字的分别。其中，以数数等四种方式分别义理，称为对义理的分别。其中数数是计数，如'色是十处及一分'这句话，对数数的分别是在心中记持'五'或'十一'或'六'等数目，即如色有五根、五境共十处，以及法界中的一分无表色，共十一处而已，不多不少，如是记持数目称为对数数的分别。

།ཚོར་བ་ནི་ཚོར་བ་དྲུག་གི་ཚོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་ལ་ཡང་། མིག་གིས་ཀུན་དུ་རེག་སྟེ། ཚོར་བ་ནས་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་དུ་ རེག་སྟེ་ཚོར་བའི་བར་དུ་ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་ཁོ་ནར་ཟད་ཀྱི་མི་མང་མི་ཉུང་ངོ་ཞེས་རྟོག་པ་ཡང་བགྲང་བ་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཞལ་བ་ནི་བགྲང་བའི་ཆོས་ལ་སྐུར་པ་མི་འདེབས་ཤིང་སྒྲོ་མི་འདོགས་པར་མཚུངས་པར་རྟོག་ཅིང་འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞལ་བ་ལ་རྟོག་པ་ནི་གོང་དུ་གཟུགས་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བགྲང་བ་དང་། ཚོར་བའི་ཚོགས་དྲུག་ཏུ་བགྲང་བ་དང་། གཟུགས་ནི་བཅུར་ཟད་ཀྱི། ཚོར་བ་ལ་ཡང་ལྡར་ཟད་ཅེས་སྐུར་པ་ཡང་མི་འདེབས་སོ། གཟུགས་ལ་བཅུ་གཉིས་ཡོད་ཅིང་ཚོར་བ་ལ་ཡང་བདུན་ཡོད་ཅེས་སྒོ་ཡང་མི་འདོགས་པར་བསྐྱེད་པ་སྐུར་པ་ཡང་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་གྲངས་ཅི་ཙམ་དུ་གཞག་པ་ཁོ་ན ཡང་མཚུངས་པར་རྟོག་པ་ནི་གཞལ་བ་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དཔྱོད་པ་ལ་ནི་ཚད་མས་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་ལུང་གི་ཚད་མ་དང་གསུམ་གྱིས་ཆོས་དེ་དག་ཡིན་དུའང་མི་རུང་ཞེས་རྟོག་ཅིང་། ཅིའི་ཕྱིར་ན་གཟུགས་ལ་བཅུ་གཅིག་གཞག་ལ་བཅུ་གཉིས་ ལ་སོགས་པར་མང་དུ་ཡང་མ་བཞག་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ཉུང་ངུ་ཡང་མ་བཞག་ཅེས་རྟོག་པ་ནི་དཔྱོད་པ་དང་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟག་པ་ནི་བགྲང་བ་དང་གཞལ་བ་དང་དཔྱད་པའི་དོན་ལ་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བགྲང་བས་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་བགྲངས་པ་དང་། གཞལ་བས་སྐྱེད་སྐུར་ མ་བྱས་པ་དང་།དཔྱད་པས་རིགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལྟ་བ་ནི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡི་གེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡི་གེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྟག་སྟེ། དོན་ཡོད་པར་བརྟག་པ་དང་། དོན་མེད་པར་བརྟག་ བའོ།།ཡི་གེ་མང་པོ་ལ་དོན་དང་བཅས་པ་དང་། གཅིག་པ་དོན་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུས་བྱས་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡི་གེ་མང་པོ་ལ་ནི་དོན་ཡོད་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དོན་ཡོད་ཅེ་ན། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དང་ཀ་ལ་སོགས་ པའི་ཡི་གེ་གཅིག་པ་ནི་དོན་མེད་པར་བརྟག་སྟེ།ཡི་གེ་གཅིག་གི་དོན་གང་ཡང་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཛིན་པའི་སེམས་ནི་གང་གིས་ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་བརྟག་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཛིན་པའི་སེམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་གང་གིས་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པའི་སེམས་ ཀྱི་སྐབས་སུ་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཚིག་རེ་རེ་ནས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་འཛིན་ཏེ།ཇི་ལྟར་མཚན་མ་འཛིན་ཅེ་ན། མདོ་སྡེ་འདིའི་ཚིག་ནི་འདི་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ནི་འཛིན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་བརྟག་པའི་མཚན་མ་ འཛིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་པའི་སེམས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དོན་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ། གྲངས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་པ་དང་། ཡི་གེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་པ་ལ། དེ་དག་གི་མཚན་མ་འཛིན་ཏེ་ཇི་ལྟར་འཛིན་ཅེ་ན། འདི་དག་ནི་འདི་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ནི་འཛིན་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །བསྡུ་བའི་སེམས་ནི་གང་གིས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་དོན་རྩ་བའི་སེམས་སུ་བསྡུས་ནས་བསྡུ་བའི་ཚུལ་དུ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྡུ་བའི་སེམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་གང་གིས་གོང་དུ་རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཆོས་དོན་ལ་རྣམ་པར་བརྟག་པ་ལ་ཡང་། བགྲང་བ་དང་གཞལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཞིར་བརྟག་པ་དང་། ཡི་གེ་ལ་ཡང་དོན་ཡོད་པ་དང་། མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྟགས་པ་དེ་དག་ལ་བསྡུ་བའི ཚུལ་དུ་འཇུག་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཇི་སྙེད་དུ་མདོ་སྡེ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པ་དེ་དག་ཀྱང་། མདོ་སྡེའི་ནང་དུ་འདུས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་རྩ་བའི་སེམས་སུ་སྡུད་པའམ། མདོ་སྡེ་འདིའི་ནང་ནས་ཚིག་དང་ཡི་གེ་མང་པོ་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནང་བསྡུས་ན། འདི་ཙམ་ཞིག་སྟོན་པར་མཛད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་སེམས་སྡུད་པ་ལ་བསྡུ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ།

'所谓受即是六受聚等'这句话的含义是：关于受，从眼触所生受乃至意触所生受，受聚仅有六种，不多不少，如此思维即称为数思维。
所谓'计量即是对所数之法不增不减而平等思维执取'的含义是：计量思维即是对前面所说的十一种色法和六种受聚的数量，既不否认说色法只有十种、受只有五种，也不增加说色法有十二种、受有七种，而是不增不减地如实思维其数量，这就称为计量思维。
所谓'观察即是以量思维'的含义是：以现量、比量、教量三种量来思维这些法，为何安立色法为十一种而不多立为十二等，也不少立为十等，如此思维即称为观察思维。
所谓'伺察即是观察所数、计量、观察之义'的含义是：对所数的十二等数量，以及计量时不增不减，以及以理观察抉择的这些法的自相与共相之义进行观察，即称为伺察思维。
所谓'对文字应作二种观察'的含义是：对文字应作二种观察：一是观察有义，二是观察无义。
所谓'多字有义，单字无义'的含义是：如'有为无常'等多字是有义的观察，为何有义？因为显示无常等义故。而'嘎'等单字是无义的观察，因为单字不显示任何义故。
所谓'执持心以何如何随观'的含义是：执持心是什么呢？即菩萨智慧于随观心时，执持诸经中每一句话所说文句的相，如何执持呢？即确定此经文句唯是如此而非他义，这称为执持心。
所谓'执持观察之相'的含义是：复次于观察心时观察义理，如前所说对数等四种观察以及对文字二种观察，执持其相，如何执持呢？即确定这些唯是如此而非他义，这称为执持心。
所谓'摄心即以何如何将所观察之义摄入根本心而以摄持方式趣入'的含义是：摄心是什么呢？即菩萨智慧对前面所观察的法义之观察，包括数、计量等四种观察以及对文字有义无义二种观察，以摄持方式趣入。如何趣入呢？即所说十二分教皆摄于经藏中，或者此经中所出现的一切文句文字，归纳起来即是显示如此义理，如是摄心即称为摄心。

།རེ་བའི་སེམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེ་བའི་སེམས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཀྱང་རུང་། དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་འབྲས་བུ་གང་གི་ཕྱིར་ཞུགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་གཞན་དུ་བསྒོམ་པའམ། འབྲས་བུ་དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པ་ནི་རེ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཡོངས་སུ རྫོགས་ཤིང་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་ས་བཅུ་རིམ་གྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ན་བདག་གིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་ འཇུག་པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་གཞན་ཡང་དེ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་གང་གི་ཕྱིར་ཞུགས་ཀྱང་རུང་།དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་བསྒོམ་པ་ནི་རེ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཉིད་དམིགས་པར་སྣང་བ་སྟེ། སེམས་ ལས་གཞན་དམིགས་པ་མེད་དེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་སེམས་དྲུག་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་སེམས་དྲུག་གི་དམིགས་པའི་ཡུལ་བཤད་པ་དེ་དག་ཀྱང་། སེམས་ཉིད་དམིགས་པའི་ཡུལ་རྣམ་པ་དྲུག་སྣང་བ་ལྟ་བུར་ཟད་ཀྱི། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་སེམས་ ལས་ལོགས་ཤིག་ན་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཙམ་དུ་ཤེས་ཀྱང་རུང་མི་ཤེས་ཀྱང་རུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སེམས་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་ཡུལ་རྣམས་སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། སེམས་ཙམ་དུ་ཤེས་ཀྱང་སེམས་དྲུག་པོ་ལ་བསྒོམ་པ་ན། དྲུག་པོ་དེ་དག་སེམས་ཙམ་དུ་མི་ཤེས་ཀྱང་རུང་ཞེའམ། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སེམས་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་མེད་ཀྱི། ཐོས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འདི་ལྟར་སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་སེམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡུལ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དོན་དུ་ན་སེམས་ཉིད་སེམས་རྣམ་པ་དྲུག་གི་དམིགས་པ ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཟད་དེ།སེམས་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པས་སེམས་དྲུག་པོ་ཡང་སེམས་ཙམ་པར་རྣམ་པར་བཞག་གོ། །དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་སེམས་དྲུག་ལ་བསྒོམ་པ་བསྒོམ་པ་དེས། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་བསྒོམ་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན། ཚོལ་དང་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། །ཡིད་ཀྱི་ རྟོག་པ་རྒྱུན་དུ་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་ཀྱང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚོལ་བ་ཡིད་ཀྱིས་རྟོག་པ་རྒྱུན་དུ་བྱ་བ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིད་ཀྱིས་རྟོག་པ་རྒྱུན་དུ་ བྱའོ་ཞེས་ཚིག་དེ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་ཚོལ་བ་ཡིད་ཀྱིས་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། དེའང་མི་ལྕོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའོ། །དེ་ལ་ཚོལ་བ་ལ་རྟོག་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། གཙུག་ལག་ལས་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་ པའི་སྐབས་སུ་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན།ཚོལ་བ་ཡིད་ཀྱི་འཇོག་པའོ་ཞེས་བསྟན་པས་ན་ཚོལ་བ་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིད་ཀྱིས་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་བས་མི་རྟོག་ཅིང་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་བར་གྱི་བསམ་གཏན་དང་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་བྱའོ། ། སོ་སོར་རྟོག་པ་ལ་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། གཙུག་ལག་ལས་དཔྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་པའི་སྐབས་སུ་དཔྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡིད་ཀྱིས་འཇོག་པའོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་དཔྱོད་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་པར་མངོན་ནོ།

关于'希望之心是为了禅定'这句话，什么是希望之心呢？为了自己获得禅定而入定也好，或者为了获得其他任何果位而入定也好，为了听闻这些法而修习，或者思维如何获得这些果位而修习，这就叫做希望作意。
'为了圆满'的意思是为了圆满成就诸禅定而入定。
'为了获得沙门果'的意思是为了获得预流果等沙门果位而入定。
'为了入地'的意思是为了自己逐渐获得十地而入定。
'为了获得殊胜'的意思是为了获得五神通等功德殊胜而入定。
'为了何等入定'的意思是为了获得其他不属于上述的功德，如力、无畏等功德而入定，思维修习这些功德，这就叫做希望之心。
关于'唯心显现为所缘，除心之外无所缘'这句话，前面所说六种心的所缘境界，也只是心本身显现为六种所缘境界而已，除了心之外，并没有其他可作为心的所缘境界的对象。
关于'知是唯心与否皆可'等，对于这六种心的境界是唯心所现，无论是以思所成慧了知是唯心，还是在修习六心时不知是唯心也可以；或者没有以思所成慧了知唯心，而是以闻所成慧了知一切唯是心性，除心之外别无他物也可以。实际上就是心显现为六种心的所缘而已，因为没有离开心的他法，所以六心也安立为唯心。
如是瑜伽行者修习六心时，应当修习十一种作意。因此说'寻伺及意思，应当常作意'等。其中十一种作意是有寻有伺等，以四偈颂显示十一种作意。其中应当经常作意寻求意识思维，应当经常作意观察意识思维，如是等。
关于'寻求意识思维'，显示有寻有伺作意，这是未至定和初禅。为何寻被称为思维？因为在论典解释寻的特征时说：'什么是寻？是寻求意识安住。'所以显然寻被称为思维。
'观察意识思维'显示无寻唯伺作意，这是指中间禅和第二禅。为何观察被称为伺？因为在论典解释伺的特征时说：'什么是伺？是观察意识安住。'所以显然伺被称为观察。

།རྣམ་པར་མི་རྟོག་རོ་གཅིག་པའི། །ཡིད ལ་བྱེད་པ་བརྟག་པར་བྱའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་རོ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་བས་མི་རྟོག་མི་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། དེའང་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་སྟེ། དེའི་ཚེ་རྟོག་དཔྱོད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནང་གཅིག་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོག་དཔྱོད་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་རོ་གཅིག་པ་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཞི་གནས་ལམ་དུ་ཤེས་བྱ་སྟེ། །དེས་ན་ཆོས་དང་མིང་བསྡུས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མིང་གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་བསྡུས་པ་ལ་མིང་བསྡུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་གིས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་དང་ཚིག་མང་པོ་བསྡུས་པའོ།།དང་གི་སྒྲས་ནི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་མདོ་སྡེའི་ཚིག་སོ་སོར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཚིག་ལ་བསྙེགས་ཏེ། དོན་དུ་མདོ་སྡེའི་མིང་དང་ཚིག་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཞི་གནས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ དོན་དག་རྣམ་བརྟགས་ཕྱིར།།ལྷག་མཐོང་དུ་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ཀྱི་མིང་དང་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་བགྲང་བ་དང་གཞལ་བ་དང་དཔྱད་པ་དང་རྟོག་པ་སྟེ་ཆོས་དེ་དག་གི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྟོག་ཅིང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་ གི་ལམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ལྷག་མཐོང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་བསྡུས་པའི་ལམ་དེ་ནི། །ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞིག་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་མ་འབྲེལ་པའི་དུས་ན་ནི་སོ་སོར་དམིགས་ཏེ། ཞི་གནས་ཀྱིས་ནི་མིང་དང་ཚིག་ལ་དམིགས། ལྷག་མཐོང་གིས་ནི་དོན་ལ་ དམིགས་པར་བྱེད་དོ།།ནམ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ན་ནི་མིང་དང་དོན་ལ་སོ་སོར་མི་དམིགས་ཀྱི། དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་ཞི་གནས་ལྷག་མཐོང་མགོ་མཉམ་དུ་འབྲེལ་ཏེ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ལམ་དེ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་ངུ་འབྲེལ་བའི་ལམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཟུང་ དུ་འབྲེལ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ཞུམ་པའི་སེམས་ནི་རབ་ཏུ་གཟུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་བ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་སེམས་ཉིད་ཀྱིས་མི་གསལ་ཏེ་ཞུམ་པར་གྱུར་ན། ལྷག་མཐོང་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་གཟུང་ཞིང་གཟེངས་བསྟོད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་གཟེངས་བསྟོད་ཅེ་ན། ལྷག་ མཐོང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིད་ལ་བྱ་བས་སེམས་གཟེངས་བསྟོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །རྒོད་པ་ཡང་ནི་ཞི་བར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲན་ནས་ཕྱིའི ཡུལ་ལ་སེམས་འཕྲོས་པར་གྱུར་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྒོད་པ་ཞི་བར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱ་ཞེ་ན། འཁོར་བའི་སྐྱོན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་བསམས་ནས་སེམས་གཡེང་བ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་དུ་དམིགས་པ་དེ་ལ་ཡང་། ། མཉམ་པ་ཐོབ་ནས་བཏང་སྙོམས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པས་དེ་ལྟར་ཞུམ་པའི་སེམས་ནི་ལྷག་མཐོང་གིས་སྤངས། རྒོད་པའི་སེམས་ནི་ཞི་གནས་ཀྱིས་སྤངས་ཏེ། དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་ཞུམ་རྒོད་མེད་པར་གྱུར་ནས་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་མི་བསྐྱོད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་སྟེ། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱ་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་ཡང་ཡིད་ལ་མི་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ཡིད་ལ་བྱས་པ་ན། མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིས་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །རྟག་ཏུ་དང་ནི་གུས་པ་བྱས། །ཐམས་ཅད་དང་ཡང སྦྱར་བར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་བར་འགའ་ཡིད་ལ་བྱེད། བར་འགའ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་རྟག་ཏུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་རྟག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།

对于'无分别一味的作意应当观察'这句话，'无分别一味'是指无分别无寻思的作意，这是指第三禅和第四禅。因为那时远离寻伺的特征而内心专一修习，远离寻伺的无分别一味，对此要经常作意，这是其含义。
'止道应当了知，因此摄法与名'这句话中，名是指摄集诸法的义理和词句称为摄名，例如以'般若波罗蜜多'这个名称，摄集了般若波罗蜜多的众多义理和词句。'与'字表示以随顺心了知经典中的各个词句，实际上是缘于经典的名称和词句，应当了知这是止道，这是显示止的作意。
'为观察其义理，应知是胜观'这句话中，'其义'是指诸经典的名称和词句的义理，也就是数量、衡量、观察、思维等，对这些法的自相和共相进行思维，如实了知，应当了知这是胜观道，这显示了胜观作意。
'彼等摄集之道，应知为双运'这句话中，止观未双运时是各别所缘，止缘名句，胜观缘义理。当止观双运时，不再各别缘于名和义，而是将二者合一，止观平等双运而缘，这条道应当了知为止观双运道，这显示了双运作意。
'应当提起沉没心'这句话中，瑜伽行者在修习禅定时，如果心不明显而变得沉没，应当以胜观相作意来提起心并鼓励。如何鼓励呢？以胜观作意于如来、禅定功德以及诸法的自相共相来鼓励心，这显示了执持相作意。
'也应当止息掉举'这句话中，如果忆念过去所见所闻等而心散乱于外境，应当以止相作意来止息掉举。如何作意呢？思维轮回过患如生老等来断除心的散乱，这显示了止相作意。
'于所缘境中，获得平等后保持舍心'这句话中，瑜伽行者如是以胜观断除沉没心，以止断除掉举心，于所缘境中没有沉掉而心平等时，应当不动而安住于舍，不作意止相也不作意观相，如果作意任何一个，就会从平等心中退失，这显示了舍相作意。
'恒常且应当恭敬，一切皆当修习'这句话中，瑜伽行者不是有时作意有时不作意，而是一切时中都作意，这就是'恒常'的含义，这显示了恒常作意。

།ལེ་ལོ་དང་བཏང་སྙོམས་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་ནན་ཏན་དང་བསྒྲིམས་ཏེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ གུས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་གུས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཉིས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྦྱར་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དུས་ན་ཡང་རྟག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་ ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡིད་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གནས་པ་དགུ་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ། སེམས་གནས་པ་དགུའི་དོན་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་བསྟན་ཏོ། ། དམིགས་པ་ལ་ནི་སེམས་བཞག་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཞག་སྟེ། ཇི་ལྟར་བཞག་ཅེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དང་། སེམས་གཉིས་སུ་སྦྲེལ་བར་བྱ་སྟེ། དང་པོ་ཡུལ་དང་སེམས་གཉིས་སུ འབྲེལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ནི་སེམས་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་མི་གཡེང་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཞག་པའི་འོག་ཏུ་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་སེམས་གཡེངས་པ་བསྟན་ནས་མི་གཡེང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་ནས་ཡང་དུ་རྒྱུན་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་བཞག་པ་ སྟེ།དེས་ནི་ཡང་དག་པར་གནས་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཤེས་ནས་ཀྱང་། །མྱུར་བ་དེ་ནི་སླར་བླན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ན། སེམས་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་གཡེངས་པར་གྱུར་ན་བདག་གི་སེམས་འདི་ནི་ཡུལ་ལ་གཡེངས་པར་གྱུར་ཏོ་ ཞེས་ཤེས་པར་བྱས་ནས།དེ་མ་ཐག་ཏུ་གཡེང་བའི་སེམས་སྤངས་ནས་སླར་བློན་ཏེ། རྩེ་གཅིག་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དེ་ནི་ཀུན་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ནས་ཡང་དུ་བློ་ལྡན་གྱི། །སེམས་ནི་ནང་དུ་བླན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སེམས་གཡེངས་པ་ལས་སླར་བླན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ལྡན་ དེས།སེམས་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་མི་གཏོང་ཞིང་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སེམས་ནང་དུ་བློན་པར་བྱེད་དེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་སེམས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་སེམས་བློན་པར་བྱེད། གཏོང་བར་བྱེད་འཇོག་པར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་འཛིན་ཡོན་ཏན་མཐོང་བས་ན། །དེ་བས་སེམས་ནི་དགའ་ བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ལ་དེའི་ཚེ་ཡུལ་ལ་སེམས་འཕྲོས་པར་གྱུར་ན། ཡུལ་ལ་སེམས་དགའ་བར་འགྱུར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སེམས་མི་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དུས་ན་དེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟག་པར་བྱའོ། ། དེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་ལ་བརྟགས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་མཐོང་ན་སེམས་མི་དགའ་བ་ཞི་ཞིང་དུལ་བར་གྱུར་ནས་སེམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེས་ནི་དུལ་བར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་གཡེངས་ལ་སྐྱོན་མཐོང་བས། །མི་དགའ་བ་ནི་ཞི་བར འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་རྣལ་འབྱོར་པ་སེམས་གཡེངས་སམ་ཞུམ་པ་དང་། རྨུགས་པར་གྱུར་ན་འདི་ལྟར་བདག་གིས་སེམས་གཡེངས་པས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་ཉམས་ཤིང་སེམས་ཞུམ་པ་དང་རྨུགས་པར་གྱུར་ན། བསམ་གཏན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མི་འཐོབ་སྟེ། དེ་བས་ན་ གཡེངས་བའི་སེམས་བྱུང་ན་གཡེངས་པའི་སེམས་ལ་མི་དགའ་བར་བལྟ་ཞིང་སྐྱོན་དུ་མཐོང་སྟེ།གཡེངས་པའི་སེམས་དང་མི་དགའ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་དེ། དེས་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་པས་མི་དགའ་བའི་སེམས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་མི་དགའ་བའི་སེམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཞི་ བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆགས་པ་དང་ནི་དཀྲུགས་པའི་སེམས། །སྐྱེས་པ་དེ་ཚེ་ཞི་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རྣལ་འབྱོར་པ་འདོད་པ་ལ་སོགས་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཡུལ་ལ་སེམས་ཆགས་པ་ཞིག་སྐྱེས་སམ། འཁྲུགས་པ་སྟེ་ཞེ་སྡང་ཞིག་སྐྱེས་ན་བྱམས་པ་བསྒོམ་པའམ། མི་དགའ་བ་བསྒོམ་ པས་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།

从懈怠和舍弃中专注修持，精进和专注地修持，称为恭敬，这表明了恭敬的修持。如是，持续修持和恭敬修持这两者，也应当运用于前面所说的一切修持中。在前面所说的修持时，也应当以持续修持和恭敬修持的方式来修持，这就是其含义。
那就是十一种修持。为了使修行者进入胜解行地，应当修持九种住心。九种住心的含义用四个偈颂来说明。
'当心安住所缘时'，首先瑜伽师应当将心一境性地安住于禅定所缘境上。如何安住呢？应当将禅定所缘境和心结合起来。最初将境和心二者结合，称为'安住'。
'为使其不散乱故'，如是将心一境性安住于所缘境之后，发现心向外境散乱时为了不散乱，应当反复持续地将心安住一境，这表明了'正住'。
'了知散乱之后，迅速收摄回来'，如是当瑜伽师将心一境性安住于禅定时，如果心向外境散乱，应当了知'我的心已经散乱'，立即舍弃散乱心而收摄回来，安住于一境性中，这称为'遍住'。
'具慧者应当反复地，将心收摄于内'，如是从散乱中收摄回心的具慧菩萨，不让心向外境流散，而是反复地将心收摄于内，反复地将心收摄、放置于一境性禅定中，这称为'近住'。
'由见禅定功德故，因此心生欢喜'，当瑜伽师一境性安住于禅定时，如果心散于境上，会对境生起欢喜而不欢喜禅定。这时他应当观察禅定的功德。他观察禅定功德时就会见到禅定功德。见到禅定功德后，不欢喜心平息调伏，生起欢喜心，这表明了'调伏'。
'见散乱过患故，不欢喜得以止息'，当瑜伽师心散乱或者沉没、昏沉时，应当这样想：'由于我心散乱，一境性退失，心沉没和昏沉，将不能获得禅定和神通等果。'因此当散乱心生起时，应当视散乱心为不悦意，见其过患，为了断除散乱心和不欢喜，应当依止对治。依止对治从而断除不欢喜心。如是断除不欢喜心，这称为'寂静'。
'贪著及扰动之心，生起时应令寂静'，如果瑜伽师对欲等受用境生起贪著心，或者生起扰动即嗔恨心，应当通过修习慈心或不净观来断除。

།དེས་ནི་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་བཅས། །སེམས་ནི་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐྱོན་རྣམས་སྤངས་ན་དེའི་འོག་ཏུ་བརྩམས་པ་དང་བཅས། །སེམས་ཆགས་པ་ཞིག་སྐྱེས་ སམ།འཁྲུག་པ་སྟེ་ཞེ་སྡང་ཞིག་སྐྱེས་ན། འབད་པ་དང་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྩེ་གཅིག་པ་ལ། སེམས་རྒྱུན་དུ་འཇུག་ཅིང་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ནི་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། དཀའ་ཐུབ་ཅན་གྱིས་དེ་བསྒོམས་པས། །འདུ་མི་བྱེད་པ་འཐོབ་འགྱུར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཀའ་ ཐུབ་ཅན་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་བྱ་སྟེ།རྣལ་འབྱོར་པས་བརྩལ་འབད་དང་བཅས། །འབད་པ་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས། དེའི་འོག་ཏུ་བརྩལ་བ་དང་འབད་མི་དགོས་པར་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ཅིང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ མཉམ་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་དེ་ནི་ལུས་སེམས་ཀྱིས། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཆུང་ངུ་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གནས་པ་དགུ་འཐོབ་པའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའང་དེ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།ལུས་སེམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཆུང་ངུ་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་། སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཤས་འབྲིང་པོ་དང་ཤས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ལས་སུ་རུང་བ་ཤས་ཆུང་ངུ་འཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་ནི་དགེ་བ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ནི་ལུས་མི་ བདེ་བ་དང་ལྕི་བ་མེད་པའོ།།སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི་སེམས་གསལ་ཞིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་མྱུར་དུ་འཇུག་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཤས་ཆུང་ངུ་འཐོབ་པ་དེའི་དུས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འཐོབ་པོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་ཡང་དང་ ཡང་དུ་འཕེལ།།རིང་དུ་སོང་ཞིང་འཕེལ་བས་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཐོབ་པོ་ཞེས་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དང་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ། གོང་ནས་གོང་དུ་ཕྱི་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལ་བསྒོམ་པར་བྱས་པས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་ རུང་བ།ཤས་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཤས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ལ་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ངོ་བོའི་གནས་ཐོབ་པོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ལ་ཤས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་འོག་ཏུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་རྩ་བའི་བསམ་གཏན་བཞི་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ངོ་བོའི་གནས་ཐོབ་ པ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་ཤེས་ཕྱིར་ནི་དེ་སྦྱངས་ན། །ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་ཐོབ་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བས་ན་རྩ་བའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས། མངོན་པར་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྩ་བའི་བསམ་གཏན་བཞི་སྦྱངས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྦྱངས་ཤེ་ན། སྲིད་པའི་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ལྟ་ བའི་ཤས་ཆེ་བ་དང་།ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཤས་ཆེ་བ་མེད་པར་བྱ་སྟེ། སྦྱངས་ན་ལུས་ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་འཐོབ་སྟེ། བསམ་གཏན་ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་ཐོབ་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་ཐོབ་པ་ནི་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་སུ་བསམ་གཏན་བཞི་ལ་ལུགས་བཞིན་དུ་འཇུག་པ།ལུགས་ལས་བཟློག་སྟེ་འཇུག་པ་དང་། ཐོད་རྒལ་དུ་འཇུག་པའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ལས་སུ་རང་བའི་མཆོག་ཐོབ་པ་ནི། འཕྲུལ་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་བྱ་བ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པའོ། ། བསམ་གཏན་མངོན་ཤེས་རྫོགས་པས་ན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་མཉན་པ་དང་། །དཔག་ཏུ་མེད་པར་མཆོད་པའི་ཕྱིར། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་སུ་དེ་འགྲོའོ།

这是教导寂静。因此具有造作，心相续而入。对此，如前所说，瑜伽师若断除禅定过失，其后具有勤作，心生贪著或烦恼即嗔恨时，以具有精进相而专注禅定，心相续而入并安住。这是教导专一。
苦行者修习彼故，将获无造作。此中苦行者即指瑜伽师，瑜伽师以精进勤作，熟习具有精进的禅定后，其后无需精进勤作而无造作，自然安住的禅定将获得，这称为等持。
然后彼以身心，获得小轻安。此中'然后'的意思是获得九住心之后。'彼'的意思是指瑜伽师菩萨。'获得身心小轻安'的意思是获得身堪能性和心堪能性，不是获得中等和大的堪能性，而是获得小的堪能性。身堪能性是指修习善法和禅定时身体无不适和沉重感。心堪能性是指心清明且迅速入定。
'应知作意'的意思是，在获得身心小轻安时，应知瑜伽师获得作意。
彼复次增长，久远增长故。如是瑜伽师以作意获得后，彼作意及身心堪能性，为使其渐次增上而修习彼故，将获得身心大堪能性，获得大堪能性称为久远。
彼获得自性住。此中，获得身心大堪能性后，将获得色界根本四禅，因此称为获得自性住。
为神通而修彼，获得最胜堪能性。此中，因此获得根本禅定的瑜伽师，为获得神通果，修习根本四禅。如何修习呢？令无有大的有贪、大的见、大的疑惑而修习，则获得最胜身堪能性，即获得最胜禅定堪能性和最胜神通堪能性。
其中最胜禅定堪能性是指在色界中次第入四禅、逆次第入、超越入。最胜神通堪能性是指神眼等神通作业无碍而入。
由圆满禅定神通，为从诸佛闻法，及为无量供养，彼往诸世界。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་མཆོག་ཐོབ་སྟེ། བསམ་གཏན་རྫོགས་པ་དང་། མངོན་པར ཤེས་པ་མཆོག་ཐོབ་སྟེ།མངོན་པར་ཤེས་པའི་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྫུ་འཕྲུལ་ཅན་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་འགྲོ་ཞེ་ན། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་བཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་སྒོ་ནས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ལ་བསོད་སྙོམས་དང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཟང་ཟིང་གིས་མཆོད་པར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ། །བསྐལ་ པ་གྲངས་མེད་དེ་སྙེད་ན།།ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་ཐོབ་ན། །དེ་ལས་བསྙེན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྙེན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ལ་བཀུར་སྟི་དང་མཆོད་པ་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམ་ པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ལྟ་བུའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་མཉམ་པ་དང་། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་འབུལ་བའི་སྒོ་ནས་བསྙེན་བཀུར་བྱས་ནས་ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་ཐོབ་པར་ འགྱུར་ཏེ།དེའང་གང་ཞེ་ན། ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པར་ནུས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་བསྐྱེད་ནུས་པའི་བསམ་གཏན་ལས་སུ་རུང་བའི་མཆོག་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ བགྲང་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདིའི་སྐབས་སུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་འབྱུང་བ་ཞེས་འབྱུང་བ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ལ་ནི་མི་བྱའི། །བགྲང་བ་ལས་འདས་པའི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ལ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནས་དེ་དག་སྔོན་རོལ་དུ། །ཡོན་ཏན་ལྔ་ནི་ འཐོབ་འགྱུར་ཏེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཐོབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྫོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐོབ་པའི་འོག་ཏུ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ས་དང་པོ་ མ་ཐོབ་པའི་སྔ་རོལ་དུ།ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་སྣོད་འགྱུར་ཞིང་། །དེ་ནས་བླ་ན་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པ་སྟེ། ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ རྫོགས་པ་དང་།དག་པར་འགྱུར་བའི་སྣོད་དང་། གཞི་བླ་ན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་སྨོས་པས་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་ཞུགས་པས་ན་སྣོད་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གང་ཕྱིར་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན། །སྐད་ཅིག་རེ་རེར་ཀུན་སྤྱོད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟོན་ཏོ། །ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྒྲས་ནི་ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་། སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་གཉིས་ལ་བྱ་སྟེ། ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ནི་ལུས་ལྕི་བ་དང་། མི་བདེ་བའོ། ། སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ནི་སེམས་མི་བདེ་ཞིང་དགེ་བ་ལ་མི་འཇོག་པའོ། །དཔེར་ན་ཁྲུས་མཁན་གྱིས་ཁྲུས་རྩི་དང་ཆོས་གོས་དང་རས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འདག་ཅིང་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་ཞི་གནས་ཆུ་དང་འདྲ་བས་ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ ལ་འདག་ཅིང་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།།འདི་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གཅིག་གོ།

对于'如是说'，获得最胜禅定，禅定圆满，获得最胜神通，具足神通的菩萨具有神通，以神通前往世界界，为何前往呢？为了从十方世界所住的如来处听闻正法，圆满智慧资粮，并以饮食、法衣等资具供养彼等如来，以此积累福德资粮，故前往一切世界界。
对于'于无量佛前，经无数劫时，获得最胜堪能，以亲近心故'，'于彼'即是于彼等如来之意。'以亲近心'即是以恭敬供养诸佛之心。以如是心于十方无量诸佛，在一无数劫中听闻正法，供养钵盂、法衣等，以此亲近承事而获得最胜堪能。
此复何者？即能以神通于十方一切处供养如来，能生起无碍神通力的禅定最胜堪能之意。'无数劫'即无量数之意。此处所说无数劫，不是指三无数劫，而是指超越计数的一无数劫之意。
对于'其后彼等先，当获五功德'，即获得身心堪能，获得圆满禅定神通，获得无量供养如来之后，如是具足的菩萨以清净意乐，在未得初地之前，将获得五种功德相之意。
对于'成清净法器，尔后成无上'，获得五种功德后，清净即欢喜地，圆满法身，成为清净法器及无上基础。说'无上'是表明不是以声闻、缘觉乘道而入，而是为获得初地以大乘道而入，故称无上法器。
对于'由身恶习气，刹那刹那行'，此说五种功德。'身恶习气'之语指身不堪能及心不堪能二者。身不堪能即身体沉重及不适。心不堪能即心不安且不住善法。譬如浣衣者于刹那刹那中洗涤浣衣粉、法衣及布等垢，如是彼等亦以止观水洗涤身不堪能于刹那刹那中。此为第一功德。

།ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་དུ་ཡང་། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་གང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་སྒྲས་ནི་ལས་སུ་རུང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དོན་དུ་ན་ལུས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱ་ཞིང་ལུས་ཀྱི་བདེ་བས་ཀྱང་ལུས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་ཅིང་ དང་བར་འགྱུར་བ་དང་།སེམས་ལས་སུ་རུང་ཞིང་སེམས་བདེ་བས་ཀྱང་སེམས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གཉིས་སོ་སོར་ཕྱེ་སྟེ། ཡོན་ཏན་གསུམ་དུ་བཞག་གོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྦྱང་བ་དང་། ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་། སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་གསུམ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །ཐམས་ཅད་ཆོས་དག་ཤེས་པ་ནི། །ཡོངས་སུ་མ་ཆད་སྣང་བར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་བྱའོ། །དེས་ཁ་ཅིག་ཤེས། ཁ་ཅིག་མི་ཤེས་པ་དང་། བར་འགའ་ཤེས པར་འགའ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་གྱུར་པ་དང་། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་པའི་སྣང་བ་འབྱུང་སྟེ། འདི་ནི་ཡོན་ ཏན་རྣམ་པ་བཞི་པའོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་མ་ཡང་། །མ་བརྟགས་པར་ནི་རབ་ཏུ་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་དག་པའི་སྒྲས་ནི་ས་དང་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་དང་། རྟགས་དག་ཀྱང་མ་བརྟགས་མ་བསམས་པར་རྨི་ལམ་དུ་ལུས་ལས་སྲིན་བུ་འཛག་ པ་དང་།མི་གཙང་བས་ལུས་བསྐུས་པ་ལས་ཁྲུས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་དག་རྨི་ལམ་དུ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པའོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་མ་མ་བརྟགས་པར་མཐོང་བ་གཉིས་ནི་ ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སོ།།རྟག་ཏུ་བློ་ལྡན་བྱེད་པ་ནི། །རབ་ཏུ་རྫོགས་དང་རྣམ་དག་པའི། །མདོར་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡི་སྟེ། །རྒྱུ་ནི་དེ་བཞིན་ཡོངས་སུ་འཛིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་དང་ལྡན་པས་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། གང་ཞེ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པའི་སྐུ་རྒྱུ་དང་།རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་སྟེ། རྒྱུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲངས་མེད་པ་ལས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའམ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་དག་པའི་སྣོད་བླ་ན་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉི་གའི་ཕྱོགས་སོ།།ས་བཅུའི་དུས་ན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ས་བཅུ་པར་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དར་ལ་ཙམ་གྱིས་ཆོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་ སྤངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་བར་དུ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དང་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གདམས་པ་བསྟན་པའི་མགོ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཡོན་ཏན་ལྔ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བར་དུ་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་དང་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་ཐོབ་པའི་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དེ་ནས་དེ་ལྟར་གྱུར་པ་ཡིས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་གཞག་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ད་འདི་མན་ཆད་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱོགས་བཞི་ལ་འཇུག་པ་སྟོན་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་འདྲ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་དང་མངོན་པར་ ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱང་བར་བྱས་པ་དང་།ཡོན་ཏན་ལྔ་ཐོབ་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞག་པ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

对于'身体和心都将充满轻安'这句话，'轻安'一词指适业性。实际含义是使身体具有适业性，身体的安乐遍及全身并变得清净，心具有适业性，心的安乐也遍及全心。
将身轻安和心轻安分为两类，建立为三种功德。其中身体习气的净除、身体适业性和心的适业性这三者属于止的方面。
关于'了知一切法，显现无间断'，'法'字指经典等十二分教法。不是说有些知道有些不知道，或者有时知道有时不知道，而是在任何时候都能完全了知，这就叫做无间断显现。这样身心获得适业性，对十二分教法等一切法都以无间断的方式了知显现，这是第四种功德。
关于'清净之相亦不观察而能明见'，'清净'指初地。不需观察思维就能在梦中见到获得初地的征相和标志，如梦中见到身体流出虫子，或用不净物涂身后沐浴等离开身体过患的情形，这是第五种功德。
如是获得对一切法无间断显现，以及不经观察而见清净相这两者属于观的方面。
关于'智者恒常所作为，圆满清净法身之，总之即是其因缘，如是摄持亦复然'，其后具慧的菩萨摄持诸相。摄持什么呢？即是法身圆满身的因和清净的因。因即是从无数如来处积累福德智慧资粮，或安住于止观方面，因此成为无上清净之器。这属于止观双运方面。
十地时称为法身圆满，因为菩萨的法身在第十地圆满。佛地时称为法身清净，因为获得了断除如薄纱般微细障碍的法身。
关于'其间获得世间法和功德'，从开始宣说教诫直至获得五种功德期间，是获得入于胜解行地凡夫的法和所说功德的意思。
关于'其后如是已成就，菩萨入于等持时'等，从此以下是说明进入四种决择分。'其后'是指此后的意思。'如是已成就'是指修习禅定、神通等并获得五种功德，成为无上法器等具足功德的菩萨入于三摩地一心安住时作如是思维。

།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་མ་གཏོགས་ པར།།ཐམས་ཅད་དོན་ནི་མི་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་བརྟགས་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁོ་ན་ལས་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་སེམས་ལ་སོགས་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་མ་ མཐོང་ཞིང་དོན་མེད་དོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ་འདི་ནི་ཆོས་ལ་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་དྲོད་ཀྱི་དུས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར། །བརྟན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་དྲོད་ཀྱི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྟན་ པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱུན་དུ་རྩོམ་ཞེས་བརྩོན་འགྲུས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ།འདི་ནི་སྣང་བ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྱི་བོའི་དུས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འཕེལ་ན་ནི། །སེམས་ཙམ་ལ་ནི་གནས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ནས་ཆོས་ཀྱི་ སྣང་བ་ཤས་ཆེར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ན།དེའི་ཡུལ་དུ་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བ་ཀུན་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་དོན་དག་སྣང་བ་ནི། །སེམས་ལ་རབ་ཏུ་སྣང་བ་སྟེ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཕྱིའི་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་ཞིང་དམིགས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཉིད་དེ་ལྟར་སྣང་བར་ཟད་དོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཕྱིའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མི་སྣང་བ་ལ་གནས་ཏེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་བཟུང་བའི་གཡེང བ་ནི།།དེ་ཡི་དུས་ན་སྤོང་བར་འགྱུར། །དེ་ནས་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི། །འཛིན་པ་གཡེང་བ་གཅིག་པུའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་དག་གི་སྒྲས་ནི་ཕྱིའི་ཡུལ་དངོས་པོར་སྣང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། ཕྱིའི་དངོས་པོར་སྣང་བ་རྣམས་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་ཅིང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་སེམས་ལ་སྣང་བ་ནི་གཟུང་བའི་ གཡེང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གང་གི་ཚེ་དེ་ལ་གནས་ནས་ཡུལ་ལྟ་བུར་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ། མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་དེའི་དུས་ན་གཟུང་བའི་གཡེང་བ་ནི་སྤངས་ནས་གཟུང་བའི་གཡེང་བ་སྤངས་པའི་འོག་ཏུ་ཕྱིན་ན་ཅི་ཞིག་ལུས་ཤེ་ན། འཛིན་པའི་གཡེང་བ་ཕྱིན་ལུས་ཏེ། སེམས་ལ་ ཡོད་པར་འཛིན་པའི་གཡེང་བ་མ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེས་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འཕེལ་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། འཛིན་པའི་གཡེང་བ་གཅིག་པུ་འོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་བཟོད་པའི་དུས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཚེ་དེ་མ་ ཐག་པ་ཡི།།ཏིང་འཛིན་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུང་བའི་གཡེང་བ་སྤངས་ན་འཛིན་པའི་གཡེང་བ་མ་སྤངས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་དེའི་འོག་ཏུ་གཟུང་བ་མེད་ན་དེ་འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱང་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་འཛིན་པའི་གཡེང་བ་མྱུར་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་སྤངས་པའི་དེ་ མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མྱུར་དུ་ཐོབ་པར་བྱེད་དེ།འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་དུས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱོགས། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལས་སུ་རུང་བ་ཐོབ་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ལྔ་ཐོབ་པའི་འོག་ཏུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཕྱོགས་བཞི་ལ་ འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་དུས་ན་བསམ་གཏན་པ་རྣལ་འབྱོར་པས་བསམ་གཏན་དང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ལྔ་ཐོབ་པར་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འོག་ནས་འབྱུང་ བ་ལྟ་བུའི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'除了意识分别外，一切义皆不可见'这句话，他这样思维：所有这些色等诸法，仅仅是从意识分别中显现而已，除了意识分别之外，离开心等别无所见，也无实义。如是通达，这就是获得法明，这是暖位时。
关于'为增长法明，精进坚固修'这句话，如是在暖位时获得法明后，为了使其逐渐增长广大，坚固的菩萨持续精进，即逐渐增长精进。这就是称为明增，是顶位时。
关于'若法明增长，则住唯心中'这句话，如是发起精进后法明大为增长时，其境界中远离外境等一切显现，安住于唯心，此为其义。
若问如何安住唯心？为此说'一切义显现，皆现于心中'等。如是通达所有显现为外境实物并作为所缘的这一切，都只是心的显现而已。通达此理后，安住于无任何外境显现中，因此称为住唯心。
关于'彼等所取散，尔时当永断，此后唯余留，能取之散乱'这句话，'彼等'指显现为外境实物者。执著外境实物为实有，心中显现外境实物即是所取散乱。当安住其中并断除一切如境显现于心时，即断除所取散乱。断除所取散乱之后还剩什么呢？仍余能取散乱，即未断除执心为实有的散乱，此为其义。
这是说明真实一分三摩地。从'若法明增长'开始直到'能取散乱唯一余'为止，说明忍位。
关于'尔时无间得，速证三摩地'这句话，断除所取散乱后，未断能取散乱的瑜伽师，此后了知若无所取则能取心亦何有，而速断能取散乱。断除此后即速获无间三摩地，这是世第一法位时。
关于'其后决择分'这句话，获得禅定与神通自在，获得五功德之后，趣入四决择分，此为其义。
关于'当如是时'这句话，当禅修者瑜伽师修习禅定与神通等，获得五功德时，即具足如是功德时，将如下文所说般通达其义，此为其义。

།བདག་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་མཐོང་བ་དེ་ནི་དྲོད་ལ་བབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཚོར་བའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་མྱོང་བའི་བདག་ ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་དང་། བལྟར་སྣང་བ་དང་། བལྟར་མི་སྣང་བ་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་།སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་དེའི་དུས་ན་དྲོད་ཀྱི་གནས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དྲོད་ཅེས་ཀྱང་བྱ། ཆོས་ལ་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཆོས་ལ་རྟོག་པ་བཟོད་ པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དྲོད་དང་ཆོས་ལ་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་ཆོས་ལ་རྟོག་པ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྣང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆུ་ལན་ཚྭ་ཅན་གྱི་སྣང་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་རྟོག་པ་བཟོད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཆོས་ལ་སྣང་ བ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་ཆོས་ལ་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པ་ནི་གང་བ་ཚྭའི་འབབ་ཆུ་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མདོ་ལས།ཆུ་བོ་ལན་ཚྭ་ཅན་གྱི་དཔེས་བསྟན་ནས་ཆོས་ལ་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལ་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཚིག་བླ་དགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བ་ཚའི་ཆུ་བོ་ནི་ ཁམས་གསུམ་དུ་རྒྱུན་དུ་འཁོར་བ་ལ་བྱའོ།།བ་ཚྭའི་ཆུ་བོའི་ཐ་མ་བ་ཚྭའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཉི་མའི་ཟེར་བབ་ན་དཀར་བ་དང་སྐྱ་བར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ། གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལས་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི། སེམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེའི་ཚེ་ཉི་མ་དང་ཟླ་ བའི་འོད་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཞེས་ནི་མི་བྱའོ།།ཆོས་ལ་སྣང་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་ཉིད་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྟོག་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་དོན་གྱི་དངོས་པོ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་ཤེས་ ཆེར་སྤེལ་ཞིང་སྣང་བ་ཆེར་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་གནས་མི་འདུག་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ནི་རྩེ་མོའི་དུས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་འཕེལ་ནས་འདི་དག་ཀུན་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལྟར་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོགས་ པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཐོབ་ནས་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཤས་ཆེར་འཕེལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ལས་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོག་པའི་སྣང་བ་ཤས་ཆེར་འཕེལ་བའི་འོག་ཏུ་ཕྱིའི་གཟུང་བ་སྣང་བའི་གཟུང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ནས་སེམས་ཙམ་དུ་རྟོག་ཤིང་སེམས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཚེ་ བཟུང་བའི་གཡེང་བ་སྤངས་ནས་འཛིན་པའི་གཡེང་བ་ཙམ་ལ་གནས་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཚེ་མྱུར་དུ་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རེག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་ལྟར་སེམས་ཙམ་ལ་གནས་ཏེ་གཟུང་བའི་གཡེང་བ་སྤངས་ནས་འཛིན་པའི་ གཡེང་བ་ཙམ་ལ་གནས་པ་དེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་རྟོག་སྟེ།དེ་ལྟར་གཟུང་བ་མེད་ན་འཛིན་པ་ཡང་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་འཛིན་པའི་གཡེང་བ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཡང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྤངས་ནས། དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རིག་པར་བྱེད་དེ། །དེ་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་གི་ དུས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་མ་ཐག་པ་ཞེས་བརྗོད་ཅེ་ན། གང་ཕྱིར་འཛིན་པའི་གཡེང་བ་ནི། །དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྤོང་བས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་ལ་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པས་གཟུང་བའི་གཡེང་བ་སྤངས་པ་དང་། དེ་མ་ ཐག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཡེང་བ་ཡང་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་མ་ཐག་པའི་ས་དང་པོར་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན།དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དྲོད་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཕྱིར་དེ་དག་རིམ་བཞིན་ནོ།

关于'自相和共相二者仅是意识分别这一见解即是到达暖位'这句话，诸法的自相是指色法的自相具有获得性，受的自相具有感受性等，乃至有漏和无漏、有为和无为、可见和不可见、有碍和无碍等。共相是指无常、苦、空、无我。见到这一切仅是意识分别而已，除意识分别外别无所有，此时即称为获得暖位。也称为暖，也称为获得法光明，也称为法思惟忍，这是其含义。
对于暖位和获得法光明为何称为法思惟忍呢？为此说'依光明而言是咸水的光明，这是法思惟忍的异名'。获得法光明即是获得法思惟忍，这在《咸水河经》中以咸水河为喻说明，获得法光明即是获得法思惟忍的异名。其中咸水河喻指在三界中轮回。如同咸水河最后处的盐池被阳光照射时显现白色和灰色一样，当了知一切法仅是心的显现，除心之外别无所有时，不称为如日月光明，而称为获得法光明，这是其含义。
'为增长彼法光明故'是指，菩萨了知除自己的分别外无有其他事物的实体，为了使所获得的法光明更加增长广大，丝毫不停息安住而精进修持。这是顶位时。
'法光明增长后思惟这一切唯是心'等，如是获得了了悟唯心的法光明后，为增长彼光明而精进，由此唯心的光明更加增长。之后远离一切外在所取相的显现，安住于唯心的思惟。当舍弃所取的散乱而安住于仅有能取的散乱时，即称为获得忍位时。
'尔时速得无间三摩地'等，如是安住于唯心，舍弃所取的散乱而仅安住于能取的散乱时，又作是思惟：如是无所取则能取也不应理。因此立即舍弃对能取散乱的执著，即刻趣入无间三摩地。这是世第一法位时。
为何称为'无间'呢？'由能取散乱即刻舍故'是说，为何称世第一法为无间三摩地呢？因为瑜伽行者舍弃所取散乱后即刻也舍弃能取散乱，并即刻趣入初地，故称为无间三摩地，这是其含义。
'暖等'是指，因为彼等是次第的缘故。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲོད་ལ་སོགས་པ་ངེས་པར་འབྱེད་ པའི་ཕྱོགས་བཞིའི་རིམ་པ་ཡང་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།དང་པོ་དྲོད་དོ། །དེ་ནས་སྤྱི་བོའོ། །དེ་ནས་བཟོད་པའོ། །དེ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་སྟེ། རིམ་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་མན་ཆད་མཐོང་བའི་ལམ་སྟོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། འཛིན་པ་གཉིས་ལས་རྣམ་ གྲོལ་བའི།།འཇིག་རྟེན་འདས་པ་བླ་ན་མེད། །དྲི་མ་བྲལ་བ་རྣམ་མི་རྟོག་།ཡེ་ཤེས་དེ་ནས་དེ་ཐོབ་པོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། འཛིན་པ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་བླ་ན་མེད་པ་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་གཟུང་པ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་སྤངས་པས་ན་འཛིན་པ་གཉིས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་མེད་ཅིང འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡེ་ཤེས་དེ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལས་གཞན་མེད་དེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལས་འཕགས་པས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་ ན་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།གཟུང་བར་རྟོག་པ་དང་འཛིན་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དྲི་མ་མེད་པས་དྲི་མ་དང་བྲལ་བས་གསུངས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མདོ་ལས་ཀྱང་། རྡུལ་མེད་ཅིང་ རྡུལ་དང་བྲལ་བས་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྣམ་པར་དག་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྡུལ་སྤངས་པས་ན་རྡུལ་མེད་པའོ། །མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་སྤངས་པས་ན་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་བཟོད་པའི་དུས་ན་རྡུལ་མེད་པ། ཞེས་བྱ་སྟེ། བཟོད་ པས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དུས་ན་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་དེ་ཡི་གནས་འཕོས་ལ། །ས་ཡི་དང་པོ་ཡིན་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པས་ན། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་གཟུང་བ་དང་།འཛིན་པ་སྤངས་ཤིང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཀུན་གཞི་གནས་འཕོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་གཞི་གནས་འཕོས་པ་ཉིད་ལས་ས་དང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དེ་ཉིད་ལ་བྱ་བར་འདོད་དོ། །ཀུན་གཞི་གནས་ འཕོས་པ་དེ་དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་གིས་འཐོབ་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བསྐལ་པ་དཔག་མེད་པས། །ཤིན་དུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཀུན་གཞི་གནས་འཕོས་པ། ས་དང་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་ལས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ གི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱད་སྤྱད་པས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་མཉམ་པ་ཉིད། །དེ་ཚེ་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡངས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་ཐ་དད་པ་མེད་ཅིང་རོ་གཅིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེའི་ཚེ་རྟོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་པས་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་ ཡང་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于这段文，应当如此理解四种决定分位的次第：首先是暖位，其次是顶位，然后是忍位，最后是世第一法位，应当如此了知其次第之义。以下开始阐述见道。因此说道：
'远离二取得解脱，无上出世间，离垢无分别，此后获得彼智慧。'
此中'此后'是指在加行道世第一法位之后，菩萨获得智慧，应当如此理解。若问此智慧是何等性质？即是已远离二取而解脱，超越世间无有上者，远离垢染无分别之智慧，此为其义。
其中因已断除所取能取二者，故说远离二取得解脱。此智慧世间人所无有，非世间人行境，故称出世间。此智慧无有超胜于此者，超越声闻缘觉之智慧，故称无上。因远离见所断烦恼，故称离垢。因远离所取分别、能取分别，故称无分别。
因此，由于无垢而说远离垢染。如是依见道智慧，经中亦说：'无尘离尘法眼清净。'因断除所取能取之尘，故称无尘。因断除见所断烦恼垢染，故称离尘。
或者，在忍位时称无尘，因为以忍断除一切烦恼。在智慧位时称无垢，因为生起解脱自性故。
'彼即彼之转依，许为第一地。'此中，获得初地后生起见道，故彼菩萨断除所取能取，断除见所断烦恼，此即是彼菩萨阿赖耶识之转依，即此转依即许为初地。
若问此转依何时获得？因此说：'彼以无量劫，极为清净故。'此中'彼'指转依，初地之相，于三无数劫中之一无数劫中修行菩萨行，获得极为清净相之初欢喜地，此为其义。
'尔时亦通达，法界平等性。'此中，复次获得初地之菩萨，通达凡夫之真如法界与圣者之真如法界无有差别、一味一体之真如，此为其义。由通达法界平等性，亦通达五种平等性，此为其义。

།དེ་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། །བདག་དང་མཚུངས་པའི་སེམས་ཐོབ་པོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོའི་ཚེ་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་ཐོབ་པས་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་བདག་ཏུ་མཚུངས་པའི་སེམས་ཀྱང་ཐོབ་སྟེ། བདག་གང་ཡིན་ པ་སེམས་ཅན་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པའི་སེམས་ཐོབ་པོ།།མཉམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བདག་ཆེད་དང་ནི་སྡུག་བསྔལ་དོན། །བྱ་བ་དང་ནི་རེ་བ་མེད། །སེམས་ཅན་ལ་སྟེ་དེ་ལྟར་རྒྱལ་བའི་སྲས། །གཞན་དག་དང་ནི་སེམས་ མཉམ་པའོ།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། མཉམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི། བདག་མེད་པ་མཉམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཉམ་པ་དང་། དོན་བྱ་བ་མཉམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ལན་རེ་བ་མེད་པ་མཉམ་པ་དང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་གཞན་དང་སེམས་མཉམ་པའོ། །བདག་མེད་པའི་ཆོས་མཚུངས་པ་རྟོགས་པས་ན་ བདག་དང་སེམས་ཅན་མཉམ་པའི་སེམས་རྟག་ཏུ་ཐོབ་པ་ནི་མཉམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ཆོས་མཚུངས་པར་རྟོགས་ཏེ། ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ རྟོགས་ནས།མཉམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཐོབ་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །མཉམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཐོབ་པ་རྟོགས་པ་དང་། དེའི་ཚེ་བདག་དང་སེམས་ཅན་དུ་སེམས་མཉམ་པ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་དང་ཕ་རོལ་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བདག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་བདག་མེད་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལ་ཡང་བདག་མེད་དེ། བདག་མེད་པར་ཁྱད་པར་མེད་པས་ན་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདྲའོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ནི་བདག་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར རྟོགས་པའི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་མིག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལྟར་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ཁྱད་པར་ མེད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བདག་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ བ་དང་།སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བཞི་ལྟར་རྟོགས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པ་ཡིན་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ལྟར་རྟོགས་པས་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་གང་མི་རྟག་པ་དེ་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་བའི་ནང་དུ་ མི་རྟག་པའི་རྣམ་པ་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་བལྟའོ།།གང་བདག་མེད་པ་དེ་སྟོང་པ་ཡིན་པས་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པའི་ནང་དུ་སྟོང་པའི་རྣམ་པ་ཡང་བསྡུས་པར་བལྟ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བདེན་པའི་རྣམ་པ་བཞི་ཆར་རྟོགས་པར་ཞར་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །བདག་དང་ཕ་རོལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཉམ་པར་ འདོད་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་མཉམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པར་འདོད་ཅིང་། བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་ བདེན་པ་ཡང་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་འདོད་དེ།དེ་བས་ན་བྱེད་པ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།

'当时对一切众生，获得与我相同的心'这句话是说，在初地时获得五种平等性，所以也获得与一切众生和自己相同的心，即了悟'我是什么众生也是什么，众生是什么我也是什么'的心。
什么是五种平等性？为此说道：'无我义及苦义，作为及无所求，于众生如是佛子，与他人心平等。'五种平等性是：无我平等性、苦平等性、作为平等性、对众生无所求平等性、与其他佛子心平等性。
由于了悟无我法相同，所以恒时获得我与众生平等的心，这就是五种平等性。所谓'无我'是指人和法的无自性，即法界，由于一切法都是法界的自性，所以了悟法相同。在初地证悟法界后，了悟获得五种平等性。
意思是了悟获得五种平等性时，也获得了自己与众生心平等。对于'我与他人无我'和'自他相续无我'，就像自己的取蕴无我一样，众生的取蕴也无我，由于在无我上没有差别，所以了悟在无我的特征上相同，这叫做了悟无我平等性。
由于了悟苦无差别，所以'于苦平等性'，就像自己的五取蕴是苦的自性一样，其他众生的五取蕴也是苦的自性，了悟苦的自性没有差别，这叫做了悟苦平等性。
通过了悟无我平等性和苦平等性这两者，说明了证悟苦谛。其中苦谛是以无常、苦、空、无我四种行相来了悟才是证悟苦谛，那么仅以两种行相了悟怎么能证悟苦谛呢？
这样来看：凡是无常的就是苦，所以无常行相包含在苦中；凡是无我的就是空，所以空行相也包含在无我行相中。这样就顺便说明了证悟全部四种谛行相。
由于我与他人对苦平等想要相同的缘故，所以'作为平等'，就像想要断除自己的苦蕴和产生苦的因——集谛那样，也想要断除众生的苦蕴和产生苦的因——集谛，因此称为作为平等，这说明了断除集谛。

།བདག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། གཞན་ལ་ལན་མི་རེ་བའི་ཕྱིར་ལན་རེ་བ་མེད་པ་མཉམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་།འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་བཀོད་དེ། ཕན་པ་དམ་པས་ཕན་བཏགས་ཀྱང་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་ལན་རེ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་དང་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་བཀོད་དེ། ཕན་པ་དམ་པས་ཕན་བཏགས་ཀྱང་ཕན་བཏགས་སོ་ སྙམ་དུ་མི་དགོངས་ཤིང་ཕན་བཏགས་པའི་ལན་ལ་མི་རེ་བ་སྟེ།དེ་བས་ན་ལན་རེ་བ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིས་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྒོམ་པ་དང་འགོག་པའི་བདེན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་དེ་དག་གིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྟོགས་ པས་གཞན་དང་མཉམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་ས་དང་པོར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ཤིང་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རྟོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་དང་པོར་ཞུགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟོགས་ ཤིང་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་རྟོགས་ཏེ།ས་དང་པོར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དང་རྟོགས་པ་འདྲ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ནི་ཁམས་གསུམ་འདུས་བྱས་རྣམས། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་ཅིང་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ལྔ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ ཁམས་གསུམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཙམ་དུ་མཐོང་སྟེ།སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཟད་པ་ཙམ་དུ་མཐོང་གི། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་ས་བཅུའི་མདོ་ ལས་ཀྱང་།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སེམས་ཙམ་དུ་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་མཐོང་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་རྣམ་དག་པ། །མི་གཉིས་དོན་གྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདུས་བྱས་སེམས་ཙམ་དུ་ཡང་རྣམ་པར་ མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མི་གཉིས་པས་མཐོང་ངོ་།།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡིན་པས་ན། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་དེས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མེད་པའི་དོན་མཐོང་ཞིང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་མེད་པས་ན་ མི་གཉིས་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་ངོས་བཞིན་དུ་མཐོང་ངོ་། །དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་མཐོང་ངོ་། ། དེ་མེད་པ་ཡི་ཡོད་པ་དེ། །མཐོང་བའི་སྤངས་པས་རྣམ་པར་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་མེད་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་མེད་པའོ། །ཡོད་པ་ནི་གཟུང་འཛིན་སྤངས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཕྱི་ནས་ཡོད་པ་སྟེ། ས་དང་པོ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་སྟོང པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ།རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་དེའི་ཚེ་ན་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་ཅེས། །གང་ཕྱིར་དེ་ཚེ་བརྗོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་གཟུང་འཛིན་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བས་ སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་མཐོང་བའི་ལམ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་སྟོང་པ་ཤེས་པ་བརྗོད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོང་པ་རྣམ་གསུམ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་སྨོས་སོ།

关于'如同对待自己一样，对他人无所期待回报故称为平等无期待'这句话，就像菩萨自身安住于道谛和灭谛，虽以殊胜利益饶益他人，但对自己所作的饶益不期待回报一样，对其他众生安立于道谛和灭谛，虽以殊胜利益饶益他人，也不作'我已饶益'之想，不期待饶益的回报，因此称为平等无期待。这表明了修道谛和现证灭谛。
关于'如同他们所证悟那样证悟故与他人平等'这句话，如同初地菩萨证悟法界、了知自他平等性的心，同样地，这位初地菩萨也证悟法界、了知自他平等性的心。由于与其他初地菩萨的证悟相同，故称为与其他菩萨平等。
关于'彼见三界诸有为，唯是非真分别性'这句话，'彼'指获得初地并获得五种平等性的菩萨。三界有为指欲界五蕴、色界五蕴、无色界四蕴等三界一切法，见其唯是非真实分别，即见其仅是心所生灭，除心与心所之外无有任何法存在。因此十地经中也说：'善男子，此三界唯是心'。
若问以何智见唯心，为此说道：'以清净无二智，证见无二义'。见有为唯心是以极清净无分别智的无二智见到的。其中，由于该智慧是出世间无分别智，故称极清净。由于此智见无所取能取之义，此智中无能取所取二者，故称无二义。胜义无分别智见三界一切法如虚空。清净世间智见三界一切有为法唯是心与心所而已。
关于'彼无有之有，以见断清净'这句话，'彼无'指无能取所取二者。'有'指离能取所取的空性后来显现，即在初地生起见道时，见到远离能取所取二者的圆成实相空性，断除一切见所断烦恼而清净，当时如是见到的意思。
关于'由彼得见道，故说彼时称'这句话，当见到离能取所取的空性而见到断除见所断烦恼时，即是获得见道的意思。又于获得初地时说知空性，为何？因为知三种空性，为显示此义而说：'知无实事空性'等。

།དེ་ལ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་དག་ནི་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་མེད་ཅིང་སྟོང་པར་ཤེས་ཏེ། །དེ་བས་ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མེད་པའི་སྟོང་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ཤེས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་བརྟགས་པ་དེ་ལྟར་ནི་མེད་ཀྱི། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་ལྟར་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཤེས་ ནས་ནི།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐོག་མ་ནས་ཀྱང་ནམ་མཁའི་ངོས་བཞིན་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཐོག་མ་ནས་སྟོང་པར་ཤེས་པ་ནི་རང་བཞིན་སྟོང་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཤེས་པ་བརྗོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ས་དང་པོའི་ཚེ་སྟོང་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཤེས་པས་ན་སྟོང་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་རི་བོང་གི་རྭ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་པུ་ལ་སོགས་པ་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལྟར་བྱིས་པ་དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ལ་སོགས་པར་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལྟ་བུར་བརྟགས་པ་དེ་དག་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པར་ཤེས་པ་ནི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མེད་པའི་སྟོང་པ་ ནི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྟོང་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དེ་ལྟར་མེད་པའི་སྟོང་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གིས་སྟོང་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་རྟ་དང་གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་རྟ་དང་གླང་པོའི་རང་བཞིན་དུ་མེད་པས་སྟོང་ཡང་། རྡོ་བ་དང་ཤིང་གི་ངོ་བོར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་རང་བཞིན་ལ་ཇི་ལྟར་ བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་ལྟར་མེད་ཀྱི་གཞན་དབང་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ནི་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོང་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐོག་མ་ནས་ཀྱང་གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་རང་ བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོར་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་བསྟན་དུ་མེད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ།རྟོག་གེ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་ པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་།ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ནི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་དཔེ་མེད་པ་དང་། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་འདས་ནས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་ ཡང་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལ་སོགས་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་དོན་དམ་པའི་བསྟན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཤད་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཟད་པ་ཡི། །དངོས་པོ་མཚན་མ་མེད་པས་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་ས་དང་ པོའི་ཚེ།འདི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于清净世间智慧的遍计所执相，就像愚者们所执著的地的坚硬等性相那样是空无的，因此称为了知无实体的空性。
对于'了知如是无的空性'，应当加上'了知'二字。依他起相虽不像凡夫愚者们所执著的所取相那样存在，但依他起相是存在的，因此称为了知如是无的空性。
对于'了知自性空后'，圆成实相从本初就如虚空般远离能取所取的自性而空，了知圆成实性本来空性即称为了知自性空。
对于'称为了知空性'，如上所说，在初地时了知三种空性，故称为了知空性之义。
对于'因无自相'等，如同兔角和石女之子等无有自相那样，未见真实、具颠倒心的愚者们所遍计执的地的坚硬等性相，以及所执著的能取所取等相，因为无有性相，了知遍计所执自性空即是了知无体性的空性之义。
对于'如是无的空性是依他起空性'等，如是无的空性是指依他起空性，譬如幻化的马和象等虽然空无马象的自性，但以石头和木头的体性而存在。如是依他起自性虽非如愚凡夫们所执著的能取所取相那样存在，但依他起自相是存在的。如是了知即称为了知如是无的空性。
对于'因自性空故圆成实体性是自性空'，圆成实相从本初即离能取所取垢染而自性空，其中空性的自性即是真如相，由于远离遍计所执自性，故为离二取的自性空性。此为诸佛菩萨各自内证的不可说示、不可思议、超越寻思境界的自性。如是通达即称为了知自性空。
因此《大乘集论》中也说：'法身具不可思议相，即是自性相。此真如唯自内证，世间无喻，超越寻思境界而应知为不可思议。'
又如《圣宝云经》等诸经中依胜义谛的教说，应当如是通达圆成实相。
对于'分别念尽灭，无相法体知'，又于初地时如是通达之义。

།དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་དང་བྲལ་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་བྱ།དངོས་པོའི་སྒྲས་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་ཉིད་འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་ཤིང་དེ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའང་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་འགོག་པའི་བདེན་པ་སྟེ་ གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་ཤེས་སོ།།དེ་བས་ན་མངོན་པའི་ཆོས་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། འགོག་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ནི་གང་དུ་འགགས་པ་དང་། གང་གིས་འགགས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འགགས་པ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གྱང་དུ་འགགས་ཤེ་ན་དེ་བཞིན་དུ་འགགས་སོ། །གང་གིས་འགགས་ཤེ་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པས་འགགས་སོ། །གང་འགགས་ཤེ་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འགགས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་པ། །དེ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག ནི།།གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི། །དེ་ལ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་ཤིང་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཇི་ལྟར་དམིགས་ཤེ་ན། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ས་བོན་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་སྨོན་པར་བྱ་བའི་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དམིགས་སོ།།རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་སྣ་ཚོགས་པའི། །བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་ནི་ཐམས་ཅད་དག་།མཐོང་བའི་ལམ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །རྟག་ཏུ་ཐོབ་པར་དགོངས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས། བཟོད་པ་བརྒྱད་དང་ཡེ་ ཤེས་བརྒྱད་དེ།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་སྐྱེས་པས་ན་དེ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་དུས་གཅིག་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་དུས་གཅིག་ཏུ་མཐོང་བར་དགོངས་ཏེ། དུས་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་པར་ཤེས་ པར་བྱའོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།ད་འདི་མན་ཆད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ས་དང་པོ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དང་། ངོ་མཚར་ཆེན་པོ་སྟོན་ཏེ་དེ་བས་ན། བདག་མེད་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་ཙམ་དུ་ཡང་། །འགྲོ་བ་འདུས་བྱས་ཙམ་དུ་བློས་ཆུད་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བའི་སྒྲས་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱའོ། །འདུས་བྱས་ཙམ་དུ་བློས་ཆུད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་སེམས་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། བདག་ཅེས་བྱ་བ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ན་ཁམས གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་ཟག་གི་དངོས་པོར་ཡང་བདག་མེད་ཆོས་ཀྱི་དངོས་པོར་ཡང་བདག་མེད་ཀྱི།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ནས། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་བར་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་མེད་རང་བཞིན་ ལྟ་བ་ཡོངས་སྤངས་ནས།།ལྟ་ཆེན་དོན་པོ་ཆེ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དོན་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྟ་བ་སྤངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ལྟ་བ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་མ་རུངས་པ་དང་། རླག་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་ལ་ དོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རང་བཞིན་གྱི་སྒྲས་གཟུངས་དང་འཛིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ལྟ་བའི་གཟུང་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་བྱའོ། །ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་འགྲོ་བ་རྣམས་མ་རུངས་པར་བྱེད་པའི་ ལྟ་བ་ངན་པ་སྤངས་པས་ན་དོན་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྟ་བ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ།

对于分别，即是有和无的分别，以及色、声等的分别乃至涅槃的分别，即是灭尽一切分别、远离一切分别的真如，是灭谛。
以'事物'之词是指所缘取的对境，即真如灭谛是以无相三摩地所缘取而了知的意思。
而且以无相三摩地了知空性灭谛，即远离色声等一切相。
因此，在《阿毗达磨集论》中也说：'如何了知灭谛的特征？应当了知何处灭、以何灭、如何灭。若问何处灭？即如是灭。若问以何灭？以道谛而灭。若问何者灭？分别等烦恼灭。'
'非真实遍计，以无愿故。'其中，非真实遍计即依他起相，于此以无愿三摩地所缘而了知。
如何缘取？依他起相是烦恼障和所知障种子的所依，是生老等种种苦的因，故非所愿求之处，如是缘取。
'佛子种种之，一切菩提分，与见道俱时，恒时得证悟。'其中，当得初地时，八忍八智即见道十六刹那生起时，如是同时获得念住等三十七菩提分法种种法，意为同时证得。
从此以下五偈显示初地见道生起的菩萨们的大自性和大稀有。因此说：'无我苦生起，众生唯行蕴。'
'众生'之词是指三界一切法。'唯行蕴智达'是指仅是心和心所，了知无有所谓'我'的意思。
如是了悟时，通达三界一切法于补特伽罗事无我、于法事亦无我，由无明缘行乃至由生缘老死及大苦蕴唯一生起的意思。
'舍离无义性，依止大见解。'其中，如是通达时，彼菩萨称为舍离无义自性见，亦称为住于大见。
其中，令众生恶劣及毁坏的见解称为'无义'。
'自性'之词指能取所取，即见解的能取所取因我见。
得初地的菩萨舍离我见这一能取所取之因、令众生恶劣的恶见，故称为舍离无义自性见。

།ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ལྟ་བ་ཐོབ་པས་ན་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པས་ན་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།དེའི་ཚེ་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ལྟ་བ་ལ་གནས་པས་ན། ལྟ་བ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ན་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་ལྟ་མེད་ཀྱང་གང་དེ་བདག་ཏུ་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་ཞེ་ན། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་ཡང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་དང་སེམས་ཅན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་མཐོང བས་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་མེད་ཀྱང་རབ་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རབ་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བདག་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་ བསྔལ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ས་བཅུའི་ས་དང་པོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །འཇིགས་པ་ལྔ་ནི། འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། ཚིགས་བཅད་མེད་པའི་འཇིགས་བ་དང་། འཁོར་གྱི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་སྟེ་དེ་ལྔ་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་དགོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མ་སྤངས ཀྱི་བར་དུ་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བས་བདག་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པས་ན་རབ་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་བདག་ལ་བདག་གིས་ཕན་བྱེད་བཞིན། །ཐམས་ཅད་དོན་བྱས་ལན་ནི་རེ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཕན་པར་བྱེད་པ་ ཞེས་ཀྱང་བྱ།ཕན་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོན་ཀྱང་ཕན་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་ཏེ། །ལན་རེ་བ་མེད་པ་ལྟར་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བཏགས་ན་ཡང་བདག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བཏགས་ཏེ།ལེགས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་མི་དགོངས་ཤིང་ཕན་བཏགས་པའི་ལན་ལ་རེ་བ་མེད་པས་ན་ཕན་པར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པ་ལས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གང་ཡང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མེད་དོ་ཞེས་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།མཆོག་གི་གྲོལ་བས་རང་སེམས་གྲོལ་བ་ཡང་། །ཡུན་རིང་དམ་པོའི་ བཅིང་བས་བཅིངས་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མཆོག་གི་གྲོལ་བས་གྲོལ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཡུན་རིང་པོའི་བཅིང་བས་བཅིངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་མཆོག་གི་གྲོལ་བས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བདག་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ པས་ན་མཆོག་གི་གྲོལ་བས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ཡུན་རིང་པོའི་བཅིང་བས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བཅིང་བ་བཅད་དགོས་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་བཅིང་བམ་ བཅད་ཀྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མངོན་པར་འཚང་མི་རྒྱ་ཞིང་འཁོར་བའི་མཐར་ཡང་འཁོར་བ་ན་གནས་པར་བྱེད་པ་ན་བཅིང་བ་དམ་པོས་བཅིངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།སྡུག་བསྔལ་མཐའ་ནི་མ་མཐོང་ཡང་། །དེ་བཞིན་རབ་འཇུག་དེ་བཞིན་བྱེད་པའོ།

在获得初地时，由于获得了了知自他平等性的见解，故称为大见。正是以如此见解而利益无量众生，故称为大见。当时安住于如是见解，故为安住大见。这也是世间应当称奇之义。
'虽无我见却视为我'之义为：获得初地时，既称为我见，也称为无我见。为何称为无我见呢？因为获得初地时已断除萨迦耶见，故称为无我见。为何称为我见呢？因为见到'我是什么，众生也是什么'之自他平等性，故称为我见。
'虽无痛苦却极为痛苦'之义为：获得初地的菩萨既称为无痛苦，也称为极为痛苦。为何称为无痛苦呢？因为已断除自相续中的三苦八苦等，故称为无痛苦。因此十地经中也说：'入初地的诸菩萨已超越五种怖畏。'五种怖畏是：无生计怖畏、无偈颂怖畏、眷属怖畏、恶趣生怖畏和死亡怖畏，超越这五种。虽然如此，菩萨仍需断除无量众生的痛苦。在未断除众生痛苦之前，由悲心力故，众生痛苦即是自己痛苦，故称为极为痛苦。
'如同自利般利他，作一切利而无所求'之义为：获得初地的菩萨既称为利益者，也称为不利益者。如何称为利益者呢？因为成办一切众生的利益安乐，故称为利益者。然而也称为不利益者，如何呢？如同对自己有恩而不求回报一样，虽然利益一切众生，也不作'我已善作'之想，不求回报恩德，故也称为不利益者。因此圣金刚经中也说：'应当发心：虽令一切众生无余涅槃而般涅槃，然实无有众生得涅槃者。'
'以最胜解脱而自心解脱，却为长久坚固束缚所缚'之义为：彼菩萨既称为以最胜解脱而解脱，也称为被长久束缚所缚。如何称为以最胜解脱而解脱呢？因为已断除自相续中见道所断烦恼，故称为以最胜解脱而解脱。如何称为被长久束缚所缚呢？彼菩萨需要断除无量众生相续中的烦恼束缚，在未断除众生烦恼束缚之前，菩萨不会现前成佛，而住于轮回边际，故也称为被坚固束缚所缚。
'虽未见苦际，仍如是趣入如是行。'

།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ།མཐར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བདག་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཟད་པར་བྱེད་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡང་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་མཐའ་ཐུག་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མཐའ་ཐུག་པར་མ་མཐོང་སྟེ། ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བར་མཐོང་བས་ན་ མཐར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མེད་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཡལ་བར་འདོར་ཤིང་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མི་སེལ་བ་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་ཡང་འཇུག་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་འཇོག་།བདག་ཉིད་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བྱེད་དོ། །ཚེ་གཅིག་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་མཐུ་མེད། །འཇིག་རྟེན་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་གཞན་སྡུག་བསྔལ། །བསྡུས་ལ་བསམ་པ་སྨས་ཅི་དགོས། །ཞེས་བྱ བ་ལ།རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བསྡུས་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་དོན་དུ་རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ལ་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་བཟོད་པའི་མཐུ་མེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསྡུས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་བཟོད་པ་ལྟ་ག་ལ་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་དོན་དུ་ཚེ་གཅིག་གི་རང་གི་ལུས་སྡུག་བསྔལ་ཙམ་ཡང་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པའི་མཐུ་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཐ་མ་མེད་པའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་བླང་ཞིང་བཟོད་པ་བྱ་བ་ལྟ་ག་ལ་ སེམས་ཏེ་མི་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལས་བཟློག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། བདག་གི་དོན་དུ་བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མི་ལེན་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉམས་སུ་ ལེན་ཅིང་བཟོད་པའི་མཐུ་ཡོད་པ་དང་།འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པར་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་མཛའ་གང་ཕན་འདོད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། །རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་མི་སྐྱོ་བ། །དེ་དག་འཇིག་རྟེན་དག་ན་ངོ་མཚར་ཆེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་བ་བེའུ་ལ་བྱམས་པས་བེའུ་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་སྦྱོར་བ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཛའ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་བྱམས་པའི་སེམས་དང་། ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ལ་སྦྱོར་ཞིང་ཞུགས་པས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པར་བྱས་ཀྱང་སེམས ཅན་གྱིས་མི་སྐྱོ་ཞིང་སེམས་ཅན་མི་གཏོང་སྟེ།དེ་བས་ན་དོན་མེད་པའི་ལྟ་བ་གནས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། མི་སྐྱོ་བའི་བར་དག་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཛད་པ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་བདག་མཚུངས་ཐོབ་པས་དེ་ལ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ནི་ ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བ་བསྟན་ཏེ།གང་ལ་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མ་ཐོབ་པ་དེ་དག་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་དག་བྱུང་ན་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ན་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་བདེ་བ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་མི་ཆེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་ དང་སེམས་ཅན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་སྟེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱེད་ཅིང་རེ་བ་ལྟ་ཅི་ཞིག་ངོ་མཚར་དུ་ཆེ་སྟེ་ངོ་མཚར་དུ་མི་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对此，获得初地的菩萨称为'苦的终结者'，也称为'非终结者'。为何称为'苦的终结者'呢？因为能够灭尽自身相续中的一切痛苦，所以称为'苦的终结者'。为何称为'苦的非终结者'呢？如同虚空无有边际，众生也无有边际。如同众生无有边际，痛苦也未见其边际，无论如何也看不到痛苦的边际能够穷尽，所以称为'非终结者'。
虽然如此痛苦无有边际，但菩萨并非舍弃众生而不去消除众生的痛苦，而是为了消除众生的痛苦而继续投生轮回，为了消除痛苦而引导众生趣入波罗蜜多等法，自己也修行波罗蜜多等法。
一生中连自身的痛苦都无力忍受，何况要承担世间存在期间所有他人的痛苦？这是说，世人为了自己的利益，连自身的痛苦都无力忍受修持，又怎能承担并忍受无量无边的他人痛苦呢？
世人为了自利，连一生中自身的些许痛苦都无力忍受，又怎会想到为了众生的利益而在无始无终的轮回中承受并忍受一切众生的痛苦呢？
菩萨则与此相反，这是说，菩萨与世人相反，不为自利而承受自身痛苦，而是为了众生的利益而有力量承受并忍耐无量的众生痛苦，并且发心要在轮回的尽头之前承受一切众生的痛苦。
对于所爱及所欲利益的修行，菩萨对众生永不厌倦，这些在世间实为稀有。这是说，就像母牛因为慈爱而不厌倦地给予犊牛利益和安乐一样，菩萨对一切众生也怀有友爱、欢喜和慈心，致力于给予利益和安乐，即使众生加以伤害也不会厌倦和舍弃众生。因此，从无意义的见解直至不厌倦为止，这些都是世间应当视为稀有的菩萨行为。
对于获得与自身等同的众生，这是说明不稀有，对于那些未获得自他平等心的人，如果出现上述情况才是稀有。比如对自己有益而给予安乐并不稀有，同样在此菩萨获得了自他平等心，了知一切众生即是自身，对一切众生行利益安乐又有什么稀有呢？并不稀有。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཆེ་བ་བརྗོད་ ད་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་དང་ཕྲིན་ལས་སུ་མཛད་པ་ལ་ངོ་མཚར་ཆེན་པོར་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་ བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་ལ་དོན་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་དང་ཁམས་གསུམ་དང་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་བར་དུ་གཅོད་པས་ན་དོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ལྟ་བ་ཆེན་པོའི་དོན་ཆེན་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་ཇི་བཤད་དེ། བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཡིན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་ཅན་དང་བདག་ཏུ་དབྱེར་མེད་ཅིང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་ཆེན་པོ་དོན་ཆེན་པོ་ལ་གནས པ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་ལ་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་རྒྱུའི་ཕྱིར་དོན་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལྟ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པས་ན་དོན་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་དོན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མེད་པ་ནི་དོན་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་སྔངས་པས་ན་བདག་ཏུ་ ལྟ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་དོན་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་དང་སེམས་ཅན་དུ་མཉམ་པར་ལྟ་སྟེ། སེམས་དེ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་དོན་ཆེན་པོའི་ལྟ་བ་ལ་གནས་པས་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ནི་བདག་གི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་ པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དེ་རབ་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་དགོས་ལ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་ན་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་སེམས་གདུང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བས་ན་ རབ་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།སེམས་གྲོལ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སེམས་གྲོལ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པ་རྣམས་མཐོང་བའི་ལམ་ གྱིས་སྤངས་པས་ན་གྲོལ་བ་མཆོག་གིས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།གྲོལ་བ་མཆོག་གིས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་ཐེག་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲོལ་བ་དེ་ཡང་ཐེག་བ་ཆུང་ངུའི་མཐོང་བའི་ལམ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པས་གྲོལ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་མཐོང་བའི་ལམ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་ བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་གྲོལ་བས་ན་གྲོལ་བའི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།།ཡུན་རིང་པོར་དམ་དུ་བཅིངས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡུན་རིང་པོར་འཆིང་བ་དམ་པོས་བཅིངས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ ཉོན་མོངས་པ་དང་།འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་པའི་བཅིང་བས་བཅིངས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་བཅིངས་པ་དེ་ལས་མ་གྲོལ་མ་ཐར་གྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་གྲོལ་བ་དང་། ཐར་བར་མི་བྱེད་དེ་རྟག་ཏུ་ཁམས་གསུམ་དུ་གནས་པས་ན། ཡུན་རིང་པོར་དམ་དུ་བཅིང་བས་ བཅིངས་ཞེས་བྱའོ།

关于'宣说大菩萨大士'，是说明获得初地菩萨的功德和事业应当生起大惊叹的法门之义。
关于'烦恼我见'等，一切贪欲等烦恼生起的因即是萨迦耶见，称为无义自性见。为何称为无义？因为萨迦耶见会导致三界和恶趣轮回，障碍获得菩提，所以称为无义。
关于'大见之大义'等，何谓大见？即见自己即是一切众生，一切众生即是自己，视众生与自己无二无别平等，此即安住于大见大义。为何此见称为大义？因为是为利益一切众生之因，故称大义。声闻缘觉之见不能作为利益一切众生之因，故非大义。菩萨视自他平等之见能作为利益一切众生安乐之因，故称大义。
'无我见即无义自性'者，意为远离导致无义的萨迦耶见，故称无我见。
'我见即大义'者，意为平等视自己与众生，了知心即是我，安住于大义见，故称我见。
'无苦即从自相续所生'者，初地菩萨称为无苦，为何？因为已断除自相续中的三苦八苦等。
'从一切众生相续所生即极苦'者，菩萨亦称为极苦。如何？菩萨需要除去一切众生的痛苦，当见到众生受苦时，由于悲心的缘故，菩萨自身也会心生忧恼而痛苦，故称极苦。
'心解脱即以见道'等者，彼菩萨亦称为心解脱。如何？因为以见道断除了自相续中见所断烦恼的束缚，故称为最胜解脱。
'最胜解脱即以无上乘'者，此解脱并非小乘见道仅证人无我的解脱，而是大乘见道证悟人法二无我的解脱，故称最胜解脱。
'长时坚固束缚'等者，彼菩萨亦称为长时被坚固束缚。为何？众生为贪欲等烦恼和对欲妙的执著所束缚，在众生未从此束缚解脱之前，菩萨自身也不求解脱，而是恒常住于三界，故称长时被坚固束缚。

།དེ་ལ་གྲོལ་བའི་མཆོག་གིས་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཁོར་བ་ན་མི་གནས་པ་བསྟན། ཡུན་རིང་པོར་དམ་དུ་བཅིང་བས་བཅིངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་བསྟན་ཏེ། དོན་དུ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་ སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའི་ཁམས་མཐའ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་མཐའ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མཐའ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་ བསྔལ་ཡང་མཐའ་མེད་པར་མཐོང་སྟེ།ནམ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐར་མི་བྱེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །འཇུག་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཐའ་མི་མཐོང་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ མཐར་མི་འབྱེན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐར་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བར་ཡང་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བཞིན་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མཐའ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་མཐའ་མེད་དེ། སེམས་ཅན་མཐའ་མེད་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐར་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཡང་མཐའ་མེད་པར་སྦྱོར་ཞིང་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་ཚེ གཅིག་ཙམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་།རང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་བཟོད་པའི་མཐུ་མེད་ན་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལྟ་ག་ལ་ནུས་ཏེ་མི་ནུས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། ཇི་ ལྟར་བཟློག་ཅེ་ན།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་བཟོད་པ་དང་། འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་བཟོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་སེམས་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ལ།དཔེར་ན་བ་བེའུ་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཕན་པར་སྦྱོར་བ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་དགའ་བ་དང་། ཕན་པར་འདོད་པ་དང་། དེའི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་གསུམ་ལྟ་བུར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ན་ ཡང་མི་སྐྱོ་སྟེ།གོང་དུ་བཤད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྲིན་ལས་འདི་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ངོ་མཚར་མཆོག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དང་བྲལ་བར་མི་འདོད་པའི་བྱམས་པའི་སེམས་ལ་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་མི་བདེ་བ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཕན་པར་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་པ་ནི་དོན་ལ་སྦྱར་བ་ཞེས་བྱའོ། །ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་བདག་ཏུ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ངོ་མཚར་ཆེ་བར་ཡང་བཞག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་བདག་ལ་བདག་ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་གི་དོན་བདག་བྱེད་པ་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བ་བཞིན་དུ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་བདག་དང་སེམས་ཅན་དུ་མཉམ་པའི་སེམས་ཐོབ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཅི་ཞིག་ངོ་མཚར་ཆེ་སྟེ། བདག་ལ་བདག་ཕན་འདོགས་པ ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་བཤད་ནས། །ད་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བཤད་དེ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནས་ལྷག་མའི་ས་ལ་སྟེ། །དེས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་དག་ལ། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་འདི་གཉིས་ཀྱིས། །བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ན་རབ་འཇུག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ལམ་ཐོབ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལྷག་མའི་ས་ནི་ས་གཉིས་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་མན་ཆད་ལ་བྱ་སྟེ། ས་དེ་དགུ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།

关于'以最胜解脱而解脱'这句话，是说不住于轮回。'长久以来被紧缚而束缚'这句话，是说不住于涅槃，实际上是说明不住于涅槃的意思。
关于'如虚空般众生界'等，那菩萨也称为'不尽苦际者'。为什么呢？就像虚空界无边际一样，众生界也无边际。众生界无边际，同样地，也见到苦无边际，因为永远不会终结众生的痛苦，所以也称为'不尽苦际者'。
关于'入众生'等，虽然如此见不到苦的边际，但是否不拔除众生的痛苦呢？不是的，为了拔除众生的痛苦而入轮回，这是其意义。
'如是所作是众生无边际'的意思是，众生如同虚空般无边际，如同众生无边际一样，为了拔除众生的痛苦，菩萨对众生利益的精进也是无边际的，这是其意义。
关于'彼菩萨与此相反'等，世间人连一生的痛苦和自己的痛苦都无力承受忍耐，更何况能承受轮回边际的痛苦和无量众生的痛苦呢？是不能的。菩萨则与此相反，怎么相反呢？能承受忍耐一切众生的苦蕴，只要轮回存在就承受忍耐为众生利益而生的痛苦，这是其意义。
关于'众生于菩萨欢喜'等，譬如母牛对犊子的慈爱和利益无有厌倦，同样地，菩萨以欢喜、利益心和实践利益三种方式投入众生利益时，即使众生加以伤害也不厌倦。上述所说的这些菩萨事业在世间是最为稀有殊胜的，这是其意义。
其中，不愿与众生分离的慈心称为'欢喜'。消除众生不安称为'利益心'。引导众生修行布施等波罗蜜多称为'实践利益'。
关于'非为稀有是因与自我相等'，虽然如此却也安立为稀有。为什么呢？譬如自己对自己行善、自己为自己谋利不稀有一样，获得初地的菩萨也获得了自他平等心，通达一切众生即是自己，因此他对众生行善有什么稀有呢？就像自己对自己行善不稀有一样，这是其意义。
如是说明见道后，现在解说修道。因此'从此于余地'，即于修道中，以此二种智慧，为修习故而趣入。这其中，'从此'是指获得初地道后接着的意思。余地是指从二地以上直至十地，这九地称为修道。

།བསྒོམ་པའི་ལམ་དེ་དག་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཅི་ལ་བསྒོམ་ཞེ་ན། དེ་ནས་འབྱུང་བའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ལ་བསྒོམ་མོ། །ཡེ་ཤེས་གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན། །དེའི་ཕྱིར། ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་རྣམ་མི་རྟོག་།སངས་རྒྱས་ཆོས་ནི་སྦྱོང་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ གཅིག་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།ཡེ་ཤེས་དེས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་བདག་གི་རྒྱུད་ལ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྦྱོང་བར་བྱེད་པས་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །གཞན་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་བཞག་པས། །སེམས་ ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་བྱེད་པ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡེ་ཤེས་གཉིས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་གཉིས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེས་ས་བཅུ་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པ་ཁོ་ནར་སོ་སོར་འཇོག་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པའོ། ། དེའང་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས། སེམས་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །བསྒོམ་པ་ཡི་ནི་མཐར་ཐུག་པ། ། གྲངས་མེད་གཉིས་ཀྱིས་རྫོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུའི་དུས་ན་བསྒོམ་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒོམ་པ་མཐར་ཐུག་ཅིང་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ས་གཉིས་ནས་ས་བདུན་གྱི་བར་དུ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས པས་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་བར་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཐོགས་སོ། །ས་བརྒྱད་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་བར་དུ་ཡང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཐོགས་སོ། །དེ་ཡི་བསྒོམ་པ་ཐོབ་ནས་སུ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་རོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་མའི་བསྒོམ་པ་ནི་ས་བརྒྱད་ནས་ས་བཅུའི་བར་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་ལ་བསྒོམ་པ་ཐོབ་ནས་ས་བཅུར་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྡོ་རྗེ་འདྲ་བའི་མཉམ་གཞག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུར་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དེའི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་ཐོབ་སྟེ། དེའང་གང་ལ་བྱ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཕྲ་མོའི་ཡང་ཕྲ་མོའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོ་ལ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། ། ཞེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་བྱེད་ཐོབ། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མི་ཕྱེད་ཅིང་མི་ཤིགས་ལ། ཡེ་ཤེས་དེས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་ཡང་ཤིགས པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ།།ད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བཤད་དེ་དེ་བས་ན་མཐར་ཐུག་པ་ན་གནས་འཕོས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་སྤངས་པ་དང་། དེའི་འོག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྒྲིབ་པ་ གཉིས་དང་བྲལ་བ་གནས་འཕོས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ས་དང་པོ་ལ་ཡང་གནས་འཕོས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་གནས་འཕོས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་གྱི་གནས་འཕོས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་ནི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་ཡང་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གནས་འཕོས་པ་ཐོབ་པས་ན་གནས་འཕོས་པ་མཐར་ཐུག་པ་ཞེས་བྱའོ།

在修行道中，为了断除菩萨应当以修行断除的烦恼障和所知障，而精进修行。此时修什么呢？修习由此而生的二种智慧。什么是二种智慧呢？为此说道：'此智慧是无分别，清净佛法'等。第一种智慧是无分别智慧，以此智慧通达一切如虚空性，从而在自相续中清净力、无畏等佛法，使自身得以圆满成熟。
'其他则如何安立，令诸众生得成熟'，'其他'即第二种智慧之意。第二种智慧是如实安立智慧，此智慧能将十地各自的特征和功德等分别安立，不相混杂地区分。这又是什么呢？是出世间无分别智慧后得的世间智慧，通过为众生说法、示现成佛等方式，令众生得以成熟。
'修行之究竟，二无数劫得圆满'，在十地时称为修行究竟，这也是以二阿僧祇劫修行究竟而圆满。其中从二地至七地称为有功用修行，这期间经历一阿僧祇劫。从八地至十地称为无功用修行，这期间也经历一阿僧祇劫。
'获得彼修行，菩提心灌顶'，后者修行即是从八地至十地一阿僧祇劫无功用修行，获得此修行后至十地时，该菩萨得到十方如来光明加持的法王太子灌顶。
'金刚喻等持'，在十地获得灌顶时也获得金刚喻定，这是什么呢？是对治最细微烦恼的最殊胜大智慧，称为金刚喻定。为何此智慧称为金刚喻呢？因此说：'获得无分别'，此智慧对人法分别不可破坏，而此智慧能摧毁人法分别的细微习气，故称金刚喻定。
现在解说佛地，因此说'最终得转依'等。断除金刚喻定的细微习气后，其后于佛地获得阿赖耶识离二障的究竟转依。虽然初地也有转依，但不称为究竟转依。为什么呢？因为仅获得断除见所断烦恼的转依。在佛地时断除二障细微习气的转依，故称为究竟转依。

།གནས་འཕོས་པ་མཐར་ཐུག་པ་དེའང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གནས་ འཕོས་པ་དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་དྲི་མ་ཀུན་དང་བྲལ་བས་ན་སྒྲིབ་པ་ཀུན་གྱི་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཉིད། །བླ་ན་མེད་པའི་གནས་ཐོབ་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བླ་ན་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཡང་ཐོབ་སྟེ།དེས་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ནས་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་ལ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་ཀུན། །བདེ་ཕྱིར་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་གནས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། བདུད་འདུལ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྟན་པ་ལ་ སོགས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།འདིས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །ད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་ཞིག་གིས་བསྟན་པ་དང་གདམས་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བསྟན་ཏེ། དེ་བས་ན། དེ་ལྟར་ཐུབ་པའི་ལྟ་བ་དཀོན་པ་ལ། །གང་ཕྱིར་དོན་ཆེན་པོར་ནི་ཅིར་མི་འགྱུར། །མི་མཚུངས་མཉམ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་ མཚུངས་ཀྱིས།།རྟག་པར་ཤིན་ཏུ་དགའ་བར་བྱས་པའི་སེམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །མི་མཚུངས་མཉམ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་མཚུངས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་གོང་དུ་ཕྱུང་སྟེ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཐད་ནས་མི་མཚུངས་པའི་ཆོས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མཉན་པ་ལས་བྱུང་ཞིང་སྐྱེས་པའི་དད་པ་དང་མོས་པའི་ཤུགས་ཆེན་པོ་མཚུངས་པ་མེད་པ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལས་བསྒོམས་པས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་།དེའི་གསུང་རབ་ལ་དགའ་བ་དང་མགུ་བས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་བརྟས་པར་བྱ་བ་དེ་རྟག་ ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་མཉན་པ་ལས་ལྟ་བ་དྲང་བ་དང་།རྟག་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞལ་ལྟ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་མཉན་པ་དང་། ཞལ་ལྟ་བ་ཡང་སླ་བ་མ་ཡིན་པས་ན་དཀོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་གསུང་རབ་མཉན་པ་དང་། ཞལ་ ལྟ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དོན་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་ཏེ།གདོན་མི་ཟ་བར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ལ་རྣམ་གནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིས། །རྟག་པར་མངོན་སུམ་དུ་ནི་གདམས་ཤིང་གནས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མངོན་སུམ་སྦྱངས་ན་གནས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀྱང་དེ་ལ་བསྟན་པ་དང་གདམས་ངག་སྟོན་པ་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།སྒྲ་ལས་བཟུང་བ་བཞིན་དུ་ཉེས་པ་སྟུག་པོ་ལས། །དེ་ནི་རབ་ཏུ་དྲངས་ནས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ལ་བཞག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པ་དང་། གདམས་ངག་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི་གཞན་ཡང་འདི་དག་ཀྱང་མཛད་དེ། དཔེར་ན་མི་འདམ་ཆུར་ལྷུང་ཞིང་བྱིང་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཅན་ འགའ་ཞིག་གིས་སྐྲ་ལས་བཟུང་ཞིང་དྲངས་ནས་སྐམ་སར་ཕྱིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པའི་ལས་བཏང་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཉེས་པའི་འདམ་སྟུག་པོ་ལས་དྲངས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་མཆོག་ གི་སྐམ་སར་འཇུག་པར་མཛད་དེ།དོན་དུ་ས་དང་པོ་སྦྱིན་པར་མཛད་ཅེའམ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཇོག་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྟན་པ་དང་གདམས་པའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པ་བསྡུས་ནས་སྟོན་ཏོ།

若问究竟转依是什么样的呢？为此说'离一切障垢'。那转依也就是远离烦恼障和所知障的一切垢染，故称为离一切障垢。这是显示断德圆满。
'获得一切种智，无上之处'，又于佛地时获得一切种智、无上智慧之果位。由此显示智慧圆满，即显示自利圆满。
'住于彼中，为众生乐，而善趣入'。'住于彼中'是指住于无分别智。住于彼中，为利益一切众生安乐，趣入清净世间智的现等觉、降伏魔众、转法轮、示现涅槃等。这是显示利他圆满。
现在以三个偈颂显示教法的殊胜性，故说'是故如是稀有佛见解，何故不成大义利，以无等同等所生相等，常时极为欢喜心'等。'如是'即如上所说。'以无等同等所生相等'提前说，即住于胜解行地的菩萨从如来处听闻无等法大乘法而生起的信心和胜解的巨大力量，无与伦比地修习于心相续中，故对如来及其教法以欢喜和满意而坚固心相续。
应当经常从听闻如来教法中获得正见，常时瞻仰如来圣颜。听闻如来教法和瞻仰圣颜并非容易，故称稀有。如是听闻教法和瞻仰圣颜的菩萨怎能不成就大义利，必定获得大菩提，此为其义。
'如是住于法门中如来，常时现前教诫而安住'。住于胜解行地世第一法三摩地者称为住于法门中。住于法门中的菩萨常时现前亲近如来，如来也为其宣说教法和教诫，此为其义。
'如从发处执出重罪过，彼善拔已置于胜菩提'。如来不仅宣说教法和教诫，还做这些事：譬如有人堕入泥水中沉没，慈悲者抓住其发而拉出置于干地。如是诸如来以说法拉住彼菩萨，从贪嗔等轮回烦恼过患的深重泥泞中拔出，安置于殊胜菩提的干地，实际上是赐予初地，或安置于无上菩提，此为其义。这是总摄前述教法的广说。

།རྟག་པར་བདག་གི་དོན་དུ་རབ་ཞུགས་ལ། །སངས་རྒྱས་དག་གིས་བསྔགས་ པར་མཛད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེའང་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་པ་དང་གདམས་པ་མདོར་བསྡུས་ནས་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གསུམ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཞུགས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཞིག་མ་རལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྟག་པར་བདག་གི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལེགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་ཅིང་གཟེངས་བསྟོད་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི དོན་ཏོ།།ལོག་པར་ཞུགས་ལ་སྨད་པ་ཡང་མཛད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཞིག་རལ་དུ་གྱུར་པ་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མ་ལེགས་སོ་ཞེས་སྨོད་ཅིང་ཚར་གཅོད་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རབ་ཏུ་གནས་དང་རབ་འབྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་ ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྟན་ཏེ།རབ་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཞིག་གནས་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་དོན་གཅིག་སྟེ། འདི་ནི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དོ། །རབ་ཏུ་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ ཀྱི་བསླབ་པ་བསྟན་ཏོ།།རབ་ཏུ་འབྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཅིག་སྟེ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་ཟད་དོ། །བར་ཆད་མཐུན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གེགས་སུ་འགྱུར་ བའི་ཆོས་ལ་བར་ཆད་ཅེས་བྱ་སྟེ།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་གེགས་སུ་འགྱུར་བའི་ཆོས་ནི་འདུ་འཛི་མང་པོའི་ནང་ན་གནས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་མང་པོ་ལ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་མི་ཉན་མི་སེམས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གེགས་སུ་འགྱུར་ པའི་ཆོས་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པའི་གཙུག་ལག་ཉན་པའོ།།མཐུན་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་དང་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འདུ་འཛི་མང་པོ་སྤངས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་མང་པོ་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་ པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའོ།།སེམས་ཅན་མཆོག་ལ་ཆོ་ག་བཞིན། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྒྱལ་བས་སྟོན། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་མཆོག་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་རྒྱལ་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ གོ་ཆ་བཞིན་ནོ།།ཚུལ་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་དང་། དེ་གཉིས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཆད་དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་སེམས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་དག་གི་གེགས་དང་ བར་དུ་གཅོད་པ་ནི་འདི་དག་ཡིན།དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་ཅིང་འཆད་པར་མཛད་དོ། །གང་ཡང་ཀུན་དུ་བསྙེན་ནས་ནི། །དེ་གཤེགས་བསྟན་ལ་རྒྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ། དེ་ལྟར་ཆོས་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ དང་མི་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་སྤངས།དེ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་བསྙེན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྒྱས་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་གདམས་པ་ཐོབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྒྱུན་ལ་གནས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པ་སྤྱོད་ པའི་ས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་གི་ཚེ་ན་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྒྱུན་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐད་ནས་བསྟན་པ་དང་གདམས་པ་ཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

说到'为了自己的利益而恒常精进，诸佛所赞叹'等，这是依据三学而简要显示教法和教诫。其中，菩萨律仪戒、饶益有情戒、摄善法戒这三种称为增上戒。菩萨入增上戒后，若戒体未破未损，即称为'恒常趣入自利'，如来对此等赞叹称善而予以褒扬，此为其义。
'对邪行者也作呵责'，是说戒体破损者称为邪行者，如来对此等呵斥为'不善'并予以惩治，此为其义。
关于'安住与分别'，'安住'是指增上心学，'安住'、'增上心学'、'三摩地'、'止'等是同义词，仅是异名而已。'分别'是指增上慧学，'分别'、'增上慧学'、'胜观'是同义词，仅是异名而已。
关于'障碍与顺缘'，障碍是指能障碍增上心学和增上慧学的法。障碍增上心学的法是处于众多纷扰之中、喜好诸多世间事务等。障碍增上慧学的是不听闻不思维正法，以及听闻外道等典籍等障碍增上慧学的法。
顺缘是指能生起增上心和智慧的因。其中增上心的因是远离众多纷扰、不参与诸多世间事务；增上慧的因是听闻正法、思维等。
关于'对最胜有情如法，一切种相佛皆开示'，最胜有情是指住于胜解行地的菩萨。诸佛世尊如理如实地对这些菩萨开示增上心和增上慧，以及能障碍这二者和与这二者相顺应的法。即是说，增上心与智慧的特征是如此，其障碍和违缘是这些，与之相顺应的法是这些，如是无颠倒地开示宣说。
关于'若能亲近修习已，即得如来广大瑜伽'，其义为：如是听闻教法后，若能断除与止观不相顺应的法，亲近与之相顺应的法，则此菩萨将获得广大瑜伽，即获得大乘止观修习的三摩地。
关于'彼得教诫住于法门相续'，是说在胜解行地世间第一法时住于法门相续，其义为此时从如来处获得教法和教诫。

།རྟག་པར་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་དང་། །ཞེས་པ་སོགས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་གནས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞལ་མཐོང་བ་དང་།ཞལ་མཐོང་ནས་མི་མཉམ་པའི་ཆོས་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐོས་ནས་ཆོས་ཐོས་པ་ལ་དད་པ་སྐྱེས་ཏེ། དད་པའི་ཤུགས་ལས་བྱུང་བའི་དགའ་བས་སེམས་ཚིམ་པར་བྱས་པས་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་ཆེན་པོ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བསྟན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྟན་ནས་བསྟན་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྟན་པ་བཞི་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནས།སྟོད་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་པ་གཅིག་གོ། །ལོག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྨད་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་པ་གཉིས་སོ། །ལྷག་པའི་སེམས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བསྟན་པ་གསུམ་སྟེ། རབ་ཏུ་ གནས་པ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་སོ།།རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་པོ། །དེའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྟོན་པ་བཞི་པའོ། །གང་ལ་སྤངས་པ་དང་བསྙེན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བར་ཆད་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་སྤངས་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནི་ བསྙེན་ཞེས་རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།རྣལ་འབྱོར་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་བསྒོམ་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བསྟན་ནས། ས་དང་པོའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།།རབ་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ལྟ་བ་ཡི། །དེས་ནི་མདོར་ན་འཇིག་རྟེན་ཟིལ་གནོན་ཅིང་། །མུན་པ་ཆེན་པོ་བསལ་ནས་སྣང་བ་ནི། །འགྲོ་བ་ཉི་མ་ཆེན་པོ་བཞིན་དུ་འཆར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་འདས་ནས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཉན་ཐོས་ དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་།འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གིས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅེ་ན། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ལྟ་བས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཉི་ མ་ཆེན་པོ་བྱ་བ་ཡོང་མི་སྲིད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཐང་ཅིག་བཏང་ནས་བརྗོད་དོ། །གང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་བྱེད་པའི་ཉི་མ་ལ་ཉི་མ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་ཉི་མ་ཆེན་པོ་རི་མཐོན་པོའི་ཁ་ནས་ཤར་ན་མུན་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་བསལ་ཏེ། ཟིལ་གྱིས་ མནན་ནས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལ་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་ཆོས་མཆོག་གི་རི་ཁ་ནས་འདས་ཏེ།ས་དང་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཉི་མ་ཤར་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོ་བསལ་ནས་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཆོས་འཆད་པའི་སྒོ་ནས་སྣང་བ་ཆེན་པོས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于'常见诸佛'等句，住于法流的菩萨在一切时中见到菩萨之面，见到面后听闻那不平等之法即大乘之法，听闻大乘之法后对所闻之法生起信心，由信心力所生之欢喜使心满足，因此为何不能获得大菩提之大义。
以一偈显示四种教法是说，以一偈依三学而显示四种教法之义。四种教法中，关于增上戒学等乃至'赞叹'为第一教法。从'邪'乃至'诽谤'为第二教法。从'增上心'乃至'分别'为第三教法，其中'安住'是增上心，'分别'是增上慧。从'造作障碍'乃至'一切显示'为第四教法。
关于'于何断除与亲近'，障碍法是断除，随顺法是亲近，如是依次配合。'瑜伽即修止观'是说，修习止观道路称为瑜伽之义。
如是显示加行道的大体性后，为显示初地的大体性，说偈曰：'以极无分别见，彼则略胜世间，除大黑暗已，如大日升起，照耀诸众生。'意为超越加行道而获得初地的菩萨，胜过声闻、缘觉及世间人而住。以何胜过？以极无分别见胜过，即以无分别镜像智胜过之义。
虽然'大日'是不可能的说法，但是暂且这样说。照亮三千大千世界一切处的太阳称为大日。譬如大日从高山顶升起时，驱散一切大黑暗，胜过后为众生作光明，如是菩萨超越加行道世第一法之山顶，初地无分别镜像智慧之日升起，驱散烦恼及所知障的大暗，通过显示清净世间智慧法门，以说法方式向一切世间普照大光明之义。

།ད་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་དང་། ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་དང་། ས་གཉིས་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་འབྲས་བུའི་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏེ།དེ་བས་ན། དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་དག་ནི་འཕེལ་རྫོགས་ཤིང་། །རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སེམས་འཐོབ་ཅིང་། །ཐུབ་པ་ལས་ནི་རྟག་ཏུ་གདམས་པ་ཆེ་ཐོབ་ནས། །སེམས་དཔའ་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་རྒྱལ་མཚོའི་ཕ་རོལ་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་ བ་སྨོས་ཏེ།ས་དང་པོ་མོས་པའི་སར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་གི་བར་དུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྟག་ཏུ་བསགས་པ་དང་། དེ་ནས་ས་གཉིས་ནས་ས་བདུན་གྱི་བར་དུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྟག་ཏུ་བསགས་པ་དང་། ས་བརྒྱད་ནས་ས་བཅུ་པའི་བར་དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཅིག་ཏུ་བསོད་ནམས་ ཀྱི་ཚོགས་རྟག་ཏུ་བསགས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱས་པས་ན་དགེ་བ་དག་འཕེལ་ཞིང་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ།འདིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བསྟན་ཏོ། །རབ་ཏུ་རྒྱས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཀྱང་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཏམས་པ་དང་གདམས་པ་ཡང་འཐོབ་སྟེ། དེས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པའི་སེམས་དཔའི་མཆོག་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དེས་སངས་ཀྱི་སར་ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་སྟེ།དོན་དུ་ན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་འཚང་རྒྱ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྡུ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་བསླབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བསླབ་པ་དང་། གང་གིས་བསླབ་ པ་གསུམ་ལས།ཇི་ལྟར་བསླབ་པའི་དོན་བསྡུས་ན་འདི་རྣམས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མོས་པ་དང་ནི་མང་པོ་དང་། །ཆོས་ཚོལ་བ་དང་བཤད་པ་དང་། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་སྒྲུབ་པ་དང་། །ཡང་དག་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བའི་སྐབས་ལས་འདི་ ཡན་ཆད་དུ་མོས་པ་མང་བ་དང་།ཆོས་ཚོལ་བ་དང་། ཆོས་བཤད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གཏམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་རྣམས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །། @##། །ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་ཐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལས་ བཤད་པར་འབྲེལ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།གོང་དུ་གང་ལ་བསླབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བསླབ་པ་དང་། གང་གིས་བསླབ་པ་གསུམ་ལས་འདི་ཡང་ཇི་ལྟར་བསླབ་པའི་སྐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་གང་བསླབ་པའི་ ཁྱད་པར་ཞེས་སྨོས་པ་དེ་ཡང་བརྗོད་དགོས་ལ།བསླབ་པ་དེ་ཡང་གང་ལ་དམིགས་ནས་སློབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་སྨྲ་དགོས་ཏེ། དེ་ལ་བསླབ་པའི་ཁྱད་པར་དེ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསླབ་པ་ནི་གང་ བསླབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་གང་ཞེ་ན།རང་གི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ནི་བསླབ་པའོ། །ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དང་ཐུན་མོང་དུ་མ་གྱུར་པ་ནི་ཁྱད་པར་རོ། །རང་གི་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྤྱི་དང་ ཁྱད་པར་རོ།།དེ་ལ་སྤྱི་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཐབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ལས་ཉིད་དེ་ལས་དེ་དགེ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་ན་ སྤྱི་ཞེས་བྱའོ།།ཁྱད་པར་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕྱིས་འཆད་དོ།

现在以一个偈颂来说明安住于胜解行地、初地以及二地等修行地的果位。因此说道：
'如是善法恒增长圆满，以广大三昧而得心，常从佛陀获大教诫，菩萨胜德越过功德海。'
在初地胜解行地中，于一阿僧祇劫中不断积累福德资粮，从二地乃至七地之间也不断积累福德资粮，从八地到十地之间又于一阿僧祇劫中不断积累福德资粮，由此圆满福德资粮，故善法增长圆满。此说明福德资粮圆满。
'获得广大三昧'是指获得大乘止观三昧之意。
不仅如此，在安住这些地位时也获得大乘教诫和开示，这说明智慧资粮圆满。
如是圆满福德和智慧二种资粮的殊胜菩萨，将到达佛地功德大海的彼岸，实际上是说将获得具足力、无畏等功德的证悟。
关于'总摄'，在所学、如何学、谁来学三者中，若总结如何学的内容，即说明这些。
'胜解及众多，求法并宣说，如是而修行，教诫与开示。'这是说，在如何学习的部分中，至此已经说明了多种胜解、求法、说法、如是修行、教诫与开示等内容。
教诫与开示品已圆满。
关于'方便所摄业分别四偈'，在教诫与开示品之后解说方便所摄业有何关联呢？
前面所说的所学、如何学、谁来学三者中，这也是属于如何学的部分。其中还需要说明学习的特点是什么，以及针对什么而学习。
其中，什么是学习的特点呢？成办自利是学习，与声闻等不共是特点。
成办自利又分两种：总的和特殊的。其中总的是指正确趣入身等诸业，这就是方便所摄业，因为此业遍及一切造作善业，故称为总的。特殊的是指修行六波罗蜜多，这将在后面解说。

།ཚལ་དང་རི་དང་ལུས་ཅན་ཆུ་བོ་དག་།ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་ས་ལ་གནས་པ་བཞིན། །དེ་བཞིན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་དགེ་བ་ དག་།མདོར་ན་བློ་ཅན་ལས་རྣམས་གསུམ་ལས་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་དགེ་བ་རྣམས་ལྡང་བའི་ཐབས་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་ཚལ་དང་། རི་དང་ལུས་ཅན་ཏེ་སེམས་ཅན་དང་། ཆུ་བོ་དག་ས་ཆེན་པོའི་སྟེང་ན གནས་ཤིང་།ས་ལ་བརྟེན་པ་དང་ས་ལས་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། མདོར་ན་བློ་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་གསུམ་གྱི་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དེ་ལ་གནས་ཤིང་། ལས་རྣམ་པ་གསུམ་དག་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཔེའི་སྐབས་དོན་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཟ་བ་པོ་དང་། བརྟན་ པ་དང་།མི་བརྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཚལ་སྨོས་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏེ། མདོ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཛེ་ཏའི་ཚལ་ན་བཞུགས་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་ཅན་ཞེས་བྱ་བས་ཟ་བ་པོ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་དང་ རི་ཞེས་བྱ་བས་བརྟན་པ་བསྟན་ཏོ།།ཆུ་བོ་ཞེས་བྱ་བས་མི་བརྟན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ཡང་མདོར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། རི་དང་ཚལ་གྱིས་ནི་བརྟན་པའི་དངོས་པོ་བསྟན། ལུས་ཅན་དང་ཆུ་བོས་ནི་མི་བརྟན་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་གྲངས་སུ་དབྱེ་ ན།ལུས་ཅན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའོ། །ཚལ་དང་རི་དང་ཆུ་བོ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་མ་གཏོགས་པའོ། །ད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལྡང་བའི་ཐབས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་བསླང་བའི་ཐབས་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྱོ་པ་ལས་ བསླང་བ་དང་།ཐེག་པ་གཞན་དུ་ལྟུང་བ་ལས་བསླང་བའོ། །སྣ་ཚོགས་རང་བཞིན་བསྐལ་པ་མང་པོས་མཐར་ཕྱིན་པའི། །རབ་ཏུ་དཀའ་བའི་ལས་ལ་བརྩོན་པའི་བདག་ཉིད་དེ། །ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལས་རྣམས་ལ། །རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཞུམ་པར་ཡོངས་སུ་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཆེད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱིའི་དངོས་པོ་བུ་སྨད་དང་། ནོར་རྫས་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བ་དང་། ནང་གི་དངོས་པོ་མགོ་དང་རྐང་ལག་དང་མིག་ ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་དམ་པ་གཏོང་བ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ལོ་དང་ཟླ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱད་པས། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་སྤྱད་ཅིང་བཏང་ན། གདོད་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ རྫོགས་ཤིང་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བས་ན།བསྐལ་པ་མང་པོས་མཐར་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་འདྲ་བའི་བར་དུ་དཀའ་བའི་ལས་ལ་བརྩོན་པའི་བདག་ཉིད་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་འཇིག་རྟེན་པ་མ་ཡིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ལུས་དང་ངག་ དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དཀའ་བའི་ལས་ལ་སྤྱད་ཅིང་ཞུགས་ཀྱང་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་ཞན་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དུས་རིང་པོར་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་ལ་དུས་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱས་ན་བདག་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།མདོ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྔོན་གོམས་པར་བྱས་པའི་རྒྱུས། དེ་དང་འདྲ་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པར་ སྨིན་པ་གྲུབ་པས།གང་གི་ཕྱིར་མ་བརྟགས་པར་ཡང་དེ་སྤྱད་པ་ལ་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་བསྐལ་པ་མང་པོར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྤྱད་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་རྣམས་ནི། རྨི་ལམ་ན་ཡང་དེ་ལ་སྤྱོད་པར་རྨིས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྱོ་བར་མི་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་འདིས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྐྱོ་བ་ལས་བསླང་བར་བསྟན་ཏོ།

如同园林、山岳、有情和河流，一切都依止于大地一样，同样布施等善法，总之智者的三业所说。这个偈颂说明了善法生起的方法。比如园林、山岳和有情即众生，以及河流都住于大地之上，依止于大地并从大地而生。同样地，总之智者菩萨们的身、语、意三业清净中，布施等波罗蜜法以及三十七道品等法住于其中，并从三业中生起，这是其含义。
譬喻中说明了四种意义：受用、受用者、坚固和不坚固。其中提到园林是说明受用之物，经中也说'世尊住在祇陀园'，因此'有情'说明受用者，'众生和山'说明坚固，'河流'说明不坚固。
这又可简要分为两类：山和园林表示坚固之物，有情和河流表示不坚固之物。若分为有情和非有情两类，有情属于众生之列，园林、山岳和河流不属于众生之列。
现在两个偈颂说明了提振的方法，这也从两个方面说明了提振的方法。两个方面是：从对大乘厌倦中提振，从堕入其他乘中提振。
'种种自性历经多劫方究竟，精进修持极难行之事业，对于身语意相之诸业中，佛子们永不会生起怯弱心。'这是说，为了利益众生，菩萨为圆满福德智慧资粮，从身语意三门布施外在的儿女、财物等，以及内在的头颅、手足、眼睛等殊胜肢体，这就是'种种自性'。
这样的修行不是以年月就能圆满福德智慧资粮，而是要经过三个无数劫的修行和布施，才能圆满福德智慧资粮而达到究竟，所以说'历经多劫方究竟'。如此精进修持极难之事业的主体不是声闻、缘觉和世间人，而是菩萨。
这样以身语意三相修持极难之事业时，佛子菩萨们也不会生起怯弱，不会精进退减也不会厌倦，这是其含义。为什么呢？因为长期修习的缘故。在大乘中长期串习，自身就会成为大乘的本性和实质。
其他经中也说，由于往昔串习善法的因缘，会成就与之相应的果报。由于成就如此果报，即使未经观察也能清净地修持。这样在多劫中修习大乘，成为大乘本性的人们，即使在梦中也会梦见修持大乘，因此不会对大乘生起厌倦，这就是从对大乘的厌倦中提振的教授。

།ཇི་ལྟར་དུག་དང་མཚོན་དང་དགྲ་དང་གནམ་ལྕགས་དག་།བདག་ལ་ཕན་ཕྱིར་རང་གི་གནམ་ལས་བཟློག་པ་བཞིན། །དེ་བཞིན་ལས་རྣམ་གསུམ་ཡང་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་གིས། །ཐེག་པ་ངན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་ བཟློག་པར་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་བདག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་དག་གི་ལུས་དང་། སེམས་ལ་མི་གནོད་པར་བྱ་བ་དང་། སྲོག་གི་བར་ཆད་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ། དུག་དང་མཚོན་དང་དགྲ་དང་གནམ་ལྕགས་དག་ལ་ བདག་གི་གནམ་ལས་བཟློག་ཅིང་སྐྱོ་བར་བྱེད་དེ།དུག་མི་ཟ་མཚོན་གྱིས་མི་འདེབས་དགྲ་དང་གནམ་ལྕགས་ལ་སོགས་པ་བྱུང་ན་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཐེག་པ་ངན་པ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ལུས་ དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་མི་འཇུག་ཅིང་ལས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་སྤྱད་པ་ཐེག་པ་གཉིས་སུ་སྔོ་བར་མི་བྱེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞི་བ་སྟེ། གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བཏང་ནས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ལུས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་སྤྱད་ པ་རྣམས་ཐེག་པ་ངན་པར་བསྔོ་བ་སྟེ།དེ་ལྟར་བསྔོས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྩ་བ་ནས་ཆད་ཅིང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐེག་པ་ཆུང་ངུར་བསྔོ་བ་ནི་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་རིག་ནས་དེར་སྔོ་བར་མི་བྱེད་དེ། འདིས་ནི་ཐེག་པ་གཞན་དུ་ལྟུང་བ་ལས་བསླང་བའི་ཐབས་བསྟན་ཏོ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ལྡང་པའི་ཐབས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པས་ནི་ལྡང་བའི་ཐབས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱོ་བ་ལས་བསླང་བའི་ཐབས་བསྟན། གསུམ་པས་ནི་ཐེག་པ་གཞན་དུ ལྟུང་བ་ལས་བསླང་བའི་ཐབས་བསྟན་ཏེ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དུག་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དཔེར་ན་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དག་མ་རུང་ཞིང་འཆི་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་ལས་ཐེག་པ་ ངན་པར་བསྔོས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།ཐེག་པ་ངན་པར་བསྔོས་པས་ཐེག་པ་ངན་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེར་ཟད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པའི་དགེ་ བའི་རྩ་བ་རྣམས་འཇིག་པ་དང་།སངས་རྒྱས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པའི་བགེགས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ངན་པར་བསྔོས་པའི་ལས་རྣམས་ནི་དུག་དང་མཚོན་ཆ་དང་འདྲ་སྟེ། དགེ་བའི་རྩ་བ་གཅོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་གཅོད་པ་བཤད་དེ། དཔེར་ན་མཚོན་ཆས་ཤིང་གི་རྩ་བ་ བཅད་ན་ལོ་མ་དང་།སྡོང་བུ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ལུས་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་སྤྱད་པ་ཐེག་པ་ངན་པ་གཉིས་སུ་བསྔོས་ན། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་གཅོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྩ་བ་དང་མྱུ་གུ་བཅད་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདབ་མ་ དང་འདྲ་བ་དང་།ས་བཅུའི་སྡོང་བུ་དང་འདྲ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་མེ་ཏོག་དང་འདྲ་བ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འབྲས་བུ་དང་འདྲ་བ་མི་སྐྱེ་བས་ན་མཚོན་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་དུག་ས་ཕྱོགས་གང་དུ་ཕོག་ པ་དེར་ལོ་ཏོག་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ།དགེ་བའི་ལས་ཐེག་པ་ངན་པ་གཉིས་སུ་བསྔོས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བས་ན་དུག་དང་འདྲའོ། །དཔེར་ན་གནམ་ལྕགས་ཀྱིས་འབྲུ་དང་ལོ་ཏོག་རྣམས་སྐྱེས་པ་འཇིག་ཅིང་མེད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དགེ་བ་ སྤྱད་པ་ཐེག་པ་ངན་པར་བསྔོས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སྐྱེས་པའི་འབྲུ་རྣམས་འཇིག་ཅིང་མེད་པར་འགྱུར་བས་གནམ་ལྕགས་དང་འདྲའོ།

对于'如同毒药、兵器、敌人和雷电等，为了利益自己而从天上转回一样；同样地，菩萨也应当以三业从两种小乘中转回。'这句话的意思是：
比如，某人为了不伤害关心自己的人的身心，为了不危及生命，会避开对身心有害的事物，如毒药、兵器、敌人和雷电等，从天上转回避开，不食用毒药，不被兵器所伤，躲避敌人和雷电等。
同样地，菩萨也要避开小乘，即声闻乘和缘觉乘这两种，不以身口意三业行持这两种乘的行为，也不将三业所修善业回向这两乘。
为什么呢？这是菩萨的寂静，若舍弃菩萨行而依止声闻乘，以身等方式所修善业回向小乘，如此回向则会从根本断绝大乘善根。
应当认识到回向小乘如同毒药、兵器等一样，因此不应回向于此。这里教导了从堕入其他乘中解脱的方法。
关于'这两个偈颂教导了出离的方法'，第二和第三个偈颂教导了出离的方法。其中第二偈颂教导了从厌离大乘中出离的方法，第三偈颂教导了从堕入其他乘中出离的方法，应当如此次第理解。
关于'如同毒药等'，比如毒药和兵器等会使有情和非有情变得无用而死亡，同样地，以身口意三业所修善业回向小乘也是如此，回向小乘则生起小乘善根，但会断绝获得大菩提的善根。
因为这会切断大乘善根，不生未生的善根，摧毁已生的善根，成为证得佛果圆满的障碍。
关于善根被切断的方式，譬如用兵器砍断树根，则叶、茎、花、果都不会生长。同样地，若将以身等方式所修善业回向二种小乘，则会切断大菩提之根本菩提心，若切断菩提心的根和芽，则波罗蜜多如叶、十地如茎、三十七菩提分如花、具足力无畏等功德的大菩提如果都不会生长，因此应知如同兵器。
譬如毒药落在何处，则未生的庄稼都不会生长。同样地，若将善业回向二种小乘，则大乘未生的善根都不会生起，因此如同毒药。
譬如雷电会摧毁已生的谷物和庄稼，同样地，若将三业所修善业回向小乘，则会摧毁已生的大乘善根之果实，因此如同雷电。

།དཔེར་ན་དགྲས་ལོངས་སྤྱོད་དང་དགེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་བགེགས་དང་བར་ཆད་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དགེ་བ་སྤྱད་པ་ ཐེག་པ་ངན་པར་བསྔོས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདེ་བ་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བགེགས་སུ་འགྱུར་བས་ན་དགྲ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པས་ནི་ལས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་ ཐབས་བསྟན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དང་ལས་དང་ལས་ཀྱི་བྱ་བ་གསུམ་དུ་རྟོག་བརྟག་ཏུ་དམིགས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་ཡོད་པའི་རྟོག་པའི་དམིགས་པ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོག་པས་ཡོད་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།ལས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་དམིགས་པ་མེད་དོ། །ལས་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་གང་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ་དེ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་དམིགས་པ་མེད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ རྟོག་པས་ན་དེ་དག་ལ་ཡོད་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་དེ་ཡི་ལས་འདི་རྣམ་དག་ཕ་རོལ་དུ། །འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་མཐའ་ཡས་ཐབས་ནི་གཟུང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེད་པ་དང་། ལས་དང་། ལས་ཀྱི་བྱ་བ་གསུམ་ལ་མི་རྟོག་ཅིང་མི་དམིགས་པ་དེ་ ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ལས་རྣམ་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལས་དེས་ནི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པའི་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ། འཁོར་བའི་མཐར་ཡང་མི་ཟད་པའི་མཚན་ཉིད་ སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དབྱེ་བ་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་བཤད་པའི་འབྲེལ་བ་ ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།གོང་དུ་བསླབ་པ་གཉིས་ཏེ། སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་རོ་ཞེས་སྨོས་པ་ལས་བསླབ་པའི་སྤྱི་ནི་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ལས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་དེ། དེ་ནི་དགེ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །ད་ནི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་བཤད་པར་བྱའོ། ། བསླབ་པའི་ཁྱད་པར་ནི་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱེད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ནི་བདག་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དགེ་བ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཕྱིས་འཆད་དོ། །དེ་ལས་གྲངས་དང་། དེ་བསྒྲུབས་ན་བདག་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར འགྱུར་རོ།།བདག་གྲོལ་ན་གཞན་ཡང་གྲོལ་ཡང་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་བདག་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་སྔར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་དོ། །དེ་ནས་གཞན་ལ་ཕན་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་ནི། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་སྟེ། དེ་ནི་ཕྱིས་འཆད་དོ། །དེ་ལ་གྲངས་དང་དེའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་བཤད་དོ།།ལོངས་སྤྱོད་དང་ནི་བདག་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །གྲངས་དང་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་གོ་རིམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྱི་དོན་རྣམ་པ་བཅུས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཆད་དེ་དེ་ནི་གྲངས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དུ་གྲངས་ངེས་ཀྱི།དེ་ལས་མང་དུ་ཡང་མི་རུང་ཉུང་དུ་ཡང་མི་རུང་བར་བསྟན་པ་ནི་གྲངས་ཀྱི་དོན་གྱིས་བཤད་པའོ། །སྦྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བཤད་པའོ། །དང་པོར་ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་ཅིའི་ཕྱིར་ ཚུལ་ཁྲིམས་བཤད་ཅེས་པའི་དོན་བསྟན་པ་ནི་གོ་རིམས་ཀྱི་དོན་གྱིས་བཤད་པའོ།

例如，如同敌人对财物和各种善业造成障碍和违缘那样，如果以三业所修善行回向于劣乘，就会成为获得佛陀世尊圆满安乐、力量、无畏等功德的障碍，因此如同敌人一样，这就是其含义。
第四偈颂阐明了三业清净的方法。因此说'作者、业和业的行为三者都无所缘执'。作者即是菩萨本身，对其也无有实执的所缘，为什么呢？因为通达人无我而不执著有实体，这就是其含义。
业即是所修行的六波罗蜜多法，对此也无有实执的所缘。业的行为即是修行波罗蜜多的精进，对此也无有实执的所缘，为什么呢？因为通达法无我而不执著这些为实有，这就是其含义。
'因此他的业清净到彼岸，为了摄受无边方便故'，这是说，因此菩萨对作者、业和业的行为三者无执无缘，这就是该菩萨三业清净。为什么呢？因为以无分别智方便摄持，故称为业清净。以此业将趣向无边功德的彼岸，即具有轮回终际亦不竭尽的特征而成佛，这就是其含义。
具足方便之业品已圆满。
关于'波罗蜜多分类摄要偈颂'，在讲解具足方便之业品之后，与波罗蜜多品的关联是什么呢？前面说'二种学处，即总的和别的'，其中总的学处在具足方便之业品中已经讲解，这表明其遍及一切造作善业。现在要讲解别的学处，因此要解说这个。
别的学处是有益于自身积累佛法资粮，这是由诸波罗蜜多来成办。诸波罗蜜多遍及自相续一切善法，这将在后面解说。由此数量，修行成就则自身将获得解脱。
自身解脱后也能令他人解脱，因此为了利益自身，先讲解波罗蜜多。然后为了安立利他，修行四摄事，这将在后面解说。其中以一个偈颂解说波罗蜜多的数量和其特征等内容。
以'受用和自身'等阐明波罗蜜多的分类。'数量及其特征次第'等，以十种总义解说波罗蜜多，即数量等。其中波罗蜜多唯有六种数量决定，既不应多也不应少，这是以数量的含义来解说。
从布施的特征乃至智慧的特征的阐述，是以特征的含义来解说。为什么首先讲布施，其后为什么讲持戒，这是以次第的含义来解说。

།ངེས་པའི་ཚིག་དང་གོམས་དང་ཡོན་ཏན་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱིས་བཤད་པའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་བསྒོམ་ པ་ནས་ཤེས་རབ་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ་ནི་གོམས་པའི་དོན་གྱིས་བཤད་པའོ།།སྦྱིན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་ནས་ཤེས་རབ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅི་ཡོད་པ་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གི་དོན་གྱིས་བཤད་པའོ། །དེ་ཡི་དབྱེ་བ་བསྡུ་དང་མི་མཐུན་ཕྱོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་ཕྱེ་ན་དུ་ཡོད་པ་ ནས་ཤེས་རབ་ལ་ཕྱིན་དུ་ཡོད་པ་བསྟན་པ་ནི་དེའི་དབྱེ་བས་བཤད་པའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྡུས་ན་དྲུག་ལས་ཀྱང་བསྡུས་ན་འདི་ཙམ་ཞིག་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བསྟན་པ་ནི་བསྡུ་བས་བཤད་པའོ། །སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པ་ནས། ཤེས་ རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་བསྟན་པའོ།།ཡོན་ཏན་ཕན་ཚུན་ངེས་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པའི་ནང་དུ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་འདུས་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་འདུས་པར་བསྟན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཕན་ ཚུན་ངེས་པར་བཤད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གྲངས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲངས་ནི་དྲུག་ཉིད་དུ་བཤད་དེ། བདུན་ལ་སོགས་པར་མང་དུ་ཡང་མི་བཤད། ལྔ་ལ་སོགས་པར་ཉུང་དུ་ཡང་མི་བཤད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་གྲངས་དྲུག་ ཏུ་བཤད་ཅེ་ན།གྲངས་ངེས་པར་བཤད་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་པའི་དོན་ཏོ། །དང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གྲངས་ངེས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གླེངས་པ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་ཇི་བསྟན་ཏོ། །མངོན་པར་འབྱུང་པའི་ རྒྱུ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། བྱ་བ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དུ་གཞག་གོ། །དེ་ལས་གྲངས་མང་ཡང་མི་མང་ཉུང་ཡང་མི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་པའི་དོན་ཏོ། །ལོངས་སྤྱོད་དང་ནི་བདག་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །གཡོག་འཁོར་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངོན་པར་འབྱུང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ནི་འཁོར་བའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་པ་དེ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཏེ་བཞིའོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱུར་འགྱུར་ཞེ་ན། བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དང་གདོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་ ཀྱིས་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ།བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་བྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། གཏེར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྲོག་གཅོད་པ་སྤངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བས་ནི་བདག་གི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ངན་སོང་གསུམ་དུ་མི་སྐྱེའི་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་ནས་ལྷ་དང་མིའི་ལུས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་ཞེ་སྡང་མི་སྡང་ཞིང་སླར་གནོད་པར་མ་བྱས་པའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་གཡོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚེ་འདིར་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་མ་བྱས ཏེ།དགའ་བར་བྱས་པས། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་སྙིང་དུ་སྡུག་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དེའི་ཐད་དུ་འདུ་བར་འགྱུར་བས་འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བ་ལ་སེམས་སྤྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱད་པས་ནི་རྩོམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་ འགྱུར་ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དགེ་བའི་ལས་བྱ་བ་དང་། ཞིང་དང་ཚོང་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་གང་དང་གང་བརྩམས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་དབང་དུ་མི་འགྲོ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྔ་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བར་བྱེད་དེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་བྱུང་བ་རྣམས་འཇིལ་ཞིང་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'确定词义、修习和功德'等词，从'为何称为布施'到'为何称为智慧'的解释，是从确定词义的角度来说明的。从'为何修习布施'到'如何修习智慧'的解释，是从修习的角度来说明的。从'布施有何功德'到'智慧有何功德'的解释，是从功德的角度来说明的。
关于'其分类、摄集和违品'等词，从'布施分几种'到'智慧分几种'的解释，是从分类的角度来说明的。说明六波罗蜜多若归纳则可归为这些的解释，是从摄集的角度来说明的。从'布施的违品是什么'到'智慧的违品是什么'的解释，是从违品的角度来说明的。
关于'应当了知诸功德互摄'等词，从'布施中也摄六波罗蜜多'到'智慧中也摄布施等六度'的解释，称为功德互摄的解说。
关于'数目决定的六个偈颂'等词，如是波罗蜜多的数目说为六种，既不多说为七等，也不少说为五等，为何说为六数？数目决定的解说是以六个偈颂来说明的意思。
关于'第一'等词，在宣说波罗蜜多数目决定的六个偈颂中，首先说明第一个偈颂。依据出生之因、不随烦恼转、诸事无颠倒的道理，安立为六波罗蜜多。既不多于此数也不少于此数的意思。
关于'圆满受用及身体，眷属圆满而出生'等词，出生是指轮回中的受用和所依，其因是布施、持戒、忍辱和精进四者。如何成为因呢？对于婆罗门、居士和旃陀罗等贫乏资具者，布施饮食衣物等资具，将获得广大受用，即获得宝藏、谷物等圆满。
由于断除杀生等持守戒律，将获得自身圆满，因为不生三恶趣而生于天人之中，获得天人之身。由于他人加害时不生嗔恨且不报复的忍辱波罗蜜多，将获得眷属圆满，因为今生不害有情而令其欢喜，来世将为众生所爱戴，众多人将聚集于其处而成为圆满眷属。
由于修习以欢喜善法为相的精进波罗蜜多，将获得事业圆满，因为具足精进者无论从事善法事业还是农商等世间事业，所作一切都将圆满成就。
关于'不随烦恼转'等词，第五禅定波罗蜜多令不随烦恼转。为什么呢？因为以一心为相的禅定能摧毁并损害相续中所生的烦恼。

།བྱ་བ་དག་ལ་རྟག་ཏུ་ལོག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་དྲུག་པ་སྟེ། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་བྱ་བ་དག་ལ་རྟག་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བླང་བར་བྱ་བ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།དེ་ལ་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བར་ཤེས་ནས་དེ་ལ་མི་འཇུག་གོ། །བླང་བར་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བླང་བར་བྱ་བར་ཤེས་ནས་ལེན་ པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་བྱ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་དོ། །ཡང་ན་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། ཀུན་འབྱུང་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས། ལམ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་ བ་ཡིན་པར་ཤེས།འགོག་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཤེས་པས་ན་བྱ་བ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་ངག་གིས་ནི་མངོན་བར་འབྱུང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བཞི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པ་ འཁོར་བའི་འབྱོར་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྩོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྩོམ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་རྩོམ་པ་དང་། བྱ་བ་མ་ནོར་བ་ལ་རྩོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་དྲུག་ཉིད་དུ་གཞག་སྟེ།མི་མང་མི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བཞིས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་བ་ལ་རྩོམ་མོ། །ལྔ་པ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་རྩོམ་མོ། །དྲུག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་བྱ་བ་ལ་ནོར་བ་མེད་པར་རྩོམ་མོ།།སེམས་ཅན་དོན་ལ་རབ་བརྩོན་པ། །གཏོང་དང་མི་གཏོང་བཟོད་པས་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པས་ནི་བདག་གི་དོན་བྱེད་པ་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དུ་བཤད་དེ་མི་མང་ མི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་གསུམ་གྱིས་ནི། གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྦྱིན་པས་ནི་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བས་དོན་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱིས་ནི་གཞན་གྱི་སྲོག་མི་གཅོད།ནོར་མ་བྱིན་པར་མི་ལེན། ཆུང་མ་ལ་མི་ཚངས་པར་མི་སྤྱོད། གནོད་པ་མི་བྱེད་པས་དོན་བྱེད་དོ། །བཟོད་པས་ནི་བདག་གི་སྲོག་དང་། ནོར་དང་ཆུང་མ་ལ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་ལན་མི་ལྡོན་ཏེ་བཟོད་པ་བྱས་པས་དོན་བྱེད་དོ། །བཞི་དང་བཅས་ནས་གྲོལ་བ་ཡིས། ། རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བདག་དོན་སྤྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་གི་དོན་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཞི་དང་བཅས་པའི་སེམས་གནས་པས་སེམས་གྲོལ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་དོན་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་གཞི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ ཕྱིན་པའོ།།གནས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །གྲོལ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། དེའི་རིམ་པ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་བསམ་གཏན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་མཉམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཤེས་རབ་ སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་གྲོལ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་གཞན་གྱི་དོན་དང་། བདག་གི་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དུ་བཤད་དེ་མི་མང་མི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕོངས་པ་མེད་དང་མི་འཚེ་འཚེ་བར་ཤིན་ཏུ་བཟོད་པ་དང་། །བྱ་བས་མི་སྐྱོ་ མགུ་བྱེད་ལེགས་པར་བཤད།།གཞན་དོན་བདག་གི་དོན་འགྱུར་གསུམ་པའོ།

对于'对诸事永无颠倒'这句话是第六，以般若波罗蜜多对于诸事永无颠倒，即是说对于应当舍弃和应当获取这两种。其中对于应当舍弃的事，以智慧了知应当舍弃后便不趋入。对于应当获取的事，以智慧了知应当获取后便获取。因此对于诸事无有颠倒。
或者说诸事有四种：应当了知的、应当舍弃的、应当修习的和应当证得的。其中苦谛是应当了知的，已经完全了知；集谛是应当舍弃的，已经了知；道谛是应当修习的，已经了知；灭谛是应当证得的，已经了知，所以说对诸事无有颠倒。
其中四种波罗蜜多以语言表述即是四种现前，即布施、持戒、忍辱、精进四者是大受用等轮回圆满四种因。
关于'依据发起'，如此对于现前的发起、无烦恼的发起、无误行为的发起，依据这些建立六波罗蜜多，不多不少的意思。其中布施、持戒、忍辱、精进四者是发起现前。第五禅定波罗蜜多是发起无烦恼。第六般若波罗蜜多是发起无误行为。
'精勤利益诸众生，以施不施及忍行'这两句偈颂是依据自利和利他而说六波罗蜜多不多不少的意思。其中精勤利益众生的菩萨以布施、持戒、忍辱三者利益他人。如何利益呢？以布施给予饮食衣物等而利益。以持戒不杀生、不偷盗、不邪淫、不损害而利益。以忍辱即使他人损害自己的生命、财产、妻子也不报复而行忍辱来利益。
'具四而得解脱者，一切时中行自利'，以精进、禅定、智慧三者在一切方面行持自利。如何行持呢？以具基础而安住心使心解脱故行持自利。其中基础是精进波罗蜜多。安住是禅定波罗蜜多。解脱是般若波罗蜜多。其次第是精进发起则获得禅定。以禅定使未入定的心入定。心入定则生起智慧。
以智慧使心从烦恼中解脱。如是依据利他和自利而说六波罗蜜多不多不少的意思。'无贫乏无害忍受极大害，事业无厌作悦意善说法，利他成自利是为第三'。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་གཞན་གྱི་དོན་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྦྱིན་པས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཡོ་བྱད་གང་དང་ གང་ཕོངས་པའི་ཡོ་བྱད་དེ་དང་དེ་དག་བྱིན་ཏེ།ཕོངས་པ་མེད་པར་བྱས་ནས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་གཞན་གྱི་སྲོག་དང་ནོར་དང་ཆུང་མ་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་ཅིང་། མི་འཚེ་བས་དོན་བྱེད་དོ། །བཟོད་པས་ནི་བདག་གི་སྲོག་དང་ནོར་དང་ཆུང་མ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཏེ། གཙེས་ཀྱང་བཟོད་ པས་དོན་བྱེད་དོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་སུ་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲོགས་བྱ་བ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པས་དོན་བྱེད་དོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་འབར་བ་དང་འཕུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྒྲུབས་ནས་སེམས་ཅན་མགུ་བར་བྱས་ཤིང་དད་པ་བསྐྱེད་པས་དོན་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་གཞན་གྱི་དོན་བྱས་པ་དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་གི་དོན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དོན་བྱས་པ་ལས་བདག་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་རང་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྫོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དུ་བཤད་དེ། མི་མང་མི་ཉུང་བར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལོངས་སྤྱོད་དག་ལ་མི་དགའ་ཞིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྤྱོད་པ་མ་ལུས་པ་བསྡུ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དུ་བཤད་དེ།མི་མང་མི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་བྱའོ། །དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་དགའ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ལ་གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གང་ལ་ཡང་མི་གཏང་དུ་མི་རུང་བའི་ཆགས་པ་མེད་པའོ། །ཤིན་ཏུ་གཙོར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཙོར་བྱེད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་ཚིག་ལ་ཉེས་བྱས་ཕྲ་མོ་རྡུལ་ཙམ་ལ་ཡང་བག་བྱེད་ཅིང་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་མི་སྐྱོ་ཞིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉིས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་མི་སྐྱོ་བ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དང་།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱིས་མི་སྐྱོ་སྟེ། སྦྲང་བུ་དང་ཤ་སྦྲང་དང་མི་ལ་སོགས་པ་གནོད་པར་བྱས་ཀྱང་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་ཅིང་། སེམས་ཅན་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པས་ མི་སྐྱོ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ན། རླུང་དང་ཚ་བ་དང་ཆར་པ་དང་གྲང་བ་དང་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ཡང་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་གཉིས་ཀྱི་ སྒྲས་ནི།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་ནི་བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་བཟོད་པས་ནི། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་མི་སྐྱོའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གནོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་གསུམ་ལས། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པས། ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་བཟོད་དེ། དེ་བས་ན་བཟོད་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་མི་སྐྱོའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་མི་སྐྱོ བ་སྟེ།སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ན་བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ།

对于'如是说'，第三个偈颂显示菩萨以布施等六波罗蜜圆满利他。怎样呢？以布施给予众生任何所缺乏的资具，使其无所匮乏而利益他人。以持戒不损害他人的生命、财产和妻室，以无害行利益他人。以忍辱即使他人损害自己的生命、财产和妻室而加以伤害时也能忍受而利益他人。以精进不厌倦地协助众生做事而利益他人。以禅定成就燃烧、飞行等神通，令众生欢喜并生起信心而利益他人。以智慧如实解说诸法的自相和共相，消除众生的疑惑。
如是以六波罗蜜行利他，这本身就是菩萨的自利。为什么呢？因为通过如是利他而自身能获得无上菩提。如是依据圆满自利和利他而说六波罗蜜，既不多也不少，这是其义。
关于'不贪著受用'等第四个偈颂，是依据摄集大乘菩萨一切行为而说六波罗蜜，既不多也不少，这是其义。其中'受用'一词是指色等五欲功德。对受用不贪著是布施波罗蜜，为什么呢？因为住于布施不顾及住处和受用，对内外任何事物都无不舍的执著。
'极为重视'，菩萨的重视是持戒波罗蜜，为什么呢？因为对于正受持的戒律和菩萨学处，即使是微细如尘许的过失也谨慎守护。'二不厌'中，'二'字指众生和非众生，对这两者不厌倦是忍辱波罗蜜和精进波罗蜜。
其中以忍辱波罗蜜对众生不厌倦，即使蚊虫和人等加害也安住于忍辱，不报复伤害且不舍弃众生。对非众生不厌倦是精进波罗蜜，以精进行持闻思等善法时，即使遇到风、热、雨、寒、饥饿等外在痛苦也不舍弃善法精进。
或者'二'字指智慧资粮和福德资粮，对此不厌倦是忍辱和精进波罗蜜。其中忍辱对智慧资粮不厌倦。怎样呢？在安受害忍、安受苦忍、谛察法忍三种忍中，以谛察法忍安忍一切法无常、苦、空、无我，因此忍辱对智慧资粮不厌倦。精进对福德资粮不厌倦，即在积累布施、持戒等福德资粮时不舍弃精进。

།རྣམ་པར་མི་རྟོག་རྣལ་འབྱོར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐ་མའི་བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་བསམ་གཏན་བསྒོམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་ནི་ཞི་གནས་སོ། །ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །འདིས་ནི་མ་ལུས་ཐེག་པ་མཆོག་ཅེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་མཆོག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། བསླབ་པ་ལ་གཙོར་བྱེད་པ་གཉིས་ཀྱིས་མི་སྐྱོ་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལ་རྣལ་འབྱོར་པ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ནི་འདི་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དེ་ལས་ལྷག་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བཟོད་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་དང་སེམས ཅན་མ་ཡིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།བཟོད་པས་མི་དང་སྦྲང་བུ་ལ་སོགས་པ། སེམས་ཅན་གྱིས་གནོད་པར་བྱས་པ་དང་ཚ་བ་དང་རླུང་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པས་གནོད་པར་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ལ་མི་ སྐྱོ་བ་སྟེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལས་མི་གཏོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡུལ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཆགས་ལམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་པས་ནི། ལམ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དུ་བཤད་དེ། མི་མང་མི་ ཉུང་ངོ་།།དེ་ལ་ཡུལ་གྱི་སྒྲས་ནི་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་མ་ཆགས་པའི་ལམ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ལ་གནས་པས་ནི་རྟག་ཏུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་ལ་གོམས་པས་ཡུལ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བར་བྱེད་ཀྱི། ཡུལ་ལ་ཆགས་པར་མི་བྱེད་ པས་ན་ཡུལ་ལ་མ་ཆགས་པའི་ལམ་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ཐོབ་གཡེང་བ་བསྡོམས་པ་གཞན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པ་གཡེང་བ་སྡོམ་པའི་ལམ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ལ་དེའི་སྒྲས་ནི་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་བྱ་བ་སྟེ། གཡེང་བ་ནི་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱ་བ་མང་པོ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་དེ་སྡོམ་སྟེ། འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལས་ཀྱིས་གཡེང་བའི་བྱ་བ་མང་པོ་ལ་མི་འཇུག་པས་སོ། །སེམས་ཅན་མི་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་མི་གཏོང བའི་ལམ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།བཟོད་པ་ལ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་གྱིས་བརྡེག་པར་བྱ་བ་དང་། བཅིང་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བྱས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་མི་གཏོང་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཕེལ་བ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་འཕེལ་བའི་ལམ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་ན་དགེ་བའི་ཆོས་ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲིབ་པ་རྣམ་སྦྱོང་གཞན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྒྲས་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ ཕྱིན་པ་གཉིས་ལ་བྱ་སྟེ།སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བའི་ལམ་ནི་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བར་བྱེད། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པ་འཇིལ་བར་བྱེད།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ལམ་གྱི་སྒྲས་ནི་ཐབས་ལ་བྱ་སྟེ། ཡུལ་ལ་མ་ཆགས་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།

关于'无分别瑜伽'这句话，以最后的禅定和般若波罗蜜多二者，成就无分别三摩地。为什么呢？因为这二者修习止观双运禅定的缘故。其中，禅定是止，智慧是观。
关于'此为无余最上乘'这句话，最上乘指的是大乘，由不喜欲乐和以学处为主二者而不厌倦，以及无分别瑜伽，大乘的意义仅此而已，再无其他，这是其含义。
关于'安忍与精进二者对于有情与非有情'等句，以安忍忍受人类和蚊虫等有情所作的伤害，以及热、风等非有情所作的伤害之苦。以精进则对于听闻、思维等善法不生厌倦，因为以精进不舍弃修行善法的事业。
关于'于诸境不贪道'等五偈颂，是就摄集一切道的意义而说六波罗蜜多，不多不少。其中，境之词指五欲功德，于彼无贪之道即布施波罗蜜多。如何呢？住于布施者因常时习惯于舍弃内外诸物，能舍一切境，而不执著于境，故成为于境无贪之道。
关于'得彼摄散另一者'，另一词指戒波罗蜜多，得彼摄散之道即戒波罗蜜多。其中，彼字指五欲功德，散乱是为获得五欲功德而从事诸多事业的缘故。以戒律摄持彼等，因为不为获得五欲功德而从事世间散乱的诸多事业。
关于'不舍有情'，不舍有情之道即忍辱波罗蜜多，住于忍辱时，即使有情打骂、束缚等作害并引生痛苦，也不舍弃有情且不为苦所厌的缘故。
关于'增长'，善法增长之道即精进波罗蜜多，因为住于精进时，善法如河流般相续不断增长的缘故。
关于'净除障碍为他者'，他字指禅定和智慧波罗蜜多二者，净除障碍之道即禅定和智慧二者。如何呢？以禅定净除烦恼障，以智慧净除所知障。或者说，以禅定和智慧摧毁烦恼障和所知障，以智慧则从根本拔除烦恼障和所知障。
道字指方便，从'于境无贪方便'到'净除障碍方便'都应如是理解。

།བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་བྱས་ཏེ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་ དྲུག་རྒྱལ་བས་གསུངས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་པས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་རྒྱལ་བ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉིད་དུ་བཤད་དེ་མི་མང་ མི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐོག་མ་གསུམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོག་མའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐོག་མའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཟོད་པའོ། །རྣམ་གཉིས་ཐ་མ་གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་ གཉིས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐ་མ་གཉིས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་ ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བསམ་གཏན་གྱིས་སེམས་པ་དང་ཉེ་བར་གནས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་དང་པོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་ཞེས་ བྱ་བ་ལས།སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་གསུམ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པར་གཏོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྨྲས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཞེས་བྱར་རུང་ན། སྦྱིན་པ་དང་བཟོད་པ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པར་བསྡུ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་དང་བཅས་པ་དང་འཁོར་དུ་བཅས་པ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་བཅས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་དང་བཅས་པ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱིན་པ་དང་བཟོད་པ་གཉིས་ཀྱང་ལྷག་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་གཞི་ལ་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས ཀྱི་གཞི་དང་རྒྱུ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་དང་གྲོགས་ནི། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པ་ཇི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་ལྟ་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ་སྦྱིན་པ་ལ་གནས་ན་བུ་སྨད་དང་ནོར་རྫས་ལ་སོགས་ པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་ལྟ་ཞིང་མི་ཆགས་ཏེ།ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེན་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །བཟོད་པ་ཇི་ལྟར་འཁོར་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པར་བླངས་པར་བཟོད་པས་གཤེ་བ་ལས་སླར་མི་གཤེ་བ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་རྣམས་ལ་བཟོད་པ་ཡོད་པ་དང་། གཤེ་བ་ལ་སླར་མི་གཤེ་བ་དང་། བརྡེག་པ་ལ་སླར་མི་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཟོད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་བྱེད་པས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འཁོར་དུ་འགྱུར་རོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས བྱ་བ་ལ།གངས་དབྱེ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་དབྱེ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གིས་སྟོན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རེ་རེའི་མཚན་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རེ་རེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཡོད་པས་ཚིགས་བཅད་ཀྱང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ རོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ པར་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སེར་སྣ་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ།

关于'依三学，佛说六度'这句话，第六偈颂是说依据增上戒学、增上心学、增上慧学，胜者佛世尊说六波罗蜜多，数目不多不少的意思。
关于'前三'，前三波罗蜜多是增上戒学。哪三个是前三波罗蜜多呢？布施、持戒和忍辱。
关于'二种后二'，二种是增上心学和增上慧学，这二者由后二波罗蜜多来显示。后二波罗蜜多是禅定波罗蜜多和智慧波罗蜜多。
其中，禅定波罗蜜多称为增上心学，因为禅定能使心安住等。智慧波罗蜜多称为增上慧学。
其中，增上戒学是前三波罗蜜多，即布施、持戒和忍辱三者属于增上戒学。
有人问：持戒可以称为增上戒学，但布施和忍辱二者如何归入增上戒学呢？
为此说'因为摄受资粮和眷属'。摄受持戒的资粮和持戒的眷属，所以布施和忍辱二者也归入增上戒学。
其中，资粮是指因和基础，持戒的基础和因是布施波罗蜜多。持戒的眷属和助伴是忍辱波罗蜜多。
如何布施成为持戒的因呢？为此说'布施是由于不顾享受而受持戒律'。安住于布施则不顾及子女、财物等享受，不贪著。不贪著享受则能受持戒律，因此成为持戒的因和资粮。
忍辱如何成为眷属呢？为此说'受持后以忍辱不以骂报骂等'。对于已受持的戒律，具有忍辱，以不以骂还骂、不以打还打等方式，以忍辱来守护戒律，因此成为持戒的眷属。
关于'相的分别六偈'，以六偈颂显示数目分别后，现在以六偈颂显示六波罗蜜多的相的分别，以每一偈颂显示每一波罗蜜多的相，这样由于有六波罗蜜多，偈颂也成为六个。
其中，布施波罗蜜多的相有四种：断除违品的相、无分别智摄持的相、圆满一切所欲的相、成熟有情的相。
关于'断除布施违品'，菩萨布施的违品是悭吝，完全断除一切悭吝，所以称为断除违品的相。

།རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས། གཏོང་བ་པོ་དང་། རྫས་དང་། ལེན་པ་པོ་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ནི་གཏོང་བ་པོ་མི དམིགས་སོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ནི་རྫས་དང་ལེན་པ་པོ་མི་དམིགས་སོ། །འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྫོགས་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྲམ་ཟེ་དང་ཚོང་པ་དང་གདོལ་བ་ལ་སོགས་པ། བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་འདོད་པ་བསམ་པ་བཞིན་དུ་དེ་དང་དེ་དག་གཏོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་བྱེད་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སྦྱིན་པས་བསྡུས་ནས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མི མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས།སྐྱེས་བུ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པས་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྫོགས་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་འདི་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཨེ་མའོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་དང་། ངག་དང་། ཡིད་གསུམ་གྱིས་བདག་ཅག་གི་ལུས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་པ་མ་བྱས་ན་ལེགས་སོ་སྙམ་སེམས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་སྙམ་དུ་གནོད་པ་མི་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱེད་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྡུས་ནས་སེམས་ཅན་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་བཟོད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཟོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཞེ་སྡང་སྟེ་དེ་མེད་པས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན། སྐྱེས་བུ་དང་། བཟོད་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པས་ན་རྣམ་པར་མི རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྫོགས་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་གཞན་དག་གི་ལུས་ལ་སོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་དེ། གནོད་པར་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་འདི་སྙམ་དུ། ཨེ་མའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་བདག་ཅག་ལ་ གནོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་བཟོད་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་ཅིང་ཉེས་པ་བཟོད་པར་བྱེད་པས་ན་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།སེམས་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་བྱེད་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཟོད་པས་ བསྡུས་ནས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བཀོད་པས་ན།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་བརྩོན་འགྲུས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ལེ་ལོ་སྟེ། དེ་མེད་པས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ ཤེས་ལྡན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན། སྐྱེས་བུ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྒྲུབ་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྫོགས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ སེམས་ཅན་གྱི་ལས་སུ་བྱ་བ་གང་དང་གང་ཡོད་པའི་གྲོགས་བྱེད་པས་ན་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།

关于'具无分别智慧'，菩萨通达人无我和法无我，不执著施者、财物和受者，因此称为以无分别智慧摄持。其中，通达人无我则不执著施者；通达法无我则不执著财物和受者。
关于'圆满一切所欲'，对婆罗门、商人、旃陀罗等，随其所欲施予饮食、衣物等，因此具有圆满一切所欲的特征。
关于'三种成熟众生'，如是以布施摄受后，安置于声闻、独觉和大乘，因此具有成熟众生的特征。
关于'远离违品持戒'，持戒的违品即杀生等恶戒，完全断除一切违品，故称为远离违品的特征。
关于'具无分别智慧'，由通达人无我和法无我，不执著补特伽罗、戒律和修持戒律三者，故具有无分别智慧的特征。
关于'圆满一切所欲'，众生如是思维：'啊！菩萨以身语意三业不损害我们的身体、受用、妻子等，真是善哉！'菩萨也如是思维而不作损害，因此具有圆满一切所欲的特征。
关于'三种成熟众生'，以持戒摄受后安置众生于三乘，因此具有成熟众生的特征。
关于'远离违品忍辱'，忍辱的违品即嗔恨，无此即为远离违品的特征。
关于'具无分别智慧'，由通达人无我和法无我，不执著补特伽罗、忍辱和修持三者，故具有无分别智慧的特征。
关于'圆满一切所欲'，若他人以身等加害菩萨，加害后众生如是思维：'啊！菩萨不加害我们且能忍受，岂不善哉！'如是随顺众生意乐而不加害众生且能忍受过失，故具有圆满一切所欲的特征。
关于'三种成熟众生'，以忍辱摄受后安立于三乘，故具有成熟众生的特征。
关于'远离违品精进'，精进的违品即懈怠，无此即为远离违品的特征。
关于'具无分别智慧'，由通达法无我和人无我，不执著补特伽罗、精进和修持三者，故具有无分别智慧的特征。
关于'圆满一切所欲'，以精进助成众生一切事业，故具有圆满所欲的特征。

།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱེད་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བསྡུས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པས་ན། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་མཚན་ཉིད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སེམས་གཡེངས་པ་སྟེ། དེ་མེད་པས་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྡན། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས། སྐྱེས་བུ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྫོགས་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་སྤྲུལ་ནས། སེམས་ཅན་གྱི་ཡིད་བཞིན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པས། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་བྱེད་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གྱིས་བསྡུས་ནས་ཐེག་པ གསུམ་དུ་བཀོད་པས་ན།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་ཤེས་རབ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བའི་འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། དེ་མེད་པས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེས་བུ་དང་། ཤེས་རབ་དང་། སྒྲུབ་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་རྫོགས་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས།སེམས་ཅན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་བཅད་པས་ན་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་བྱེད་གསུམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་ པ་གསུམ་ལ་བཀོད་པས་ན།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །གོ་རིམས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མཚན་ཉིད་བཤད་ནས། ད་ནི་གོ་རིམས་འཆད་དེ། དེ་ལ་དང་པོར་སྦྱིན་པ་བཤད། དེ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས། དེ་ནས་བཟོད་པ། དེ་ནས་བརྩོན་འགྲུས། དེ་ནས་བསམ་གཏན། དེ་ནས་ཤེས་རབ་སྟེ། གོ་རིམས་ཇི་ལྟར་བཀོད་ཅེ་ན། རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱིར་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་བཀོད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་རྩོམ་མོ། །རྒྱུ་དང་པོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔོན་ལ་ཕྱི་མ་བརྟེན ལས་སྐྱེ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འབྱུང་སྟེ། སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་རྒྱུ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་སྔར་བཤད། འབྲས་བུར་གྱུར་པ་ནི་ཕྱིས་འཆད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ལོངས་སྤྱོད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ ཆགས་ན་ནི་ཁྱིམ་གྱི་གནས་བཏང་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེན་པར་མི་ནུས་ཀྱི།ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྦྱིན་པ་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྔར་བཤད། ཚུལ་ཁྲིམས་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ན་ཕྱིས་བཤད་དོ། །ངན་པའི་ངང་ཚུལ་དག་ གིས་ནི་གཤེ་བ་དང་བརྡེག་པ་ལ་མི་བརྡེག་པར་བཟོད་པར་མི་ནུས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་གཤེ་བ་ལ་སླར་མི་གཤེ་བ་དང་།བརྡེག་པ་ལ་སླར་མི་བརྡེག་པར་བཟོད་པས། ཚུལ་ཁྲིམས་རྒྱུ་ཡིན་པས། བཟོད་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བཟོད་པ་བཤད་དོ།

关于'成熟一切众生三者'这句，由精进摄受而使众生在三乘中圆满，故为成熟众生的特征。
关于'断除违品之特征'这句，禅定的违品是散乱心，由于无此散乱心，故为断除违品的特征。
关于'具无分别智慧'这句，由通达人法二无我，故不执著补特伽罗、禅定、修行三者，因此为具足无分别智慧的特征之义。
关于'圆满一切所欲'这句，由禅定变化神通，随众生意愿示现种种神变，故为圆满一切所欲的特征。
关于'令众生成熟三者'这句，由禅定摄受而安立于三乘，故为成熟众生的特征。
关于'断除违品智慧'这句，智慧的违品是常见、断见等邪慧，由于无此等，故为断除违品的特征。
关于'具无分别智慧'这句，由不执著补特伽罗、智慧、修行三者，故为具足无分别智慧的特征。
关于'圆满一切所欲'这句，以智慧如实了知诸法自相共相，断除众生疑惑，故为圆满一切所欲的特征。
关于'令众生成熟三者'这句，由智慧摄受而安立众生于三乘，故为成熟众生的特征。
关于'次第分别偈'这句，说明六波罗蜜多的特征后，现在解释其次第。首先说布施，其次持戒，其次安忍，其次精进，其次禅定，其次智慧。为何如此安立次第？为显示由三种因故如此安立次第而作一偈。
为显示第一因故说'前后依次生'这句。依止前前波罗蜜多而生后后波罗蜜多，前前为因，后后为果，故先说因，后说果。
如何呢？若贪著种种受用，则不能舍弃在家而受持戒律。无贪著受用，则从在家出家。故布施为因而先说，持戒为果而后说。
以恶劣性格则不能对辱骂、殴打不以辱骂、殴打回应而安忍，具足戒律者则能对辱骂不以辱骂回应，对殴打不以殴打回应而安忍。故持戒为因，安忍为果，因此于持戒之后说安忍。

།དེ་ལྟར་གྲང་བ་དང་ཚ་ བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་བཟོད་ན་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་མི་ནུས་ཀྱི་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཟོད་ན་གདོད་ནས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ནུས་པས་ན་བཟོད་པ་རྒྱུ་ཡིན་ལ།བརྩོན་འགྲུས་འབྲས་བུ་ཡིན་པས། བཟོད་པའི་འོག་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་བཤད་ དོ།།དགེ་བ་ལ་རྒྱུན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན། སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་རྒྱུ་ཡིན་ལ། བསམ་གཏན་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བསམ་གཏན་བཤད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་འབྱུང་སྟེ།བསམ་གཏན་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ་ཤེས་རབ་ནི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས། བསམ་གཏན་གྱི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་བཀོད་དོ། །རྒྱུ་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་མ་དང་ ནི་དམ་པའི་གནས།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་ཐ་མའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི་སྔར་བཤད་ལ། གང་དམ་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ནི་ཕྱིས་བཤད་དེ། སྦྱིན་པ་ཐ་མར་བྱུང་བས་ན་སྔར་བཤད་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་དམ་པར་གྱུར་པས་ན་ཕྱེས་བཤད་པ་ནས། བསམ་གཏན་ཐ་མར་ གྱུར་པས་ན་སྔར་བཤད་ལ།ཤེས་རབ་དམ་པར་གྱུར་པས་ན་ཕྱིས་བཤད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་གོ་རིམས་དེ་ལྟར་གཞག་གོ། །ཇི་ལྟར་སྔ་མ་ཐ་མ་ལ་ཕྱི་མ་དམ་པ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་གཏོང་ཞིང་བྱེད་ཀྱང་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུས་ སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ཐ་མའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་བསྡམས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མི་འབྱུང་བས་དམ་པའི་གནས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སྲོག་དང་ནོར་ལ་གནོད་པ་ མི་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།བདག་ལ་གཞན་གྱིས་སྲོག་དང་ནོར་ལ་གནོད་པར་བྱས་ཀྱང་བཟོད་པར་མི་ནུས་ཀྱི། བཟོད་པས་ནི་བདག་གི་སྲོག་དང་ནོར་ལ་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་བཟོད་དེ། གནོད་པར་མི་བྱེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་སྟེ། དམ་པར་གྱུར་པས་ན་དེའི་ འོག་ཏུ་བཟོད་པ་བཤད་དོ།།བཟོད་པའི་དུས་ན་ཡང་གཞན་ལ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པ་མེད་པར་ཟད་ཀྱི། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་དགེ་བ་ལ་རྒྱུན་དུ་བསྒོམ་པ་བཟོད་པ་བས་དམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་བརྩོན་འགྲུས་བཤད་དོ། །བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་དུས་ན་དགེ་བ་ལ་རྒྱུན་དུ་བསྒྲུབ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།ཉོན་མོངས་པ་འཇིལ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི། བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འཇིལ་བར་བྱེད་པས་ན་བརྩོན་འགྲུས་པས་དམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དེའི་འོག་ཏུ་བསམ་གཏན་བཤད་དོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་ལ་ བར་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།ཉོན་མོངས་པ་རྩ་བ་ནས་མི་འབྱིན་གྱི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྩ་བ་ནས་འབྱིན་ཏེ། བསམ་གཏན་པས་དམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་ཤེས་རབ་བཤད་དོ། །རྒྱུ་གསུམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆེན་པོ་དང་ནི་ཕྲ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་ཆེ་ ཞིང་རགས་པ་རྣམས་ནི་སྔར་བཤད་ལ།གང་ཕྲ་ཞིང་དཀའ་བ་རྣམས་ནི་ཕྱིས་བཤད་དེ། སྦྱིན་པ་ནི་རགས་ཤིང་སྦོམ་པས་ན་སྔར་བཤད་ལ། དེ་བས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕྲ་བས་ཕྱིས་བཤད་པ་ནས། བསམ་གཏན་སྤོམ་པས་སྔར་བཤད་དེ། དེ་བས་ཤེས་རབ་ཕྲ་བས་ན་ཕྱིས་བཤད་དོ། ། སྤོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། འཇུག་སླ་ཞིང་སྤྱད་སླ་བའི་དོན་དང་། ཕྲ་བ་ནི་འཇུག་དཀའ་ཞིང་སྤྱད་དཀའ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་བྱ་སླ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་བཞིན་དུ། གདོལ་བ་དང་གདོལ་བུ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་གཏོང་བར་ནི་ནུས་ཀྱི། ཚུལ ཁྲིམས་བསྲུང་བར་མི་ནུས་པས་ན་སྦྱིན་པ་ནི་བྱ་སླའི།ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བྱ་དཀའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་གཞན་གྱི་སྲོག་དང་ནོར་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་བྱ་སླའི། བཟོད་པས་ནི་བདག་གི་སྲོག་དང་ནོར་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་དེ་བཟོད་པ་ནི་བྱ་དཀའོ།

如果不能忍受寒冷、炎热、饥饿、口渴等，就无法开始精进，如果能忍受寒冷、炎热、饥饿、口渴等，才能从一开始就能够精进，所以忍辱是因，精进是果，因此在忍辱之后解说精进。
如果对善法持续精进，就会生起一心专注的禅定，精进是因，禅定是果，所以在精进之后解说禅定。
如果以禅定使心平等安住，就会生起如实了知四圣谛的智慧，禅定是因，智慧是果，所以在禅定之后解说智慧。
因此按照这样的次第安立。为了说明第二个原因，说'下等与殊胜处'。凡是成为下等处的在前面说明，凡是成为殊胜处的在后面说明。布施是下等所以先说，持戒是殊胜所以后说，乃至禅定是下等所以先说，智慧是殊胜所以后说。因此六波罗蜜多的次第就这样安立。
为什么前者是下等而后者是殊胜呢？这样，虽然行布施，但由于贪欲、嗔恨等原因而造作杀生等业，所以与烦恼混杂，因此是下等。持戒则是摄制身语意三业，不造作杀生等业，所以是殊胜处。
持戒仅仅是不损害他人的生命财产，但当他人损害自己的生命财产时却不能忍受；而忍辱则是即使他人损害自己的生命财产也能忍受而不加以报复，比持戒的烦恼更少，因为成为殊胜，所以在其后解说忍辱。
忍辱时也仅仅是不损害他人而已，没有持续趣入善法；而精进则是持续修习善法，比忍辱更为殊胜，因此在其后解说精进。
精进时仅仅是持续修行善法而已，不能摧毁烦恼；而禅定能够摧毁烦恼，所以比精进更为殊胜，因此在其后解说禅定。
禅定仅仅是摧毁烦恼而已，不能从根本拔除烦恼；而智慧能从根本拔除烦恼，比禅定更为殊胜，因此在其后解说智慧。
为了说明第三个原因，说'因为粗大与微细'。凡是粗大的在前面说明，凡是微细难行的在后面说明。布施是粗大的所以先说，持戒比它微细所以后说，乃至禅定粗大所以先说，智慧微细所以后说。
所谓粗大是指容易趣入、容易修行的意思，微细是指难以趣入、难以修行的意思。其中布施容易行持，如国王、大臣等布施，旃陀罗等也能布施，但却不能持戒，所以布施容易行持，持戒难行持。
持戒仅仅是不损害他人的生命财产而已所以容易行持，而忍辱则是即使他人损害自己的生命财产也能忍受而不报复，所以忍辱难行持。

། བཟོད་པས་ནི་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་ལན་མི་གླན་ཞིང་བཟོད་པར་བྱ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་བྱ་སླའི། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ལྷག་པར་དེ་དགེ་བ་ལ་རྒྱུན་དུ་བསྒྲུབས་པས་ན་བྱ་དཀའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་དགེ་བ་ལ་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་མི་འཇིལ བས་བྱ་སླའི།བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འཇིལ་བར་བྱེད་པས་ན་བྱ་དཀའོ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འཇིལ་བ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་བྱ་སླའི། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པར་བྱེད་པས་ན་བྱ་དཀའོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོ་རིམས་ཀྱི་དོན་བཤད་ནས།ད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་བཤད་དེ། ཅིའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དབུལ་བ་འདོར་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།རྒྱ་གར་སྐད་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་དཱ་ན་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཚིག་གི་དོན་ནི་དཱ་ནི་དབུལ་བའི་དོན་ཏོ། །ན་ནི་འདོར་བའམ་མེད་པར་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །བྲམ་ཟེ་དང་ཚོང་བ་ལ་སོགས་པ་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་གང་དང་གང་གིས་ཕོངས་པ་དེ་དང་དེ་བྱིན་ནས་ལེན་པ་པོ་ ཚེ་འདིར་ཕོངས་པ་དང་དབུལ་བ་མེད་པར་བྱས་པས་དབུལ་བ་འདོར་བར་བྱེད་དོ།།གཏོང་བ་པོས་ཚེ་འདིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་བཏང་ནས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཅིས་ཀྱང་ཕོངས་པ་མེད་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དབུལ་བ་འདོར་བར་བྱེད་པས་ན་སྦྱིན་པ་ཞེས་ བྱའོ།།བསིལ་བ་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ཤཱི་ལ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཤཱི་ནི་བསིལ་བའི་དོན་ལ། ལ་ནི་ཐོབ་པའམ་ལེན་པའི་དོན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཚེ་འདིར་ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་དོན་དུ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་བྱ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བའི་གདུང་བར་བྱེད་པ་མི་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་།དེའི་རྒྱུས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་ངན་སོང་གི་གནས་སུ་མི་མྱོང་ཞིང་། ལྷ་དང་མིའི་བསིལ་བའི་བདེ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཇུག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་ བའི་བསིལ་བ་འཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ།།ཁྲོ་བ་ཟད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བཟོད་པའི་སྒྲ་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་ཀྵཱ་ནྟི་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཀྵཱ་ན་ནི་ཟད་པ་ལ་བྱ། ཏི་ནི་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བཟོད་པ་ལ་གནས་ན་བཟོད་པ་དེས་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཞེ་སྡང་ཟད་པར་ བྱེད་པས་ན་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དམ་པར་སྦྱོར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་བཱིརྱ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་བཱི་ནི་དམ་པའི་དོན་ལ། རྱ་ནི་སྦྱོར་བའི་དོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དམ་པ་ལ་སྦྱོར་བས་ན། བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། ། ཡིད་འཛིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་སྒྲ་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་དྷྱཱ་ན་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དྷ་ལ་ཡ་བཏགས་ཡོད་པ་རའི་དོན་དུ་དྲངས་ན། འཛིན་པའི་དོན་དུ་འགྲོ་སྟེ། སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་གཡེང་བར་ནང་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དམ་ཤེས་པ་རྣམ་གསུམ བཤད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྒྲ་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་པྲཛྙཱ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ནི་པ་ར་མཱར་ཐ་ཞེས་བྱ་བས། པ་ལ་ར་བཏགས་པ། པའི་འོག་ཏུ་ར་བཞག་ན་པ་ར་མཱར་ཐ་ཞེས་དོན་དམ་པའི་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་ལ། ཛྙཱ་ནི་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་དོན་དམ་ པ་ཤེས་པས་ན་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ།།བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་བཤད་ནས་ད་ནི་བསྒོམ་པ་བཤད་དེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཇི་ ལྟར་བསྒོམ་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

忍辱仅仅是对于他人加害于自己时不报复而忍耐，所以容易做到。精进则比这更进一步，要持续不断地修习善法，所以难以做到。精进仅仅是持续投入善法而已，不能摧毁烦恼，所以容易做到。禅定则能摧毁烦恼，所以难以做到。禅定仅仅是摧毁烦恼而已，所以容易做到。智慧则能了知圣谛等诸法，所以难以做到。
关于'词义分别'这一偈颂，在解释了次第的含义之后，现在解释六波罗蜜多的词义，即从'为何称为布施'到'为何称为智慧'的含义。
'能除贫穷'是指，在梵语中布施称为'dāna'，其词义中'dā'是贫穷之义，'na'是除去或消除之义。对于婆罗门、商人等缺乏饮食和衣物的人，施予他们所需之物，使受施者在今生远离贫穷困乏，故称为除贫。施主在今生布施内外财物，在其他生世必定不会贫穷，获得圆满受用，因为能除贫穷，所以称为布施。
'获得清凉'是指，戒律在梵语中称为'śīla'，'śī'是清凉之义，'la'是获得或领受之义。持戒者在今生不会因贪著境界而生起贪嗔等因，不会从身口诸门造作种种苦恼逼迫之业，由此因缘在其他生世也不会感受恶趣之苦，而能获得天人清凉安乐，最终获得涅槃之乐的清凉，所以称为戒律。
'灭尽忿怒'是指，忍辱在梵语中称为'kṣānti'，'kṣāna'表示灭尽，'ti'表示作用，安住于忍辱能使自心相续中的嗔恨灭尽，所以称为忍辱。
'殊胜加行'是指，精进在梵语中称为'vīrya'，其中'vī'是殊胜之义，'rya'是加行之义。因为趣入出世间殊胜善根的加行，所以称为精进。
'摄持意念'是指，禅定在梵语中称为'dhyāna'，'dhya'加'ya'音时引申为'ra'的含义，表示摄持之义。因为使心不向外散乱而向内摄持，所以称为禅定。
'了知胜义三种分别'是指，智慧在梵语中称为'prajñā'，其中胜义谓'paramārtha'，'pa'加'ra'音，'pa'下置'ra'时称为'paramārtha'，即胜义之词，'jñā'表示了知，因为能了知无生无灭的胜义，所以称为智慧。
关于'修习分别'这一偈颂，在解释了六波罗蜜多的词义之后，现在解释修习，即以一个偈颂说明从如何修习布施波罗蜜多到如何修习智慧波罗蜜多。

།བསྒོམ་པ་དངོས་ལ་གནས་པ་དང་། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་བསམ། །ཐབས་དང་དབང་ཡོད་དག་ལ་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལྟར་བསྒོམ་སྟེ། ལྔ་ནི་དངོས་པོ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བསམ་པ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་དང་། ཐབས་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་དང་། དབང་ཡོད་པ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །བསམ་པ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །ཐབས་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དབང་ཡོད་པ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་དག་དེ་བཞིན་ཐམས་ཅད་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར སྦྱིན་པ་ལ་རྣམ་པ་ལྔ་ལྟར་བསྒོམ་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དངོས་པོ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་ནས་དབང་ཡོད་པ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པའི་བར་དུ་རྣམ་པ་ལྔར་བསྒོམ་པར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དངོས་པོ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། རྫས་ཞེས་བྱ་བ་དག་དོན་གཅིག་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་རྫས་ཞེས་བྱ་བར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། མདོ་ལས་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་བདུན་དང་ལྡན་པས་བསོད་ནམས་བྱེད་པའི་རིགས་ཀྱི་བུ་དང་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་ནི་བསོད་ནམས་རྟག་ཏུ་འཕེལ་ལོ་ཞེས་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་པོ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྒྱུ་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་ལ་གནས་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ལ་གནས་པའོ། །རིགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ལ།རྒྱུ་ལ་གནས་པ་ནི་འདི་ལྟར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་སོགས་པས་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟེན་ཅིང་བསྙེན་པ་མེད་པར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཡོད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཚེ་རབས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་གཏོང་བ་ལ་དགའ་སྟེ། འདི་ ལྟར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས།གནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོག་པ་མིག་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་མ་བསྟན་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་ཅིང་བསྒོམ་པ་ལ་ དགའ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་བདག་གི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ལ་གོམས་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་གོམས་པར་བྱས་པས་དེའི་དབང་གིས་ཚེ་རབས་ཕྱི་མར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བྱེད་ཅིང་སྒྲུབ་པར་དགའ་བའི་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་ཅིང་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དབང་གིས་མ་བརྟགས་མ་བསམས་པར་ཡང་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྨོན་ལམ་ལ་གནས་པ་ནི་དེས་སྔོན་གྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མ་བསྒྲུབས་ཏེ་སྨོན་ལམ་ཙམ་ཞིག་བཏབ་པ་ཙམ་དུ་ ཟད་དེ།ཇི་ལྟར་སྨོན་ལམ་བཏབ་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་བདག་ཚེ་རབས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ང་དང་བདག་གི་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ། ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟེན་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པར་ གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ལས།སྨོན་ལམ་དེའི་དབང་གིས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་སྨོན་ལམ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།

'关于修持本身、作意以及思维、方便和自在等'这些词句，布施波罗蜜多有五种修持方式：一是依止事物而修持，二是依止作意而修持，三是依止思维而修持，四是依止方便而修持，五是依止自在而修持。其中依止事物而修持有四种，依止作意而修持有四种，依止思维而修持有六种，依止方便而修持有三种，依止自在而修持有三种。
'如是一切皆当说'，就是说如同布施有五种修持方式一样，从持戒乃至智慧等其余诸法，也都要从依止事物而修持到依止自在而修持等五种修持方式，这就是其含义。
'关于依止事物有四种'，事物、义和实物这些词义相同。为何称为实物呢？因为经中说：'具足七种实物的善男子善女人，其福德将会不断增长'。依止事物而修持也有四种：依止因、依止异熟、依止愿力和依止观察力。
'由种姓力'等，依止因是指即便没有依止善知识等的教导，仅凭菩萨种姓的力量，于任何一世都乐于布施。如是从无始轮回以来，从一处转生到另一处，自然具有眼等六根的这种特征，因此即便没有善知识的教导也乐于修持六波罗蜜多。修持波罗蜜多即是依止因。
'由自身圆满力'等，依止异熟是指菩萨在其他生世中修习布施等波罗蜜多，由于这样的修习，其力量使得后世获得乐于行持布施等波罗蜜多的身体，如是成熟现前。这样由异熟力，即便未经观察思维也能趣入波罗蜜多，这就是依止异熟。
'由往昔愿力'等，依止愿力是指虽然未曾修持布施等波罗蜜多，仅仅发愿而已。如何发愿呢？即愿我于任何转生之处都远离我执，不执著内外诸法，为一切众生利益而修持布施等波罗蜜多。以此愿力，无论转生何处都能修持布施等波罗蜜多，这就是依止愿力。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ སྟོབས་ལ་གནས་པ་ནི།འདི་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་ཞིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ་ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ལོངས་སྤྱོད་འདི་དག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་མི་བརྟན་པ། དབུགས་དབྱུང་དུ་མེད་པ། འཇིག་ཅིང་འབྲལ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དཔྱད་ནས།དེ་ལྟར་དཔྱད་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསྲུངས་ཤིང་བསྒྲུབས་ ནས།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་ཤིང་། ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། མཐར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རོ་མྱང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མདོ་སྡེ་གང་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་འབྱུང་ཞིང་འཆད་པའི་མདོ་སྡེ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལ་སོགས་པ་ལ་འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་མ་ནོར་ཏེ་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མོས་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཇི་ ལྟར་མོས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཁམས་བརྟས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་སྨོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །རོ་མྱང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་སྔོན་བདག་གིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱད་ཅིང་བསྒྲུབས་ཏེ། སྔོན་བསྒྲུབས་པ་ལ་འདི་ལྟར་བདག་གིས་སྔོན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབས་པ་ནི་ལེགས་སོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་སྔོན་བྱས་པ་དྲན་ནས་མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་རོ་མྱང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས པ་ལ།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་གནས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབས་པ་རྣམས་ལ་བདག་གིས་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་དགའ་ཞིང་ཡི་རང་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཉིད་ལ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བསྒྲུབ་པར་དགའ་ཞིང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་པ་ དང་མ་འོངས་པ་ན་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པར་དགའ་ཞིང་སེམས་ཅན་རྣམས་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་པ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་པ་ལ་གནས་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་པ་བསྒོམ་པ་ནི།ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་འགྲེལ་པ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བལྟའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ བྱས་པ་ལས།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་སྦྱར་ཏེ་ཇེ་འཆད་དེ་དེ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ལ་ཡང་ཆོག་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དངོས་པོ་གཏོང་བ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། ལུས་གཏོང་བ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། དུས་ཆོག་མི་ཤེས་དང་། སེམས་ཅན་ཆོག་མི་ ཤེས་པའོ།

关于'以智慧力'等词，安住于择力是这样的：以智慧力修习并实践布施等波罗蜜多。怎样呢？以智慧力详细观察'这些受用如梦幻般不稳固，无法安息，是会毁坏离散的法'。以如此观察的力量趣入并实践诸波罗蜜多，这称为安住于择力。
对于持守并实践戒律等，以智慧观察'积累福德智慧资粮，投生天人之中，最终将证得无上菩提'而趣入戒律等，这称为择力。
关于'安住于作意波罗蜜多有四种'，即安住于作意，修习波罗蜜多有四种：胜解作意、爱味作意、随喜作意和欢喜作意。
关于'与波罗蜜多相应的经典'等，胜解作意是对宣说六波罗蜜多的经典如《圣宝云经》等，深信'这是如实无误的真理'。随着如此胜解，波罗蜜多的界更加增长，这称为胜解作意。
关于'依止波罗蜜多'等，爱味作意是忆念'我往昔修习实践布施等波罗蜜多'，对往昔所修'我往昔修习布施等波罗蜜多是善妙的'视为功德并忆念往昔所作而生欢喜，这称为爱味作意。
关于'一切世界'等，随喜作意是对十方世界一切众生所修布施等波罗蜜多，如同自己所作般欢喜随喜，这称为随喜作意。
关于'我与诸众生'等，欢喜作意是对未来也欢喜修习六波罗蜜多，并愿众生无论投生何处都能修习六波罗蜜多，对未来其他众生也欢喜修习六波罗蜜多，愿众生无论投生何处都能修习六波罗蜜多，这称为欢喜作意。
安住于意乐而修习六波罗蜜多，应当如论中所说那样理解六种无厌意乐等。
关于'菩萨对布施的无厌意乐'等，将意乐作意分为六种，这里先解释与布施波罗蜜多相关的内容。其中无厌意乐又分四种：对布施财物无厌、对布施身体无厌、对时间无厌和对众生无厌。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་ཕན་བཏགས་ཤིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཀང་ནས་སེམས་ ཅན་གཅིག་པུ་དེ་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་བཏང་ནས་བདག་གིས་འདི་སྙེད་ཅིག་བྱིན་གྱིས་བཏང་ནས། ད་ནི་ཆོག་གོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་མེད་དེ་འདིས་ནི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཉམ་པའི་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་དུས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་ལུས་གཏོང་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། ལུས་དེ་སྙེད་ཅིག་བདག་གིས་སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་བྱིན་པས་ད་ནི་ཆོག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་མེད་དེ། འདིས་ནི་ལུས་གཏོང་བ་ཆོག་ མི་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་བསྐལ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལྟར་བཏང་བ་དེ་ཡང་ལོའམ་ཟླ་བའི་བསྐལ་པ་འགར་གཏོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་བསྐལ་པར་སྐད་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ཡང་རྒྱུན་མི་ འཆད་པར་གཏོང་སྟེ།དེ་ལྟར་གཏང་ཡང་བདག་གིས་བསྐལ་པ་འདི་སྙེད་ཅིག་ཏུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་བཏང་བས་ད་ནི་ཆོག་གོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་མེད་དེ། འདིས་ནི་དུས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལྟར་ སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཀང་སྟེ་སྦྱིན་པ་དང་།གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་ལུས་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་དང་། དེ་ལ་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་སྤྱད་དེ་སེམས་ཅན་དེ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བཀོད་ དེ།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཅན་གཉིས་པ་གསུམ་པ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་བྱས་པ་ནས་མཐར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུར་སྨིན་པར་བྱས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཟད་པར་བྱས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཀང་སྟེ་བྱིན་པ་དང་།གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་ལུས་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་དང་། དེ་ཡང་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་བསྐལ་པར་བཏང་སྟེ། ཚུལ་དེ་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་པར་བྱས་པས་ ད་ནི་ཆོག་གོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་མེད་དེ།བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལྟ་བུ་སྦྱིན་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྒྱས་པའི་བསམ་པ་འཆད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གོང་མ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྦྱིན་པ་ཡང་ཉིན་འགའ་ཙམ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཉིན་འགའ་ཙམ་ནི་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ནི་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པར་སེམས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡང་ཉི་མ་རེ་རེ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི འདུག་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཏོང་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་སེམས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་དེ་ལྟ་བུ་སྦྱིན་པས་བསྡུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བའི་བསམ་པ་འཆད་དེ། མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཚད་མེད་པ་སྦྱིན་ཞིང་། དུས་འགྱངས་པར་བཏང་ནས་སེམས་ཅན་བསྡུས་ཏེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པར་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་མཐོང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་བདག་གིས་སེམས་ཅན་འདི སྙེད་ཅིག་སྨིན་པར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་སྐྱེ་བ་ལྟར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ཅན་དག་དེ་ཙམ་དུ་དགའ་བའི་སེམས་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ནི་དགའ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'菩萨对一个众生'等内容，菩萨为了利益一个众生并使其成熟，以恒河沙数世界充满七宝布施给那一个众生。
如此布施后，也不会想'我已经布施了这么多，现在就够了'，这表明对布施物不知满足。
关于'与恒河沙数相等的身体'等内容，同样地，对一个众生在每一刹那都布施恒河沙数的身体，也不会想'我已经布施了这么多身体给一个众生，现在就够了'，这表明对布施身体不知满足。
同样地，关于'与恒河沙数相等的劫数'等内容，这样的布施不是在几年或几月的劫数中布施，而是在与恒河沙数相等的劫数中，连一刹那也不间断地布施。
即使这样布施，也不会想'我已经在这么多劫中布施了内外之物，现在就够了'，这表明对时间不知满足。
关于'如同对一个众生那样'等内容，就像对一个众生以恒河沙数世界充满七宝布施，布施恒河沙数身体，在恒河沙数劫中修行，使该众生安立于无上菩提而成熟一样。
以同样方式对第二个、第三个乃至所有众生都如此使其成熟。即使众生穷尽，菩萨也不会想'我已经以恒河沙数世界充满七宝布施，布施了恒河沙数身体，并且在恒河沙数劫中布施，以这种方式使所有众生成就无上菩提成佛，现在就够了'。
这种心态称为菩萨的不知满足心。
关于'菩萨如此布施从一个到另一个'等内容，解释广大心。菩萨像前面那样的内外布施，不是只布施几天，也不是几天布施几天不布施，也不是一刹那不布施，而是内外之物在每一日每一刹那都毫无间断地布施，直到坐于菩提座。
这种心态称为菩萨的广大心。
关于'以如此布施摄受众生'等内容，解释欢喜心。对无量众生布施如上所说的无量内外之物，经过长时间布施后摄受众生并使其成熟。
见到这样后，菩萨自己虽然生起'我使这么多众生成熟了'这样的殊胜欢喜，但菩萨以布施等波罗蜜多所利益的众生却不会生起如此程度的欢喜心。
这称为欢喜心。

།དེ་རྣམས་ བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཕན་འདོགས་པའི་བསམ་པ་འཆད་དེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་ནང་གི་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་ཏེ། ལེགས་པར་བྱས་ཀྱང་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ནི་སྦྱིན་པ་འདི་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་ཞེས་བདག་ཉིད་ལ་དེ་ལྟར་མི་སེམས་ཀྱི་གང་གིས་སྦྱིན་པ་བླངས་པའི་སེམས་ཅན་དེས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ལེན་པའི་སེམས་ཅན་ མེད་ན་ནི་བདག་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་གྱི་གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་འདི་དག་གིས་བདག་གི་ཕྱི་ནང་གི་སྦྱིན་པ་བླངས་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་ཚོགས་བསགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་འདི་དག་གིས་བདག་ ལ་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ནི་ཕན་བཏགས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ཆགས་པའི་བསམ་པ་འཆང་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་ནང་གི་སྦྱིན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་དེ་དག་སེམས་ཅན་ལ་སྦྱིན་ཞིང་བཏང་ནས་ཀྱང་ཚེ་འདིར་ཕན་བཏགས་པའི་ལན་ལ་ཡང་རེ་བ་མེད་ལ།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་སྦྱིན་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ལ་མ་ཆགས་བཞིན་དུ་གཏོང་སྟེ། དེ་ནི་མ་ཆགས་པའི་བསམ་ པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པའི་ཕུང་པོ་དེ་ལྟ་བུ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགེ་བའི་བསམ་པ་འཆད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོའི་སྦྱིན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པའི་ཚོགས་དེ་འདྲ་བ་བཏང་བའི་འབྲས་བུ་ བདག་གཅིག་པུས་མྱོང་བར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་མི་སྨོན་གྱི།བདག་གིས་ཕྱི་ནང་གི་སྦྱིན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་བཏང་ནས་བདག་གི་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་འདི་ལ་བདག་དང་སེམས་ཅན་གཉི་གས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་གྱུར་ ཅིག་ཅེས་སྔོ་བར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་དགེ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསམ་པ་ལ་གནས་ཏེ་བསྒོམ་པ་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་ཕྱེ་ནས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱར་ཏེ་བཤད་ནས། ད་ནི་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་སྦྱར་ཞིང་འཆད་དེ།དེ་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེའི་ཕུང་པོས་གང་བའི་ནང་དུ། ཚེའི་ཚད་གང་ གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མར་གནས་པས་བསྒྲུབས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་གཅིག་རྙེད་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབས་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་གྲུབ་པ་ནས།ཐ་མ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཀྱང་། ད་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྫོགས་པས་ཆོག་ ཅེས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་།ཤེས་རབ་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་ལྟར་བསྒྲུབས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྫོགས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ད་ནི་ཆོག་གོ་ཞེས་འཛིན་པ་མེད་པ་ནི་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མེའི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་ཚུལ་ ཁྲིམས་སྒྲུབ་ཀྱང་མེ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཙན་དན་དང་།ག་པུར་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་ཕོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མེའི་གཉེན་པོ་ཙནྡན་དང་། ག་པུར་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ཀུན་ཀྱང་མེད་པས་ རྟག་ཏུ་ལུས་ཚིག་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པར་ཡང་སྤྱད་དཀའ་བར་སྟོན་ཏོ།

对于'为了显示他们成就无上正等正觉'等文句，解释利他之发心。即是说，菩萨以如前所说的内外布施利益众生。虽然做了善事，但这位菩萨并不认为'我以如此布施利益了众生'，反而认为接受布施的众生利益了我。
为什么这样想呢？因为如果没有接受布施的众生，我就无法圆满无上菩提之法。正因为这些众生接受了我的内外布施，所以我才能积累成就无上菩提的因缘资粮。因此，认为'这些众生利益了我'的想法就称为利他之发心。
关于'菩萨福德'等文句，解释无执著发心。菩萨以如前所说的内外广大布施作为福德资粮因，布施给众生之后，既不期待今生的回报，也不执著于来世布施所感大受用果报而行布施，这就称为无执著发心。
关于'菩萨舍弃如是布施蕴'等文句，解释善心发心。菩萨对如前所说的内外广大布施资粮的果报，不愿独自享受，而是将内外广大布施的果报回向众生，愿我与众生二者都能获得无上菩提果，这就称为善心发心。
关于'其中，从菩萨修持持戒波罗蜜多'等文句，在解释了依止发心而修持的六种分类并与布施波罗蜜多相配之后，现在解释与持戒和智慧波罗蜜多相配。
其中，从修持持戒波罗蜜多到修持智慧波罗蜜多的无厌足发心是什么呢？为了众生的利益，在充满火焰的世界中，住世如恒河沙数劫而修持，即使获得一分戒律，也要如是修持，乃至一刹那成就戒律，直至最后圆满戒蕴，也不会认为'现在戒蕴圆满就够了'而生起满足。
对于智慧也是如此修持，即使圆满智慧蕴，也不会认为'智慧蕴已经圆满，现在足够了'，这就称为无厌足发心。
如果在火聚中修持戒律时，有能息灭火焰的对治法如檀香、龙脑香、水等，不应生起极大欢喜之想。关于'一切资具恒时匮乏'的说法，是指没有息灭火焰的对治法如檀香、龙脑香、水等资具，因此身体常被烧灼，表明更加难以实践。

།དེ་ལྟར་ན་ཡང་བདག་གི་ལུས་གཅིག་གིས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ན་ཤིན་ཏུ་བྱ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། བདག་གི་ལུས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་གི་ལུས་གཅིག་གིས་སྡུག་ བསྔལ་མྱོང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།བདག་གི་ལུས་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཅིག་གིས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བས་ལྷག་པར་བྱ་དཀའ་བ་སྟོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་ཚེའི་ཚད་ལོ་བརྒྱའམ་སྟོང་ཙམ་གྱིས་བསྒྲུབས་ན་ཚེའི་ཡུན་ཐུང་བས་ལྷག་པར་བྱ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། གང་གཱའི་ ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་ཚེའི་ཚད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ཚེའི་ཚད་ཀྱང་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་དང་མཉམ་པའི་བསྐལ་པར་བསྒྲུབས་པས། དུས་ཀྱི་ཚད་རིང་བའི་ཕྱིར་ལྷག་པར་བསྒྲུབ་དཀའ་བར་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འགའ་ཙམ་མེས་གང་བར་སྤྱོད་ ན།ལྷག་པར་བྱ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་རབ་ཏུ་གང་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མེས་གང་བ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འགའ་ཙམ་མེས་གང་བ་མ་ཡིན་གྱི་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀུན་མེས་གང་བར་སྤྱོད་ དེ།དེས་ན་ལྷག་པར་སྤྱད་དཀའ་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྤྱོད་ལམ་གཅིག་གིས་བསྒྲུབས་ན་བྱ་དཀའ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ལམ་བཞིར་སྤྱོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་སྤྱོད་ལམ་གཅིག་གིས་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འགྲོ་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། འཆག་པ་སྟེ། སྤྱོད་ལམ་བཞིར་སྤྱོད་ཅིང་བསྒྲུབས་པས་ན་ལྷག་པར་བྱ་དཀའ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟར་བསྒྲུབས་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒྲུབས་པ་ནས་མཐར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་ཙམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ རྫོགས་ཀྱང་།ད་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་ད་ནི་ཆོག་གོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་མེད་དེ་དེ་ནི་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་ཚུལ་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་རོ། །གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་དཀའ་བ་དེའང་། ཉིན་གཅིག་ནི་བསྒྲུབ། ཉིན་གཅིག་ནི་མི་བསྒྲུབ། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ནི་མི་བསྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། མཐར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་མ་འདུག་གི་བར་ དུ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་གི་བར་དུ་རྒྱུན་མི་གཅོད་ཅིང་བར་ཆད་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་རྒྱས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་གྱིས་སེམས་ཅན་བསྡུས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་དགའ་བའི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་ པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་དེ་དག་གིས་ནི་སེམས་ཅན་བསྡུས་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ལ་སེམས་ཅན་བཀོད་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་ཐོགས་པར་མཐོང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བ་ལྟར། སེམས་ཅན་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཀོད་དེ་ཕན་བཏགས་པ་རྣམས་དེ་དེ་ཙམ་དུ་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ནི་དགའ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་སྟོན་ཏོ།

如此，若认为仅以一个身体感受痛苦并非极其难行时，说'与恒河沙数等量的我之身体'，并非仅以一个身体感受痛苦，而是以恒河沙数等量的身体感受痛苦，故显示更加难行。
即便如此，若认为以百年或千年寿量成办，因寿量短暂而非更加难行时，说'与恒河沙数等量的寿量'等，以与恒河沙数等量劫数的寿量成办，因时间长远故显示更加难以成办。
如此，若认为仅在某些世界中充满火焰而行并非更加难行时，说'三千大千世界充满火焰'，充满火焰并非仅在某些世界，而是在三千大千世界中皆充满火焰而行，由此显示更加难行。
如此，若认为以一种威仪成办并非难行时，故说'以四种威仪而行'，并非以一种威仪而行，而是以行、住、卧、走四种威仪而行成办，故显示更加难行。
如此成办时，从一刹那成办戒律乃至最终圆满能证得无上菩提的戒蕴，虽已圆满戒蕴，然无'今已圆满戒蕴故足矣'之想，此即名为知足之想。般若波罗蜜多亦当如是类推。
说'以菩萨戒波罗蜜多'等，上述难行之戒及般若波罗蜜多，并非一日修习一日不修，非仅一刹那不修，而是乃至未坐于无上菩提道场之间，从一刹那至一刹那相续不断无间断地修习，如是即名为从戒波罗蜜多乃至般若波罗蜜多修习之广大意乐。
关于'以菩萨戒波罗蜜多乃至般若波罗蜜多摄受众生'等，显示于戒波罗蜜多乃至般若波罗蜜多修习之欢喜意乐为何，即菩萨以戒波罗蜜多乃至般若波罗蜜多修习摄受众生，安立众生于诸波罗蜜多中而利益众生。
如是见到利益众生后，菩萨生起殊胜欢喜，然众生虽安立于戒波罗蜜多等而得利益，却不生如是程度的殊胜欢喜，如是意乐即名为欢喜意乐。
'为显示彼菩萨于无上正等正觉'等，显示于戒波罗蜜多乃至般若波罗蜜多修习之利益意乐。

།གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཚུལ་ཁྲིམས་བཤད་པ་ནས། ཤེས་རབ་བཤད་པའི་བར་དུ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་བཏགས་ན་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བདག་གིས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་བདག་ཉིད་ལ་དེ་ལྟར་མི་སེམས་ཀྱི།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་གང་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་དགོངས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་འདི་དག་གིས་བདག་གིས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབས་པས་བདག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་ཚོགས་བསགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ལ་མི་ཆགས་པའི་བསམ་པ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ ནས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་རྒྱ་ཆེན་པོར་བསྒྲུབས་ཤིང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་ཀྱང་། ཚེ་འདིར་ཕན་བཏགས་པའི་ལན་ལ་རེ་བ་མེད་ལ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་ སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ལ་རེ་བ་མེད་དེ་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ནི་མི་ཆགས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་དུ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམ་པ་ནས་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་ལ་དགེ་བའི་བསམ་པ་སྟེ། འདི་ ལྟར་བདག་གིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་གཞིར་འགྱུར་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམ་པ་ནས།ཤེས་རབ་བསྒོམ་པའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་འདྲ་བ་བསྒོམས་ཤིང་བསྒྲུབས་པ་དེའི་འབྲས་བུ་བདག་འབའ་ཞིག་གིས་ཐོབ་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་མི་སྨོན་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་ མོང་དུ་བྱས་ནས་བསྔོས་ཏེ།བདག་གིས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བསྒྲུབས་པ་ནས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དག་བསྒྲུབས་པའི་རྒྱུས། བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་རྒྱུ་དང་རྟེན་དུ་གྱུར་ ཅིག་ཅེས་སྨོན་ཏེ།དེ་ལྟ་བུ་ནི་དགེ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐབས་ལ་གནས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐབས་ལ་གནས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། གཏོང་བ་པོ་དང་། རྫས་དང་། ལེན་པ་པོ་མི་དམིགས་པའོ། ། དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཏོང་བ་པོ་དང་། རྫས་དང་། ལེན་པ་པོ་གསུམ་ལ་ཡོད་པར་མི་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཏོང་པ་པོ་དང་། རྫས་དང་། ལེན་པ་པོ་གསུམ་ཡོད་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལ་ཐབས་ལ་གནས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐབས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཐབས་དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་མི དམིགས་པ་དེས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་ཅིང་དག་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་དེ་ལ་ཐབས་ཞེས་བྱའོ། །དབང་ཡོད་པ་ལ་གནས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་སྐུ་དང་གསུང་དང་ ཐུགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བརྙེས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་འཇུག་པ་ནི་དབང་ཡོད་པ་ལ་གནས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ནི་འགྲེལ་པ་ནས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བལྟའོ།

如前所述，从讲述持戒到讲述智慧，如果以这些利益众生，菩萨不会这样想：'我利益了众生'，而是这样思维：'通过持戒等而得到利益的那些众生，他们利益了我'。为什么呢？因为这些众生按照我的教导修持戒等，使我能够积累无上菩提的资粮，所以那些众生利益了我。这样的想法称为利益之心。
关于'菩萨福德持戒'等，从持戒波罗蜜多到智慧波罗蜜多的修持，显示无执著之心。即如前所述，虽然广大修持作为福德资粮因的持戒波罗蜜多乃至作为智慧资粮因的智慧波罗蜜多，并利益众生，但不期望今生得到回报，也不期望来世获得天界等果报成熟，这样的心称为无执著之心。
其中'如是菩萨福德蕴'等，是菩萨从修持戒到修持智慧的善心。即不祈愿'愿我独自获得这样广大修持作为福慧资粮基础的从持戒到智慧修持的果报'，而是与一切众生共同回向：'以我修持如前所说的戒蕴乃至般若波罗蜜多的因缘，愿我与一切众生都成就无上正等正觉'。这样的心称为善心。
'安住方便修持波罗蜜多有三种'，即安住方便而修持六波罗蜜多有三种：布施者、财物和受施者不可得。为显示此义，说'以无分别智观察三轮清净之故'。以不执著布施者、财物和受施者三者为实有的无分别智，观察布施者、财物和受施者三轮，称为安住方便波罗蜜多。
为什么称为方便呢？为此说'如是方便是为成就一切作意'。以三轮清净相的无所得，能成就和清净前述一切作意和一切佛法，因此称为方便。
'安住自在修持波罗蜜多'，即在佛地获得身语意圆满后，为利益众生而趣入六波罗蜜多，称为安住自在修持波罗蜜多。其中有三种，应如注释所说而了知。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཉིས་སུ་ བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་དང་། རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཉིས་ལ་ལུས་ལ་དབང་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐུ་གཉིས་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ནི་ འཕགས་པ་རྣམས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉིད་དོ།།རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མཛད་པའོ། །གང་ གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།སྔོན་སྤྱད་པ་ལ་དབང་ཡོད་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་བྱ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གང་གིས་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པའི་ལུས་དང་སྤྱོད་པ་སྟོན་པ་སྟེ། སྐུ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སྐུ་དང་ཐུགས་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ།།སྟོན་པ་དབང་ཡོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྟོན་པ་ལ་དབང་ཡོད་པ་ནི་གསུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ལྷག་ཆད་མེད་པར་ཐོགས་པ་མེད་པར་སྟོན་ཏེ། འདིས་ནི་གསུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་བམ་པོ་བཞི་པའི་ བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒོམ་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཕྱེ་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་མོད་ཀྱི་དེ་ལ་ཡང་བསྡུས་ཏེ་དབྱེ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ རེ་རེ་ཞིང་ཡང་རང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་དྲུག་ཏུ་ཤེས་ཏེ།དེ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་ཞིང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །དོན་རྣམས་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་བའི་ཞིང་དང་ ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་གསུམ་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་ནོ།།གནས་པའི་རྩ་བ་སེམས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩ་བའི་སྒྲས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་ལ་བྱ་སྟེ། འདོད་མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་མི་སྡང་བ་དང་། གཏི་མི་མུག་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ པ་ནི་སྦྱིན་པའི་གནས་དང་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ་དེ་གསུམ་ལ་སྦྱིན་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ། ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བས་ནི་ཁ་དོག་དང་ དབྱིབས་དང་ཚེ་རིང་པོ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཕྱིའི་དངོས་པོ་གཏོང་བས་ནི་གཏེར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །བསྡུ་བ་གཉིས་དང་བསྐང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་དང་ གཞན་གཉིས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྐོང་བར་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ལས་ཏེ།ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་ཟང་ཟིང་བྱིན་པས་སེམས་ཅན་གཞན་བསྡུ་ཞིང་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་བཏགས་པ་དང་། དེའི་རྒྱུས་མ་འོངས་པ་ན་བདག་ཉིད་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་ བས་ན་གཞན་བསྡུ་ཞིང་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ།།དེ་ལ་ཆོས་སྦྱིན་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྐོང་བར་བྱེད། མི་འཇིགས་པ་དང་། ཟང་ཟིང་བྱིན་པས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སྐོང་བར་བྱེད་དོ། །གནས་ལྔ་པའི་མདོ་སྡེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ལྔ་པ་ཡི་མདོ་སྡེ་ལས། །གཞན་ལ་ཁ་ ཟས་བྱིན་པས་ནི།།གནས་ལྔ་དག་ནི་ཀུན་ཐོབ་སྟེ། །ཚེ་དང་ཁ་དོག་སྟོབས་དང་བདེ། །སྤོབས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་དང་ལྔ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སེར་སྣ་མེད་པར་ལྡན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་སེར་སྣ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་སྦྱིན་པ་མེད་ཀྱི། གང་ལ་སྦྱིན་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་སེར་ སྣ་མེད་པའི་ཆོས་ཡོད་པས་ལྡན་པ་ནི་སེར་སྣ་མེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་ནོ།

应当观如来二身，即自性和圆满受用等。关于如来二身，称为对身有自在，二身即自性身法身和圆满受用身。其中法身是诸圣者各自证悟、如虚空遍及一切、成为一切佛法之因。圆满受用身是为八地以上菩萨圆满宣说大乘法之受用。
关于'为一切众生如法'等，对往昔所行有自在是指化身，即化身以何种身相和行为显现于天人等一切众生。以二身显示身和意圆满。
关于'说法自在'等，说法自在是指圆满语言，以此无碍宣说六波罗蜜无有增减，此显示语言圆满。
《庄严经论》第四品释文完。
关于'分别偈颂'等，宣说修习六波罗蜜后，现在宣说分别。六波罗蜜若分别则有无量，若摄略分别则每一波罗蜜各有自性等六种，每一波罗蜜以两偈显示，如是共有十二偈。
关于'布施诸义'，于苦田和功德田三者布施内外诸物是布施自性。
关于'住处根本思'，根本之声指三善根，即无贪、无嗔、无痴三善根相应之思是布施之处和因，因从此三者生布施故。
关于'身及受用圆满'，获得身圆满和受用圆满是布施果报。布施内物则获得具足色相、形体和长寿之身。布施外物则获得具足宝藏、谷物等资具圆满和受用圆满。
关于'摄二及圆满'，摄受自他二者及圆满福慧资粮是布施之业。以布施财物摄受贫穷众生而利益他人，因此未来自身获得大受用故摄受他人且利益自身。其中法布施圆满智慧资粮，布施无畏和财物则圆满福德资粮。
关于'如五处经'，如五处经中说：'施食与他人，当得五处所，寿命及色力，安乐与辩才。'
关于'具足无悭吝'，若有悭吝则无布施，若有布施则具足无悭吝法，故相应即与无悭吝法相应。

།ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་མི་འཇིགས་མཐོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འཇུག་སྟེ། ཆོས་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པའོ། ། དེ་ལ་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་མ་ནོར་བར་འཆད་པ་ནི་ཆོས་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་ནི་ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །རྒྱལ་པོ་དང་། རྐུན་པོ་དང་། མེ་དང་། ཆུའི་འཇིགས་པའི་སྐྱབས་སུ་བྱེད་པ་ནི་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། འདིས་ནི འཇུག་པའི་དོན་བསྟན་ཏོ།།སྦྱིན་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་སུ། །མཁས་པ་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཏེ། སྦྱིན་པའི་རང་བཞིན་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། ལས་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་ བུ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་མཁས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེར་སྣ་མེད་པས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེར་སྣ་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པ་མེད་ཀྱི། སེར་སྣ་མེད་པ་རྣམས་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པར་ བྱེད་པས་ན་སེར་སྣ་མེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་ནོ།།ཡན་ལག་དྲུག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་སོ་སོར་ཐར་བའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ། ཆོ་ག་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ།སྤྱོད་པ་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ། ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་གནས་ལ་སློབ་པོ་ཞེས་འབྱུང་བའོ། །ཞི་སེམས་བླངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞི་བའི་སེམས་ཀྱིས་བླངས་པ་ནི་རྒྱུ་སྟེ། འཕགས་པ་རྣམས་དང་པོ་ཚུལ་ ཁྲིམས་ལེན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ལེན་ཏེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུའོ། །བདེ་བར་འགྲོ་དང་གནས་ལེན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེ་འགྲོ་ལེན་པ་དང་། གནས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ དུ་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཕྱིར་བདེ་འགྲོ་ལེན་པའོ།།གནས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འགྱོད་པ་མེད་ན་སེམས་བདེའོ། །སེམས་བདེ་ན་ལུས་བདེའོ། །ལུས་བདེ་ན་ཡང་སེམས་བདེ་སྟེ། སེམས་བདེ་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་ པ་འཐོབ་སྟེ།དེ་བས་ན་གནས་ལེན་ཏོ། །གནས་ཞི་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། འཇིགས་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་ནི་གནས་སོ། །དེ་ལ་གནས་བྱེད་པ་ནི། ས་གཞི་ཆེན་པོ་ལ་ལོ་ཏོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་བྱེད་པ་བཞིན་དུ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཀུན་གྱི་གནས་བྱེད་དོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་གདུང་བ་སེལ་བར་བྱེད་པས་ན་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་འཇིགས་པ་དང་། ཚེ་འདིའི་འཇིགས་པ་མེད་པས་ན་འཇིགས་པ་མེད་པར་བྱེད་ པའོ།།དེ་ལ་ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་འཇིགས་པས་ནི་ངན་སོང་གསུམ་དུ་འཇིགས་པ་སྟེ། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བས་ན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །ཚེ་འདིའི་འཇིགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་འཇིགས་པ་དང་། ཤ་ཁོན་གཉེར་བའི་འཇིགས་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་ལྡན་ན་དེ་ལ་སུ་ཡང་མི་སྙན་པར་མི་སྨྲ་བས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་བརྡེག་བཙོག་མི་འབྱུང་བས་ན་ཤ་ཁོན་གྱི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་བླངས་པ་དང་། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མི་འབྱུང་བར་བསྡམས་པ་དང་། དེ་ལྟར་བསྡམས་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་འབའ་ཞིག་འཕེལ་བས་ན་ལྡན་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ལྡན་ནོ། །བརྡ་དང་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པ་ནི། །སྡོམ ལ་གནས་པ་དག་ལ་ཡོད།།ཅེས་བྱ་བས་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། འཇུག་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།

关于'法施、财施和无畏施'这句话，布施若分类则有三种：即投入法布施、投入财物布施和投入无畏布施。其中，正确无误地解说经典的义理和文句是投入法布施。施予外在和内在的财物是投入财物布施。对于来自国王、盗贼、火灾、水灾等危险的庇护是投入无畏布施。这说明了投入的含义。
关于'了知如是布施后，智者当如实修行'这句话，'如是'指如上所述，即了知布施的自性、因、果、业等如前所说后，智者菩萨们修行布施波罗蜜多，这是其含义。
关于'因无悭吝而投入'这句话，有悭吝者不会投入布施，无悭吝者会投入布施，因此具足无悭吝法。
关于'具六支'这句话，具足六支的戒律是戒的自性。具足六支的戒律即是：具足别解脱戒律的约束，仪轨圆满，行为和行境圆满，对微细过失亦生畏惧，于正受持处而学习。
关于'以寂心受持'这句话，以寂静心受持是因，圣者们最初受持戒律是为了获得涅槃而受持，因此是心的因。
关于'得善趣与住处'这句话，得善趣和得住处是果。具足戒律者无论转生何处都会转生为天人，因此得善趣。'住处'一词指三摩地，具足戒律则无后悔。无后悔则心安乐。心安乐则身安乐。身安乐则心也安乐。心安乐则得一心，因此得住处。
关于'住处、寂静与无畏'这句话，安住、寂静和无畏是住处。其中安住是指：如同大地是一切庄稼的住处一样，戒律也是菩提分等一切功德的住处。具足戒律则能息灭贪欲等烦恼，因此能寂静。具足戒律则无来世的怖畏和今生的怖畏，因此无畏。
其中来世的怖畏指三恶趣的怖畏，因为来世会转生天人中，所以无恶趣的怖畏。今生的怖畏也有两种：过失的怖畏和怨敌的怖畏。具足戒律者无人说其过失，因此无过失的怖畏。具足戒律者不会因杀生等因缘而遭受打击伤害，因此无怨敌的怖畏。
关于'具足福德资粮'这句话，受持戒律，以身语意三门防护不生起罪恶不善法，如是防护后唯有善法增长，因此具足福德资粮。'名言和法性的获得，唯有住于律仪者具足'这句话说明了投入，投入也有两种。

།གང་ཞེ་ན། དབྱེ་བའི་འཇུག་པ་དང་། གཞིའི་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འཇུག་སྟེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་ དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །དེ་ལ་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་ལ་གསོལ་བ་དང་ཞུ་བའི་ལས་ཀྱིས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བླངས་པ་ནི་བརྡའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་གཉིས་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ དབྱེ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་ཏོ།།སྡོམ་པ་གནས་པ་དག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བས་གཞིའི་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྟ་བུ་ཡང་སྡོམ་པ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ལ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་བཞིན་ཤེས་ནས་སུ། ། མཁས་པ་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་མཁས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་མཇེད་ཇི་མི་སྙམ་སེམས དང་།།ཞེས་བྱ་བས། བཟོད་པའི་རང་བཞིན་བསྟན་ཏེ། མི་མཇེད་ཅེས་བྱ་བས་ནི་གནོད་པ་ལ་མི་མཇེད་པའི་བཟོད་པ་བསྟན། ཇི་མི་སྙམ་ཞེས་བྱ་བས་བདག་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་བསྟན། ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བས་ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་བསྟན་ཏོ། ། སྙིང་རྗེ་ཆོས་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་དང་ཆོས་གཉིས་ནི་བཟོད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱིས་གནོད་པར་བྱས་པ་རྣམས་བཟོད་པར་མི་ནུས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱིས་བཟོད་པ་ནུས་པས་ན་སྙིང་རྗེ་ནི་རྒྱུའོ། །ཆོས་ལ་གནས་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚུལ ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ།དེ་རྣམས་བདུན་ཞེས་བྱ་བས་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་རྣམས་ལ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་གཞིའི་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་གང་ཟག་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་མ་བརྩམས་པ་ལ་མེད་པས་ན་བརྩོན་ འགྲུས་རྩོམ་པའི་གང་ཟག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གཞི་དང་རྟེན་ཡིན་ནོ།།དེ་རྣམས་བདུན་ཞེས་བྱ་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཕྱེ་ན་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་བརྟག་པ་དང་རིམ་གྲོ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་སྤོང་ཞིང་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ལྔར་གཞག་སྟེ། དེ་རྣམས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པར་བསྡུའོ། །དེའི་སྟེང་དུ་ལྷག་པའི་ སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གཉིས་བསྣན་ཏེ་བདུན་ནོ། །དེ་ཡང་ལུས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དང་སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་གཉིས་སུ་བསྡུ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ནི་སེམས་ ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ།།བརྩོན་འགྲུས་དེ་ལྟར་ཤེས་ནས་ནི། །མཁས་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མ་འདྲེས་ཤིང་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་སྤྱོད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་མདོའི་གཏན་ཚིགས་སྟོན་ཏེ། མདོ་ལས་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་སྡིག་པ་ མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤོང་ངོ་།།སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤངས་ནས་དེ་དང་མ་འདྲེས་པར་གནས་པའོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མ་འདྲེས་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

什么是呢？分别的趣入和所依的趣入。其中，戒律分为三种：别解脱戒、禅定戒和无漏戒。其中，向和尚与阿阇黎请求并作羯磨而受持别解脱戒，称为表示戒。禅定戒和无漏戒二者称为法性戒，这是说明分别的趣入。
'戒律存在于住戒者'，这是说明所依的趣入，意思是上述所说的戒律只存在于住持戒律并依止戒律的人，而其他人则没有。
'如是了知戒律已，智者当如实修行'，意思是了知戒律的自性和因等如上所说后，智者菩萨们如是修行。
'不忍、无所思及知'，这是说明忍辱的自性。'不忍'说明对损害不忍的忍辱，'无所思'说明对自己的痛苦无所思的忍辱，'知'说明对法决定思择的忍辱。
'因住于悲心与法'，悲心和法二者是忍辱的因。若无悲心则不能忍受众生的损害，有悲心则能忍受，故悲心是因。住于法也有二种：如法受持戒律。
'彼等七种'说明趣入，'于彼等'说明所依的趣入。上述所说的精进也只存在于发起精进的补特伽罗，未发起精进者则无，因此发起精进的补特伽罗是精进的所依和根基。
'彼等七种'说明详细分类的趣入。精进分类时，从观察三学和作承事门而成七种。其中，从眼识乃至身识，以五识聚断除杀生等不善，趣入善法。在五识聚建立五种精进，这些摄于增上戒学。
再加上增上心学和增上慧学二者成为七种。这又可摄为身精进和心精进二种：增上戒学是身精进，增上慧学是心精进。
'如是了知精进已，智者当如实修行'，意思是了知精进的自性、因和果等如上所说后，菩萨们如是修行。
'如何发起精进则不与罪恶不善法相杂而安住于乐'，这是说明精进是烦恼对治的经典依据。经中也说，发起精进则能断除罪恶不善法。断除罪恶不善法后，与之不相杂而住。若与罪恶不善法不相杂，则能触证色界禅定之乐而安住，如是所说。

།སེམས་ནི་ནང་དུ་གནས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་ཡུལ་ལ་སེམས་གཡེང་བ་ལས་བླངས་ནས་སེམས་ནང་དུ་རྩེ་གཅིག་པར་འཇོག་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དྲན་དང་བརྩོན་ལ་གནས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་བསྟན་ཏེ། གང་དག་དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། ལེ་ལོ་ཅན་ལ་ནི་བསམ་གཏན་མི་འབྱུང་གི་གང ལ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་སེམས་ལ་མ་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་ཡོད་པ་དང་།དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུན་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན་དྲན་པ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ནི་རྒྱུའོ། །བདེ་བ་དག་ནི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ། །ཞེས་བྱ་བས་འབྲས་བུ་བསྟན་ཏེ། བདེ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་ གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བའོ།།བསམ་གཏན་བསྒྲུབས་ན་གཟུགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་འབྲས་བུའོ། །མངོན་ཤེས་སྤྱོད་པའི་དབང་བྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་དབང་བྱེད་ པ་དང་།སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་ལས་ཏེ། བསམ་གཏན་བསྒྲུབས་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་དང་། རྣ་བ་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་ལ་དབང་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། འཕགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ལྷའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཚངས་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་བདེན་ པ་བཞི་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཕགས་པའི་སྤྱོད་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་སྟེ། ལྷའི་སྤྱོད་པའོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་ཚངས་པའི་སྤྱོད་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ ནི་གཙོ་བོ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡན་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་དང་ལྡན་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་བསམ་གཏན་ནོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཅིག་སྟེ། བསམ་གཏན་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། །ཇི་ལྟར་སྔོན་དུ་འགྲོ་ཞེ་ན། སེམས་ མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེའོ།།ཤེས་རབ་སྐྱེས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡོད་དང་དེ་གསུམ་མོ། །ཞེས་བྱ་བས་འཇུག་པ་བསྟན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བས་གཞིའི་ འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ།གོང་དུ་བཤད་པའི་བསམ་གཏན་དེ་ལས་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་གཞིའོ། །གསུམ་ཞེས་བྱ་བས་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ། བསམ་གཏན་ལ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་པ་ནི་འགྲེལ་ པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བལྟའོ།།བསམ་གཏན་དེ་བཞིན་ཤེས་ནས་ནི། །མཁས་པ་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་རང་བཞིན་དང་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་བཤད་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དང་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསམ་གཏན་ལ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་སྟོན་ཏེ། མི་ལྕོགས་སུ་མི་རུང་བ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་ བྱའོ།།བར་གྱི་བསམ་གཏན་དང་། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་ལ་དཔྱོད་པ་ཙམ་གྱི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་མི་དཔྱོད་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དགའ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།བསམ་གཏན་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འཆད་དེ། བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ནི་དགའ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་མན་ཆད་ནི་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'心住于内'这句话，是指从外在色等境上收回散乱的心，将心专注安住于内，这是禅定的本质。
关于'住于正念与精进'这句话，是说明了因。对于失去正念和懈怠的人是不会生起禅定的，而对于对所修习的对境不忘失正念，并且对此持续修习有精进的人，才会生起三摩地，因此正念和精进是因。
'是生起安乐之因'这句话说明了果。安乐的生起是指投生于色界诸天之中。如果修成禅定，就会投生于初禅等色界天中，因此这是果。
关于'能掌控神通与行为'这句话，掌控神通和掌控行为是业用。如果修成禅定，就能掌控神足、天眼、天耳等五种神通，并能掌控圣者行为、天人行为和梵行。其中四谛、三解脱门等是圣者行为。色界四禅和四无色定是天人行为。四无量心是梵行。
关于'诸法之主要'这句话，具有成为诸法主要的特质，诸法的主要就是禅定。这里'主要'与'先行'是同义词，禅定是诸法的先导。怎样是先导呢？心得等持时会生起如实了知的智慧。生起智慧后会获得解脱。解脱后会生起解脱智见。
'彼处有及三种'这句话说明了趣入。'彼处有'说明了所依的趣入，上述所说的禅定是存在于修习禅定的补特伽罗中，而不存在于其他补特伽罗中，因此补特伽罗是禅定的所依。'三种'说明了详细趣入，禅定分类有几种，应当如释论中所说而了知。
关于'智者如是知禅定，如实修行而成就'这句话，意思是菩萨们了知上述所说的禅定本质、因等之后，如实地修行。
通过'有寻有伺'等说明禅定分为三种：未至定和初禅、二禅称为有寻有伺禅定。中间禅和第二禅称为无寻唯伺禅定。第三禅和第四禅称为无寻无伺禅定。
关于'与喜俱'这句话，从另一角度说明禅定有三种：初禅和二禅称为与喜俱，因为有身的喜悦。第三禅称为与乐俱，因为有心的喜悦。从第四禅到有顶之间称为与舍俱。

།ཤེས་བྱ་ཡང་དག་རབ་འབྱུང་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་བྱའི་སྒྲས་ནི་བདེན་པ་བཞི་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་དང་། རིག་པའི་གནས་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་ དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་ཤིང་འབྱུང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།།ཡང་དག་པ་སྨོས་པས་ནི་མུ་སྟེགས་པ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་བདག་དང་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་བྱ་ལ་འཆལ་བས་ལོག་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་མ་ཡིན་པ་ སེལ་ཏོ།།མཉམ་པར་གཞག་ལ་རབ་གནས་པས། །ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས་ཀྱང་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་བྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ ཞིང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འཇིག་པར་བྱེད། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བག་ལ་ཉལ་བ་སྤོང་ བར་བྱེད།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ལ་ཉལ་ཚུན་ཆོད་སྤོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་འབྲས་བུའོ། །ཤེས་རབ་འཚོ་བ་སྟོན་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བར་བྱེད་ པ་དང་སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་གཉིས་ནི་ལས་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ན་ཚོང་དང་ཞིང་རྨོད་པ་ལ་སོགས་པས་ལུས་རྣག་ཅན་གྱི་སྲོག་མི་འཆད་པར་འཚོ་བར་བྱེད་མོད་ཀྱི། དེ་དག་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་འཚོ་བ་ནི་འཚོ་བ་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་དགེ་ བའི་རྩ་བའི་སྲོག་མི་འཆད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ནི་དམ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྡན་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་དང་ ལྡན་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའོ། །གཙོ་བོའོ། །ཁྱད་པར་ཅན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཡོད་ དང་དེ་གསུམ་དང་།།ཞེས་བྱ་བས་འཇུག་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བས་གཞིའི་འཇུག་པ་བསྟན་ཏོ། །གོང་དུ་བཤད་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཡང་གང་ཟག་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ལ་ཡོད་ཀྱི་གཞན་ལ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་གང་ཟག་ཤེས་རབ་ཅན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཞིའོ། །དེ་གསུམ་ ཞེས་བྱ་བས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་འཇུག་པ་བསྟན་ཏེ།ཤེས་རབ་ལ་ཕྱེ་ན་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འཇུག་གོ། །གསུམ་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཆུང་ངུ་སྟེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཤེས་རབ་དང་།ཤེས་རབ་དེ་བཞིན་ཤེས་ནས་ནི། མཁས་པ་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་དང་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྡུ་བ་ རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དབྱེ་བ་བཤད་ནས། ས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ནང་དུ་བསྡུས་པར་དབྱེ་ཞིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ གཅིག་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དཀར་པོའི་ཆོས་ཀུན་མཉམ་པར་མ་བཞག་དང་། །མཉམ་པར་བཞག་དང་གཉི་ག་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པའི་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀུན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ནང་དུ་འདུས་ཏེ་ དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱང་ཆ་གསུམ་དུ་གཞག་གོ།

关于'正确生起诸所知'这句话，'所知'一词是指四谛、三乘以及五明等，对这些法的自相和共相无颠倒地了知和生起，就是般若的本性。说'正确'是为了排除外道等在所知上执著我和常等相而成为颠倒知见，因此不是般若。
'安住于等持'这句话是说明因。般若的因是三摩地，经中也说'心入等持时，如实了知的般若便会生起'。
关于'从烦恼得解脱'这句话，从烦恼中解脱是般若的果。世间般若能摧毁烦恼，出世间声闻缘觉的般若能断除烦恼障的随眠，出世间大乘的般若通达人法二无我，能断除烦恼障和所知障的随眠，这就是果。
关于'般若示现养命'这句话，以般若养命和为众生说法这两者是业用。世间上虽然以经商、耕种等维持这个有漏身命不断，但以般若养命是无上的养命，因为能使成就无上菩提的善根命不断。具足般若者为众生说法，因为能无误地解说诸法的自相和共相。
关于'诸法之殊胜'这句话，具足者具有诸法中最殊胜的法。在诸波罗蜜中最殊胜的是般若波罗蜜，如《十万颂般若经》等中也说：'般若波罗蜜是诸波罗蜜中最殊胜、最上、最特别的'。
'彼处有及彼三者'这句话说明趣入。'彼处有'说明所依的趣入。前面所说的般若只存在于具慧者身上而不存在于其他人身上，因此具慧者是般若的所依。'彼三'说明分类的趣入，般若分为三种：世间般若、小出世间般若即声闻缘觉的般若、大出世间般若即菩萨的般若。
关于'如是了知般若已，智者当如实修行'这句话，意思是了知般若的本性和因等如前所说后，诸菩萨们当如是修行。
关于'摄分别偈'这句话，在解说六波罗蜜的分类后，为了说明地、波罗蜜、菩提分、十善等一切法都摄于六波罗蜜中而作一偈颂的意思。
'一切白法应当知，等持非持及二者'这句话中，地、波罗蜜、菩提分等一切白法都摄于六波罗蜜中。白法也可分为三类。

།གང་ཞེ་ན། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་རང་བཞིན་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་རང་བཞིན་དང་། གཉི་ག་སྟེ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་པའོ། །གཉིས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་དུ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་དགེ་བ་རྣམས་བསྡུས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ཡང་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཡིན་པས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ལས། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་སྲོག་མི་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་ངག་གིས་བསྲུང་བ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཀྱིས་བསྲུང་བ་མ་ཡིན་ པས་ན་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་རང་བཞིན་ནོ།།གཉིས་གཉིས་རབ་ཏུ་བསྡུ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྡུ་སྟེ། བསམ་གཏན་ནི་དངོས་སུ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དེའི་ནང་དུ་ བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་བསྡུ་ལ། ཤེས་རབ་ཇི་ལྟར་མཉམ་པར་བཞག་པར་བསྡུ་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། མཉན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསམ་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་ལས། མཉན་པ་དང་ བསམ་པའི་ཤེས་རབ་གཉིས་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ནང་དུ་བསྡུ་ལ།བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ནི་སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པ་ལས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་འབྱུང་བས་ན། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཏེ། བསམ་གཏན་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཡིན་ལ་ཤེས་རབ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་མཉམ་པར་བཞག་པར་གཏོགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་གཉིས་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་ལ། མཉམ་པར་བཞག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་གཏོང་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བའི་དུས་ན་ཡང་བཟོད་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་ཡོད་པས། མཉམ་པར་མ་བཞག་པར་ཡང་གཏོགས་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་དུས་ན་ཡང་བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཡོད་པས་ན་མཉམ་ པར་བཞག་པར་ཡང་གཏོགས་སོ།།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྡུ་བ་བཤད་ནས། ད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཕྱེ་ན་དུ་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་ཞིང་ཕྱེ་ན་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བདུན་བདུན་ཡོད་དེ།དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་འགྲེལ་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། །ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་མི་ཕོད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་མེད་པས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི། །མ་ཆགས་མི་ཆགས་ཆགས་པ་མེད། །ཅེས་ བྱའོ།།སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ཡང་སློང་བ་པོ་ལ་འོངས་མ་ཐག་ཏུ་མི་གཏོང་གི། དི་རིང་ངམ་སང་གཏོང་ཞེའམ། ཕྱིས་གཏོང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་བཤོལ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མི་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་འདི་ཙམ་ཞིག་བཏང་ བས་ཆོག་སྟེ།ཕན་ཆད་བཏང་མི་དགོས་ཤེའམ། ཉེ་དུ་གཉེན་བཤེས་དང་བྲན་གཡོག་ལ་སྦྱིན་གྱི་ཀུན་ལ་མི་སྦྱིན་ཞེའམ། ཕྱོགས་འདིར་སྦྱིན་གྱི་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་མི་སྦྱིན་ཞེའམ། དུས་འདིའི་ཚེ་ན་སྦྱིན་གྱི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྦྱིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ། ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་ཏུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོང་སྟེ། དེ་ཙམ་གྱིས་དེ་ཆོག་པ་ལ་ཆགས་པས་ན་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གིས་འདི་ལ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་བཏང་སྟེ། བྱིན་ན་བདག་ལ་སླར་ཕན་འདོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ བྱིན་པ་ནི་ལན་རེ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན། ཆགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའང་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是呢？就是非等持的自性、等持的自性，以及二者兼具，即既是等持的自性又是非等持的自性。关于'二种波罗蜜'，布施和持戒波罗蜜二者中包含非等持的善法。为什么呢？因为布施是通过身体进行布施，所以是非等持的本质。戒律有三种：别解脱戒、禅定戒和无漏戒。其中别解脱戒是以身语守护不杀生等，而不是以心守护，所以是非等持的自性。
关于'二二摄'，禅定和智慧二者摄持等持的法。禅定本身就是等持的自性，其中包含禅定戒和无漏戒。那么智慧如何摄入等持呢？智慧有三种：闻所生慧、思所生慧和修所生慧。其中闻所生慧和思所生慧属于非等持，而修所生慧是从心等持中如实修习而生的智慧，所以属于等持。禅定是止的自性，智慧是观的自性，应当了知属于等持。
安忍和精进二者既是非等持的自性，也是等持的自性。怎么说呢？菩萨在布施和持戒时也有安忍和精进，所以属于非等持；在修习止观时也有安忍和精进，所以也属于等持。
关于'违品分别偈'，在解释了摄持之后，现在要说明六波罗蜜各有几种违品，为此而作偈颂。每一波罗蜜各有七种违品，如对财物的贪著等，详见注释。对内外财物舍不得布施是贪著财物，菩萨没有这种情况，所以说'菩萨布施无贪著，不贪著，无贪'。
布施时对乞者不立即布施，而想着'今天或明天布施'或'以后再布施'，这是贪著拖延，菩萨没有这种情况，所以说'不贪著'。
认为'布施这么多就够了，不用再布施了'，或者'只布施给亲友眷属，不布施给所有人'，或者'只在这个方向布施，不在所有方向布施'，或者'只在这个时候布施，不是所有时候都布施'，这是贪著满足于少量，菩萨对一切众生、在十方一切处、一切时都布施，不会满足于少量，所以说'无贪'。
想着'我布施内外财物给他，他会回报我'而布施，这是贪著回报。菩萨没有这种情况，所以说'不会成为贪著'。

།སྦྱིན་པ་འདི་བཏང་བས་མ་འོངས་པ་ན་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་སྨོན་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཆགས་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་བུའི་ཆགས་པ་མེད་པས་ན། མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེར་སྣ་དང་ཆགས་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་བཅོམ་པ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་བག་ལ་ཉལ་མ་བཅོམ་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡོ་བྱད་ལ་ཆགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེར་ སྣའི་བག་ལ་ཉལ་བཅོམ་པས་ན།མི་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་མངོན་པའི་ཆོས་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ཀྱི་ཆོས་སྣང་བར་གྱུར་པ་ལས་ཉོན་མོངས་ པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ།།རྣམ་པར་གཡེང་བའི་ཆགས་པ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྤྱོད་ཅིང་བསྔོ་ བ་སྟེ།དེ་ལྟར་བསྔོས་པས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་ནི། གཏོང་བ་པོ་དང་། ལེན་པ་དང་། རྫས་གསུམ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཁོར་བར་ལྟུང་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པ་བྱས་ བ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་མེད་པ་དང་།གཏོང་བ་པོ་དང་། ལེན་པ་དང་། རྫས་གསུམ་ཡོད་པར་མི་རྟོག་སྟེ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཏོང་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པ་ལ་ཆགས་ པ་མེད་པས་ན།ཆགས་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་བདུན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མི་མཐུན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཡོངས་སུ་ ཚོལ་བའི་སྦྱིན་པ་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པའི་སྦྱིན་པ་མེད་དོ། །ང་རྒྱལ་སྐྱེད་ཅིང་སྦྱིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི། །མ་ཆགས་མི་ཆགས་ཆགས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་དངོས་སུ་སྤྱོད་པ་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ལ་ཆགས། ཁ་ཅིག་ནི་ཞེ་སྡང་གི་ སྒོ་ནས་ཆགས།ཁ་ཅིག་ནི་གཏི་མུག་གི་སྒོ་ནས་ཆགས་སོ། །དེ་བས་ན་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པ་བཅུ་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད་དེ། འདོད་ཆགས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། །ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེས་པའི་སྲོག་གཅོད་པའོ། །དེ་ལྟ་བུར་དངོས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱོགས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ཡང་བརྟུན་ཏེ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་ལེན་གྱི་སེམས་ཤིང་ཕྱིས་ལེན་པར་བྱེད་པ་ནི་བཤོལ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་མི་མངའ་བས་ན་མི་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉི་མ་གཅིག་གཉིས་ཞེའམ། ལོ་གཅིག་ གཉིས་ཤིག་བསྲུང་ཞེའམ།སེམས་ཅན་འདི་དག་གི་སྲོག་མི་གཅད། ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་བྱིན་པར་མི་བླང་གི་།དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་དག་གི་སྲོག་ལ་གནོད་པ་བྱ་ཞིང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་བྱིན་པར་ལེན་ཏོ་ཞེས་སེམས་པ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་འདི་དག་གི་སྲོག་མ་བཅད་ཅིང་། ནོར་ལ་མ་བྱིན་པར་མ་བླངས་ན་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པ་ནི་ལན་རེ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

说'以此布施愿将来获得广大受用果报'这样发愿，称为对异熟果的执著。由于没有这样的执著，所以称为无执著。
所谓对违品的执著是指未断除悭吝和贪著的随眠，只要未断除随眠，就会对资具生起贪著。菩萨已断除悭吝随眠，所以称为无执著。
因此在《阿毗达磨集论》中也说：'由未断除烦恼随眠、非理作意、烦恼事境现前而生起烦恼'。
散乱执著有二种：作意散乱和分别散乱。其中作意散乱是为了获得声闻涅槃而行布施等并作回向，如此回向将堕入涅槃边际。分别散乱是分别有施者、受者、施物三轮，由此使布施等堕入轮回。
菩萨以布施回向无上菩提故无作意散乱，不分别施者、受者、施物三轮，以三轮清净方式布施故无分别散乱。如是于无散乱无执著，故称为非执著。
如是依布施七种违品，《圣无尽慧经》中也广说：'复次，舍利子，诸菩萨无求不相应受用之布施，诸菩萨无损害有情之布施，无生起我慢之布施'等。
关于'菩萨之戒，无著无执无执著'等，菩萨戒的违品是对杀生、不与取等实际行为的执著。有些人从贪欲门执著杀生等，有些从嗔恚门执著，有些从愚痴门执著。
因此十业道分为三类：从贪欲生的杀生、从嗔恚和愚痴生的杀生。菩萨无有如此实际行为的过失，故称无著。
受持净戒时推延，不立即受持而后来才受持，称为对推延的执著。由于无有如此，故称无执著。
想着'守持一两日或一两年，不杀这些众生、不偷盗受用，除此之外可以伤害其他众生的生命、盗取受用'，这样认为仅此为足的执著称为对少分的执著。菩萨无有如此，故称无执著。
想着'若不杀这些众生、不盗其财物，将对我有益'而持戒，称为对报恩的执著。菩萨无有如此，故称为无有执著性。

།ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་ན་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མ་ཆགས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངང་ཚུལ་ངན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བག་ལ་ཉལ་ཀུན་བཅོམ་སྟེ་མེད་པར་བྱེད་པས་ན་མི་ཆགས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བསྲུངས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པར་མི་བསྔོ་བས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསྲུང་བས་གསུམ་དུ་མི་རྟོག་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་ བ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པས་ན་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བཟོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཞེ་སྡང་གིས་དངོས་སུ་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་ལ་ཞེ་སྡང་ལངས་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་སྤོང་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་བསམས་ཤིང་བརྟགས་ནས་ཕྱིས་གནོད་པ་བཟོད་པར་བྱེད་པ་ནི་བཤོལ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མི་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ བྱས་པས་ཆོག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའམ།།བདག་གིས་བཤེས་པའམ། མཛའ་བ་རྣམས་ལ་ནི་བཟོད་པར་བྱའི་གཞན་ལ་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའམ། །ཕྱོགས་འདི་དང་དུས་འདིར་བཟོད་པར་བྱའོ། །ཕྱོགས་ཀུན་དང་། དུས་ཀུན་ཏུ་བཟོད་པར་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ ཆོག་པ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་འདི་དག་གིས་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་རྣམས་བདག་གིས་བཟོད་པར་བྱས་ན་འདི་དག་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་བཟོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ ལན་རེ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་པ་བསྒོམས་ན་མ་འོངས་པ་ན་གཡོག་འཁོར་མང་པོ་དང་། བྱད་གཟུགས་བཟང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ནས་བཟོད་པ་བསྒོམ་པ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཟོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེ་སྡང་གི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེ་སྡང་གི་བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པས་ན་མི་ ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཟོད་པ་བསྒོམས་པ་ཡང་ཐེག་པ་ཆུང་ངུར་མི་བསྔོ་བས། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་དང་། བཟོད་པ་དང་། བསྒོམ་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནི་ཆགས་པ་མེད་ཅེས་བྱའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི། ཉལ་བ་དང་འཕྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ཤིང་ལེ་ལོ་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལས་བྱ་བ་མང་པོ་ལ་ཞུགས་ཤིང་དགེ་བ་ལ་མི་འཇུག་པའི་ལེ་ལོ་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་ བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསྡད་བསྡད་ནས་དགེ་བ་ལ་འཇུག་གི་།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མྱུར་དུ་མི་འཇུག་པ་ནི་བཤོལ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མི་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་བརྩམས་པས་ཆོག་ཅེའམ།བཤེས་དང་གྲོགས་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་བྱའི་གཞན་གྱི་ནི་མི་བྱ་ཞེའམ། དུས་དང་ཕྱོགས་འདིར་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་གྱི། དུས་དང་ཕྱོགས་ནི་གཞན་དུ་མི་རྩོམ་མོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་ཆགས་པ་མི་མངའ་བ་ཞེས་བྱའོ།

认为'如果守持戒律就会转生到天人之中'而持戒，这就叫做执著于果报，菩萨不具有这样的执著，所以称为无执。
贪欲、嗔恚、愚痴等烦恼随眠未断，这就叫做执著于违品，菩萨摧毁一切能生恶习性的随眠因，所以称为无执。
圆满守持戒律不回向声闻等乘，故无作意散乱，不分别补特伽罗、戒律、守持三者，故无分别散乱，如是于分别散乱无执著，故称为无执。
关于'菩萨的安忍'等，安忍的违品是以嗔恨直接损害众生，菩萨不具有这样的执著，所以称为无执。
对某些众生生起嗔恨时，不立即断除嗔恨心，而是思维观察后才忍受伤害，这叫做执著于拖延，菩萨不具有这样的执著，所以称为无执。
认为'稍微修一点安忍就够了'，或者认为'我对亲友要修安忍，对其他人则不修'，或者认为'在这个方向和时间修安忍，而不在所有方向和时间修安忍'，这叫做执著于少分，菩萨不具有这样的执著，所以称为无执。
认为'这些众生对我造成伤害，如果我修安忍，他们就会对我有恩惠'而修安忍，这叫做执著于回报，菩萨不具有这样的执著，所以称为无有执著性。
认为'修安忍将来会有众多眷属和相貌庄严'而修安忍，这叫做执著于果报，菩萨不具有这样的执著，所以称为无执。
安忍的违品即嗔恨随眠未断，这叫做执著于违品，菩萨断除嗔恨随眠，所以称为无执。
修安忍也不回向小乘，故无作意散乱，不执著补特伽罗、安忍、修习三者，故无分别散乱，因此称为无执。
关于'菩萨的精进'等，精进的违品是贪著睡眠、懈怠等安乐，以及沉溺于世间诸多事务而不趣入善法的懈怠，菩萨不具有这样的执著，所以称为无执。
一直拖延后才趣入善法，不迅速趣入善法，这叫做执著于拖延，菩萨不具有这样的执著，所以称为无执。
认为'稍微精进一点就够了'，或者'只做亲友的事，不做他人的事'，或者'在这个时间和方向精进，在其他时间和方向不精进'，这叫做执著于少分，菩萨不具有这样的执著，所以称为无执。

།སེམས་ཅན་འདི་དག་གི་ལས་སུ་བྱ་བའི་གྲོགས་བྱས་ན་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་གྲོགས་བྱེད་པ་ནི་ལན་རེ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ ན་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའང་མེད་ཅེས་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ན་མ་འོངས་པར་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་དེའི་ཚེ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མ་ ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ལེ་ལོ་སྟེ། ལེ་ལོའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་ཀྱི་བར་དུ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་སྤངས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལེ་ལོའི་བག་ལ་ཉལ་བཅོམ་པས་ན་མི་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཡང་ཉན་ ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པར་མི་བསྔོ་བས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་སྤངས་པ་དང་།གང་ཟག་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསྒྲུབ་པ་གསུམ་དུ་མི་རྟོག་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་སྤངས་ཏེ་ཆད་པས་ན་ཆགས་པ་མིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལ།བསམ་གཏན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སེམས་གཡེང་བ་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེང་བར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བསྒོམ་ པ་ལ་མྱུར་དུ་བརྟུན་ཏེ་མི་འཇུག་གི་།ཕྱིས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་བཤོལ་བ་དང་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མི་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་ཆུང་ཞེས་བྱས་པ་ཆོག་པར་འཛིན་པའམ། སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་གི་དོན་དུ་བསམ་གཏན་བྱེད པའམ།ཁ་ཅིག་གི་དོན་དུ་མི་བྱེད་པའམ། དུས་དང་ཕྱོགས་ཁ་ཅིག་ཏུ་བསྒོམ་གྱི། དུས་དང་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་མི་བསྒོམ་པ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མི་མངའ་བས་ན་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །སེམས་ཅན་ འདི་དག་གི་དོན་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་བསྒོམས་ནས་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་བསམ་གཏན་བསྒོམ་ན་ནི་ལན་ལ་རེ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའང་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་ གཏན་བསྒོམས་ན་ལུས་ལ་ནད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་བསྒོམ་པ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེམས་གཡེང་བའི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མི་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་བསྒོམ་པ་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་ བསྔོ་བས་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་མེད་པ་དང་།གང་ཟག་དང་། བསམ་གཏན་དང་། བསྒོམ་པ་གསུམ་མི་དམིགས་པས། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་མེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པའི་ལྟ་བ་ལ་ཆགས་ཤིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་མདོ་དག་ལ། ཀློག་གོ། ། འདྲིའོ། །རྟོག་གོ། །གཞན་ལ་འདྲིའོ། །ཐོས་པའི་རྣམ་པར་འཛིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །མཉན་པ་དང་བསམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མྱུར་དུ་མི་འཇུག་གི། །བཤོལ་ཏེ་འཇུག་པ་ནི་བཤོལ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མི་ཆགས པ་ཞེས་བྱའོ།

如果想着'为这些众生做事的助伴将会对我有益'而去做助伴，这就叫做期待回报的执著。菩萨没有这种执著，所以说是无执著。
想着'如果精进修持，未来一切事业都将成就'，而在当时精进修持，这就叫做对果报的执著。菩萨没有这种执著，所以说是无执著。
精进的违品就是懈怠，在未断除懈怠习气之前，就是未断除违品。菩萨已经摧毁了懈怠习气，所以说是无执著。
精进修持也不回向声闻等乘，所以断除了作意的散乱，不执著补特伽罗、精进和修持这三者，所以断除了分别的散乱，因此说是无执著。
关于'菩萨禅定'等，禅定的违品是对散乱心的执著。只要心向外散乱，就不会生起专注，菩萨没有这种执著，所以说是无执著。
对于禅定修持不立即精进投入而推迟修持，这叫做拖延的执著。菩萨没有这种执著，所以说是无执著。
认为少许禅定就足够了，或者为某些众生修禅定而不为其他众生修，或者只在某些时间和地方修而不是一切时处都修，这叫做以少为足的执著。菩萨没有这种执著，所以说是无执著。
想着'修持利益众生的禅定将对我有益'而修禅定，这叫做期待回报的执著。菩萨没有这种执著，所以说是无执著。
想着修禅定能获得无病等果报以及投生色界天等，这样的修持叫做对果报的执著。菩萨没有这种执著，所以说是无执著。
未断除禅定违品即散乱心的习气，这叫做对违品的执著。菩萨没有这种执著，所以说是无执著。
禅定修持也不回向声闻等涅槃，所以无有作意的散乱，不执著补特伽罗、禅定和修持这三者，所以无有分别的散乱，因此说是无执著。
关于'菩萨智慧'等，智慧的违品是执著常断等见解而不精进亲近善知识。菩萨没有这种执著，所以说是无执著。
因此在经中说：'读诵、请问、思维、向他人请教、受持所闻'等。
对于听闻、思维等不立即投入而推迟，这叫做对拖延的执著。菩萨没有这种执著，所以说是无执著。

།ཤེས་རབ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བསྒྲུབས་པས་ཆོག་གོ་སྙམ་པའམ། ཆོས་ཁ་ཅིག་ཤེས་ཁ་ཅིག་མི་ཤེས་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཆོག་གོ་སྙམ་པ་ལ། ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ཤེས་རབ་བསྒྲུབ་ཀྱི་ཡུལ་དང་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་བསྒྲུབ་མི་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པ་ལ་ཆགས་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་ཆགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གིས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ལ་བཤད་ན་གཞན་གྱིས་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་ལན་རེ་བ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་ཆགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའང་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་གིས་ཤེས་རབ་བསྒྲུབས་པས་མ་འོངས་པ་ན་བདག་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་བསམས་ནས་ཤེས་རབ་བསྒྲུབ་པ་ནི། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྟག་ཆད་དུ་རྟོགས་པའི་འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མ་སྤངས་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་མངའ་བས་ན་མི་ཆགས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།ཤེས་རབ་བསྒྲུབས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་དམན་པར་མི་བསྔོ་བས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཡེང་བ་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཤེས་རབ་དང་། སྒྲུབ་པ་གསུམ་དུ་མི་རྟོག་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཡེང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོན་ཏན་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ལ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་ ཞིང་ཡང་ཕྱེ་ན་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་བཞི་བཞི་ཡོད་དེ།བཞི་པོ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་། དོན་ཆེ་བ་དང་། མི་ཟད་པའོ། །སངས་རྒྱས་སྲས་རྣམས་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་སྙིང་རྗེས་སློང་ལ་རྣམ་པར་གཏོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྐང་པ་དང་པོ་ལས་བྱུང་མོད་ ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་རྐང་པ་གཉིས་པ་གཞན་ལ་ལན་མི་རེ་ཞེས་འབྱུང་བའི་སྐབས་སུ་སྦྱར་རོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྲས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གལ་ཏེ་དོན་དུ་གཉེར་བའི་སེམས་ཅན་སློང་བ་ཡོད་ན་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ལྟ་བར་གཏོང་བར་བྱེད་ན། བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལྟ་ཅི་ཞིག་སྨོས་ཏེ་གཏོང་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གཏོང་བ་དེའང་ཉིན་འགའ་གཏོང་། ཉིན་འགའ་མི་གཏོང་། ལོ་འགའ་གཏོང་། ལོ་འགའ་མི་གཏོང་། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་གཏོང་། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མི་གཏོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། འཁོར བའི་མཐའ་དང་།ནམ་མཁའི་མཐའ་ཇི་ཙམ་དུ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱུན་དུ་གཏོང་བར་བྱེད་པས་རྟག་པར་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུར་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གཉི་ག་གཏོང་ལ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོང་བས་ན་ཚིག་རྐང་དང་པོ་འདིས་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ལ་ལན་མི་རེ་ཞིང་འབྲས་བུ་དོན་དུ་གཉེར་ བ་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། བདག་གིས་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་བཏང་བས་བདག་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕྱིས་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལེན་རེ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་མེད་ཀྱང་། སེམས་ཅན་བྲེལ་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བའི་དབང་གིས་གཏོང་བ་དང་། སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་འབྲས་བུས་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་ པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་མེད།འབྲས་བུ་དོན་དུ་གཉེར་བ་མེད་པས་ན་ཚེ་འདིར་ལན་ལ་རེ་བ་མེད་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་བཅད་གཉིས་པས་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པར་བསྟན་པའོ།

认为稍微修习一点智慧就足够了，或者认为了解一些佛法不了解一些佛法也可以，或者认为在某些地方修习智慧就够了不需要在所有地方修习，这就是所谓的执著于少分。菩萨没有这种执著，所以称为无执著。
认为'我若向他人解说诸法的自相和共相，他人就会报答我'，这就是所谓的期待回报的执著。菩萨没有这种执著，所以称为无有执著性。
认为'我修习智慧后，将来我会精通五明处'而修习智慧，这就是所谓的执著于果报。菩萨没有这种执著，所以称为无执著。
未断除与智慧相违的常见断见等邪慧的习气，这就是所谓的执著于违品。菩萨没有这种执著，所以称为无执著。
虽修习智慧但不回向声闻等小乘，所以无有作意散乱；不执著补特伽罗、智慧和修习这三者，所以无有分别散乱，因此称为无执著。
关于'二十三个功德分别偈'，在宣说了六波罗蜜多的违品之后，现在以二十三个偈颂宣说六波罗蜜多的功德是什么以及功德分类有多少种。
其中每一波罗蜜多若分类则各有四种功德：广大、无染、大义和无尽。
'诸佛子不顾性命以悲心施予乞者'，虽然'悲心'二字出现在第一句，但要与偈颂第二句'不求他回报'相配合。
佛子即是诸菩萨，菩萨们若有求索的众生来乞讨，不顾及身命而布施，更何况饮食衣服等外物。
如此布施也不是某些日子布施某些日子不布施，某些年布施某些年不布施，某些刹那布施某些刹那不布施，而是尽轮回边际、虚空边际之间恒常布施，称为常施。如此内外二种布施且时时布施，故此第一句显示了广大性。
'不求他回报且无求果之心'，这是说不是因为布施内外诸物而期待众生日后报答而布施，而是因悲悯贫困众生而布施，也不是为了布施果报而获得大受用而布施。因为无求果之心，所以既无今生求报之心，也无来世求异熟果报之执著，故第二句显示了无染性。

།སྦྱིན་པ་དེས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུས་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་བཀོད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྐལ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་བཀོད་དེ། ཚིག་རྐང་ པ་གསུམ་པ་འདིས་ནི་དོན་ཆེ་བར་བསྟན་ཏོ།།ཤེས་པས་བཟུང་བའི་སྦྱིན་པས་འཇིག་རྟེན་མི་ཟད་གཞག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པས། གཏོང་བ་པོ་དང་། ལེན་པ་དང་། རྫས་གསུམ་ཡོད་པར་རྟོག་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ གཏོང་སྟེ།སྦྱིན་པ་དེ་འཁོར་བར་ལྟུང་བས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཟད་ན་སྦྱིན་པ་ཡང་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ནི་འཁོར་བར་མི་ལྟུང་བས་ན་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། སྦྱིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་ཟིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའོ། །སྦྱིན་པ་དེ་ནི་ཁམས་གསུམ་པ་དང་ཡང་དག་པར་མ་འདྲེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྤངས་པས། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པ་ན་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ལྷུང་བ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་འཁོར་བའི་མཐའ་ དང་སེམས་ཅན་གྱི་མཐའ་ཇི་སྲིད་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་སྟེ།དེ་བས་ན་ཚིག་རྐང་པ་བཞི་པས་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། སྦྱིན་པ་དེ་ནི་གཏོང་བ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པས་བསྒྲུབས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མི་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།སངས་རྒྱས་སྲས་རྣམས་སྡོམ་དང་བརྩོན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་རྟག་འཛིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་ཚིག་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་སྡོམ་ པ་ཞེས་བྱ་བས་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན།བརྩོན་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལེན་པར་ཟད་ཀྱི་དོན་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ལེན་ མི་སྲུང་ཞིང་།དེ་ཡང་ཚེ་གསུམ་དུ་བསྲུང་བར་ཟད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་འཛིན་ཅིང་བསྲུང་ལ་དེའང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་གི་བར་དུ་སྲུང་བར་བྱེད་དེ་ཚིག་འདིས་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །མཐོ་རིས་མི་འདོད་ཡང་དག་བླངས་ཀྱང་དེ་ལ་ཆགས་མི་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་འདིས་ལྷ་དང་མིའི་གནས་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་མཐོ་རིས་འདོད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་པའི་འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་གནས་བླངས་ཀྱང་མཐོ་རིས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་བདེ བ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པ་མེད་དེ་རྐང་པ་གཉིས་པ་འདིས་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དེས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞིར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྡུས་ནས་ཐེག་པ་ གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད་དེ་རྐང་པ་གསུམ་པ་འདིས་ནི་དོན་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ།།ཤེས་པས་བསྲུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་མི་ཟད་གཞག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གང་ཟག་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསྲུང་བ་གསུམ་དུ་དམིགས་ ཏེ།འཁོར་བར་ལྷུང་བ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཟད་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།

关于'以此布施安置一切众生于三菩提'这句话，如是以外内布施摄受众生后，并非安置于世间受用果报，而是随其根器安置于声闻菩提、独觉菩提和大菩提。此第三句显示了广大意义。
关于'以智所持布施令世间无尽'这句话，凡夫的布施因为没有无分别智摄持，执著施者、受者、财物三者，为获得受用而布施。此布施堕入轮回，受用果报耗尽时布施也会耗尽。菩萨的布施因不堕轮回故而无尽。因此《圣无尽慧经》中也说：'彼布施为正确所摄持，故无尽。彼布施与三界不相混杂，故无尽'等等。
声闻圣者们仅了知人无我，舍弃大悲，当入无余涅槃界时即告穷尽，这是偏堕于单一的涅槃一边。而菩萨通达人法二无我，并为大悲所摄持，只要轮回边际与众生边际未尽，则相续不断。因此第四句显示无尽。故《圣无尽慧经》中也说：'彼布施以布施相而成就，故无尽'等等。
关于'诸佛子常持律仪精进三种戒'这句话，菩萨学处有三种：律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒。其中'律仪'表示律仪戒，'精进'一词表示摄善法戒和饶益有情戒。声闻们仅受持律仪戒，不受持、不守护饶益有情戒和摄善法戒，且仅守护三世。菩萨则受持守护三种戒，直至菩提道场。此句显示广大。
关于'不求生天虽受生亦不贪著'这句话，守护此戒并非为了获得天人之处的善趣而发愿守戒，虽因持戒果报而生于善趣，但对善趣之处的安乐不贪著执著。此第二句显示无所得。
关于'以此戒律安置一切众生于三菩提'这句话，以上述三种戒律摄受四生众生，安置于三乘三种菩提。此第三句显示广大意义。
关于'以智守护戒律令世间无尽'这句话，世间人的戒律缘于补特伽罗、戒律、守护三者，因堕入轮回，果报耗尽时戒律也会耗尽。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པར་ཤེས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པས་ན་མི་ཟད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་ པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།གང་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་མི་བརྟེན་པ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་མི་གནས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ན་མི་འདུག་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྙིང་རྗེ་ ཆེན་པོ་དང་བྲལ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ནི་མཐར་ལྷུང་བའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་པ་དང་ཟད་པར་འགྱུར་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་ པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་ཀྱང་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་བ་དང་ནམ་མཁའི་མཐའ་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཟད་མི་ཤེས་པར་འབྱུང་སྟེ།རྐང་པ་བཞི་པ་འདིས་ནི་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། བཙུན་པ་ ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་ཚུལ་ཁྲིམས་མི་ཟད་པ་རྒྱུན་མི་ཟད་པའི་ཕྱིར་བལྟའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྐྱེ་བའི་གནས་ཀྱིས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་ལྔ་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉམས་པས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །མི་རྣམས་ ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བསོད་ནམས་ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚད་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། ། གཟུགས་མེད་པའི་ལྷའི་བུ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་སྐྱེས་པ་ཟད་ན་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་བྲལ་བས་ཟད པར་འགྱུར་རོ།།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་ཟད་པ་སྟེ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་སྲས་རྣམས་མི་ཡི་གནོད་པ་བྱ་དཀའ་ ཐམས་ཅད་བཟོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གནོད་པ་ལ་མི་མཇེད་པའི་བཟོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བུ་གཅིག་ པ་ལྟ་བུར་བྱམས་པས་ན་སེམས་ཅན་གྱིས་དབྱིག་པ་དང་རྡོ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་སྟེ།དེ་ནི་གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྱད་དཀའ་བ་ནི་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྦྱིན་པར་བྱས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ན་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་ནི་སྤྱད་དཀའ་བ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པ་སྟེ།དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཕྱི་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་བཟོད་པས་ན་རྐང་པ་དང་པོ་འདིས་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་ མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་རྣམ་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བཟོད་པར་བལྟའོ། །སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། བག་ལ་ཉལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་བལྟའོ། །མི་གནོད་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་ གསུངས་སོ།

菩萨的戒律是通达三轮无所缘执，由无分别智所摄持而成为无尽，因此《圣者无尽慧经》中也说：'不依欲界、不住色界、不处无色界，这就是戒律'等。声闻圣者们的戒律因为远离大悲心，仅仅趣入涅槃是堕入边际的缘故，所以进入无余涅槃界而灭尽。
菩萨的戒律因为大悲心所摄持，即使入于无余涅槃，也会以清净世间智，尽虚空际无尽地生起戒律之行。这第四句偈颂显示了无尽义。因此《圣者无尽慧经》中也说：'具寿舍利子，应当观察戒律无尽是因为相续无尽。为什么呢？凡夫的戒律会因生处而灭尽。外道五神通者的戒律会因神通退失而灭尽。'
人类的戒律会因十善业道尽而灭尽。欲界天子的戒律会因福德尽而灭尽。色界天子的戒律会因无量和禅定尽而灭尽。无色界天子的戒律会因入定所生之果尽而灭尽。声闻有学、无学的戒律会因涅槃而灭尽。独觉的戒律会因远离大悲心而灭尽。
具寿舍利子，菩萨们的戒律是无尽的。为什么呢？因为一切戒律都从此戒律中生起'等等。'诸佛子能忍受一切难忍的人为伤害'，关于这句，菩萨的忍辱有三种：对伤害无嗔的忍辱、对苦无动的忍辱、对法决定思维的忍辱。
其中，菩萨们因以独子般的慈心对待众生，所以能忍受众生以棍棒、石头等一切伤害，这是对伤害无动的忍辱。难行是指在成熟众生、自身趣入佛法时，能忍受寒热、饥渴等一切痛苦，这是忍受一切难行，即是对苦无动的忍辱。
如是能忍受内外一切痛苦，此第一句偈显示了广大义。因此《圣者无尽慧经》中也说：'具寿舍利子，应当以三十二相观察菩萨们的忍辱。什么是三十二相？应观察忍辱是为断除随眠，应观察忍辱是为无害'等等广说。

།མཐོ་རིས་མི་ནུས་པ་དང་འཇིགས་པ་ཕན་བཏགས་ལྟ་བས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། །མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཐོབ་པས་ན་མཐུ་དང་ལྡན་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་མཐུ་ཆེན་པོ་རྣམས་ལ་སོགས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན། འཇིགས་པ་ལྔ་དང་བྲལ་བས་རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོས་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་མ་ཡིན། བདག་གིས་སེམས་ཅན་འདི་དག་ལ་བཟོད་པར་བྱས་ནས་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ བཟོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་རྐང་པ་གཉིས་པ་འདིས་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཟླ་མེད་བཟོད་པས་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། །ཅེས་བྱ་བའི་རྐང་པ་གསུམ་པ་འདིས་དོན་ཆེན་པོ་བསྟན་ཏོ། །བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་པ་ བཟུང་བའི་བཟོད་པ་ཡིས་ནི་འཇིག་རྟེན་མི་ཟད་གཞག་།ཅེས་བྱ་བའི་རྐང་པ་བཞི་པ་འདིས་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཡང་བཤད་དོ། །ཚིག་གི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེའི་དོན་ཀྱང་འཕགས པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་དེས་བཟོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཞེ་ན།གང་བྲག་ཅའི་སྒྲ་དང་མཚུངས་པར་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྤྱོས་པ་ལས་མི་སྤྱོ་བ་དང་། ལུས་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། བརྡེག་པ་ལས་སླར་མི་རྡེག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ པ་དང་།གཞན་ཡང་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་དེ་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ལ་ཡང་བསལ་བ་མེད། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡང་མེད་དེ། ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཉིད་སྟོང་པའོ་ཞེས་གང་འདི་ལ་བཟོད་པ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་བཟོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། སངས་རྒྱས་སྲས་རྣམས་གོ་ཆ་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དཔེ་མེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོ་ཆའི་སྒྲས་ནི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་བསྟན། སྦྱོར་བའི་སྒྲས་ཀྱང་སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོམ་པ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དཔེ་མེད་པ་བརྩམས པ་དང་།སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དཔེ་མེད་པ་བརྩམས་ཏེ། དཔེ་མེད་པའི་སྒྲས་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཁྱད་ཞུགས་པར་སྟོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་འདྲེས་ པ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དཔེ་མེད་པ་བརྩམས་པ་དག་ཀྱང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བདག་གི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མ་འདྲེས་པ་དང་། གང་ཟག་དང་ ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྐང་པ་དང་པོ་འདིས་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དཔེ་མེད་པ་ཡང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གོ་ཆ་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན་གང་འདི་འཁོར་བ་ན་མི་སྐྱོ་བ་སྟེ།དེ་བསྐལ་པ་འདི་སྙེད་ཅིག་ཏུ་གོ་ཆ་བགོའོ། །བསྐལ་པ་འདི་སྙད་ཅིག་ཏུ་མི་བགོའོ་ཞེས་བསྐལ་པ་བགྲང་བས་བྱང་ཆུབ་མི་ཚོལ་གྱི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གོ་ཆ་གྱོན་པར་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་ཉིན་ཞག་གཅིག་པ་ ཡང་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཙམ་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་ཉིན་ཞག་གིས་ཞག་བཅོ་ལྔ་ཞིང་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་པའོ།།སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དཔེ་མེད་པ་ཡང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་གནོན་པ་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་ཡོངས་སུ་གང་བ་ལས་ཀྱང་འབོག་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྟ་བར་མོས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

对于'不是为了天界、能力和恐惧、报恩而观'这句话，菩萨安住于忍辱，不是为了获得天界的快乐而安住于忍辱。虽具有六种神通的能力，但不是因为有大能力等而不能忍辱。因远离五种恐惧，所以不是因为害怕国王和盗贼而忍辱。也不是想着'我对这些众生行忍辱后，他们会报答我'而忍辱。因此，这第二句显示无所求。
'无与伦比的忍辱使一切众生安住于三种菩提'，这第三句显示大义。三种忍辱称为无上忍辱。'以所取的忍辱安立无尽世间'，这第四句显示无尽，也解释了法之决定思维的忍辱。
词义详细解释应如前所述。其义如《圣无尽慧经》中所说：'何为圆满清净忍辱？即如回声般通达而不厌离言说，如影像般通达而不还击打击'等。
又说：'何为极忍？于通达空性者，于见解无所遣除，于空性亦无增益，见解即是空性，于此忍即是极忍'等。
关于'佛子们无与伦比的精进铠甲加行'，'铠甲'一词表示铠甲精进，'加行'一词表示加行精进，这是所要开始的。菩萨们开始无与伦比的铠甲精进和加行精进。'无与伦比'一词表明菩萨的精进超越世间、声闻和独觉的精进。
世间人的精进与烦恼相混，声闻和独觉的无与伦比精进也仅是为了通达人无我和成就自利。而菩萨们的精进是不与烦恼相混，为通达人法二无我而趣入，为自他二利而趣入，因此无可比拟。这第一句显示广大。
关于无与伦比的铠甲精进，《圣无尽慧经》中说：'具寿舍利子，菩萨们的无尽铠甲是什么？即是不厌离轮回。他们穿着铠甲如此多劫，不穿铠甲如此多劫，不以计算劫数来寻求菩提，而是穿着不可思议的铠甲。即使是一日一夜，以如是日夜计算轮回之前际，十五日为半月'等广说。
关于无与伦比的加行精进，《圣无尽慧经》中说：'菩萨们的无尽降伏是什么？即使三千大千世界充满火焰，也要越过去礼见如来'等。

།བདག་དང་གཞན་གྱི་ཉོན་མོངས་ཚོགས་འཇོམས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་།བདག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་འཇོམས་པར་བྱེད་ལ། གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ ཡང་འཇོམས་པར་བྱེད་ཅིང་།བདག་ཉིད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་མཆོག་སྟེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱེད་ལ། སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཞུགས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཡང་ཞུགས་པས་རྐང་པ་གཉིས་ པ་འདིས་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པར་བསྟན་ཏེ།བདག་ལྟ་བུས་སྲེད་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དེ་དག་ནི་ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་ཚོགས་འཇོམས་ཞེས་བྱ་བས་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན། བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་བསྟན་ཏེ། །བརྩོན་ འགྲུས་དེས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད།།ཅེས་བྱ་བའི་རྐང་པ་གསུམ་པས་དོན་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་པས་གཟུང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་མི་ཟད་གཞག་།ཅེས་བྱ་བའི་རྐང་པ་བཞི་པས་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏེ། ཤེས་པས་གཟུང་བའི་ཚིག་གིས་ནི་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་མི་ཟད་གཞག་ཅེས་བྱ་བས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏེ། དེའི་དོན་ཀྱང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། སེམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་དེ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དང་སེམས་གནས་པ་སྟེ། དེ་ལ་སེམས་འགྲོ་བ་ གང་ཞེ་ན།གང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྩོམ་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སེམས་ཀྱི་ཞི་བའོ། །དེ་ལ་སེམས་འགྲོ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་བའོ། །སེམས་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་བདག་མེད་པ་ལ་བཟོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །སངས་ རྒྱས་སྲས་རྣམས་ཏིང་འཛིན་མང་པོའི་བསམ་གཏན་ཀུན་དུ་བསྒྲུབས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབས་ཏེ། དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསམ་ གཏན་དེ་དག་ཀྱང་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཅེ་ན།དེའང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔའ་བར་འགྲོ་བ་དང་། ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་བསྒྲུབས་ཏེ། རྐང་པ་དང་པོ་འདིས་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་མངོན་པའི་ཆོས་བསྡུས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་ཀྱང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམ་གཏན་དང་པོས་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མིང་ཡང་མི་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་མེད་པ་རྣམས ཀྱིས་བསྡུས་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་མི་ཟད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། དེ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཡང་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཏིང་འཛིན་འདི་དག་མཐའ་ཡས་དཔག་མེད་དེ། །བསམ་གཏན་བྱེ་བ་ཕྲག་དག་བརྒྱ་ནི་ཕ་རོལ་སོང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བསམ་གཏན་བདེ་བའི་མཆོག་སྤྱོད་སྙིང་རྗེས་སྐྱེ་བོར་ཐ་མར་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཐོབ་ན་ལུས་སིམ་པ་དང་། སེམས་བདེ་བའི་མཆོག་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བུའི་བདེ་བ་མཆོག་ཐོབ་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་མཆོག་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་མི་གནས་པར་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དང་ངན་སོང་གི་གནས་སུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྐྱེ་བར་མཛད་དེ།རྐང་པ་གཉིས་པ་འདིས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་མ་ཆགས་པས་ཟང་ཟིང་མེད་པར་བསྟན་ཏོ།

关于'摧毁自他烦恼众，证得无上菩提'这句话，圣者声闻等是为了摧毁自身相续中的烦恼，为了获得涅槃而趋入的。菩萨们不仅摧毁自身相续中的烦恼，也摧毁他人相续中的烦恼，不仅自己证得无上菩提即一切智智，也令其他众生安住于一切智智中。如是不仅为自利而趋入，也为利他而趋入，这第二句显示无所执著。像我这样被贪欲所缚的人称为有所执著。其中'摧毁烦恼众'显示断德圆满，'证得无上菩提'显示智德圆满。
'以此精进令一切众生安立于三菩提'这第三句显示广大利益。'以智所摄持的精进安立无尽世间'这第四句显示无尽，'以智所摄持'的词语显示具有无分别智，'安立无尽世间'显示具有大悲。其义如《圣无尽慧经》中广说：'何为心的精进？即心的运行与心的安住。其中何为心的运行？即发起菩提心的行为。其中何为心的安住？即心的寂静。其中何为心的运行？即对众生的悲悯。何为心的安住？即对无我的忍受。'等等。
关于'诸佛子修习众多三昧禅定一切'，菩萨们修习色界初禅、二禅、三禅等，即现证这些禅定的意思。这些禅定是什么样的呢？即具有大乘三昧勇进、虚空藏等无量三昧的禅定，这第一句显示广大。因此《阿毗达磨集论》中也说：'诸佛菩萨所入初禅所摄三昧，声闻缘觉连名字都不知晓，如初禅所摄，二禅等及无色界所摄亦当如是观。'《圣无尽慧经》中也说：'其中菩萨们的无尽禅定是什么？菩萨们的无尽禅定有十六种，这是一切声闻缘觉所没有的。'又说：'如是这些三昧无量无边，超越百千亿禅定。'
关于'安住禅定最胜乐，以悲住于下等生'，获得色界禅定时，将获得身体轻安和最胜心乐的果报。虽得如是最胜乐，菩萨的禅定不执著最胜乐，不住于色界，而是以悲心力在三界中为众多众生以及在恶趣处为众生利益而投生。这第二句显示因不执著禅定之味而无所执著。

།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། བདག་བདེ་བ་ལ་མ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་རོ་མྱང་བའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་དམིགས་པའོ། །འདོད་པའི་ཁམས་སུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ཟློག་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བསམ་གཏན་དེས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གྱིས་མངོན་པར་ཤེས་པ་བསྒྲུབས་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་བསྡུས་ཏེ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་བཀོད་པས་ན། རྐང་པ་གསུམ་ པ་འདིས་དོན་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ།།འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཤེས་པས་བཟུང་བའི་བསམ་གཏན་ གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་མི་ཟད་གཞག་།ཅེས་བྱ་བའི་རྐང་པ་བཞི་པས་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏེ། ཤེས་པས་བཟུང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པར་སྟོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་མི་ཟད་གཞག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སྤྲུལ པའི་སྐུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པར་བསྟན་ཏོ།།འདི་ཡང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་བཤད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེ་ལ་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་གང་ཞེ་ན། གང་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ ཞེ་ན།གང་གིས་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བ་འདི་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གིས་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མི་ཟད་པར་ཤེས་ཀྱང་ཟད་པའི་ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། ། སངས་རྒྱས་སྲས་རྣམས་དེ་ཉིད་ཤེས་བྱ་མ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ་དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་སྟོན་ཏེ། དེའང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ དང་།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། དེའང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་ངོས་ལྟ་བུ་བཞིན་དུ་རྟོགས་སོ། །ཤེས་བྱའི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་གི་ལྷ་དང་མི་དང་རིགས་ངན་དང་ གདོལ་པ་ལ་སོགས་པའི་མིང་སྐད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཐ་སྙད་རྣམས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལ་རྒྱབ་ནས་ཐོབ་པས་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐ་སྙད་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཤེས་ཏེ།དེའང་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་ཆུའི་ཟླ་བ་ལྟ་བུར་ཤེས་ནས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་རྨོངས་པ་རྣམས་བསལ་བའི་ ཕྱིར།ཆོས་འདི་དག་ནི་ཟག་པ་ཅན་འདི་དག་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་འདི་དག་ནི་འདུས་བྱས་འདི་དག་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཐ་སྙད་དུ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་རྐང་པ་དང་པོ་འདིས་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །འདིའི་དོན་ ཡང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས།དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན། ཇི་སྙེད་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཡི་གེ་དང་སྒྲ་དང་བརྡར་བསྟན་པའོ། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་གང་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་ན་ཡི་གེ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་པའོ།

因此，在《圣无尽慧经》中也说：'菩萨们为了不贪著自身安乐，其禅定是有味的。为了断除一切众生烦恼，菩萨们的禅定是缘于大悲的。为了缘于欲界，菩萨们的禅定是逆转三昧的。'
关于'以此禅定安立一切众生于三菩提'，是说以禅定成就神通，以神通摄受众生，安立于三乘菩提，因此这第三句显示了广大义。
《圣无尽慧经》中也说：'为了度脱一切众生，菩萨们的禅定是以众生意乐为先导。'
关于'以智所持禅定安立无尽世间'这第四句显示了无尽义。'以智所持'表明具有无分别智，'安立无尽世间'这句话表明具有大悲心，以清净世间智化现化身利益众生。
这也在《圣无尽慧经》中解释道。如何解释呢？'其中，什么是禅定的清净？即是圆满神通与智慧。其中，什么是神通？什么是智慧？能见一切色相显现的，这称为神通。虽然了知一切色法的法性无尽，但不现证尽法的，这称为智慧。'等等。
关于'诸佛子了知真实及一切所知'，真实有二谛：胜义谛和世俗谛。其中'真实'表示胜义谛，即诸法的共相——人无我和法无我。以无分别智通达人无我和法无我，且以无分别智了知一切法如虚空界。
对于所知领域中天、人、贱种、旃陀罗等种种名称语言的世俗名言，以无分别智后得的清净世间智了知一切这些名言。并且了知其如幻、如阳焰、如水月，为了遣除对法相迷惑的人们，对世间说'这些是有漏法，这些是无漏法，这些是有为法，这些是无为法'等世俗名言。
如是通达胜义谛和世俗谛二谛，故此第一句显示了广大义。
此义也在《圣无尽慧经》中说：'其中，什么是世俗谛？即是以世间名言、文字、声音、符号所显示的。胜义谛是什么？即是连心的活动都没有，更何况文字。'

།མྱ་ངན་འདས་ལ་བློ་ཆགས་ མི་སྐྱེད་འཁོར་བར་ག་ལ་ཞིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འཁོར་བ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མི་སྐྱེད་ན། སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས་སུ་གྱུར་པའི་འཁོར་བའི་ཆོས་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་ཆགས་པ་སྐྱེད་དེ། ཉན་ཐོས་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱང་མི་སྐྱེད་དེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལྟར་འཁོར་བ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱང་མི་སྐྱེད་དེ། གང་དུ་ཡང་མ་ཆགས་པས་ན། རྐང་པ་གཉིས་པ་འདིས་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། འཁོར་བའི་ཁམས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དེ་ནི་མཚུངས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་། ནམ མཁའི་ཁམས་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་ནི་མཚུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཚུངས་ཤེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པས་ན་དེ་ནི་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡེ་ཤེས་དེས་ཀྱང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་བཀོད། །ཅེས་བྱ་བའི་རྐང་པ་གསུམ་པས་ དོན་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ།།ཤེས་པས་བཟུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་མི་ཟད་གཞག་།ཅེས་བྱ་བས་མི་ཟད་པ་བསྟན་ཏེ། ཤེས་པས་བཟུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གིས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟིན་པར་སྟོན། འཇིག་རྟེན་མི་ཟད་གཞག་ཅེས་བྱས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ པར་སྟོན་ཏེ།ཤེས་པས་ཟིན་པ་ནི་འཁོར་བར་མ་ལྟུང་བའི་ཕྱིར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བཞིན་དུ་མི་ཟད་དོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཟིན་པས་ན་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་མི་ཟད་དེ། འདིའི་དོན་ཀྱང་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། གཞན་ཡང་འདུས་བྱས་ལ་ མཁས་པ་རྣམས་ནི་གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་འོད་ཟེར་མཉམ་པར་གཏོང་བའི་ཕྱིར།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིར་སེམས་ཅན་སྡུད་པ་འདི་ནི་འདུས་བྱས་ལ་མཁས་པའོ། །གང་ལ་སེམས་ཅན་མེད་པ་དང་བདག་མེད་པས་མི་འཛིན་མི་ལེན་རེག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་བསྡུ་བའི་ དངོས་པོ་ལ་མཁས་པ་དེ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ལ་མོས་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་འདི་ནི་འདུས་བྱས་ལ་མཁས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པས་མི་ཟད་པ་ཡང་ཡེ་ཤེས་དེ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མི་ལྟུང་གི་།སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བས་ཤེས་རབ་མི་ཟད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕ་རོལ ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པའི་དོན་ནི།རྒྱ་ཆེ་ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏོ། །སློང་བ་མཐོང་རྫོགས་དགའ་བ་དང་། །མི་དགའ་བ་དང་སེམས་རེ་དང་། །གཏོང་བ་སྙིང་རྗེ་ཅན་རྟག་པར། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ གྱིས་ཟིལ་གྱིས་གནོན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་འདི་མན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འཆད་དེ། དེ་ལ་དང་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་སློང་བ་པོའི་གང་ཟག་རྣམས་གཏོང་བ་པོའི་གང་ཟག་མཐོང་ན་དགའ་བ་དང་། སློང་བ་པོའི་གང་ ཟག་ཀྱང་གཏོང་བ་པོ་ལས་བདག་གིས་ཡོ་བྱད་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཐོབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བསམས་པ་ལས་གཏོང་བ་པོའི་གང་ཟག་ལས་ཅི་འདོད་པ་ཐོབ་སྟེ།བསམས་པ་ཡིད་བཞིན་དུ་རྫོགས་ན་དགའ་བ་དང་། སློང་བ་པོའི་གང་ཟག་དེ་གཏོང་བ་པོའི་གང་ཟག་མ་མཐོང་ན་མི་དགའ་བ་དང་། གང་ བསམས་པའི་བསམ་པ་མི་རྫོགས་ན་ཡང་མི་དགའ་བར་འགྱུར་རོ།

对于'不生起对涅槃的执著，何况轮回'这句话，菩萨以智慧通达涅槃和轮回二者都具有幻化的本质，因为了知涅槃的安乐也如幻化一般，所以对涅槃也不生执著，那么对于具有幻化本质且成为痛苦之处的轮回法，又怎么会生起执著呢？不像声闻那样对涅槃生起执著心，也不像凡夫那样对轮回生起执著心，因为对任何处都不执著，所以这第二句显示了无所执著。
因此，《圣无尽慧经》中也说：'法界、轮回界和涅槃界是平等的。法界、众生界、虚空界和一切法界是平等的。为什么平等呢？因为在空性上平等，所以是平等的'等等。
'以此智慧亦安立一切众生于三菩提'这第三句显示了广大利益。'以智所摄的智慧安立无尽世间'这句显示了无尽，其中'智所摄'这词表示由无分别智摄持，'安立无尽世间'表示由大悲心摄持。
由智摄持故不如凡夫那样堕入轮回而无尽，由大悲心摄持故不如声闻那样在涅槃界中无尽。这个意义也如《圣无尽慧经》中所说：'复次，通达有为法者，为了向一切众生平等放射无碍光明，以四摄事摄受众生，这是通达有为法。对于无众生、无我而不执取、不领受、不触及，通达摄事，并以无为法信解而回向一切智，这是通达有为法'等等。
'以智慧摄受众生是因为以悲心不舍众生'这句中，菩萨的智慧被智慧摄持而无尽，又因为此智慧被大悲心摄持，所以不偏堕涅槃一边，而是以化身直至轮回边际转法轮，应知智慧无尽。
关于以六个偈颂显示六波罗蜜功德的意义，由'广大无所执'等六偈显示。'见乞者生喜，不喜及心愿，布施具悲心，恒以胜法胜'等，从这里往下以另一种方式解释六波罗蜜的功德。其中首先显示布施波罗蜜的功德：当乞求者见到布施者时生欢喜，乞求者想'我要从布施者那里得到这样的资具'，从布施者那里得到所欲之物，如愿满足时生欢喜；乞求者若见不到布施者则不欢喜，若所想之愿望不满足也会不欢喜。

།གཞན་ཡང་སློང་བ་པོ་དེ་གཏོང་བ་པོའི་གང་ཟག་མཐོང་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དང་། མཐོང་ནས་ཀྱང་བདག་གིས་གང་དང་གང་དུ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་སེམས་པ་དེ་དང་དེ་ཐོབ་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལས། བསམ་པ་བཞིན་དུ་རེ་བ་རྫོགས་ན་དགའ། རེ་བ་མ་རྫོགས་ན་ནི་མི་དགའ་བ་སྐྱེའོ། །དེ་ལས་བཟློག་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཏོང་བ་པོས་སློང་བ་པོ་མཐོང་ན་དགའ་བ་སྐྱེ་ལ། སློང་བ་པོས་དངོས་པོ་གང་དང་གང་འདོད་པར་བསམས་པའི་དངོས་པོ་དང་དེ་དག་བཏང་སྟེ། སློང་བ་པོའི་བསམ པ་རྫོགས་ན་དགའ་བ་སྐྱེའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཏོང་བ་པོས་སློང་བ་པོ་མ་མཐོང་ན་མི་དགའ་ལ། དེའི་བསམ་པ་མ་རྫོགས་ན་མི་དགའ་བའོ། །གཞན་ཡང་གཏོང་བ་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློང་བ་པོ་མཐོང་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་སེམས་རེ་བ་དང་། མཐོང་ནས་ཀྱང་དེའི་བསམ་པ་ རྫོགས་པར་བྱས་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་རེ་བ་ལས་རེ་བ་རྫོགས་ན་ནི་དགའ་བར་འགྱུར་ལ་རེ་བ་མ་རྫོགས་ན་ནི་མི་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལ་སློང་བ་པོས་གཏོང་བ་པོ་མཐོང་ན་དགའ་བ་དང་། བསམ་པ་རྫོགས་ན་དགའ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རེ་བ་རྫོགས་ན་དགའ་བ་དང་། གཏོང་བ་པོ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སློང་བ་པོ་མཐོང་ན་དགའ་བ་དང་།དེའི་བསམ་པ་རྫོགས་ན་དགའ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རེ་བ་བཞིན་དུ་གྲུབ་ན་དགའ་བ་དང་། སློང་བ་པོ་བས་གཏོང་བ་པོ་དགའ་བ་ལྷག་པར་ཆེ་སྟེ། དེ་བས་ན་གཏོང་བ་པོ་སྙིང་རྗེ་ཅན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློང་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་ བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་དུ་སློང་བ་པོས་གཏོང་བ་པོ་མ་མཐོང་ན་མི་དགའ་བ་དང་། བདག་གི་བསམ་པ་མ་རྫོགས་ན་མི་དགའ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རེ་བ་མ་རྫོགས་ན་མི་དགའ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཏོང་བ་པོ་མ་མཐོང་ན་མི་དགའ་བ་དང་། དེའི་བསམ་པ་མ་རྫོགས་ན་མི་དགའ་ བ་དང་།རེ་བ་མ་རྫོགས་ན་མི་དགའ་བ་སློང་བ་པོ་བས་གཏོང་བ་པོ་ཆེ་སྟེ། དེས་ཀྱང་གཏོང་བ་པོ་སྙིང་རྗེ་ཅན་རྣམས་མི་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་སློང་བ་པོའི་མི་དགའ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་པོ་འདིས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། ། སྙིང་རྗེས་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་མ་དག་།ནམ་ཞིག་སེམས་ཅན་དག་ལ་གཏོང་བྱེད་ཅིང་། །ཅི་དགར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་དེ་ལས་འབྲལ་བར་ཅིར་མི་སྲུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག པ་ཡང་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་རྣམས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བདག་གི་ལུས་དང་སྲོག་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་ཅི་དགར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྟེ། སེམས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་སྐྱེ་ན་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་ སྲོག་གཅོད་པ་ལས་བྲལ་བ་ཅིར་མི་སྲུང་སྟེ།བདག་གི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སྲོག་གཅོད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་ཅི་ དགར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་སྐྱེ་སྟེ།མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་སྐྱེ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་བྲལ་བར་ཅིར་མི་སྲུང་སྟེ། གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ག་ལ་འདོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་རྣམས་མ་འོངས་པ་ན་ ཚངས་པར་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་ཆུང་མ་ཡང་གཞན་ལ་ཅི་དགར་བཏང་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྟེ།མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་སྐྱེ་ན་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་བྲལ་བར་ཅིར་མི་སྲུང་སྟེ། གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པར་ག་ལ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེས་ ནི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པ་གསུམ་སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ།།མི་ལྟ་སེམས་མཉམ་འཇིགས་པ་མེད། །སྙིང་རྗེའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཀུན་གཏོང་ན། །འཕགས་པ་གཞན་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར། །ལོག་པའི་ཚིག་ནི་ག་ལ་སྨྲ། །ཞེས་བྱ་བས། ཚིག་གི་ཉེས་པ་བཞི་ཡོད་པ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བརྫུན་དུ་ སྨྲ་བའི་ཉེས་པ་བསྟན་ཏོ།

此外，乞者见到施主之人时想着'但愿能见到'，见到后又想着'但愿能得到我所想要的一切'，如此所愿得以满足则生欢喜，所愿未满则生不悦。与此相反，菩萨施主见到乞者则生欢喜，乞者所想要的任何物品，施予后令乞者所愿满足则生欢喜。同样，施主若未见到乞者则不悦，未能满足其所愿亦不悦。
此外，施主菩萨想着'但愿能见到乞者'，见到后又想着'但愿能满足其所愿'，如是所愿满足则生欢喜，所愿未满则生不悦。对此，乞者见到施主生欢喜，所愿满足生欢喜，心愿满足生欢喜；施主菩萨见到乞者生欢喜，满足其所愿生欢喜，如愿以偿生欢喜。施主的欢喜胜过乞者的欢喜，因此具有慈悲心的施主菩萨的欢喜胜过乞者的欢喜。
同样，乞者未见到施主不悦，自己所愿未满不悦，心愿未满不悦；菩萨施主未见到乞者不悦，其所愿未满不悦，所愿未满不悦，施主的不悦胜过乞者的不悦。由此，具有慈悲心的施主以不悦的差别胜过乞者的不悦。此一偈颂显示布施波罗蜜的功德差别。
'以慈悲施身及财物妻子，何时于众生行布施，随意欢喜，于离此何不守护？'等偈颂显示清净持戒功德。应知清净持戒即是清净十善业道。
对此，具有大悲的菩萨为利他而舍弃自身及生命后随意欢喜，生起最胜欢喜心，于离杀害其他众生何不守护，更何况会为自利而杀害其他众生？具有大悲的菩萨为众生利益舍弃一切受用后随意欢喜，生起最胜欢喜心，于离夺取众生受用何不守护，更何况会欲求不与取他人受用？
具有大悲的菩萨为未来梵行而随意施予自己妻子后随喜，生起最胜欢喜心，于离非梵行于他人妻子何不守护，更何况会行非梵行于他人妻子？此偈颂显示断除三种身过的功德。
'平等视众生无畏惧，以慈悲心而普施，为损害圣者，岂说妄语？'此偈显示四种语过中的妄语过失。

།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ལྟ་སྟེ། ལུས་ཕངས་པ་དང་སྲོག་ཕངས་ན་ལུས་དང་སྲོག་མི་གཏང་བའི་ཕྱིར་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་བགྲང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀ་ལ་ཕངས་པར་མི་འཛིན་ན་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ལོག་པའི་ཚིག་ག་ལ་སྨྲ་སྟེ། བརྫུན་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི་ཉེ་དུ་གཉེན་བཤེས་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་བྱམས་པས་དེ་དག་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་སྨྲ་བའམ། དགྲ་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་ལ་ ཞེ་སྡང་སྟེ་དེ་དག་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ཏེ། བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པས། དེ་ལ་བྱམས་པར་བྱ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་བར་བྱ་བ་སུ་ཞིག་ཡོད་ན། འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གང་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་བརྫུན་སྨྲ་ལ་སུ་ལ་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྫུན་སྨྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་ལོག་པའི་ཚིག་བརྫུན་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྫུན་སྨྲ་བ་ནི་རྒྱལ་པོའམ་རྐུན་པོའི་འཇིགས་པའམ། བུ་སྨད་དམ་ནོར་འཕྲོག་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས པས་བརྫུན་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་ཕན་ཆད་འཇིགས་པ་ལྔ་དང་བྲལ་ཏེ། འཇིགས་པ་ལྔ་མེད་ན་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལོག་པའི་ཚིག་བརྫུན་ག་ལ་སྨྲ་སྟེ་མི་སྨྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྫུན་སྨྲ་བ་ནི་ རྙེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་བརྫུན་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ནི་བདག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་དངོས་པོ་ཀུན་ཡང་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱི་ཕྱིར་རམ། གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྫུན་གྱི་ཚིག་ ག་ལ་སྨྲ་སྟེ་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྙིང་རྗེ་ཅན་ནི་བདག་ལ་ཕན་འདོད་པ། །གཞན་དག་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་ཤིན་ཏུ་འཇིགས། །སེམས་ཅན་གདུལ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་འགྱུར་ལ། །ངག་གི་ཉེས་གསུམ་ལས་ནི་ཤིན་དུ་རིང་། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་འཁྱལ་པ་གསུམ་སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཏེ། ཕྲ་མ་སྨྲ་བ་ནི་འགའ་ཞིག་ལ་ཕན་གདགས་འགའ་ཞིག་ལ་གནོད་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབྱེན་གྱི་ཚིག་ཕྲ་མ་སྨྲ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཅན་རྣམས་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་མཉམ་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དང་། མཛའ་བ་དང་དགྲ་མཉམ་པར ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་མཚུངས་པ་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བཞེད་པ་ཡིན་ན།སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་དབྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྲ་མའི་ཚིག་ག་ལ་སྨྲ་སྟེ་མི་སྨྲའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ན་ མ་ལེགས་སོ་སྙམ་དུ་ཐུགས་མི་དགྱེས་ཤིང་འཇིགས་པར་དགོངས་པ་ཡིན་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་དང་།ལུས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཚིག་ག་ལ་ཞིག་སྨྲ་སྟེ་མི་སྨྲའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་ མོངས་པ་གདུལ་བར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བདག་ཉིད་བདག་དང་གཞན་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ། རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་འཁྱལ་པ་ག་ལ་ཞིག་སྨྲ་སྟེ། དེ་བས་ན་ངག་གི་ཉེས་པ་གསུམ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ལ་ཤིན་ཏུ་ཐག་རིང་སྟེ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

说妄语是为了顾及身体和生命，因为珍惜身体和生命而不愿舍弃身命，所以说妄语。但菩萨不顾及身命，对这两者都不执著珍惜，那么圣者菩萨们怎么会为了损害其他众生而说虚妄语呢？意思是不说妄语。
另外，说妄语是因为对亲戚朋友等一些人有慈爱，为了利益他们而说妄语，或者对敌人等一些人有嗔恨，为了损害他们而说妄语。菩萨获得初地时，了悟法界遍行相，获得自他平等心，那么谁是应该慈爱的，谁是应该嗔恨的呢？圣者菩萨们为了利益谁而说妄语，为了损害谁而说妄语呢？因此不说虚妄语，这就是其意义。
说妄语是因为害怕国王或盗贼，或者因为害怕妻子儿女或财物被夺等而说妄语。但菩萨入初地以后远离五种怖畏，既然没有五种怖畏，圣者菩萨怎么会为了损害他人而说虚妄语呢？意思是不说。
说妄语是为了获得利养，为了一点点饮食衣物等物质而说妄语。但具有大悲心的菩萨连自己内在的一切都能布施，怎么会为了一点点利益或为了损害他人而说妄语呢？意思是不说。
'具有悲心者为利己愿，极为畏惧他人受苦，精进调伏诸众生，远离语业三种过。'这个偈颂显示了断除离间语、粗恶语、绮语三种过失的功德。
说离间语是为了利益某些人而损害另一些人，而说挑拨离间的话。但具有大悲心的菩萨们了悟自他平等，了知亲敌平等，平等地希望一切众生获得利益安乐，那么怎么会为了损害其他众生而说导致众生分离的离间语呢？意思是不说。
具有大悲心的菩萨们见到众生受苦时认为这是不好的，心生不悦而感到畏惧，那么怎么会自己说出损害众生身心的话呢？意思是不说。
具有大悲心的菩萨们精进于调伏众生的贪嗔等烦恼，这样的菩萨怎么会说出导致自他生起烦恼的因——关于国王盗贼等的绮语呢？因此语业三过对菩萨们来说是极其遥远的，也就是已经断除了，这就是其意义。

།ཐམས་ཅད་གཏོང་བའི་སྙིང་རྗེ་ཅན། །རྟེན་འབྱུང་ཆོས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས། །ཡིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་རྣམ་པ་ཀུན། །དེས་ནི་དང་དུ་ག་ལ་ལེན། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་གསུམ་སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་ བསྟན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་ཕྱིའི་དངོས་པོ་བདག་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་།ནང་གི་དངོས་པོ་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཏོང་ན་ཡིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཆགས་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པའི་ནོར་དང་ཆུང་མ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་དང་དུཿཁ་ལ་ལེན་ཏེ།ཆགས་སེམས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་གནོད་སེམས་ ཀྱི་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་བརྡེག་པ་དང་གསད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་དང་དུཿཁ་ལ་ལེན་ཏེ།དེ་ལྟ་བུའི་སེམས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཏི་མུག་དང་བྲལ་བས་ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ པར་རབ་ཏུ་མཁས་པ་ཡིན་ན།ཆོས་རྣམས་དབང་ཕྱུག་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པས་བྱས་སོ་ཞེས་ཡིད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལོག་པའི་ལྟ་བ་དང་དུཿཁ་ལ་ལེན་ཏེ། ལོག་པའི་ལྟ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་མངའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པའི་གཉེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ།ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པ་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་གསུམ་དང་། བརྫུན་ལ་སོགས་པ་ངག་གི་ཉེས་པ་བཞི་དང་། ཆགས་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཀུན་གཏོང་བ་ནས་ རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ལ་མཁས་པའི་བར་དུ་སྟེ།གཉེན་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ། །ནམ་ཞིག་སྙིང་རྗེ་ཅན་གནོད་དང་། །གཞན་ལ་ཕན་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ། །རྟག་ཕན་འདུ་ཤེས་དགའ་ཐོབ་ན། །དེ་ནི་ག་ལས་ ཅི་ཞིག་བཟོད།།ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བཟོད་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། གདོད་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་བརྡེག་པ་དང་འཚོག་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ་མི་འཁྲུག་ཅིང་ཉམས་སུ་བླངས་ན་གདོད་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཅན་རྣམས་ ནི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་བརྡེག་པ་དང་གསད་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བྱས་ན་སེམས་ཅན་འདིས་བདག་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་འདི་ནི་དགྲ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་མི་འབྱུང་གི་།གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་འདིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་གྲོགས་བྱས་པས་ན་འདིས་ནི བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་ཞེས་དགྲ་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ།གང་ལ་ཡང་དགྲའི་འདུ་ཤེས་མི་འབྱུང་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དགྲ་གང་ཞིག་ལ་བཟོད་པར་བྱས་པ་ཡོད་དེ། གང་ལས་ཀྱང་བཟོད་པར་བྱས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་ བཟོད་པ་བསྟན་ཏོ།།གཞན་ཡང་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་གདོད་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་དོན་དུ་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་བ་ རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་མི་འབྱུང་གི་སྡུག་བསྔལ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་དགའ་བ་དང་བདེ་བར་ཤེས་ཏེ།དེས་སྡུག་བསྔལ་ཇི་ཞིག་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡང་མེད་པས་ན་བཟོད་པར་བྱས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

以下偈颂'一切布施具悲悯，缘起诸法极善巧，一切意之诸烦恼，彼岂能够予容受'，此偈显示断除意三过失之功德。菩萨们已离贪欲，故外在诸物皆能舍，内在头颅手足等亦能布施，则意之烦恼贪心对众生损害之财物妻子等的贪著之心怎会容受，即丝毫不生贪心之意。菩萨们已离嗔恚，对一切众生如独子般具有悲悯。意之烦恼害心欲打杀其他众生的嗔恚之心怎会容受，即不生如是之心。菩萨已离愚痴，对内外一切法缘起性相极为善巧，则诸法由自在天与作者等所作的意之烦恼邪见怎会容受，即丝毫不具邪见。
关于'以具足对治恶戒之殊胜法'等，恶戒即杀生等身三不善业，妄语等语四过失，贪心等意三种过失。其对治之殊胜法即从布施内外一切直至通达缘起法，由具足彼等对治故显示菩萨具足清净戒律功德。
以下偈颂'何时具悲者于害，及利他之诸苦时，常见利益生欢喜，彼于何处何所忍'，此偈显示安忍功德。本来所谓安忍是对他众打骂等害时不动心而修持方称为安忍，然具悲心之菩萨们于他众打杀等害时不生'此众生害我故是敌人'之想，反于加害者生起'此助我圆满无上菩提资粮故于我有恩'之想，即视敌如恩人。既于任何人不生敌想，则此菩萨于何敌人修何安忍？即于任何处皆无所忍之意。此显示于害无动之安忍。
复次，本来所谓安忍是忍受寒热饥渴等痛苦方称为安忍，然菩萨为利益安乐他众而生起寒热等苦时不生苦想，反视此等痛苦为喜乐，则彼忍受何等痛苦而说住于安忍？即于彼无有任何痛苦故全无所忍之意。

།གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་བཟོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཉམས་སུ་བླངས་ན་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་གནོད་པར་བྱས་པ་རྣམས་ལ། སེམས་ཅན་འདི་དག་གིས་ནི་ བཟོད་པའི་ཚོགས་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་གྲོགས་བྱས་པས་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་སོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ན།དེས་དགྲ་གང་ཞིག་ལ་བཟོད་པར་བྱས་པ་ཡོད། གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་བླངས་ན་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་བ་རྣམས་དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་མི་འགྱུར་གྱི།དགའ་ཞིང་བདེ་བར་འགྱུར་ན་དེས་སྡུག་བསྔལ་གང་ཞིག་ལས་བཟོད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ལ་གཞན་པའི་འདུ་ཤེས་བྲལ། །བདག་པས་ལྷག་པར་གཞན་རྟག་བྱམས། །དཀའ་སྤྱོད་སྙིང་ རྗེ་ལྡན་པ་ཡི།།བརྩོན་འགྲུས་མི་དཀའ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམས་མི་དཀའ་བ་ཡིན། །དཀའ་བ་ཡང་ཡིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གྱི་ དོན་དུ་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་བཏང་བའི་དཀའ་བར་སྤྱོད་པ་རྣམས་མི་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་ལ་གཞན་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་དེ་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་རྟོགས་པས་བདག་དང་གཞན་དུ་ཐ་དད་པར་འདུ་ཤེས་པ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་གཞན་གྱི་དོན་དུ་དཀའ་བ་ སྤྱོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དེ་མི་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་པས་ལྷག་པར་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བྱམས་ཤིང་སྡུག་པ་དང་ཕངས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་གཞན་གྱི་དོན་དུ་དཀའ་བར་སྤྱོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྣམས་ཀྱིས་དཀའ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་ ཀྱང་སྒྲུབ་པ་བཤད་པའི་སྐབས་སུ།གཞན་དང་བདག་ཏུ་མཉམ་པའི་སེམས་རྙེད་པ། །ཡང་ན་བདག་པས་གཞན་མཆོག་སྡུག་བྱེད་པ། །དེ་ལྟར་བདག་པས་གཞན་དོན་མཆོག་ཏུ་ཤེས། །བདག་གི་དོན་གང་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་གང་། །ཇི་ལྟར་སྙིང་རྗེའི་བདག་ཉིད་གཞན་དོན་ཕྱིར། །དེ་བཞིན་ བདག་ལ་སྡུག་བསྔལ་གདུང་བྱེད་ལྟར།།དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་དགྲ་དག་ལ། །གདུང་བར་བྱ་ཕྱིར་སྙིང་བརྩེ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་བར་སྤྱོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཞན་ལ་གཞན་པའི་འདུ་ཤེས་མི་སྐྱེད་པར་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བདག་ ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་པ་ཡང་དཀའ་བ་དང་།བདག་པས་ཀྱང་གཞན་ལ་བྱམས་པ་དང་སྡུག་པར་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བ་རྙེད་དཀའ་བ་སྟེ། དེ་བས་ན་དཀའ་བར་སྤྱོད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བདེ་བ་ཆུང་དང་བདག་ཉིད་བདེ། །ཞན་ཉམས་ཞན་དང་མྱོས་ལྡན་པ། །བསམ་གཏན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཤེས། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟློག་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་བདེ བ་ཆུང་བ་སྟེ།ཟག་པ་ཅན་གྱི་བདེ་བ་ཙམ་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་བདག་ཉིད་བདེ་བ་སྟེ། ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་གྱིས་བདག་གི་རྒྱུད་ཙམ་སིམ་པར་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སིམ་ པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཞེན་པ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ཡོད་པས་འཁོར་བར་ཞེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་མི་ལྡན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་གི་ ཕྱོགས་སུ་ཞེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་ནི་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཆི་འཕོས་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་ཟད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མཐར་ཐུག་སྟེ་མེད་ པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'对于作害者也应当忍耐'等句，所谓忍耐，如果是对作害者修习忍耐称为忍耐的话，菩萨对其他众生加害时，认为'这些众生帮助我圆满忍辱资粮，是在利益我'，如果生起这样的想法，那他对什么敌人修习了忍耐呢？如果是对寒热等痛苦修习忍耐称为忍耐的话，菩萨为了众生利益而生起痛苦时，对此不会感到痛苦，反而会生起欢喜快乐，那他对什么痛苦修习忍耐呢？这就是其含义。
'对他人无他想，爱他胜于己，难行具悲心，精进不难亦难。'这个偈颂说明菩萨为利他而行难行的精进，既不困难又困难的精进功德。比如，菩萨为利他而舍弃头颅手足等的难行，这些并不困难。为什么呢？因为对他人没有他者想，在初地证悟法界遍行时，没有自他差别的想法，因此为利他而行难行的精进并不困难。
另外，诸菩萨爱护其他众生胜过自己，珍惜爱重他们，因此为利他而行难行的精进又是困难的。这个意义在修行品中也说道：'获得自他平等心，或者爱他胜于己，如是知他胜于己，何为自利何利他。如同悲心本性为，利他而作痛苦事，如是世间对敌人，无有悲心作痛苦。'
虽然如此，这也是极其困难的修行。为什么呢？对他人不生起他者想，而认为他人就是自己，这是困难的；对他人生起比自己更爱惜、珍重的想法也很难获得，因此这也是难行。
'乐小及自乐，着弱弱醉具，禅定知三种，菩萨则相反。'这个偈颂说明禅定的功德。三种禅定是：世间禅定、声闻禅定和独觉禅定。其中世间人的禅定是小乐，因为仅有有漏之乐，没有无漏之乐。声闻和独觉的禅定是自乐，因为仅以无漏禅定令自相续安乐而已，不能令一切众生相续安乐。
世间人、声闻和独觉的禅定称为有执著，因为有身见而执著轮回，声闻和独觉因不具大悲心而执著于单一的涅槃。世间禅定称为退失，因为死后会消失。声闻和独觉的禅定称为穷尽，因为最终会在无余涅槃中灭尽。

།འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པས་ན་མྱོང་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མ་རྟོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའོ། །ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ མ་རྟོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པས་ན་མྱོས་པ་ཅན་ནོ། །ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་ པ་མེད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་ཡོད་པས་མྱོས་པ་དང་བཅས་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ནི་དེ་ལས་བཟློག་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བསམ་གཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་བདེ་བ་མང་བ་དང་། ཉན་ཐོས་ལྟར་བདག་གི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ གྱི།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཞུགས་པས་བདག་དང་གཞན་ལ་བདེ་བ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལ་མི་གནས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་ཤི་འཕོས་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི་ ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བས་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་ཀྱང་རྒྱུན་མི་ཟད་པར་འབྱུང་བས་མི་ཟད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་མེད་པས་རྨོངས་ པ་དང་མི་ལྡན་པའོ།།ཇི་ལྟར་མཚན་མོ་ལག་ཚོད་པ། །ཁེབས་སྒྲོན་དེ་བཞིན་ཤེས་པ་གསུམ། །སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ནི། །ཉི་མའི་ཟེར་བཞིན་མཚུངས་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ཤེས་རབ་གསུམ་ནི་མཚན་མོ་ལག་ཚོད་ཀྱིས་ནོམ་པ་དང་།ཁང་བུའམ། ཕུག་ཏུ་མར་མེ་བུས་པ་དང་འདྲ་བར་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་འགའ་ཞིག་མཚན་མོ་མུན་པ་སྟུག་པོའི་ནང་ན་ལག་པས་བསྣམས་པ་དང་། བུམ་པའམ་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ལ་རེག་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ སྐྱེའོ།།དེའི་རྗེས་ལ་སྔོན་བུམ་པ་མཐོང་བ་མ་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ནས་དྲན་པ་དེས་འདི་ལྟ་བུའི་བུམ་པ་ཞིག་ཅེའམ། སྣམ་བུ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔོག་སྟེ། དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་གང་ལ་རེག་པ་དེ་ཙམ་ཞིག་ཤེས་པས་ན་སྤྱོད་ཡུལ་ཆུང་བའོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མིག་གིས་མ་མཐོང་བས་ ན་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའོ།།བུམ་པའི་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་དམར་པོ་ལ་སོགས་པ་མ་བཅད་པས་ན་མི་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁ་དོག་མ་བཅད་པ་ཡང་མུན་པས་བསྒྲིབས་པས་ན་མ་བཅད་དོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་ལྟ་བུར་བལྟ་སྟེ། ཉན་པའི་དུས་ན་གང་ཐོས་པའི་ཆོས་ཙམ་ལས་མི་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་ཆུང་བའོ། །སེམས་པའི་དུས་ན་ཡང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་རྗེས་སུ་དཔོག་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་མ་མཐོང་བས་ན་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའོ། །སྒོམ པའི་དུས་ན་ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་མུན་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲིབས་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པས་ན་མི་གསལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་ཕུག་གམ་ཁང་བུར་སྒྲོན་མ་བུས་ན་གང་དུ་བུས་པའི་གནས་ཉི་ཚེ་ཙམ་གྱི་མུན་པ་བསལ་ནས་དེ་ཉི་ཚེ་ཙམ་དུ་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཀྱང་།བདག་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཙམ་ཉི་ཚེ་ཙམ་བསལ་ནས་བདག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཙམ་བདག་མེད་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་ཤིང་སྣང་བར་བྱེད་པས་ན་ཁེབས་སྒྲོན་དང་འདྲའོ།

世间人、声闻和独觉的禅定，由于具有非烦恼性的无明，故称为具有体验。不了解补特伽罗无我是烦恼性的无明。不了解法无我是非烦恼性的无明。世间人的禅定具有烦恼性和非烦恼性两种无明，故称为具有醉性。声闻和独觉的禅定虽无烦恼性的无明，但有非烦恼性的无明，故具有醉性。
菩萨们的禅定则与此相反，由于具有无量大乘禅定而具有众多安乐，不像声闻那样为自利而入定，而是为自他二利而入定，故自他安乐；以无分别智不住生死，以大悲不住涅槃，故无执著；不会死后消失，而是生生世世都能生起，故不退失；虽入无余涅槃，但相续不断生起，故无尽；由断除烦恼障和所知障，无烦恼性和非烦恼性的无明，故不具愚痴。
如夜晚以手触摸，灯光照明，如是三种智慧，具悲者的智慧，如同阳光般无与伦比。以此说明智慧功德。其中世间智慧、声闻智慧和独觉智慧三者，如同夜晚以手触摸，或在房屋、洞穴中点燃灯火一般。譬如有人在浓密黑暗中以手触摸瓶子或毛毯等某物时，生起身识。
随后生起对先前所见瓶子未忘的忆念，然后由此忆念推测这是某种瓶子或毛毯。此时仅知所触之物，故境界狭小。因未以眼见瓶子等，故非现量。因未辨别瓶子的蓝色、红色等颜色，故称为不明显，未辨别颜色也是因为被黑暗遮蔽的缘故。
同样，世间人的闻思修智慧也应如此观察。闻的时候仅知所闻之法，故境界狭小。思维时也仅仅推测无常、苦等义理，未能现见无常等义理，故非现量。修习时因为被所知障和烦恼障的大黑暗遮蔽而修习，故称为不明显。
如同在洞穴或房屋中点燃灯火，仅能驱除所在处的黑暗而照亮该处一样，声闻和独觉的智慧也是如此，仅仅驱除自相续中的烦恼障，以智慧了知并照见自己的五取蕴无我而已，故如灯光照明。

།དཔེར་ན་ཉི་མ་ཤར་ན་འོད་ཟེར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ མུན་པ་ཀུན་སེལ་བ་དང་།སྣང་བར་བྱ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་དུ་འོད་ཟེར་གྱིས་སྣང་བར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་དང་ཤེས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཀུན་སེལ་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྙེད་ཤེས་པར་བྱ་བ་ མ་ལུས་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བས་ན་ཉི་མ་ཤར་བ་དང་འདྲའོ།།གཞན་ཡང་འདི་མན་ཆད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་སྦྱིན་པ་དང་། མཆོག་དང་། དམ་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་པར་སྟོན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། གཞི་དང་དངོས་པོ་མཚན་མ་དང་། ། བསྔོ་དང་རྒྱུ་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། །གཞི་དང་གནས་པ་བདག་གིས་ཀྱང་། །སྦྱིན་པ་མཆོག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་མཆོག་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་པས་ཕྱིན་པ་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །མཆོག་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་གཞི་མཆོག་དང་། དངོས་པོ་མཆོག་དང་། མཚན་མ མཆོག་དང་།བསྔོ་བ་མཆོག་དང་། རྒྱུ་མཆོག་དང་། ཡེ་ཤེས་མཆོག་དང་། ཞིང་མཆོག་དང་། གནས་པ་མཆོག་གོ། །དེ་ལ་གཞི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཞི་ནི་གཏོང་བ་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། གཏོང་བ་པོ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུ་མ་ ཡིན་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བཏང་བས་གཞི་མཆོག་གོ། །དངོས་པོ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའི་ནང་ནས་ནང་གི་དངོས་པོ་མཆོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པའི་དངོས་པོ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་སྦྱིན་པའོ། །ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།ནོར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་དང་། མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བའོ། །དེ་ལ་ཡང་ནང་གི་དངོས་པོ་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བ་ནི་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པའི་ནང་ནས་མཆོག་གོ། །ངན་སོང་དང་ འཁོར་བར་འཇིགས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དེ་འཇིགས་པ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཕྲལ་དུ་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ཡུན་དུ་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པའོ། །འཕྲལ་དུ་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོ་དང་མེ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པས་ འཇིགས་པའི་སྐྱབས་བྱེད་པའོ།།ཡུན་དུ་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་ནི་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་པ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་སུ་མི་སྐྱེ་བར་སྐྱབས་བྱས་པས་ནི་ཡུན་དུ་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་སྟེ། ངན་སོང་དང་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་པ་བྱིན་ན་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པའི་མཆོག་གོ། ། དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་མཐོང་བ་སྐྱེད་དེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་བཀོད་པའམ། ས་དང་པོ་ལ་བཀོད་ན་ངན་སོང་གི་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱབས་པ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་འཇིགས་པ་ལྔ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུན དུ་ཞུགས་པ་དང་།ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གཞག་པའམ། སངས་རྒྱས་ལ་བཀོད་པ་ནི་འཁོར་བའི་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱབས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཕན་ཆད་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་གཙུག་ལག་དང་སྨན་དཔྱད་དང་། བྱད་དང་གཏར་ཀ་སྦྱིན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྦྱིན་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བཤད་དེ་བྱིན་ན་ཆོས་སྦྱིན་པའི་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཚན་མ་སྙིང་ རྗེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མཚན་མ་དང་རྒྱུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་དོན་གཅིག་སྟེ། ཚེ་འདིར་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་པའི་མཚན་མ་ནི་སྙིང་རྗེ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་མཐོང་ནས་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་གཏོང་བར་བྱེད་དེ། སྙིང་རྗེའི་རྒྱུས་གཏོང་བས་ན་ མཚན་མ་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།

比如太阳升起时放射无量光芒，能驱散世界中的一切黑暗，能照亮一切应照之处，如是菩萨具有无量智慧与知识，能除尽所知障和烦恼障，对于世俗谛和胜义谛等一切应知之法，无不了知，生起广大智慧光明，故如日升起。
此下六偈颂显示六波罗蜜多是彼岸布施、最胜、殊胜、具功德，故说：'基与事物相，回向因智慧，基与住我亦，当知布施胜。'等。
其中具足八种最胜故称为到彼岸最胜。八种最胜是：基最胜、事物最胜、相最胜、回向最胜、因最胜、智慧最胜、田最胜、安住最胜。
其中所谓基是指菩萨，基是指施者，不同于施者、凡夫、声闻、缘觉，布施给菩萨故为基最胜。
事物是指在财物布施中内物最胜，布施事物有三种：财物布施、无畏布施、法布施。
财物布施又分两种：布施财谷等外物，布施头颅手足等内物。其中布施头颅手足等内物是财物布施中最胜。
无恶趣和轮回怖畏的布施即无畏布施。无畏布施又分两种：暂时无畏布施和永久无畏布施。暂时无畏布施是对国王、盗贼、火灾、水灾等怖畏作救护。
永久无畏布施是对恶趣生怖畏和轮回生怖畏，使不生于此二处作救护即是永久无畏布施，若布施无恶趣和轮回生怖畏即是无畏布施最胜。
其中于凡夫相续中生起见圣谛，安立于预流果或初地，即是救护恶趣怖畏。为何？因为见谛者已超越五怖畏。
将预流者和初地者安立于阿罗汉果或佛果，即是救护轮回怖畏。为何？因为从此以后不再由烦恼力而生。
法布施是大乘，法布施中也有世间典籍、医药、针灸等布施，以及声闻缘觉法布施，但宣说布施大乘法是法布施最胜。
相是悲心，相与因是同义，今生行布施的相是悲心，见到众生缺乏资具而痛苦，由悲心力而行布施，因悲心而布施故称为相最胜。

།བསྔོ་བ་དེས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུར་འདོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ཡང་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔོ་བར་བྱེད་ པ་མ་ཡིན་གྱི།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོ་སྟེ་དེ་བས་ན་བསྔོ་བ་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །རྒྱུ་ནི་སྔོན་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒོམས་པའི་བག་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་འདོད་ལ་མ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་གྱིས་ཡང་ དག་པར་ཟིན་པའི་སེམས་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པར་སྤྱད་པ་ལས་གོམས་པར་བྱས་ནས་ཀུན་གཞི་ལ་བག་ཆགས་བརླན་ཏེ།བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །མཚན་མ་དང་རྒྱུ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཞིག་ཡོད་ ནས་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་ཅེ་ན།རྒྱུ་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་སྟེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ལ་ས་བོན་ལྟ་བུའོ། །མཚན་མ་ནི་གྲོགས་སུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལས་ཆུ་མེ་རླུང་བཞི་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་སྦྱིན་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ དགེ་བ་ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ནི་ས་བོན་ལྟ་བུ་སྟེ།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུར་གཞག་གོ། །ཚེ་འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ནི་གྲོགས་སུ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། ས་ཆུ་མེ་རླུང་ལྟ་བུར་གཞག་གོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་མཆོག་ནི་རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པས་ན་ཡེ་ཤེས་མཆོག་སྟེ།ཡེ་ཤེས་གང་གིས་གཏོང་བ་པོའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སྦྱིན་པའི་ནོར་དང་ལེན་པའི་གང་ཟག་གསུམ་ཡོད་པར་མི་རྟོག་པས་འཁོར་གསུམ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་སྦྱིན་པ་བྱེད་པས་ན་ཡེ་ཤེས་མཆོག་གོ། །སློང་བ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།སྦྱིན་པའི་ཞིང་ལྔ་སྟེ། བྲམ་ཟེ་དང་ཚོང་པ་ལ་སོགས་པ་ཅུང་ཟད་ཡོད་ཀྱང་སློང་བར་བྱེད་པ་ནི་སློང་བའི་ཞིང་ཞེས་བྱའོ། །ནད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཞིང་ཞེས་བྱའོ། །བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕོངས་པ་རྣམས་ནི་མགོན་མེད་པའི་ཞིང་ཞེས་བྱའོ། །ཟང་ཟིང་གི་ ཕྱིར་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྡིག་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཞིང་ཞེས་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཞིང་ཞེས་བྱའོ། །ཞིང་ནི་གཅིག་པས་གཅིག་དམ་ པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉན་ཐོས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་སློང་བའི་ཞིང་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཞིང་དམ་པ་ནས་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་ཞིང་པས་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཞིང་དམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སླར་བཟློག་པ་སྟེ། ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཞིང་པས་ ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་ཞིང་དམ་པ་ཡིན་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཞིང་པས་ཀྱང་སློང་བའི་ཞིང་དམ་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཞིང་གོང་མ་བཞི་པོ་རྣམས་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་གོང་མ་བཞི་པོ་མེད་ན་ལྔ་པ་སྟེ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་དག་བསོད་ནམས་འཕེལ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་འདོད་པ་དེ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་གྱི་ཞིང་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསོད་ནམས་འཕེལ་བ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དོན་དུ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། །སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བྲེལ་བ་དང་། ཕོངས་པ་རྣམས་ཀྱི སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་གཏོང་བར་བྱེད་པས་སློང་བའི་ཞིང་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཞིང་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་ལ་མི་གཏོང་ངོ་།།གནས་པ་ནི་གང་ལ་གནས་ནས་གཏོང་བ་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། གནས་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ལ་གནས་ནས་ཕྱི་ནང་གི་ དངོས་པོ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་མོས་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་སྟེ་གསུམ་མོ།

关于'回向即是为获得大菩提果'这句话，菩萨布施圆满后的回向，并非为了获得天人等的受用而回向，也不是为了获得声闻涅槃而回向，而是为了获得大菩提果而回向，因此称为殊胜回向。
关于'因是往昔修习布施波罗蜜多的习气'这句话，是指在其他生世中以无贪等三善根所摄持的心，如实修习布施等，经过熏习后在阿赖耶识中留下习气，由习气的力量而趣入布施波罗蜜多，这就称为殊胜因。
如果问相和因二者有何差别而分为两种，因是不共因，如种子对苗芽而言。相是助缘因，如对于生长那个苗芽而言的地水火风四大。同样在布施时，其他生世中修习布施等善法的习气如同种子，安立为不共因。今生对众生的慈悲心是助缘因，安立如同地水火风。
关于'智慧即是无分别'这句话，殊胜智慧是由无分别智所摄持故为殊胜智慧。由于以智慧不执著布施者菩萨、布施财物和受施者三者的存在，以三轮无所得的方式行布施，故为殊胜智慧。
关于'乞者'这句话，布施田有五种：婆罗门、商人等虽有少许财物仍行乞讨者称为乞者田。病人等是苦恼田。缺乏饮食衣物等者是无依田。为财物而杀生等造罪者是邪行自性田。具足戒律和智慧等功德的人是具德田。
关于'田有优劣'这句话，依声闻和世间的方式，乞者田不如苦恼田，乃至邪行田不如具德田。然而菩萨则相反，具德田不如邪行田，乃至苦恼田也不如乞者田。因此菩萨们对前四种田行布施。若无前四种，则对第五种功德田行布施。为什么呢？那些希求增长福德和受用的人对具德田布施，而菩萨布施并非为了增长福德和受用，而是为了解除众生的痛苦、困厄和贫穷而布施，所以对乞者田和苦恼田布施，而不对功德田布施。
关于'住处是指依止何处而行布施'这句话，住处是指依止何种作意而布施内外诸物，这又分为三种：安住胜解、安住作意和安住三摩地。

།མོས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པ་ལ་གནས་པ་ནི་གོང་དུ་བསྒོམ་ པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པའི་རྗེས་སུ་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གསུངས་པ་དེ་ལ་བྱ་སྟེ།དེའི་སྐབས་སུ་ཡང་ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལ། འདི་ནི་མ་ནོར་པར་བཤད་པ་ ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དང་པ་དང་།དད་པ་སྟུག་པོས་མོས་ཤིང་དད་པར་བྱེད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་ཉིད་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སྒོམ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བཤད་པའི་སྐབས་དེ་ཉིད་ལས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ བཤད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་རོ་མྱང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སྔོན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཏང་བ་དྲན་ནས་བདག་གིས་སྔོན་སྦྱིན་བ་བཏང་བ་ནི་ལེགས་སོ་སྙམ་དུ་ཡོན་ཏན་གྱི་ཚུལ་དུ་ལྟ་བ་ནི་རོ་མྱང་བ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་ལ་སེམས་དགའ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །མ་འོངས་པ་ན་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བར་དགའ་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་མ་འོངས་པ་ནས་ གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བར་དགའ་བ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ཉིད་ལ་འབྱོར་པ་ཡོད་པར་གསུངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་ ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ལམ་གྱིས་ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབས་ནས་དངོས་པོ་ཅི་དང་ཅི་འདོད་པ་དག་ནམ་མཁའ་ལས་བླངས་ཤིང་གཏོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་སྒོམ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྐབས་སུ་འབྱོར་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ བཤད་པ་སྟེ།ནམ་མཁའ་མཛོད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཀྱང་འབྱོར་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་སོ། །འབྱོར་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྐུ་ལ་དབང་བ་དང་། སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བ་དང་། སྟོན་པ་ལ་དབང་བའོ། །དེ་ལ་སྐུ་ལ་དབང་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུ་སྟེ། སྐུ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མཛད་དོ། །སྤྱོད་པ་ལ་དབང་བ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ལུས་སུ་སྤྲུལ་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པའོ། །སྟོན་པ་ལ་དབང་ཡོད་པ་ནི ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་མ་ཆད་པའོ།།དེ་ཡང་གང་གིས་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཆོག་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱང་གང་གིས་གཏོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་བརྩམས་ནས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་གང་གིས་ གཏོང་ཞེ་ན།གཞིས་གཏོང་ངོ་། །གང་གཏོང་ཞེ་ན། དངོས་པོ་གཏོང་ངོ་། །གང་གིས་གཏོང་ཞེ་ན། མཚན་མས་གཏོང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་གཏོང་ཞེ་ན། བསྔོ་བ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ཕྱིར་གཏོང་ངོ་། །གང་ལས་གཏོང་ཞེ་ན། ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་གོམས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྒྱུས་གཏོང་ངོ་། ། གང་གིས་གཟུང་ཞེ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཟུང་ངོ་། །གང་དུ་གཏོང་ཞེ་ན། ཞིང་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་གཏོང་ངོ་། །རྣམ་པ་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་གཏོང་ཞེ་ན། མོས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་གནས་ནས་གཏོང་ངོ་། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་རྣམ་པ་བཞི དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བཤད་པ་དང་མཐུན་པས་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་དོ།།དངོས་པོ་དང་ཞིང་གཉིས་ནི་མི་མཐུན་ཏེ་དེའི་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་པ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བར་སྤྱོད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ།

关于'信解是如何修习的分别中的第三信解作意'这一内容，安住于信解是指在上文解说修习分别之后所说的信解作意，其中又是如何解说的呢？从布施波罗蜜多乃至般若波罗蜜多等六波罗蜜多相应的大乘经典，以'此是无误宣说、善说'的信念和深厚信心而信解。
关于'作意是如何从彼等'等内容，安住于作意是指如同修习分别中所说的三种作意，即味著作意、随喜作意和欢喜作意。其中，忆念过去所行布施等波罗蜜多，认为'我过去所行布施是善'，如是观察功德即是味著作意。对十方世界众生所行布施心生欢喜即是随喜作意。对未来无论转生何处都将行布施而欢喜，以及对众生未来无论转生何处都将行布施而欢喜，即是欢喜作意。
关于'三摩地即虚空藏等，如是于彼说有圆满'这一内容，安住于三摩地是指入于第八地等的菩萨们以无功用道成就虚空藏等三摩地，从虚空中取出并布施所需一切事物。这也是在修习分别时所说的三种圆满之一，虚空藏等三摩地也属于三种圆满之一。三种圆满是身自在、行自在和说自在。
其中，身自在是如来法身和圆满报身，以此二身无碍行布施。行自在是化身，以化身示现种种身相令众生趣入布施等。说自在是六波罗蜜多无碍、无著、相续。
关于'此亦应知由何等所说'等内容，八种殊胜也应从'由何布施'等开始了知。由何布施？由基而施。布施何物？布施事物。以何布施？以相而施。为何布施？回向即为无上菩提而施。从何布施？从前世串习布施习气因而施。以何摄持？以无分别智摄持。于何处布施？于五种福田而施。以几种方式布施？安住于信解等三种而施。
其余戒等四波罗蜜多和相等内容，与布施波罗蜜多的解说相同，应如是解说。事物和福田二者不同，其差别将解说。其中，持戒的事物是律仪戒、摄众生戒和摄善法戒。

།བཟོད་པའི་དངོས་པོ་ནི་གནོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྦྱོར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའོ། ། བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་བསམ་གཏན་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། དོན་དམ པའི་བདེན་པ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞིང་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་དམིགས་ཤིང་སེམས་ཅན་རྣམས་དེར་བཀོད་ན་ནི་ཞིང་མཆོག་ལ་བཀོད་པ་ཞེས་མི་བྱའི། ཐེག་པ་ ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་དམིགས་ཤིང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་སེམས་ཅན་བཀོད་ན་ཞིང་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པར་ཕྱེ་བ་བཞིན་དུ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་ དངོས་པོ་ལ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པར་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པའི་དགེ་བ་བཅུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཟོད་པ་ཡི་ནི་ངན་པ་དང་། །ཉམ་ཆུང་བ་དང་སྲོག་གཅོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཟོད་པའི་དངོས་པོའི་མཆོག་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་ཆེ་བའི་མཆོག་དང་དབང་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པ་ ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།སྤྲང་པོ་དང་གདོལ་བུ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་ཆུང་ཞིང་དབང་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པ་མཆོག་ཡིན་པ་དང་། ཐལ་མོ་དང་ཁུ་ཚུར་གྱིས་རྡེག་པ་ཙམ་བཟོད་པ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། གང་གིས་སྲོག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་གནོད་པ་བྱས་ ཀྱང་བཟོད་པ་ནི་བཟོད་པའི་ནང་ན་མཆོག་གོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒོམ་པ་དང་དེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཡང་དགེ་བ་བསྡུ་བ་ཙམ་སྒྲུབ་པའམ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ཙམ་སྒྲུབ་པ་ནི་མཆོག་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་ཅིང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཏེ། འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་དང་འཇིག་རྟེན་ པའི་བསམ་གཏན་ནི་མཆོག་མ་ཡིན་ཏེ།དཔའ་བར་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་མཆོག་གོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཤེས་པ་མཆོག་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་ བདག་མེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཆོག་གོ།

忍辱的体性是：能忍受伤害的忍辱、对苦不以为意的忍辱、对法深入思维的忍辱。
精进的体性是：铠甲精进、修行精进等。
禅定的体性是：现法乐住禅定、成就神通的禅定、利益众生的禅定。
智慧的体性是：了知世俗谛的智慧、了知胜义谛的智慧、了知如何成办众生利益的智慧。
这些波罗蜜多的最胜田是大乘法。若以声闻、缘觉为所缘而安立众生，不称为安立于最胜田；若以大乘法为所缘而安立众生于大乘法中，则称为最胜田。
所谓'戒律中最胜者是菩萨戒'，如同布施体性分为最胜与非最胜一样，其余诸波罗蜜多的体性也分为最胜与非最胜。
世间十善戒律以及声闻、缘觉的戒律，不如菩萨的律仪戒、利益众生戒、摄善法戒，这些才是戒律中的最胜。
'忍辱中最差的是对弱小者和杀生者的忍辱'，这是说，忍辱的最胜体性并非忍受国王大臣等有权势者的伤害，而是忍受乞丐、贱民等弱小无权者的伤害才是最胜；忍受掌掴、拳打并非稀奇，而是即使遭受危及生命的伤害也能忍受，才是忍辱中的最胜。
关于'修习精进波罗蜜多及断除其违品'，精进也是如此，仅仅修习善法或仅仅修习声闻、缘觉的善法并非最胜，而是修习菩萨行为中的布施等六波罗蜜多，并断除吝啬等波罗蜜多的违品，才是精进中的最胜。
'禅定中最胜是菩萨所持'，这是说，声闻和世间的禅定并非最胜，而是勇进等菩萨的三摩地才是最胜。
'智慧中最胜是真实性'，这是说，智慧也不是了知世间名言和世俗法才是最胜，而是了知人法二无我的智慧才是智慧中的最胜。

།སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་གཅིག་བདེ་ཕྱིར། །བསྐལ་པ་མང་པོར་གནོད་བྱེད་ཀྱང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགར་འགྱུར་ན། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ཅི་ཞིག་སྨོས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་ཞིག་གིས་ སྦྱིན་པའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ལ་བདོག་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་བཏང་ནས་སེམས་ཅན་གཅིག་ཅིག་བདེ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་བཏང་བའི་འོག་ཏུ་བདག་ཉིད་ནི་བསྐལ་བ་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་པར་བྲེལ་བ་དང་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གནོད་པར་གྱུར་ཀྱང་ སེམས་ཅན་གཅིག་བདེ་བར་མཐོང་ནས་ཐུགས་དགྱེས་པ་སྐྱེ་ན་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལྟ་ཅི་ཞིག་སྨོས་ཏེ།ཆོས་གཏང་བའི་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་མཐའ་ཡས་པ་ཡང་བདེ་བ་དང་ཕན་པར་འགྱུར་ལ། བདག་ཉིད་ཀྱང་མཐར་ཡུན་དུ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་བཏང་ནས་དགྱེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་བཏང་ནས་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་བདེ་བར་འགྱུར་ལ།བདག་ཀྱང་བསྐལ་པ་མང་པོར་བདེ་བར་འགྱུར་བ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་བཏང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགྱེས་པ་སྐྱེ་བ་ལྟ་ཅི་ཞིག་སྨོས་ཏེ། དགྱེས་པ་ཆེར་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེའི་ ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགོངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བ་དང་།སྦྱིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་གཏོང་བ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུས་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་དོན་དུ་ལུས་ཅན་ནོར་འདོད་པ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་ཉིད་བློ་ཅན་གཏོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་སྔ་མ་རྐང་པ་ཕྱེད་ཀྱི་དོན་ཕྱི་མ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།།ལུས་ཅན་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་གང་གི་དོན་དང་། གང་གི་ཆེད་དང་། གང་ལ་ཕངས་པ་དང་། གང་གཅེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ནོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་བཙལ་བའི་གཅེས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་བློ་ཅན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ལུས་ཅན་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གཏོང་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བོ་ལུས་ཀྱི་ཕྱིར་ནི་ནོར་འདོད་པ། །བློ་ཅན་གྱིས་ནི་དེ་ཉིད་རྣམ་བརྒྱར་གཏོང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ལུས་དང་སྲོག་གི་དོན་དང་ཆེད་དུ་ནོར་ཚོལ་ཞིང་ནོར་སོགས་ པར་བྱེད་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ཅན་གྱིས་ནི་ལུས་དང་སྲོག་གི་དོན་དུ་ནོར་བཙལ་བའི་ལུས་དང་སྲོག་དེ་ཉིད་སློང་བ་པོ་རྣམས་ལ་ལན་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མར་གཏོང་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །གང་ཚེ་ལུས་ཉིད་གཏོང་བྱེད་ཀྱང་། །ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་ན། །ནོར་ངན་ཅི་སྨོས་དེ་ཡི་འཇིག་རྟེན་འདས། ། དེ་དེས་དགའ་རྙེད་དེ་ནི་དེ་ཡི་མཆོག། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཆོག་ཡིན་པར་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་བཏང་ནས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ བ་སྐྱེ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སློང་བ་པོ་རྣམས་ལ་ཕོངས་པ་མེད་པར་ལུས་དེ་ཉིད་ལན་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མར་བཏང་ཡང་སེམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མི་འབྱུང་ན། ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ན་ཐ་ཤལ་དུ་གྱུར་པའི་ནོར་དང་། ལོངས་སྤྱོད་བཏང་ནས་ཡིད་མི་བདེ་བ་མི་འབྱུང་བ་ལྟ་ཅི་ཞིག་ སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟར་ནང་གི་དངོས་པོ་བཏང་ནས་ཀྱང་ཡིད་མི་བདེ་བ་མི་འབྱུང་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་མི་འབྱུང་བར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་བཏང་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་མཐོང་སྟེ་དགའ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། གང་དགའ་བའི་སེམས་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།

对于'以布施令一个众生获得安乐的缘故，即使在多劫中遭受损害，菩萨也会欢喜，更何况与此相反的情况'等七个偈颂，阐述了布施的功德。菩萨将自己所有的受用全部布施后，使一个众生获得安乐，即使在布施之后，自己要在百千无数劫中遭受贫困和匮乏的痛苦，但看到一个众生获得安乐而生欢喜心，更何况与此相反的情况。以法布施令无量众生获得安乐与利益，自己也终将获得长久的利益与安乐，布施后生欢喜心。菩萨布施一切受用后令无量众生获得安乐，自己也在多劫中获得安乐，布施给其他众生后菩萨生欢喜心，更何况其他情况，即生起极大欢喜之意。
'因为大悲心的殊胜'是指生起如此的意乐，作如此的布施也是因为大悲心的缘故。
'众生为何而求财，智者即施彼众生'等一个偈颂，以后半偈颂说明前半偈颂的含义。'有身者'是指众生，众生为了什么目的、为了什么缘故、珍惜什么、重视什么而寻求财物和受用的珍贵事物，具有智慧的菩萨们就将那些东西布施给有身者即众生。
为了说明这个意义，说道：'众生为身而求财，智者百般施舍彼'。众生为了身体和生命而寻求财物和积累财物，而具智慧的菩萨则将为了身体和生命而寻求的身体和生命百千次地布施给乞求者。
'当其布施己身时，若心不生诸痛苦，何况微劣诸财物，彼为出世彼得乐，彼即其中最殊胜'这个偈颂说明菩萨的布施是出世间的，是出世间的最殊胜。世间人即使布施外在的事物也会生起痛苦和不悦，而菩萨对乞求者无吝惜地百千次布施自身，心中也不生起痛苦和不悦，更何况布施相对于内在事物而言低劣的财物和受用而不生不悦。如此，即使布施内在事物也不生不悦，故称菩萨的布施为出世间。不仅不生不悦，布施内在事物时看到对众生有益而生起欢喜心。所生起的欢喜心即称为出世间的最殊胜。

།བློ་ཅན་འདི་ལ་སྦྱིན་པ་ཀུན་ཡོད་པས། །སློང་བ་དགའ་བས་ཇི་ལྟར་དགའ་འགྱུར་བ། །བྱིན་བླངས་འདོད་པ་ཆོག་པར་འདོད་པ་ནི། །དེ་ལྟར་སློང་བར་བྱེད་པའང་དགར་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་བློ་ཅན་གྱིས་སློང་བ་པོ་རྣམས་ལ་ལུས་དང་སྲོག་མན་ཆད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཡན་ཆད་ཅི་འདོད་པ་ཀུན་བཏང་སྟེ།འགྲོ་བ་སློང་བ་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པས་སློང་བ་པོ་དགའ་བར་གྱུར་པ་མཐོང་ནས། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་ལ་དགྱེས་པའི་བྱེ་བྲག་སྐྱེ་བ་ལྟར། གཏོང་བ་པོ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློང་བ་པོ་ལ་ནོར་བྱིན་ནས་བྱིན་པ་དེ་སློང་བ་པོས་བླངས་ཏེ།སློང་བ་པོ་གང་འདོད་པའི་ནོར་ཡང་རྙེད། ཇི་སྙེད་འདོད་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཆོག་པར་ཡང་ཐོབ་སྟེ། བསམ་པ་རྫོགས་ནས་དགའ་བའི་བྱེ་བྲག་སྐྱེས་ནས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགྱེས་པའི་བྱེ་བྲག་ཙམ་གྱིས་ དགའ་བ་སློང་བ་པོ་རྣམས་ལ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བློ་ཅན་ཀུན་ཡོད་བྱིན་པས་ནོར་མེད་ཀྱང་། །ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཡོད་པར་ལྡན་ལྟ་བ། །སློང་བར་བྱེད་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཀུན་རྫོགས་པའང་། །དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ཡོད་པར་ལྡན་ལྟ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློ་ཅན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སློང་བ་པོ་རྣམས་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཀུན་བཏང་སྟེ་བྱིན་ནས་ཕྱི་དང་ནང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་གྱུར་ཀྱང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་གྱུར་པ་དང་།བསམ་པ་རླབས་པོ་ཆེ་དང་ལྡན་པས་ད་དུང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ལྟར།སློང་བ་པོ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྫོགས་པར་བྱས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགོངས་པ་ལྟར། སློང་བ་པོ་ནོར་དང་ལྡན་པ་རྣམས་བདག་ཅག་ལ་ནོར་ཡོད་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ལྟར། བསམ་ པ་དེ་ཙམ་གྱི་རླབས་པོ་ཆེ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་བློ་ཅན་ཚུལ་བཞིན་འདི་ལ་སྦྱིན་དམ་པས། །སློང་བ་ཚིམ་བྱས་འདི་ལ་ཕན་ཆེན་འདུ་ཤེས་བརྩི། །ཇི་ལྟར་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་དག་ནི་རྙེད་ནས་སུ། །སློང་བ་བཏང་བས་རྙེད་རྒྱུས་ཕན་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བློ་ཅན་གྱིས་སྦྱིན་པ་བཏང་བ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་གུས་པ་དང་།བརྙས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སློང་བ་པོ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་དམ་པ་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་བཏང་ནས་སློང་བ་པོ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྫོགས་ཤིང་ཚིམ་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློང་བ་པོ་འདི་རྣམས་ ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པའི་གྲོགས་བྱས་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་གིས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་སྙམ་དུ་བརྩི་ཞིང་དྲིན་དུ་གཟོ་བ་ལྟར་སློང་བ་པོ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ནོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་དག་རྙེད་ནས་བསམ་པ་རྫོགས་པར་གྱུར་ཀྱང་།དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགོངས་པ་ལྟ་བུར་ཕན་བཏགས་པ་དང་།དྲིན་དུ་གཟོ་བའི་བསམ་པ་དེ་ཙམ་མི་སྐྱེའོ། །སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགོངས་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་གཏང་བ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུས་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ལམ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ ཤིང་འབྲས་མཆོག་ལྡན་པས།།བདག་ཉིད་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ལུས་ཅན་ཐ་མལ་པ། །གང་ནོར་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་བླངས་སྤྱོད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཁྲི་ལམ་ཆེན་པོ་ན་བདག་པོས་ཡོངས་སུ་མ་བཟུང་བའི་ཀུན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་དུ་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུའི་ཤིང་། འབྲས་བུ་དང་ཁ་ དོག་དང་དྲི་དང་རོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་འགྲོན་པོ་ཕན་ཚུན་འགྲོ་བ་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་དང་ཐ་མལ་པ་སྟེ།འཇིགས་པ་དང་བག་ཚ་བ་མེད་པར་བླངས་ཤིང་སྤྱོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་ནོར་རྒྱ་ཆེན་པོ་ དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ནོར་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་གི་ནོར་ལ་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ།ཐེ་ཚོམ་དང་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་བ་མེད་པར་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于'这位智者具有一切布施，乞者欢喜得到何等喜悦，施予获得满足所欲，如是乞求者亦不生喜'这句话，菩萨智者对乞讨者施予身命以下及受用以上的一切所求，见到乞者获得受用而生欢喜时，如同菩萨内心生起殊胜欢喜一般。施予者菩萨给予乞者财物后，乞者获得所求之财，得到一切所欲满足，虽然愿望圆满而生起殊胜欢喜，但是乞者们却不会生起如同菩萨那般的殊胜欢喜。
对于'智者虽施一切无财产，如何自视仍具财富然，乞者虽得圆满诸受用，却不如是自视具财富'这句话，智者菩萨们将内外一切事物布施给乞者后，虽然内外皆无丝毫财物受用，但因为大悲心所摄持及具有广大意乐，仍认为自己具有受用。虽然乞者们因菩萨布施而获得圆满受用，但不像菩萨那样认为自己具有财物受用，不会生起如此广大的意乐。
对于'如是智者以正当胜施，令乞者满足视为大恩，如是获得极其广大时，乞者施予因得而为益'这句话，另一方面，智者菩萨布施时也是如法恭敬，以无轻慢的方式向乞者作殊胜布施，如头颅手足等，使乞者愿望圆满知足。菩萨认为这些乞者帮助圆满菩提资粮，思维他们对自己有恩而心怀感激。虽然乞者获得菩萨广大布施的财物受用而满愿，但不会像菩萨那样生起如此感恩图报之心。
关于'由悲心差别故'这句话，意思是能生起如此意乐并作如此布施，是由悲心所致。
对于'如同路边具胜果受用树，自身无疑虑凡夫众生等，取用极其广大诸财富'这句话，譬如在大道上无主人占有、人人可用的果树，具有殊胜果实、色香味圆满，往来行人无有疑虑，平常心地采取受用。同样，对于具足圆满受用及珍宝等广大财富的菩萨的受用财物，众生们也像使用自己的财物一样，无有疑虑恐惧顾虑地受用。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལག་བརྐྱང་དག་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དུས་ ཁ་ཅིག་ཏུ་གཏོང་།དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་མི་གཏོང་། སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ལ་གཏོང་ཁ་ཅིག་ལ་མི་གཏོང་། རྫས་ཁ་ཅིག་གཏོང་ཁ་ཅིག་མི་གཏོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོང་། ཀུན་ལ་གཏོང་། དངོས་པོ་ཀུན་གཏོང་བ་ནི་ལག་བརྐྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ལག་བརྐྱང་ཞིང་ གཏོང་བ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཡིན་ཏེ།གོང་མ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལག་བརྐྱང་བའི་དགའ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལས་འབྱུང་གི་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་གཞན་རྣམས་ ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཙོ་དང་དེའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། །རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། །བར་ཆད་རྣམ་བཞིའི་གཉེན་པོའི་བྱེ་བྲག་གིས། །བརྩོན་འགྲུས་སུ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་ཞེས་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་མདོ་ཙམ་དུ་བསྟན། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དོ། །རྣམ་པ་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་ནི་གཙོ་བོའི་བྱེ་བྲག་དང་། དེའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་དང་། ལས་ཀྱི་ བྱེ་བྲག་དང་།རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་དང་། གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། བར་ཆད་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོའི་བྱེ་བྲག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་དང་།མཆོག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེའི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐོབ་ཅིང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ བརྩོན་འགྲུས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པར་བཤད་དོ།།ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པ་འཕེལ་བ་དང་འབྲི་བའི་བརྩོན་ འགྲུས་ལ་སོགས་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྣམ་པ་མང་དུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པའོ།།གནས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཉན་ཐོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་གནས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལུས་ལ་གནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ལ་གནས་སོ།།བར་ཆད་རྣམ་པ་བཞིའི་གཉེན་པོའི་བྱེ་བྲག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་བཞི་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ལས་སྐྱོ་བ་དང་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་དགའ་བར་འཛིན་པ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡང་ བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་པར་བཤད་དོ།།དགེ་བའི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་ན་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ཏུ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་འཇིལ་བར་བྱེད། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྩ་བ་ནས་འཇོམས་པར་བྱེད་པས། དེ་དག་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་དགེ་བའི་མཆོག་ཏུ་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། གང་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འཐོབ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་བརྩོན་འགྲུས མཆོག་ཡིན་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་བཤད་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་སྟེ་དེ་བས་ན་བརྩོན་འགྲུས་མཆོག་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་མྱུར་དུ་དེ་མཆོག་སྤྱོད། །འཇིག་རྟེན་འདས་དང་འཇིག་རྟེན་རྟོགས་པ་འགྲུབ། ། ཅེས་བྱ་བས་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་བཤད་དེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།

关于'菩萨布施无有他'这句话，不是说有时布施有时不布施，对某些众生布施对某些众生不布施，布施某些物品不布施某些物品，而是时时都布施，对一切众生布施，布施一切物品，这就叫做布施。
如此布施即是菩萨的欢喜受用，如前所说的布施也是菩萨布施欢喜受用所生，而凡夫、声闻、缘觉等其他人则不会生起如此布施。
主要的差别、因的差别、业的差别、种类的差别、所依的差别，以及对治四种障碍的差别，应当知道这些是精进的内容。
关于这些，以六种差别显示菩萨精进的特征和功德：此偈颂略说，其余偈颂详细解释其义。六种差别是：主要的差别、因的差别、业的差别、种类的差别、所依的差别，以及对治四种障碍的差别，诸如来说菩萨的精进有这样的差别。
其中主要的差别是说明精进是一切法中最主要最殊胜的。如何说精进是一切法中最主要的呢？为此说明了因的差别：因为获得和生起一切善法的因就是精进，所以说精进是一切善法中最殊胜的。
业的差别是指以精进成就世间和出世间的一切圆满。种类的差别是指精进有增长的精进、减退的精进等多种类别的解释。
所依的差别是指声闻的精进依止于声闻身，缘觉的精进依止于缘觉身，菩萨的精进依止于菩萨身。
对治四种障碍的差别是指对治六波罗蜜的四种障碍法：执著受用、执著烦恼、厌倦精进、以及以少为足，说明精进也是这些的对治。
关于'善法聚中精进胜'这句话，意思是说在布施等一切白法中精进最为殊胜。如此，禅定能降伏烦恼，智慧能从根本断除烦恼，这些在一切善法中是最殊胜的，那么为何说精进是善法中最殊胜的呢？
为此说'因为依此能得彼'，这是说明精进最殊胜的理由。因为布施等善法都依靠精进而生起，所以精进最为殊胜。
'以精进速得最胜行，成就出世间世间觉'，这是解释业的差别，以精进能获得今生的安乐和来世的安乐。

།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་ན་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མ་འདྲེས་པའི་བདེ་བ་རྙེད་ཅིང་དེ་བཞིན་དུ་གཉིད ལས་སད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་བདེ་བ་མཆོག་མྱོང་བར་འགྱུར། ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་བདེ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ ཁམས་ཀྱི་བདེ་བ་དང་།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བདེ་བའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ ལ་གནས་པས་འཐོབ་བོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་སྲིད་སྤྱོད་འདོད་པ་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྲིད་པའི་སྒྲས་ནི་ཁམས་གསུམ་ལ་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་མིའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་པས་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་དག་ པར་རབ་འགྱུར་ལྡན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རབ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་བརྟན་ཞིང་འགྱུར་བ་ལ་བྱ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་དག་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དག་པ་ཡང་ བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ནས་འཐོབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་ཚོགས་འདས་ནས་གྲོལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་ཚོགས་སུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ཡང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ནས་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་རྟོགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ ནས་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་རབ་ཏུ་ངེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ནི་ཤི་འཕོས་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བས་བརྟན་པ་དང་ངེས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། བརྩོན་འགྲུས་འབྲི་དང་འཕེལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་སྟོན་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་འབྲི་བ་དང་འཕེལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བརྩོན་འགྲུས དེས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེད་པར་བྱེད།སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་པས་འབྲི་བ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱ་ཆེར་བྱེད་པས་ན་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཐར་པའི་དབང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དབང་པོ་ལྔ་དང་ལྡན་ པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཐར་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོབས་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་པའི་ བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་དེས་མ་དད་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་སེམས་གཡེང་བ་དང་འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

获得今生安乐的原因是：如果具有精进，则能获得不与罪恶不善法相混杂的安乐，同样也能获得从睡眠中醒来以及睡眠中的最胜安乐。
其他生世的安乐有世间安乐和出世间安乐。其中世间安乐有三种：欲界安乐、色界安乐和无色界安乐。出世间安乐也有三种：声闻涅槃、独觉涅槃和不住涅槃。这些也都是依靠安住于精进而获得。
关于'以精进获得有情受用欲乐'，其中'有'字指三界，意思是依靠安住于精进也能获得欲界天人受用安乐。
关于'以精进得清净变化'，其中'变化'指不稳定和变异，意思是依靠精进能获得断除欲界一切罪恶不善法的四种清净禅定以及四种清净无色定。
关于'以精进超越身见得解脱'，意思是依靠精进能获得断除包括身见在内的一切烦恼的声闻和独觉涅槃。
关于'以精进证悟最胜菩提'，意思是依靠精进能证悟具有圆满断证和圆满智慧特征的无上菩提。
关于'因为非决定'，色界和无色界的禅定与等至在死亡后会消失，因为不稳定和不决定，所以称为变化。
关于'精进减与增'等说明精进的不同类型：具有四正断的精进、具有五根的精进、具有五力的精进、具有七觉支的精进、具有八道支的精进等。
其中具有四正断的精进称为减少和增长的精进。为什么呢？因为该精进能使未生的罪恶不善法不生起，已生的能断除，所以称为减少；能使未生的善法生起，已生的广大，所以称为增长。
关于'解脱自在'，具有五根的精进称为对解脱具有自在力的精进，因为它能主导获得涅槃的善根。
关于'断对治余'，具有五力的精进称为断除违品的精进。为什么呢？因为该精进能降伏并断除不信、懈怠、失念、散乱和恶慧。

།དེ་ཉིད་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལྡན་པའི་ བརྩོན་འགྲུས་ལ་ནི་དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ་སྟེ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པ་དང་། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ལ་བསྒོམ་པར་གཞག་གོ། །བརྗེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་ནི་བརྗེས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཡང་དག་སྟོབས། བདག་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་འཆད་དེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལས། སྦྱིན་པས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་སྐབས་སུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་དང་དོན་མཚུངས་ཤིང་འདྲ་སྟེ།དེ་བས་ན་འདིར་མི་བཤད་དོ། །ཕྱི་ནས་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་མཚུངས་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་ རབ་ཀྱི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ལ་གཏན་ཚིགས་སུ་འཆད་དེ་སྙན་པར་སྨྲ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སེམས་ཅན་བསྟབས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བཀོད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་ཏུ་བཅུག་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་ལ་སེམས་ཅན་བཀོད་ཅིང་སྒྲུབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་བདག་ཉིད་ཀྱང་དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་དོན་མཚུངས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་གཏོགས་པའི་ཆོས་གཞན་ལ་བསྟན་པ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་བཞིར་བཤད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྡུ་བའི་ དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་བཤད་ནས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིར་གྲངས་ངེས་པར་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་པའི་གྲངས་ལ་སྤྱོད་དེ།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལྔ་ལ་སོགས་པ་མང་དུ་ཡང་མ་བཤད། གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཉུང་དུ་ཡང་མ་བཤད་མ་བསྟན་པར་ཅིའི་ཕྱིར་གྲངས་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ནར་གཞག་ ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་ཕ་རོལ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས། །ཕན་པར་བྱེད་དང་འཛིན་པ་དང་། །རབ་ཏུ་འཇུག་དང་དེ་ལྟར་རྗེས་སུ་འཇུག་།བསྡུ་བའི་དངོས་པོར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་བསྟན་པ་ལ་མ་ཞུགས་པ་རྣམས་བསྟན་པ་ ལ་གཟུད་པ་དང་།བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སྨིན་པར་བྱས་པ་རྣམས་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཐབས་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞིའོ། །གང་ཞེ་ན། ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་དང་། འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་དང་། རབ་ཏུ་འཇུག་པར་ བྱེད་པའི་ཐབས་དང་།རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཐབས་བཞི་ཡོད་པས་ན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་བཞི་ཁོ་ནར་ཟད་དེ་མི་མང་མི་ཉུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་སྦྱིན་པ་སྟེ། བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་བཀྲེས་པ་དང་གྲང་ བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ལ་ཕན་བཏགས་སོ།།འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། འཛིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་དོན་གཅིག་གོ། འདི་ལྟར་སྙན་པར་སྨྲ་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ ཉིད་བཤད་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་དང་།ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་བསྡུས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་བྱེད་པས་ན་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སོ།

关于'彼入'等词，具足菩提分的精进称为入于彼之精进。七菩提分是在获得初地、生起见道时，于见道时修习七菩提分。
关于'获得'等词，具足八圣道分的精进称为获得之精进。为何如此？彼为正力，自身随入所说。以此解说四摄事的特征。在四摄事中，布施摄事与六波罗蜜多中所说的布施波罗蜜多特征意义相同，因此此处不说。
此后将解说爱语、利行、同事三者的特征。以布施乃至般若等六波罗蜜多的自相与共相为他人说理，此为爱语之相。
教导众生六波罗蜜多，安立众生于六波罗蜜多，令众生修行六波罗蜜多，此为利行之相。
于所安立众生修行的波罗蜜多中，自身也随行并修持，此为同事之相。四摄事的特征即如是解说，此为其义。
关于'以波罗蜜多摄故'等词，因为是解说波罗蜜多的场合，故以爱语宣说归属波罗蜜多的其他法，此为其义。
关于'为何四摄事解说为四'等词，解说完摄事的特征后，为何确定为四数之理由：既未说五摄事等更多，也未说三摄事等更少，为何唯立四数，此为其义。
'彼等为他众方便，利益摄持及趣入，如是随入摄事知'等词，如是诸摄事是令未入教法的众生趣入教法，令已入教法者成熟，令已成熟者解脱的方便。其中方便亦有四种。何者？即利益方便、摄持方便、趣入方便、随入方便。如是有四种方便，故摄事亦唯有四，不多不少，此为其义。
其中利益方便即布施，以饮食、衣物等布施令众生无饥寒等，故利益众生之身。
摄持方便即爱语，摄持与领悟是同义。如是以爱语解说诸波罗蜜多的自相与共相，摄集不知、邪知、疑惑波罗蜜多特征者，令无误解波罗蜜多特征，故为摄持方便。

།རབ་ཏུ་འཇུག་པའི་ཐབས་ནི་དོན་སྤྱོད་པ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མི་ ཤེས་པ་དང་།ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་བསལ་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྤྱོད་པ་ལ་འཇོག་ཅིང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་པས་ན་རབ་ཏུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སོ། །རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ ཐབས་ནི་དོན་མཚུངས་པ་སྟེ།དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་ལ་སེམས་བཀོད་པའི་དགེ་བ་དེ་ལས་མ་ཉམས་ཤིང་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ་འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བསྒྲུབས་ནས་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་པ་རྣམས་ འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དགེ་བ་གང་ལ་བདག་ཅག་བཀོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལ་སྒྲུབ་པས་ན་བྱ་བ་འདིས་ནི་དམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས་ཅན་དག་ནན་ཏན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ སྨྲ་བ་དེ་བཞིན་བྱེད་པར་ཤེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དམ་པ་དང་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་བཀོད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་ཏུ་ ཇི་སྐད་སྨྲ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱང་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་ཤེས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ནན་ཏན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་བསྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་སྒྲུབ་ཏུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱའོ། ། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སྣོད་དུ་གྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིའི་ལས་འཆད་དེ། དེ་ལ་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྒྲུབ་པའི་སྣོད་དུ་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་ན བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་དགེ་བ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དགེ་བ་བྱེད་པས་ནི་སྦྱིན་པའི་ལས་ནི་སེམས་ཅན་སྣོད་དུ་གྱུར་པར་བྱེད་པའོ།།གཉིས་པས་སུ་ནི་མོས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཉིས་པ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། སྙན་པར་སྨྲ་བས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཡང་ དག་པར་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མོས་པར་བྱེད་དོ།།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་མི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་བཤད་པས། མི་ཤེས་པ་དང་། ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ བསལ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ལ་མོས་ཤིང་དང་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གསུམ་པས་ཡང་དག་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གསུམ་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པ་སྟེ། དོན་སྤྱོད་པས་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་སེམས་ ཅན་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཞི་པས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བཞི་པས་ནི་དོན་མཚུངས་པ་སྟེ། དེས་ནི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྟན་པོར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡུན་རིང་པོར་བདག་ཉིད་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཡུན་རིང་པོར་བདག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབས་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་དྲི་མ་མེད་ཅིང་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསྡུ་བ་རྣམ་པ་བཞི་དག་ནི། །བསྡུ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདུས། །ཟང་ཟིང་དང་ནི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་། ། དམིགས་པའི་ཆོས་ལ་སོགས་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་རྣམས་དོན་གཉིས་སུ་སྡུད་པར་སྟོན་ཏོ།

善巧方便即是利益之事，对于不了解波罗蜜多及生疑惑者，消除其无知与疑惑后，令通达波罗蜜多义理者也安住于波罗蜜多之行持中，由于令其行持波罗蜜多，故为善巧方便。
随顺方便即是义利相同，为使不退失所发善根且令其相续行持，自己也修持彼波罗蜜多，如是自己修持后，令诸有情行持波罗蜜多者心想：'我等所安住之波罗蜜多善根，菩萨自身也在修持，故此事乃殊胜'，诸有情由此精进修持波罗蜜多。
对于'了知如实宣说即如是而行'等，菩萨说波罗蜜多诸法乃殊胜及根本故应当修持，诸有情被安置于波罗蜜多中后，了知菩萨如其所说般自身也在修持，诸有情也精进修持波罗蜜多，因此为令有情修持，自身也修持波罗蜜多，此即称为随顺方便。
'首先成为法器'等一个偈颂宣说四摄事之业，其中首先使其成为修持波罗蜜多之法器是布施，菩萨以布施利益有情时，有情如菩萨令其行善般而行善，故布施之业即是令有情成为法器。
'第二令其生信'者，第二是爱语，以爱语令其于波罗蜜多及正法生起信解。如何？对于不了知波罗蜜多相、邪解及疑惑者，无误宣说波罗蜜多相，消除无知、邪解及疑惑后，即能对具波罗蜜多之法生起信解与净信。
'第三令其如实修持'者，第三是利行，以利行令其如实修持，因为令有情安住于如实修持波罗蜜多中。
'第四令其行持'者，第四是同事，以此令其行持，如何？为使有情坚固修持波罗蜜多，自身长时修持波罗蜜多，为利有情长时修持波罗蜜多后，波罗蜜多相将无垢清净，此为其义。
'四种摄事，摄于二种，以财物及法，缘法等'此偈颂显示四摄事摄于二义。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ཁ་ཅིག་ལས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ཞེས་བཤད། ཁ་ཅིག་ལས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་གཉིས་ཞེས་བཤད་དེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིར་གསུངས་པ་དེ་ཡང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འདུས་ཏེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་གཉིས་ནི་ཟང་ཟིང་གིས་བསྡུ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཟང་ཟིང་གིས་བསྡུ་བའི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད པ་དང་།དོན་མཚུངས་པ་གསུམ་ནི་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུ་བའི་ནང་དུ་འདུས་སོ། །གསུམ་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཀྱིས་བསྡུ་བའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཤེ་ན། ཇི་ལྟར་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དམིགས་པའི་ཆོས་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དང་། དེ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་སོ། །དེ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་ ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དམིགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནང་དུ་སྙན་པར་སྨྲ་བ་འདུས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྙན་པར་སྨྲ་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་འཆད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲུབ་པའི་ཆོས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ནང་དུ་ནི་དོན་སྤྱོད་པ་འདུས་སོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དོན་སྤྱོད་པས་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྒྲུབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། དེའི་ནང་དུ་ནི་དོན་མཚུངས་པ་འདུས་སོ། །རྣམ་དབྱེ་ཐ་མ་དང་ནི་བར་མ་མཆོག་། ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འཆད་དེ། དེ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ནི་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་དོན་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ནི་བར་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དད་པ་ལ སོགས་པའི་དབང་པོ་བར་མ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ནི། མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་བསྡུས་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བཀོད་ པའི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ནི་ཐ་མ་ཞེས་བྱའོ།།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་བསྡུས་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བཀོད་ན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་བར་མ་ཞེས་བྱའོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་བསྡུས་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བཀོད་ན་བསྡུ་བའི་ དངོས་པོ་དེ་དག་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།།བསྡུ་བ་ཕལ་ཆེར་སྟོངས་མི་སྟོངས། །རྣམ་ཀུན་མི་སྟོངས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་བསྡུས་ཤིང་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྨིན་ པར་མི་འགྱུར་ལ།ཆུང་ཤས་ཤིག་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་ཕལ་ཆེར་སྟོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་མ་མཐོང་བ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་མི་ཤེས་པས་ན་ཕལ་ཆེར་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་མན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསྡུས་པའི་དངོས་པོ་ བཞིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་སྨིན་པར་འགྱུར་གྱི།ཅུང་ཟད་ཙམ་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་ཕལ་ཆེར་མི་སྟོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཕལ་ཆེར་དོན་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་བརྒྱད་དང་། དགུ་དང་། བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གིས་བསྡུ་ པའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་བསྡུ་ཞིང་སྨིན་པར་བྱས་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྨིན་པར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ།གཅིག་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བས་རྣམ་པ་ཀུན་དུ་མི་སྟོངས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །འཁོར་སྡུད་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས། །ཚུལ་འདི་ཉིད་ལ་གནས་པས་ན། ། ཐམས་ཅད་དོན་ནི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཀུན་དུ་ཐབས་སུ་འདི་བསྔགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པར་སྟོན་ཏོ།

世尊在一些经中说四摄事，在一些经中说二摄事。所说的四摄事也归纳为二种摄事。二摄事即是财物摄和法摄。其中布施摄事归入财物摄中。爱语、利行和同事三者归入法摄中。
若问这三者如何归入法摄中？如法有三种：所缘之法、修行之法和清净之法。其中所缘之法是指与六波罗蜜相应的经典等，爱语归入所缘之法中。为什么呢？因为以爱语宣说波罗蜜法。修行之法是指修习六波罗蜜，利行归入其中。为什么呢？因为利行使众生修行波罗蜜。清净之法是指六波罗蜜远离悭吝等违品，同事归入其中。
'最后分别及中上'等一个偈颂解释四摄事的分类。其中声闻的四摄事称为最后，因为不作他人利益。独觉的四摄事称为中等，因为具有中等信根等。菩萨的四摄事称为最上，因为为自他利益而趣入。
或者，菩萨以四摄事摄受众生安立于声闻乘的四摄事称为最后。以四摄事摄受众生安立于独觉乘时，那些四摄事称为中等。以四摄事摄受众生安立于大乘时，那些摄事称为最上。
'摄受多空不空，当知一切不空'。住于加行道的菩萨以四摄事摄受成熟众生时，大多数不能成熟，少数能成熟，故称多数空。因为未见法性真实义且不知众生意乐，所以多无意义。
初地至七地的菩萨以四摄事使众生成熟时，大多数能成熟，少数不能成熟，故称多数不空，意即多有意义。八地、九地、十地菩萨以四摄事摄受成熟众生时，如何摄受皆能成熟，无一失坏，故当知一切不空。
'摄众趣入此，住于此理故，成办一切利，此方便获赞'此偈显示四摄事是成熟众生的方便。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་རྣམ་པ་བཞི་བསྡུ་ཞིང་སྨིན་པར་བྱེད་པ་རྣམས ཀྱང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་ཚུལ་འདི་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་ཐབས་འདི་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ།སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་འདི་ལས་མ་གཏོགས་པར་གཞན་མེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་འགྲུབ་པར་བྱེད་ པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སླ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ཡིན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྔགས་ཤིང་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་དོན་གསལ་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར། བསྡུས་པ་དག་དང་སྡུད་ འགྱུར་དང་།།ད་ལྟར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དེ་བས་ན། །སེམས་ཅན་སྨིན་ཕྱིར་དེ་ལམ་མོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་འདི་ཉིད་ལ་གནས་ནས་ བསྡུས་ཤིང་སྨིན་པར་བྱས་པ་དང་།མ་འོངས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྡུ་ཞིང་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་འདི་ཉིད་ལ་གནས་ནས་བསྡུས་ཤིང་སྨིན་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྡུད་ཅིང་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡང་།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་འདི་ཉིད་ལ་གནས་ནས་སེམས་ཅན་བསྡུས་ཤིང་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ལམ་གཅིག་པུ་ཐེག་པ་གཅིག་པུ་སྟེ། འདི་ལས་སེམས་ཅན་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་ལམ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་བཤད་པའི་དོན་མཇུག་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་ལ་རྟག་ཏུ་མི་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྨོས་སོ། ། དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པས་ན་ལོངས་སྤྱོད་ལ་རྟག་ཏུ་མི་ཆགས་པའི་བློ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ལོངས་སྤྱོད་གང་ལ་ཡང་ཆགས་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན པ་དང་ལྡན་པས་ན་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ཞི་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པས་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཞེ་སྡང་གིས་སེམས་མི་འཁྲུགས་པར་བསྡམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པས།བརྩོན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྒྲུབ་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པས་གནས་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་མི་གཡེང་ཞིང་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཐོབ་པའི་ ཕྱིར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པས་སྲིད་པའི་ཡུལ་ལ་མཚན་མར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། །སྲིད་པ་ནི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །ཡུལ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའོ། །མཚན་མ་ནི་ཕྱི་ནང་གཉི་གའི་དངོས་པོའོ། །བདག་གི་རྒྱུད་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སེམས་ ཅན་གཞན་ཏེ་དེ་དག་ལ་ཡོད་པར་མི་རྟོག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་ལས་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད། དེ་བས་ན་དེས་ནི་སེམས་ཅན་ཚོགས་རྣམས་བསྡུས་ པ་ཡིན།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། དེ་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་རྫོགས་སོ།

菩萨以四摄法摄受并成熟眷属，也是安住于此摄受之法而以此方便使众生成熟，除此摄受众生成熟的方便之外再无其他。为什么呢？因为以四摄法能成办一切众生的利益，因此如来们赞叹并宣说四摄法是成办众生利益的简便方法。
为了明显说明此义，故说偈颂：'已摄及当摄，现在正摄受，一切皆如是，故为熟众生。'
过去诸佛菩萨摄受一切众生也是安住于此四摄法而摄受成熟，未来诸佛菩萨摄受成熟一切众生也将安住于此摄法而摄受成熟，现在诸佛菩萨摄受成熟众生也是安住于此四摄法而摄受成熟。因此这四摄法是令众生成熟的唯一道路、唯一乘，除此之外再无其他度化众生的道路。
为总结宣说六波罗蜜多和四摄法的意义，故说'如是常时于受用不贪著'等偈颂。'如是'即是如上所说之义。菩萨具足布施波罗蜜多故具有于受用常不贪著之心，即于任何受用都不生贪著心。
具足持戒波罗蜜多故称为寂静，即不从贪等因生起杀生等道。具足忍辱波罗蜜多故称为调伏，即以忿怒不扰乱心而调伏。具足精进波罗蜜多故称为到彼岸，即以精进波罗蜜多圆满成就修行。
具足禅定波罗蜜多故称为安住，即心不向外散乱而获得专一安住。具足智慧波罗蜜多故于有境相不作分别，有即是内在五蕴之法，境即是外在色等之法，相即是内外二者之法。除自相续外的其他众生，于彼等不作分别执著。
如是从修行六波罗蜜多而自身成熟的菩萨，也以四摄法令其他众生成熟。因此说'彼摄众生众'，即具足波罗蜜多的菩萨以四摄法令众生成熟之义。
波罗蜜多品终

། །།སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་རྗེས་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་འཇུག་པ་འཆད་དེ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་རྗེས་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་།ཚད་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྐབས་འཆད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྔར་བདག་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྟན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབས་པས་ནི་བདག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ ཅན་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཤད་དེ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བདག་ལ་ཕན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་བདག་གི་འབྱོར་པ་ལ་ཆགས་པར་གྱུར་ན་ཚོགས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་དེ། དེ་བས་ན་བདག་ལ་ཆགས་པ་བསལ་ བར་བྱ་བའི་གཉེན་པོར་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་ལ་གོམས་ན་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པའི་བསམ་པ་མི་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ཕངས་པར་ དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ཏེ།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མགུ་བར་བྱས་ན་བདག་གི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡོད་པའི་བདེ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཆགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ པར་བྱའོ།།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་ན་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་བྱུང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་མི་ལྡན་པ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་འདོར་ཞིང་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་མི་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་དེའི་གཉེན་པོར་ཚད་མེད་པ་རྣམས་བཤད་དེ། ཚད་མེད་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་གོམས་པར་བྱས་ན་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་སྟེ། དེ་བས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཤད་པའི་རྗེས་ལ། སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་བཤད་པའི་སྐབས་བཤད་པའི་ཕྱིར་འབྲེལ་ཏོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་ཕྱེ་ན་དུ་ཡོད་པའི་མཆོད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་ཞིག་གིས་ཇེ་སྟོན་ཏོ། །མངོན་སུམ་ལྐོག་ནས་མཆོད པ་ནི།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི། མཆོད་པ་བཞི་དང་དངོས་པོ་དང་། །མཚན་མ་དང་ནི་བསྔོ་བ་དང་། །རྒྱུ་དང་ཡེ་ཤེས་ཞིང་དང་ནི། །གནས་པས་ཀྱང་ནི་བསྟན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་པས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་ མཆོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མངོན་སུམ་ནས་མཆོད་པ་དང་། ལྐོག་ནས་མཆོད་པའོ། །མངོན་སུམ་དང་ལྐོག་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མཆོད་པའི་གཞིའོ། །དེ་ལ་དུས་བཟང་པོའི་ཚེ་ན་ནི་སེམས་ཅན་བསོད་ནམས་ཅན་དག་གིས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་མཆོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་མཆོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དུས་ངན་པའི་ཚེ་ན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བཞུགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་དང་རི་མོ་དང་མཆོད་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ནི་ལྐོག་ནས་མཆོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་གོས་ལ་སོགས། ། ཞེས་བྱ་བས་དངོས་པོ་བསྟན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་ཡང་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་དང་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་ལ་སོགས་པས་མཆོད་དེ་སོགས་པའི་ནང་དུ་ནི་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡང་བསྡུའོ། །ཤིན་ཏུ་དད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བས་མཚན་མ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་མཆོད་པ་དེ་དེ་ཡང་རྒྱུ་གང་གིས་མཆོད་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དད་ཅིང་མོས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་མཆོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'供养佛陀的分类偈颂七首'，在讲完波罗蜜多和摄事之后，讲述供养佛陀、依止善知识和修习四无量。对此，在波罗蜜多和摄事之后讲述供养佛陀、依止善知识和修习四无量，这些内容之间有什么关联呢？
之前为了成就自利而讲述诸波罗蜜多，通过修习波罗蜜多可获得一切圆满。为了利益其他众生而讲述四摄事，通过四摄事可以利益众生。对此，如果自利圆满而执著于自身的富足，就会成为资粮的障碍。因此，为了对治执著自我，应当供养佛陀、依止善知识。
如果习惯于向佛陀布施法衣、钵盂等外在物品，就不会生起对受用的执著心。对于身体和生命也不吝惜地依止善知识，如果能令善知识欢喜，就不会执著于自身的安乐受用。因此，为了断除这两种执著，应当供养佛陀、依止善知识。
当以四摄事趣入利他时，若遇到众生的邪行和轮回的痛苦，菩萨若不具足四无量，就会对众生舍弃、漠不关心而不去调伏众生。因此，为了对治这种情况而讲述四无量。若为四无量所摄持并熟习四无量，则菩萨在任何情况下都不会舍弃众生。
因此，在讲述波罗蜜多和四摄事之后，讲述供养佛陀、依止善知识和四无量的内容是相互关联的。关于供养佛陀的分类，以七个偈颂来说明供养的详细分类。
关于'现前供养和间接供养'等四个偈颂的内容概要，由第五个偈颂来说明：'四种供养及事物，相及回向并因缘，智慧刹土及安住，皆已宣说'。
其中，供养佛陀有两种：现前供养和间接供养。现前和间接是指供养的对境。在殊胜时期，具福德的众生会供养现前成佛的佛陀，这称为现前供养。在恶劣时期，如来不在世间，则供养如来的佛像、画像和佛塔等，这称为间接供养。
'以衣等供养诸佛'说明了供养的事物，即以法衣、钵盂、伞盖、胜幢等供养佛陀，'等'字还包括听闻、思维等修行。'以极其信敬心'说明了供养的相，为什么要这样供养呢？因为如来已断除一切过失、具足圆满功德，是福田，以信解力而作供养，这是其含义。

།ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་བྱ བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བས་བསྔོ་བའི་མཚན་མ་བསྟན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོས་ནས་མཆོད་དེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་བསྔོ་ཞེ་ན། བདག་གིས་མཆོད་པ་བྱས་པ་དེས་མྱུར་དུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ རྫོགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསྔོའོ།།སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བས་མི་སྟོངས་པ། །སྨོན་ལམ་དང་ནི་ལྡན་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། མཆོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་ ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་མ་དག་ནི་གར་སྐྱེས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བས་མི་སྟོངས་པར་སྐྱེ་བར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་རྒྱུ་ལས་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་བསྔོ་བ་འབྱུང་སྟེ།སྨོན་ལམ་ཡང་སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བ་དང་བསྐལ་པར་མ་གྱུར་ཅིག་པ་དང་། དེར་ཡང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་ བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་པ་དང་།མཆོད་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་མེད་པ་དང་དོན་མེད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའོ། །དམིགས་པ་མེད་པ་གསུམ་དག་ནི། །སངས་རྒྱས་མཆོད་པར་རྫོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་ཟིན་པ་སྟོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པས་མཆོད་པར་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་དང་།མཆོད་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། མཆོད་པའི་ཡོ་བྱད་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་པས་མཆོད་དེ། དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་མཆོད་པ་ ནི་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ཞེས་བྱ་བས་ཞིང་བསྟན་ཏེ། གཞན་ཡང་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཆོད་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་ཞེ་ན། སེམས་ ཅན་ཞིང་དང་འདྲ་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་མཆོད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བཤད་ནས།མ་འོངས་པ་ན་མཆོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་པའི་ས་བོན་བསྒྲུངས་པ་དང་། མཆོད་པའི་ལས་དག་བྱེད་དུ་བཙུད་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །དངོས་པོ་དག་དང་ སེམས་པ་གཞན།།ཞེས་བྱ་བས་གནས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་མཆོད་པར་བྱ་བའི་གནས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་དང་། སེམས་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ལ་གནས་པ་ནི་ནོར་རྫས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པར་བྱེད་པའོ། །སེམས་པ་ལ་གནས་ པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་མཆོད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་གང་དག་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །མོས་པ་དག་དང་རྟེན་གྱིས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སེམས་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་མོས་པ་དང་རྟེན་དང་། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། བཟོད་པ་དང་། གཞན་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཡང་དག་པའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འགྲེལ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པར་བྱའོ། །བདག་སངས་རྒྱས་སྐྱེ་བ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྔོན་སྨོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱུ་ནི་ཚེ་རབས་སྔ་མར་སྨོན་ལམ་བཏབ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྨོན ལམ་བཏབ་ཅེ་ན།འཇིག་རྟེན་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ན་བདག་དང་བསྐལ་པར་མ་གྱུར་ཅིག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཕྲད་ནས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་པ་དང་། མཆོད་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་། དོན་ཡོད་པར་གྱུར་ ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའོ།།ཞིང་ཚད་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མཆོད་པའི་ས་བོན་འདེབས་པའི་ཞིང་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཏེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བཤད་པ་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཞིང་ལ་མཆོད་ པ་ཇི་ལྟར་བྱ་བའི་ཆོས་བཤད་ནས་མཆོད་པའི་ས་བོན་བསྒྲུངས་པ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་མཆོད་པའི་ལས་བྱེད་དུ་འཛུད་པའོ། །སེམས་ལ་གནས་ནས་རོ་མྱང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལ་སེམས་ལ་གནས་པ་ནི་རོ་མྱང་བ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དག་ལ་ གནས་པའོ།

以'为圆满二资粮'这句话显示回向的相，即对佛作供养也是为了圆满福德和智慧二资粮而作回向供养。那么如何回向呢？即'愿我所作供养速得圆满福德智慧二资粮'而作回向。
'不离佛出世，具足诸愿力'这句话显示因，即对如来作供养以及将供养回向圆满福德智慧二资粮，也是从前世不论投生何处都发愿不离佛出世的因缘而生起供养和回向。所发誓愿即'愿不与佛出世相隔劫，于彼亦能供养诸佛，所作供养不成无果无义'。
'三种无所缘，圆满佛供养'这句话显示以何智慧摄持，即诸菩萨供养佛陀也是以无分别智慧摄持，不执著所供养的佛、能供养的菩萨及供养物品衣服等，以无所缘的方式供养，这才称为圆满供佛。
'为成熟无量众生故余'这句话显示田，即为了成熟无量众生而趣入供养。如何成熟呢？即在如田般的众生心相续中宣说如何供养如来的法，播下未来将作供养的种子，令其从事供养事业，由此成熟众生。
'事物及余心'这句话显示处，其中供养处有二种：住于事物和住于心。其中住于事物是依靠财物以衣服等作供养。住于心是以心的殊胜而供养。
为显示彼等是何，故说'信解及依止'等。住于心又有信解、依止、悲悯、安忍、正行、事行、证悟、解脱及真实。彼等之相将在注释中解说。
'我昔曾发愿，愿佛出世有果报'这句话中，因是前世发愿。如何发愿呢？即'愿世间出现佛世尊时与我不隔劫，遇见诸佛后亦能供养佛，所作供养皆有果报有意义'而发愿。
'田即无量众生'等，播种供养种子的田是无量众生，为成熟彼等众生而说法，在众生心田中宣说如何供养的法，播下供养种子，令众生从事供养事业。
'住于心而品味'等，其中住于心是住于从品味乃至真实等。

།དེ་ལ་སྔོན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་མཐོང་ཞིང་དེས་དགའ་བ་སྐྱེས་པ་ནི་རོ་མྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱོགས་བཅུ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པར་བྱས་པ་ལ་སེམས་དགའ་བ་ནི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་ཞེས་བྱའོ། ། བདག་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་མ་འོངས་པ་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བར་དགའ་ཞིང་དེ་ལྟར་སྨོན་པ་ནི་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་གསུངས་པའི་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་མོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། འབྱོར་པ་རྙེད་པ དག་ཀྱང་སེམས་པ་ལ་གནས་ནས་མཆོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མོས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་ཇི་ལྟར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་དོན་འཆད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལ་མོས་ཤིང་དད་པ་སྟེ་དེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་ཡིན་ནོ། །བསམ་པ་ཡང་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། རོ་མྱང་བ་ དང་།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། དགེ་བའི་བསམ་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ རོ།།འབྱོར་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་དང་། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །སྨོན་ལམ་ཅིའི་ཕྱིར་མིང་དུ་བརྟེན་པ་ཞེས་བཏགས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྨོན་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྦྱར་བའི་ཕྱིར། འདིར་ རྟེན་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་སྨོས་སོ།།སྨོན་པ་ལ་སྨོན་པ་ཉིད་མ་བཅུག་པར་བརྟེན་པའི་ཚིག་བཅུག་པ་ནི། ཚིགས་བཅད་རྐང་པ་སྦྱར་བ་ལ་མི་བདེ་བས་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཚིག་བརྟེན་པར་བཏགས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་ནང་དུ་བརྟེན་པའི་ཚིག་བཅུག་གོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་ བརྩེ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ན་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་ཞིང་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་འདོད་པ་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དེས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་མཆོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ བྱེད་པའི་ཕྱིར་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ལ་ནི་དཀའ་བར་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་དངོས་པོར་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དངོས་པོ་སྤྱོད་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱས་པས་ན། དངོས་པོ་སྤྱོད་པ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པ་ན་བདག་མེད་པ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པ་ལ་དངོས་པོ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེ་ལ་དངོས་པོ་ཆུད་པ་ ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པ་དེས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པར་འགྱུར་རོ།

对于此，先前对如来作供养，见到其功德并由此生起欢喜，称为品尝。对于十方众生供养如来而心生欢喜，称为随喜。自己与众生于未来也将供养佛陀而欢喜并如是发愿，称为作意欢喜。
如所说的胜解等，即是说，其他胜解、意乐、获得资具等也住于思维而称为供养。其中胜解是：对如来如何供养之法与义所说的大乘经典胜解与信仰，以此也是对如来作供养。
意乐也有九种：品尝、随喜、欢喜、无厌足、广大、喜悦、利益、无烦恼、善意乐，这些特征如波罗蜜多时所说般配合。
资具是依靠虚空藏三昧等而对如来作供养。关于'发菩提心后'，是指发无上菩提心后，无论转生何处，愿成办自他利益，并对如来作供养之发愿依止，以此也将成为对如来作供养。
若问为何发愿以依止为名？为此说道：'为配合偈颂，此处说为依止。'在发愿中不加发愿二字而加入依止一词，是因为在配合偈颂句时不顺畅，故将发愿词标为依止，而在偈颂中加入依止词。
关于'对众生慈悲'，是指见到众生痛苦而生起悲心，欲除彼等痛苦即是慈悲，以此慈悲心也将成为供养诸佛之意。
为令自己与众生得以成熟而忍受寒热饥渴等痛苦，称为忍受苦行之痛苦，以此也将成为供养佛陀。
从布施波罗蜜多乃至般若波罗蜜多，修行六波罗蜜多称为正行波罗蜜多，以此也将成为供养佛陀。
关于'如理作意法'等，对诸法无常、苦、空、无我如理作意称为行事，为何称行事为如理？因为通达一切法无常、苦等相而无颠倒了知，故称行事为如理作意。
关于'见道正见'等，获得初地后生起见道时，通达二无我的正见生起称为通达事，为何称此正见为通达事？因为以此正见无颠倒通达补特伽罗无我与法无我之义，如是生起正见也将成为对如来作供养。

།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་ བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ལ་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ཀྱང་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རིམ་གྱིས་བསྒྲུབས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པའི་རིམ་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ པ་དེས་ཀྱང་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གཅིག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཡང་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་དང་། ནང་དང་ཕྱི་དང་། རགས་པ་དང་། ཕྲ་བ་དང་། བཟང་ པོ་དང་།ངན་པ་དང་། ཉེ་བ་དང་། རིང་བའི་དབྱེ་བའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་འདས་པའི་དུས་ན་མཆོད་པ་བྱས་པ་ནི་རྒྱུ། དེ་ལྟར་གྱི་དུས་ན་མཆོད་ པ་བྱས་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ།སྔོན་མཆོད་པ་བྱས་པའི་ས་བོན་ཡོད་པས་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་མཆོད་པ་བྱས་པའི་རྒྱུས་མ་འོངས་པ་ན་མཆོད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུའི་ཚུལ་གྱིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་མཆོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བདག་ཉིད་བྱེད་དང་གཞན་གྱིས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་ཡན་ལག་འབུལ་བ་དང་། ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ནང་ གི་མཆོད་པའོ།།མཛའ་བོ་དང་ཉེ་དུ་གཉེན་བཤེས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་མཆོད་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དང་། ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་འབུལ་བ་ནི་གཞན་གྱི་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཕྱིའི་མཆོད་པའོ། །རྙེད་པ་དང་ནི་བཀུར་སྟིས་ཀྱང་། །བསྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས། །མཆོད་པ་ཆུང་ངུ་ཆེན་ པོ་སྟེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་མཆོད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མཆོད་པ་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་རྙེད་པ་ནི་ཆོས་གོས་དང་མལ་ཆ་ལ་སོགས་པ་འབུལ་བའོ། །བཀུར་སྟི་ནི་ཕྱག་བྱ་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་དང་། བསྡུ་བ་དང་། བསྟོད་པ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་ནི་མཆོད་པ་ཆུང་ངུ་ ཞེས་བྱའོ།།སྒྲུབ་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་མཆོད་པ་ནི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲུབ་པས་མཆོད་པ་ནི་ཕྲ་མོ་ཞེས་བྱའོ། །ངར་བཅས་ང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ནི་ ཐ་མ་དང་མཆོག་གི་མཆོད་པ་སྟོན་ཏེ།མཆོད་པ་བྱེད་པ་བདག་ཉིད་དང་། །མཆོད་པར་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་དང་། །མཆོད་པ་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ཆར་ཡོད་པར་དམིགས་པ་ནི་ངར་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ནི་ཐ་མའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་མ་ཞེ་ན། དངོས་པོར་དམིགས་ཤིང་རྟོག་པ་དང་བཅས་ པའི་ཕྱིར་ཐ་མའོ།།མཆོད་པར་བྱེད་པ་བདག་ཉིད་དང་། །མཆོད་པར་བྱ་བའི་སངས་རྒྱས་དང་། །མཆོད་པའི་རྫས་གསུམ་ཡོད་པར་མི་རྟོག་པས་མཆོད་པ་ནི་ང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ནི་མཆོག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།སྦྱོར་བས་མཆོད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དུས་གཞན་དུ་མཆོད་པར་སྦྱོར་བ་དང་། དེའི་ཚེ་མཆོད་པར་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་དུས་གཞན་དུ་མཆོད་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ལོ་དང་ཟླ་བ་དག་གིས་བཅད་ནས་ཕྱིས་མཆོད་པར་སྦྱོར་ཏེ་དེ་ནི་ཐག་རིང་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཚེ་མཆོད་པར་སྦྱོར་བ་ནི་གང་ གི་ཚེ་ན་མཆོད་པར་བསམས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན་མཆོད་པར་བྱེད་པ་སྟེ་དེ་ནི་ཉེ་བའོ།།འགྲོ་དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །འགྲོ་བས་མཆོད་པ་ཡང་དེ་གཉིས་ཏེ། །འགྲོ་བ་ཆད་ནས་མཆོད་པ་དང་། དེ་མ་ཐག་ཏུ་མཆོད་པའོ།

关于'声闻们解脱烦恼业'等词，声闻们虽未断除所知障，但已断除烦恼障而获得涅槃，这称为解脱。这也表示声闻们对如来作了供养，这是其含义。
关于'为获得大菩提而如实'等词，菩萨们通过次第修习波罗蜜多，以及供养如来的次第而获得无上菩提，这称为如实。通过获得大菩提，也是对十方如来作了供养。
如是已说明了对如来供养的一种分类。又为显示过去、未来、现在、内外、粗细、善恶、远近等分类，或为显示对如来供养的分类，故说'因果亦如是'等。
其中，过去时所作供养是因，现在时所作供养是果，因为有过去供养的种子，现在时作供养是因，未来时作供养是果，因为以现在时供养为因而在未来将作供养。如是以因果方式安立过去、未来、现在的供养。
关于'自身作及他人'，自身供养身体和肢体，以及听闻、思维等称为自身供养，这是内供养。令友人、亲属等他人作供养，以及供养法衣等称为他人供养，这是外供养。
关于'利养及恭敬，修行亦二种，供养小与大'，另有两种供养：小供养和大供养。其中利养是供养法衣、卧具等。恭敬是顶礼、合掌、赞叹等，这称为小供养。
修行是听闻正法、思维、修习等，这称为大供养。或者说，以利养和恭敬供养称为大供养，以修行供养称为细供养。
关于'有我及无我'，这显示最低和最高的供养。执著供养者自身、所供养的佛陀、供养物法衣等三者都存在，称为有我供养，这是最低的。为何是最低？因为执著事物而有分别故为最低。
不执著供养者自身、所供养的佛陀、供养物三者存在的供养称为无我供养，这是最高的。为何？因为已断除对事物的分别故。
关于'加行'，以加行供养也有两种：于其他时间作供养加行，和当时作供养加行。其中于其他时间作供养加行是以年月限定而后作供养，这称为远。当时作供养加行是何时想到供养即于何时作供养，这称为近。
关于'行亦然'，以行供养也有两种：间断而供养和立即供养。

།དེ་ལ་འགྲོ་བ་ཆད་ནས་མཆོད་པ་ནི། །ཚེ་རབས་གཉིས་སམ་གསུམ་ མམ་བརྒྱའམ་སྟོང་དག་གིས་བར་དུ་མ་མཆོད་ནས་དེས་ཕྱིས་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ནས་དེར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གྱིས་སྨིན་པར་བྱས་པ་ཡིན་པས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱས་ནས་དེར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མཆོད་པ་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྟེན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་བདག་གི་ལུས་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་བསྟན་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ཡང་རྣམ་པ་དུས་ བསྟན་པ་ཕྱེ་སྟེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་དང་ལྔས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གླེངས་པ་ལས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ དང་ལྔས་ནི་བརྟེན་པའི་གཞི་ལ་སོགས་པ་དོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བཤེས་གཉེན་དུལ་བ་ཞི་བ་ཉེར་ཞི་བ། །ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་བརྩོན་འགྲུས་ལུང་དང་ལྡན། །དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཚིག་དང་ལྡན། །སྙིང་རྗེ་ཡོད་དང་སྐྱོ་བ་རྣམ་པར་སྤངས། །ཞེས་བྱ་བའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཡོན་ཏན་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་གཞི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་མཚན་ཉིད་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་ལྡན་པས་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་མཚན་མར་མི་འཛིན་ཅིང་ དཔེ་བྱད་དུ་མི་འཛིན་པས།མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དྲུག་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་པར་སྦས་པ་དང་ལྡན་པས་དུལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པས་ན་གང་གི་ཚེ་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེངས་བར་གྱུར་པ་ན་ཡང་ཞི་གནས་བསྒོམས་པས་སེམས་མི་འཕྲོ་བས་ནང་དུ་སྡུད་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ ན་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདིས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་ལྡན་པ་སྟོན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚེ་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པ་ན། རྣམ་པ་འགའ་ཞིག་གིས་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་གཡེངས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞིག་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ ཤེས་རབ་ཀྱིས་མྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱས་ནས་དེའི་གཉེན་པོ་མི་གཙང་བ་དང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་ནས་ཞི་བར་བྱེད་པས་ན་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པར་སྟོན་ཏོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ མང་དུ་ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་བདག་དང་མཉམ་པའམ།བདག་པས་ཆུང་བ་མ་ཡིན་གྱི། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་བདག་པས་འཕགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ཡང་སློབ་མའི་དོན་ དང་།གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་བཏང་སྙོམས་སུ་འདོར་ཞིང་གཡེང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། གཅིག་ཏུ་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་སེམས་སྤྲོ་ཞིང་འབད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་བས་ན་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ཡང་ཐོས་པ་ཆུང་བ་མ་ཡིན་གྱི་བཤད་པར་བྱ་ བའི་གསུང་རབ་ཀྱི་ཆོས་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་ལུང་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་མམ། མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འགའ་རྟོགས་པ་ཡོད་ པས་ན་དེ་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ཚིག་འབྲེལ་ཅིང་སྨྲ་མཁས་ལ་ཚིག་འཇེབས་པ་སྨྲ་བ་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

对于供养中断的众生，即是指二世、三世或百世千世期间未作供养，之后再行供养的意思。
其中，一位菩萨令众生成熟后，另一位菩萨继续令其成熟，故称为'一切事业相混'之意。
一位菩萨向如来作供养后，其他所有菩萨也都作供养，因此称为'相互交融'。
关于'依止分别偈颂七种'，即是说明为了断除对外在事物的执著而向如来作供养后，现在为了断除对自身的执著而说明依止善知识。对善知识的依止也分为几种，以七偈颂来说明的意思。
关于'以四个半偈颂'，即是在宣说依止善知识分别的七种偈颂中，以四个半偈颂说明依止的基础等八种意义。
'善知识调伏寂静近寂静，功德殊胜精进具教法，善达实相具足语，有大悲心远离厌倦。'此偈颂说明应依止具有何种功德的善知识，即善知识的特征。
其中，由于具足增上戒学，于能生贪著之事物不取相、不取好相，六根不趣入境而具足收摄，故称'调伏'。
由于具足禅定，当心散于外时，以修习止观使心不散而收摄于内，故称'寂静'，此说明具足增上心学。
当听闻、思维等时入于善法时，若以某种方式心散于外而生起贪嗔等烦恼，则以智慧迅速了知后，修习不净观、慈心等对治法而令其平息，故称'近寂静'，此说明具足增上慧学。
此善知识在戒律等功德和多闻等方面，不是与自己相等或不如自己，而是要依止在戒律等功德和闻法等方面胜过自己的，故称'功德殊胜'。
此善知识不会对弟子的利益和他人的利益舍弃或散乱，而是一心欢喜精进于利他事业，故称'具足精进'。
此善知识不是少闻，而是要依止于多闻所应解说的经典教法者，故称'具足教法'。
此善知识通达四圣谛、三解脱门或无常、苦等某些法，故称'善达实相'，应当依止如是者。
所应依止的善知识应当是言语连贯、善于言说且言语悦耳者，故称'具足语'。

།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ སློབ་མ་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི།གང་ལ་ཆོས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་སྟོན་པ་ན་མ་གུས་པ་དང་བརྙས་པའི་ཚུལ་དུ་སྟོན་པ་དང་། རེས་འགའ་སྟོན་ རེས་འགའ་མི་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི།གུས་པར་བྱས་ནས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སྐྱོ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཀུར་སྟི་རྙེད་དང་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་དང་། །སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བས། བསྟེན་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ། །དགེ་ བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ན་དངོས་པོ་གང་གིས་བསྟེན་ཞེ་ན།བཀུར་སྟིའི་དངོས་པོ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོས་བསྟེན་ཏོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྒྲགས་པ་དང་། བསྡུ་བ་དང་། བསྐྱལ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི་བཀུར་སྟིའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་འབུལ་བ་ནི་རྙེད་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །མཉེ་བ་དང་བཀྲུ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་སུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ནི་རིམ་གྲོ་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་གིས་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོས བསྟེན་པ་བསྟན་ཏོ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཅིང་བསྒོ་བ་དང་།ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ནང་གི་དངོས་པོས་བསྟེན་པ་བསྟན་ཏོ། །བློ་ཅན་ཆོས་ལ་ དེ་བཞིན་ཤེས་བསམ་དང་།།བཤེས་གཉེན་དྲུང་དུ་དུས་སུ་འདུད་པར་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་མཚན་མ་བསྟན་ཏེ། མཚན་མ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་བློ་ཅན་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་གོ། །ཆོས་ ལ་དེ་བཞིན་ཤེས་བསམ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མ་གཅིག་སྟེ། ཆོས་དང་ཆོས་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ལ་བརྙས་པའི་བསམ་པའམ་ཆོས་རྐུ་བའི་བསམ་པའམ། ཀླན་ཀ་བཙལ་བའི་བསམ་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བཙལ་བར་མི་བྱའི། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ ཀྱི་དོན་རྟོགས་ཤིང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པས་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དུས་དུས་སུ་འགྲོ་བ་ནི་མཚན་མ་གཉིས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དྲུང་དུ་འགྲོ་ན་ཡང་བསམ་གཏན་བྱེད་པ་དང་། ཟས་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐབས་སུ་མ་བབ་པའི་ཚེ་འགྲོ་བར་མི་བྱའི། སྐབས་སུ་བབ་པར་ བྱས་ནས་འགྲོ་བར་བྱེད་དེ།སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཚེ་བསྟེན་ཅིང་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདུད་པས་འགྲོ་བའི་མཚན་མ་གསུམ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་ལུས་དང་སེམས་དུལ་བར་བྱས་ཤིང་གུས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་འགྲོ་བར་བྱའི། ལུས་ དང་སེམས་མ་དུལ་བ་དང་།མ་གུས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་སྤྱོད་ལམ་གྱིས་ནི་འགྲོ་བར་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་བཀུར་སྟི་རྙེད་ལ་འདོད་པ་མེད། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཕྱིར་དེ་ནི་སྔོ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་བསྔོ་བ་བསྟན་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཡང་ཁེ་དང་བཀུར་ སྟི་དང་རྙེད་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ཞིང་སྔོ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྔོ་བར་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བསྔོ་ཞེ་ན། བདག་གིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་འདིས་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ནི་མི་བསྔོའོ། །བདག་གིས་ དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པས་ནམ་ཞིག་ན་བདག་ཐོས་པ་དང་།སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་འཕགས་པའི་ལམ་སྒྲུབ་ཅིང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྔོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་བསྟན་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན། །བློ་ཅན་དེ་བས་དེའི་ སེམས་མགུ་བར་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བས་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེའི་སེམས་མགུ་བ་དང་དགའ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུའོ།

那位善知识向弟子说法，不是为了获得供养和恭敬而说法，而是为了要断除所教导的弟子们的烦恼而说法，因此称为'具有悲心'。
说法时不是以不恭敬和轻蔑的方式说法，也不是时而说时而不说，而是恭敬地持续不断地说法，因此称为'远离厌倦'。
'以供养获得和承事，以及修行而依止善知识'，这句话说明了依止的事相。
依止善知识时以何事相依止呢？以供养事相、承事事相和修行事相来依止。
其中宣扬善知识的功德、迎送、礼拜、合掌等行为是供养事相。
供养法衣和饮食等是获得事相。
按摩、洗浴等一切服务工作是承事事相。
这些是以外在事相依止的说明。
如善知识所教导、指示和解说那样，实践、听闻、思维、修习等，是修行事相，这是以内在事相依止的说明。
'智者如是知思法，适时前往亲近师'，这说明了依止善知识的特征，特征有三种。
其中'智者'是指依止善知识的人。
'如是知思法'是第一个特征，意思是不应以轻视法和说法者的心态、偷法的心态或寻找过失的心态来寻求善知识，而应以自己理解和了知法义的心态来了知。
'适时前往'是第二个特征，意思是去亲近善知识时，不应在禅修、用餐等不适当的时候去，而应在适当的时候前往依止。
'恭敬前往'是第三个特征，意思是去亲近善知识时，应以调伏身心并具恭敬心去，不应以不调伏身心、不恭敬和傲慢的威仪前往。
'彼无希求供养得，为修行故而回向'，这说明了回向。
依止善知识也不是为了利养、恭敬和获得而依止和回向，而是为了修行而回向。
如何回向呢？不是回向说'愿我依止善知识而获得供养和恭敬'。
而是回向说'愿我依止善知识后，终有一日能通过闻思修三慧之门修行圣道、证悟法性之义'。
'如教而行修行故，智者因此令师喜'，这说明了因由。
依止善知识的因由是什么呢？能令善知识欢喜和悦意的就是因由。

།ཇི་ལྟར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་སེམས་མགུ་བར་བྱ་ཞེ་ན། དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་གྱིས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཅིང་བསྒོ་བ་དང་།བཤད་ཅིང་གདམས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་སེམས་མགུ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་སེམས་མགུ་ན། བདག་ལ་འདོམས་པ་དང་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་དགེ་ བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་སེམས་མགུ་བ་ནི་བསྟེན་པའི་རྒྱུའོ།།ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བློ་ཆུང་ནས། །ནང་གི་ཐེག་པ་བསྒྲུབ་ཕྱིར་འབད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཐེག་པ་གསུམ་ ལ་མཁས་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ།།དེ་ལྟར་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ནས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་མི་སྒྲུབ་ཀྱི། བདག་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ ཆེན་པོ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་དཔག་མེད་སྨིན་པར་བྱ་ཕྱིར་དང་། །ཞིང་དག་པར་ཡང་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཞིང་བསྟན་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་ཞིང་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ཞིང་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཞིང་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་ཏེ། སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་དགེ་བ་ཚད་མེད་པ་སྤྱོད་དུ་བཅུག་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ཏོ། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག རྟེན་གྱི་ཞིང་ནི་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་སྦྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ཏོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གསེར་དང་བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པའི་ས་གཞི་དང་། དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་ཡོན་ཏན་ལྡན་པ་དེ། བཤེས་གཉེན་དེ་ལ་ཟང་ཟིང་མེད་པས་བསྟེན། །ཞེས་བྱ་བས་བསྟེན་པའི་གནས་བསྟན་ཏེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ན་གང་ལ་གནས་ཏེ་བསྟེན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཕ་མའི་ནོར་ལྟ་བུ་དང་། ཕུ་ནུ་དང་སྤྱི་ནོར་ལྟ་བུ་ ཇི་དགར་སྤྱོད་དུ་དབང་བ་ལ་བགོ་སྐལ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིའི་སྐབས་སུ་བགོ་སྐལ་གྱི་དོན་ནི་ལྷུར་ལེན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ལྷུར་ལེན་ཅིང་ཆོས་བདག་གིར་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་གནས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པར་བྱའི། ཟང་ཟིང་ལྷུར་ལེན་ཅིང་ཟང་ཟིང་ བདག་གིར་བྱེད་པ་ལ་གནས་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པར་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་མན་ཆད་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་དང་གསུམ་གྱིས་བསྟེན་པའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་གྱིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་དོ་ཞེས་གླེངས་པ་ལ།ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་དང་ལྔས་གནས་དང་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་དོན་བརྒྱད་དང་སྦྱར་ནས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏེ། ད་ཚིགས་བཅད་གསུམ་གྱིས་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་འབྲས་བུའོ།།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཚུལ་དེ་འདྲ་བ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདས་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱེ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཚེ་རབས་སྔ་མར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ད་ལྟར་གྱི་ དུས་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་འབྲས་བུའོ།།ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་ནི་འབྲས་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ བརྟེན་པ་ཡང་འདས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་།མ་འོངས་པ་དང་རྣམ་པ་གསུམ་གཞག་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ།

如何令善知识欢喜呢？善知识如何教导、指示、讲解、开示，就如实修持、实践，这样就能令善知识欢喜。如此令善知识欢喜，则会对自己教导和开示，因此令善知识欢喜是依止的因。
从小就精通三乘，为修内乘而精进。对此，具慧者通达声闻、缘觉和大乘的特征而精通三乘，这是依止善知识的智慧。如此精通三乘后，菩萨不修声闻和缘觉乘，而是为了自己和众生的利益，为了通达大乘义理而修持大乘，这是其含义。
为了成熟无量众生，为了清净佛刹，这表明了依止善知识的刹土。依止善知识的刹土有两种。是哪两种呢？众生刹土和器世间界。其中众生刹土是要令其成熟，为了令无量众生行持无量善业而成熟众生，故依止善知识。器世间刹土是为了清净和净化而依止善知识。
为了圆满佛土黄金、琉璃等地基和如意树等庄严圆满而依止善知识，这是其含义。
具有法分功德者，无执著依止彼善知识。这说明了依止的处所。依止善知识时依止何处呢？如父母财产、兄弟和共同财产那样可以随意享用的称为分，在此处分的含义是指专注，住于专注法和以法为己任的功德中而依止善知识，而不是住于专注财物和以财物为己任而依止善知识，这是其含义。
从此以下以两个半偈颂分别说明依止的分类，以七偈颂解说依止善知识的分类后，以四个半偈颂配合处所、事物等八种意义说明依止善知识的分类。现在以三偈颂从过去、未来等分类的角度说明依止善知识的果。如是显示现在时分类的方法，这是其含义。
因与果是指分别过去等如前所说，即前世依止善知识是因，现在依止善知识是果。现在依止善知识是因，未来将依止善知识是果。如是以因果方式安立依止善知识有过去、现在、未来三种，如前所说的含义即是如此。

།ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ནི་རྗེས་རྟོགས་པས། །བློ་ཅན་ཕྱི་རོལ་གྱིས་ཀྱང་བཤེས་གཉེན་བསྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིའི་བསྟེན་པ་དང་། ནང་གི་བསྟེན་པ་བསྟན་ཏེ། དགེ་ བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྟོགས་ཏེ་ཇི་ལྟར་རྟོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་ཏེ་འདི་ནི་ནང་གི་བསྟེན་པའོ།།ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་འབུལ་བ་ནི་ ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟེན་པ་སྟེ།དེས་ཕྱིའི་བསྟེན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་ལ་ཉན་པ་སེམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ནི། །ཞེས་བྱ་བས། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་རྩིང་བས་བརྟེན་པ་དང་ཕྲ་བས་བརྟེན་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཉན་པའི་སྒོ་ནས་བསྟེན་པ་ནི་རྩིང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་སྒྲ་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྒྱུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་པ་དང་སྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟེན་པ་ནི་ཕྲ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ནང་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་པ་དང་སྒོམ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟེན་པ་ཉིད་སེམས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་བསྟེན་པ་ཞེས བྱའོ།།ངར་བཅས་པ་དང་ང་མེད་ཡིད་ལྡན་ནི། །ཐ་མ་དང་ནི་མཆོག་གི་རྣམ་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཐ་མས་བསྟེན་པ་དང་། མཆོག་གིས་བསྟེན་པ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། བདག་དང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་མཐོང་ནས་ དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་འདི་ལ་དངོས་པོ་འདི་དག་གིས་བསྟེན་ཏོ་ཞེས་ལྟ་བ་ནི་དར་བཅས་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་སྟེ་ཐ་མའོ།།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་བདག་དང་བསྟེན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གསུམ་ཆར་མ་མཐོང་བས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་འདི་ལ་དངོས་པོ་འདིས་བདག་གིས་བརྟེན་ཏོ་ཞེས་མི་ལྟ་ བ་ནི་ང་མེད་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པ་སྟེ་མཆོག་གོ།།འགྲོ་བར་སྦྱོར་དང་སྨོན་ལམ་དག་གིས་ཀྱང་། །བློ་ལྡན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐག་ཉེ་བར་བསྟེན་པ་དང་། ཐག་རིང་བར་བསྟེན་པ་སྟོན་ཏོ། །ཚེ་རབས་དུ་མས་མཆོད་ནས་འགྲོ་བ་མང་པོ་ཞིག་གི་ལུས་བླངས་ཏེ་ བསྟེན་པ་ནི་ཐག་རིང་བའོ།།ཚེ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འགྲོ་བས་བསྟེན་པ་ནི་ཐག་ཉེ་བའོ། །ཚེ་དེ་ཉིད་དམ་ཚེ་རབས་ཕྱི་མ་ཉིད་དུ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པར་སྦྱོར་བ་ནི་ཐག་ཉེ་བའོ། །ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ལོ་དང་ཟླ་བ་དུ་མས་ཆོད་ནས་བསྟེན་པར་སྦྱོར་བའམ། ཚེ་ཕྱི་མར་ཡང་ཚེ་རབས་དུ་མས་ཆོད་ནས་བསྟེན་ པར་སྦྱོར་བ་ནི་ཐག་རིང་བའོ།།ཚེ་རབས་ཕྱི་མར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་སྟེན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐག་རིང་བའོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་སྟེན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཐག་ཉེ་བའོ། ། བསྟེན་པའི་མཆོག་གང་ཞེ་ན། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྟེན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ནས་བསྟེན་པ་གང་གིས་བསྟེན་ན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་མཆོག་།བསྟེན་པ་དམ་པ། བསྟེན་པ་བླ་ན་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ བདུན་པས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དམ་པའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ནི། །རང་གི་སེམས་ཀྱིས་མཆོག་ཡིན་ཏེ། །ཆོས་ལ་མོས་པར་གྱུར་པ་དང་། །བསམ་པ་དང་ནི་འབྱོར་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པའི་མཆོག་ནི་དད་པ་དང་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བསྟེན་ ན་བསྟེན་པའི་མཆོག་།བསྟེན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། འབྱོར་བའོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་འཆད་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །ཆོས་ལ་དད་པ་ནི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་བསྟེན་པ་བླ་ན་མེད་པའོ། །བསམ པ་ནི་བསམ་པ་རྣམ་པ་དང་།རོ་མྱང་བའི་བསམ་པ་ནས་དགེ་བའི་བསམ་པའི་བར་དུ་སྟེ། བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསྟེན་པའི་མཆོག་བསྟེན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ།

关于'通过后来领悟法门，有智者也以外在方式亲近善知识'这句话，阐述了外在的亲近和内在的亲近。依靠善知识而领悟法门的三昧，对所领悟的三昧反复修习，这也是依止善知识，这是内在的亲近。
供养法衣、饮食等是外在的亲近，这说明了外在的亲近。
关于'听闻佛法是心的瑜伽'这句话，阐明了以粗相和细相亲近善知识。其中，通过听闻而亲近善知识称为粗相。为什么呢？因为依靠他人的声音，心向外驰散的缘故。通过思维和修习而亲近称为细相，因为是向内观察心的缘故。这就是心的瑜伽。
关于'具有我执和无我的心，是下等和殊胜的形式'这句话，阐明了以下等方式和殊胜方式亲近善知识。见到善知识、自己和法衣等所依止的事物存在，认为'我以这些事物亲近这位善知识'，这是具有我执的心，是下等的。
由于不见善知识、自己和所依止的三种事物，不认为'我以这些事物亲近这位善知识'，这是具有无我心，是殊胜的。
关于'智者以行动和发愿亲近善知识'这句话，阐明了近距离亲近和远距离亲近。经过多生供养，转生多种身而亲近是远距离的。在今生以行动亲近是近距离的。
在今生或来世致力于亲近善知识是近距离的。在今生经过多年或多月后致力于亲近，或在来世经过多生后致力于亲近是远距离的。
发愿'愿在来世亲近善知识'而亲近是远距离的。发愿'愿在今生亲近善知识'并在今生亲近是近距离的。
若问什么是最殊胜的亲近，关于'第七偈'这句话，在阐述了亲近的分类之后，说明以何种方式亲近善知识才是最殊胜的亲近、殊胜的亲近、无上的亲近，这些由第七偈来阐明。
关于'亲近殊胜善知识，以自心为最殊胜，于法生起胜解心，具足意乐及修行'这句话，亲近殊胜善知识的最上乘是以信心和善心亲近，这是最殊胜的亲近、无上的亲近。这又是什么呢？即是对法的胜解、意乐和修行。
其中阐述亲近善知识的是大乘法。对法具有信心称为对法胜解，这也是无上的亲近。意乐是从种种意乐、爱乐意乐直至善意乐，具足如是意乐即是最殊胜的亲近、无上的亲近。

།འབྱོར་པ་ནི་ནམ་མཁའ་མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་བསྒྲུབས་ནས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ བཀང་སྟེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་འབུལ་བར་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་བསྟེན་པའི་མཆོག་གོ། །འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་དུ་དམིགས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ཡང་བསྟེན་པའི་མཆོག་གོ། །ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་བྱ་བ་ གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་བསྟེན་པའི་མཆོག་སྟེ།སྔ་མ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་དེ་ལྟ་བུའོ། །ཚད་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་ཀྱང་ཚད་མེད་པའི་སེམས་དང་མི་ལྡན་ན་སེམས་ཅན་ལོག་ པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐྱོ་བར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་གཏོང་བར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་དེའི་གཉེན་པོར་ཚད་མེད་པ་ལ་གནས་པ་བཤད་དོ། །ཚད་མེད་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་བཞིན་དུ་སེམས་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བསྟེན་པའི་ཚངས་པ་མི་མཐུན་སྤངས། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྡན། །དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་འཇུག་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྨིན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་འདིས་ ཚད་མེད་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏེ།དེ་ཡང་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་དང་། གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་དང་། ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་བསྟེན་པའི་ ཚངས་པ་མི་མཐུན་པ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པ་བསྟེན་ཏེ།བསྟེན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བྱ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་སེམས་ཅན་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚངས་པ་ནི་ཚངས་པའི་གནས་ཚད་མེད་པ་བཞི་སྟེ། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །ཚད་མེད་པ་བཞིའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་གནོད་སེམས་དང་། འཚེ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་མང་བ་དང་། ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བས་སེམས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དེ་དག་ཚད་མེད་པ་བཞི བསྒོམས་པའམ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པས་མེད་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ཞེས་བྱ་བས། གཉེན་པོའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། སེམས་ཅན་དང་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་ ཡོད་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམིགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བས་འཇུག་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འཇུག་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཆོས་ལ་ དམིགས་པར་འཇུག་པ་དང་།དམིགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ནི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་སྟེ། བདག་དང་སེམས་ཅན་ཡོད་པར་དམིགས་ནས་བྱམས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱམས་པ་ནི།ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་འདི་དག་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། བདག་གམ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ལ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་དམིགས་ནས་བྱམས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ལ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ནི། དམིགས་པ་མེད་པའི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སེམས་ཅན་དུ་མི་ དམིགས་པ་དང་།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཕུང་པོ་ལྔའི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཡང་དམིགས་པ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།

财富是通过修持虚空藏等三摩地，以资具遍满虚空界，供养善知识，这也是最胜依止。以三轮清净方式作意，以无分别智摄持，也是最胜依止。八地以上获得无生法忍，所作唯一，也是最胜依止。如前所说的含义即是如此。
关于'无量分别偈颂十二'，以摄受事业成熟众生时，若无无量心，则会因恶行众生而生厌倦而舍弃众生。因此，作为对治而说安住无量。若具无量意乐，则如同独子般对待一切众生，而不舍弃众生。因此，以十二偈颂宣说无量差别，此为其义。
'依止梵行断违品，具足无分别智慧，趣入三种所缘境，令诸众生得成熟'此偈颂显示四无量的特征，应当了知有四种特征。何者为四？即断除违品、具足对治差别、具足趣入差别及具足业用差别。
其中'依止梵行断违品'显示断除违品。依止是指菩萨，因具足四无量，即使众生作害，也不舍弃众生。梵行即是四梵住无量：慈、悲、喜、舍。四无量的违品是害心、损恼、不喜、贪著及嗔恚染污心，由修习四无量或以无分别智摄持而断除这些违品，故说断除。
'具足无分别智慧'显示具足对治差别，因为以无分别智摄持菩萨、众生及四无量。'趣入三种所缘境'显示具足趣入差别，菩萨的四无量有三种趣入：缘众生趣入、缘法趣入及无缘趣入。
其中，瑜伽师地论中说：凡夫与外道的慈心是缘众生，因执著有我与众生而生起慈心。声闻与独觉的慈心称为缘法慈心，因为了知诸法仅是色等五蕴法，无我与众生，且五蕴本性是无常、苦等而生起慈心。
入地菩萨与如来的慈心称为无缘慈心，因通达人无我而不缘众生，通达法无我而不缘五蕴法，无所缘而作无量利益众生。

།དེ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། མུ་སྟེགས་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཐུན་མོང་ངོ་། །ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཐུན་མོང་ངོ་། །མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ནི། གང་དང་ཡང་ཐུན་མོང་མ ཡིན་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ།།འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། བྱམས་པ་ནི་གསུམ་པོ་འདི་དག་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་བྱམས་པའོ། །དེ་ལ་ ཐོག་མ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེའི་དོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ལྟ་ཞིང་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ནས་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ནི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་དམིགས་པས་ན་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རབ་ཏུ་ ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱམས་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་མེད་པར་བྱམས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་དང་ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡང་། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་དང་ཆོས་གང་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་པ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།གོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བཤད་ན། ཚད་མེད་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་རིས་གང་དག་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་ཡང་ཆོས་གང་ལ་དམིགས་ཤེ་ན་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མི་དམིགས་པ་ཡང་མི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ན། ཅི་ཞིག་ལ་དམིགས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདེ་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱམས་པས་ནི་བདེ་བ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱམས་ པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བདེ་བར་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དམིགས་སོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདེ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགའ་བས་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དགའ་བ་ནི་བདེ་བ་དང་མི་འབྲལ་བར་འདོད་པའི་རྣམ་ པ་ཡིན་པས།བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་བྲལ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དམིགས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ཕྲད་བ་དང་། མཛའ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་ནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བ་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་ དང་དགྲ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་ནས་ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དམིགས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཏང་སྙོམས་ནི་ཚོར་བ་དེ་རྣམས་ལ་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། མཛའ་བ་ལ་ སོགས་པ་དང་ཕྲད་ན་ཡང་འདོད་ཆགས་སྐྱེ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་།ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་དགྲ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་ན་ཡང་ཞེ་སྡང་བར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་གིས་ཚད་མེད་པ་གང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་གང་ལ་དམིགས་པ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་བསྟན་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །དེའི་སྒྲས་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པས་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་སྟོན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于缘众生的四无量，是凡夫、外道、声闻、独觉、菩萨、如来所共有。
缘法的慈心，是声闻、独觉、菩萨、如来所共有。
无缘的慈心，是与任何众生都不共有，如是所说。
《圣无尽慧经》中也说：'慈有此三种，何为三种？即：缘众生的慈心、缘法的慈心、无缘的慈心。'
其中，初发心菩萨的慈心是缘众生的，其意义是因为见到众生实有，尚未通达人法二无我的缘故。
已入行菩萨的慈心是缘法的，从初地乃至七地称为入行，因为彼时缘于清净法界，故称缘法。
获得无生法忍的菩萨的慈心是无缘的，因为无分别任运而成，无需勤作与精进而生起慈心的缘故。
关于缘众生和缘法，'众生类别和所入诸法'者，上文说菩萨四无量是缘众生和缘法，若四无量缘众生，则缘何类众生？缘法亦是缘何法？此为其义。
'无缘亦是何无缘'者，说无缘慈等时，是缘于何？此为其义。
'欲乐'者，慈心是缘于欲求快乐的众生，为何？因为慈心是令众生得乐的行相，故缘愿众生具足安乐。
'苦恼逼迫'者，悲心是缘于受苦恼逼迫的众生，为何？因为悲心是欲令离苦的行相，故缘愿众生远离痛苦。
'具乐'者，喜心是缘于具足快乐的众生，为何？因为喜心是欲令不离乐的行相，故缘愿具乐众生不离快乐。
'烦恼'者，舍心是缘于遇乐受及亲友等而生贪欲，遇苦受及怨敌等而生嗔恨，由此成为烦恼的众生，为何？因为舍心是令心于诸受无烦恼的行相，故缘愿众生遇乐受及亲友等时不生贪欲，遇苦受及怨敌等时不生嗔恨。
以上显示各无量心缘何众生群。
'彼说法'者，'彼'字指四无量，缘法的慈心是缘于宣说四无量的大乘经典，此为其义。

།དེའི་དེ་ཉིད་ལ་ནི་བརྟེན་པ་རྣམས་འཇུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེའི་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས་ནི་བདེ བ་འདོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་། ཚད་མེད་པ་བཞི་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་སྙེགས་ཏེ། དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་བཞིའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། མི་ དམིགས་པའི་བྱམས་པས་ནི།དེ་དག་གི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་ཀྱི་སེམས་ཅན་སོ་སོ་དང་ཆོས་ལ་ནི་དམིགས་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མི་དམིགས་པ་ནི་དེའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པས་ནི་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ ལ་དམིགས་ཏེ།དེའི་ཚེ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་རྣམས་ཅི་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་གནས་པས་སེམས་ཅན་ཐ་དད་པ་དང་། ཆོས་ཐ་དད་པ་བྱེད་པ་མེད་པས་ན་མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཞེས་བྱ་བས། དམིགས་སུ་མེད་པའི་བྱམས་ པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྟོན་ཏོ།།དམིགས་སུ་མེད་པའི་བྱམས་པ་ལ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པར་འདོད་དོ། །དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་རྣམ་པ་གཅིག་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ལ་མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།བདག་དང་ཆོས་སུ་དམིགས་པའམ། ཕྱི་དང་ནང་དུ་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་དག་།ཅེས་བྱ་བས། རྣམ་པ་གཉིས་པ་བསྟན་ཏེ། ས་བརྒྱད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས། བྱམས་པ་ལ་ སོགས་པ་ཚད་མེད་པའི་ས་བོན་བརྟས་པའི་ཕྱིར་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པར་དག་སྟེ།རྣམ་པར་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བརྩལ་འབད་དང་རྟོག་དཔྱོད་མེད་པར་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་སྟེ། དེ་བས་ན་ས་བརྒྱད་ཀྱི་དུས་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་མི་དམིགས་པར་གཞག་གོ། །ལས་གཉིས་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པ་ གསུམ་པ་བསྟན་ཏེ།བྱམས་པའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་ལས་བརྡེག་འཚོག་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། དག་གི་ལས་ཚིག་རྩུབ་མོ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱིན་པ་ལ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་ མི་དམིགས་པ་དང་རྟོག་པ་ཡོད་ན་ལུས་དང་ངག་གཉིས་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་པ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་པས་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པར་གཞག་གོ།།བྱམས་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཡང་ལུས་དང་ངག་གཉིས་བྱམས་པའི་སེམས་ལས་ བྱུང་བ་དང་།བརྡེག་འཚོག་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་པས་ན་མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པར་བཏགས་སོ། །ཉོན་མོངས་ཟད་པས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བས་རྣམ་པ་བཞི་པ་བསྟན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་ བྱུང་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་ལ།ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ་ཟད་ན་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པ་རྣམས་ཀྱི་འཕགས་པ་བྱམས་པ་ཡང་མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཁམས་རྒྱས་པས་དེ་རྣམ་ པར་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་དཀར་པོའི་ཆོས་འཕེལ་ཞིང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་པས་ཁམས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱམས་པ་ལ་སོགས་པའི་ས་བོན་བརྟས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ས་ བོན་བརྟས་པས་ན་ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་དག་སྟེ།རྣམ་པར་དག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནི། བརྩལ་འབད་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་དམིགས་སུ་མེད་པའི་བྱམས་པར་གཞག་གོ། །རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྒྱུ་བྱས་ནས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་སྐྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'依于彼之真实性诸入'之句，'彼'字是指希求安乐、为苦所逼迫、具有安乐、烦恼众生等，以及宣说四无量的经典。'真实性'是指四种众生的空性和大乘法的空性。无缘慈悲缘于彼等空性，而不缘于各别众生和法，此为其义。
关于'无缘即是缘于彼如是性'等句，无缘慈悲缘于众生和法的空性。此时心和心所诸聚安住于无分别相的一味中，无有众生差别和法差别的造作，故称无缘慈悲。
'复次'一句，显示无缘慈悲的分类。认为无缘慈悲可分为四种。'此亦因如是性'此句显示第一种，即缘于众生和诸法空性的慈悲称为无缘慈悲，因为无有我和法的执著，或内外的执著。
'得忍故清净'一句显示第二种，即第八地菩萨获得无生法忍，由于慈悲等无量种子增长，无量清净。'清净'是指无需勤勉和寻思，四无量自然成就，因此第八地时的四无量安立为无缘。
'二业'一句显示第三种，即由慈悲同类因所生的身业不作打击等，语业不发粗语等，也称为无缘慈悲。为何如此？因为心和心所有无缘和思维，而身语二者是由四大种所成，属于色蕴，无有思维，故安立为无缘慈悲。
虽然慈悲是心法，但身语二者从慈悲心所生，不以打击等害损众生，故假名为无缘慈悲。
'以烦恼尽故'一句显示第四种。贪欲、嗔恚等烦恼是心和心所的所缘，若断除烦恼而尽，心无所缘境，故烦恼已尽诸圣者的慈悲也称为无缘慈悲。
关于'第八地得无生忍故界增长而彼清净'一句，第八地时菩萨获得无生法忍，白法增长、断除违品，故称界增长。此为'慈等种子增长'之义。
如是种子增长故，于第八地等时由慈等清净。'清净'之义即是'无需勤勉自然成就'之义。因此安立为无缘慈悲。
关于'同类因'，是指以慈悲心为因而生起身语业，此为其义。

།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དམིགས་པར་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་ པར་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་བཤད་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཟད་ན་ཡུལ་དམིགས་སུ་མེད་པས་ན་མི་དམིགས་པའི་བྱམས་པར་བཤད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་མདུད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཆད་དོ་ཞེས་གསུངས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།མདོ་ལས་ཀྱང་། སེམས་ལ་ཡོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་སེམས་ཀྱི་དམིགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ནོ། །དེ་ནི་གཡོ་དང་མི་གཡོ་དང་། །ཆགས་པས་ མྱོང་དང་མི་མྱོང་ཤེས།།ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཚངས་པའི་གནས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་སྟོན་ཏེ། རྣམ་པ་བཞི་ནི་འབྲི་བའི་ཆ་ཅན་དང་། གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་འབྲི་བའི་ཆ་ཅན་གྱི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་ནི་ གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིས་ཉམས་ཤིང་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྱུར་བའི་ཆ་ཅན་གྱི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་ནི་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉམས་པ་མེད་ཅིང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་ཀྱི་ཉམས་པ་དང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚད་མེད་པ་ བཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་མྱང་བའི་བདེ་བར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚད་མེད་པ་བཞིའི་བསམ་གཏན་ཐོབ་ཀྱང་དེའི་བདེ་བའི་རོ་ལ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ ཞེས་བྱའོ།།ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེ་བ་ལ་ཞེན་པ་དང་། སེམས་རྒྱ་ཆུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆགས་པའི་དོན་འཆད་དེ་བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པར་གྱུར་ན་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་སེམས་མི་འཇུག་པས་ན་ཆགས་པས་རོ་མྱང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་གྱིས་ཚོག་པར་འཛིན་ཅིང་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེན་པོ་མི་ཚོལ་བ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་ཕྱེ་ན་འབྲི་བའི་ཆ་ཅན་དང་། གནས་ཤིང་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཆ་ཅན་དང་། ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་དང་།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་བཞི་ཡོད་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གང་ལ་གནས་ཤིང་སྒོམ་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་གཡོ་བ། །ཆགས་པ་མེད་པ་གནས་པ་ནི། །གཡོ་ལ་མ་ཡིན་རོ་མྱང་བ་ལ་མིན། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚངས་པའི་གནས་ལ་རྣམ་པ་བཞི་བསྟན་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གནས་པ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་ཅན་ལ་གནས་པས་ན་མི་གཡོ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་པས་ན་ཆགས་པ་མེད་པ་ལ་གནས་ཀྱི། གཡོ་བས་དེ་འབྲི བའི་ཆ་ཅན་ལ་མི་གནས།རོ་མྱང་བ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་རོ་མྱང་བ་ལ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་ཆུང་ངུ་དང་ཆེན་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཉམ་པར་མ་བཞག་རང་བཞིན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ མཉམ་པར་བཞག་པ་ནི་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་སྟེ་འདོད་པའི་ཁམས་ལ་བྱའོ།།དེ་ལ་མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཆུང་ངུར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འདི་ནི་ཆུང་ངུ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །ཆུང་ངུ་བར་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ ཁམས་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཚད་མེད་པ་ལ་ཡང་། ཆུང་ངུ་དང་། བར་མ་དང་། ཆེན་པོ་སྟེ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་ལ། ཚངས་རིས་དང་། ཚངས་ལྷ་ཉེ་ཕན་དང་། ཚངས་ཆེན་ ཏེ་ས་གསུམ་མོ།།དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ས་གསུམ། གསུམ་པ་ལ་ཡང་ས་གསུམ། བཞི་པ་ལ་ས་བརྒྱད་དོ། །དེ་ལ་ཚངས་རིས་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་ཆུང་ངུའོ། །ཚངས་ལྷ་ཉེ་ཕན་གྱི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་འབྲིང་པོའོ།

关于'烦恼是所缘'这句话，贪欲、嗔恨等烦恼是心识所缘的对境。当烦恼灭尽时，就没有所缘，因此称为无缘慈。
为什么说是缘于烦恼呢？因为经中说'为断除心的结缚而断除所缘'。经中也说，由于断除了心中的贪欲、嗔恨等烦恼，心就无所缘，因此显然是缘于烦恼。
'彼为动与不动，及有贪受与不受'这句话说明四种梵住的差别。四种差别是：退分、住分、胜进分、有烦恼和无烦恼。
其中，退分的四无量称为'动'，为什么呢？因为后来会退失消失。住分和胜进分的四无量称为'不动'，因为不会退失且能不断增胜。
获得四无量定后，由于贪著禅定的喜乐而享受禅定滋味的人称为'有烦恼'。虽获得四无量禅定但不贪著其乐味的称为'无烦恼'。
'贪著'是指执著快乐和心量狭小。解释贪著的含义是：如果贪著执著慈心定的快乐，就不能趣入更高更广大的功德，因此贪著享受滋味称为'有烦恼'。
仅以少许禅定的快乐为满足而不求更高更广大的功德，也称为'有烦恼'。
关于'彼等'，四无量可分为退分、住胜进分、有烦恼和无烦恼四种，菩萨应住于何种修习？
因此说'菩萨住不动，无贪著，非住动，非住味'。在所说的四种梵住中，菩萨安住于住分和胜进分故说住于不动，安住于无烦恼故说无贪著，不住于退分故说非住动，不住于有烦恼受用故说非住味。
为显示四无量小大的差别，说'未定自性等'两个偈颂。其中，'等持'是指未等持地即欲界。其中未等持的四无量都安立为小，这是一种小。
'小中'是指色界和无色界称为等持地。等持地的四无量也有小、中、大三种。其中色界四禅各有三地：梵众、梵辅、大梵。同样第二禅有三地，第三禅有三地，第四禅有八地。其中梵众天的四无量是小，梵辅天的四无量是中等。

།ཚངས་ཆེན་གྱི་ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་ཆེན་ པོའོ།།དེ་ལྟར་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་ལ་ཚད་མེད་པ་ཆེ་ཆུང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཞུགས་པ་ལས་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཚད་མེད་པ་ཆུང་ངུ་དང་། བར་མ་གཉིས་ཀྱང་ཆུང་ངུའི་ནང་དུ་བསྡུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འོག་མའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་མོས་ པས་སྤྱོད་པའི་ས་འོག་མ་ཡིན་ལ།ས་གཉིས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་དང་པོ་ཡང་ས་འོག་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ས་དང་པོ་ལས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་འོག་མ་ཡིན་པས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཚད་མེད་པ་ནི་ཆུང་ངུའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་ས་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ ཡང་གོང་མ་ལ་ལྟོས་ནས་ས་འོག་མ་རྣམས་ཆུང་ངུར་གཞག་གོ།།བསམ་པ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སེམས་ནི་བསམ་པ་ཆུང་ངུ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཚད་མེད་པ་ཡང་ཆུང་ངུར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ངར་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ཡན་ཆད། ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་ནི་བརྩལ་འབད་དང་བཅས་པས་ན་ངར་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆུང་ངུར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་ཐ་མ་གཞན་མཆོག་གོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མཉམ་པར་བཞག་པའི་ཆུང་ངུ་དང་། བར་མ་དང་། ས་འོག་མ་དང་། བསམ་པ་ཐ་མ་དང་། ངར་བཅས་པ་སྟེ། དེ་དྲུག་ཐ་མར་བཞག་ན་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་ཐ་མར་གཞག་པ་དང་། བསམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་མཆོག་དང་ཆེན་པོར གཞག་གོ།།མཉམ་པར་གཞག་པར་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཐ་མར་གཞག་དང་ཆེན་པོ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ། །ས་འོག་མ་ཐ་མར་གཞག་དང་། ས་འོག་མ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ། །བསམ་པ་ཐ་མ་ཐ་མར་གཞག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཆེན་པོའི་ཚད་མེད་པ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ།།ས་བདུན་པ་ངར་བཅས་པས་ཆུང་ངུར་གཞག་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ། །ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཤིག་གིས་ ཚད་མེད་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་མཚན་མའི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟོན་ཏོ།།ཚངས་པའི་གནས་པས་གནས་ནས་སུ། །ཞེས་བྱ་བས་རྒྱུ་བསྟན་ཏེ། བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཏེ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་གནས་ཤིང་བསྒོམས་ན་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ལྔ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། དབང་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུའི་རྩལ་གྱི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །མཁས་པ་འདོད་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་བསྒོམས་ན་གཟུགས་ ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་པ་ལས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཆེད་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེས་ནི་ཚོགས་རྣམས་རྫོགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚད་མེད་པ་བཞི་བསྒོམས་ན་དེའི་དབང་གིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་དབང་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ། །སེམས་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་སེམས་ཅན་བསྟན་པ་འདི་ལ་མ་ཞུགས་པ་དག་བསྟན་པ་ལ་གཞུག་པ་དང་།བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་རིམ་པར་བཀོད་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་གྱི་འབྲས་བུའོ། །སྐྱེས་བུའི་རྩལ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མེད་པར་མི་འབྱུང་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བས་ན།སྐྱེས་བུའི་རྩལ་གྱི་འབྲས་བུར་གཞག་གོ། །ཚངས་དང་མ་བྲལ་ཐམས་ཅད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚད་མེད་པ་བཞི་བསྒོམས་ན། ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་ ཞིང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་མི་འབྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ།

四种大梵的无量是大的。如是在等持地中，无量分为大中小三种，其中等持无量小和中二者也归入小中的意思。关于'下地'，相对第一地而言，胜解行地是下地，相对第二地而言，第一地也是下地。因此，从第一地来说，胜解行地是下地，所以胜解行的无量归入小中。同样，第二地、第三地等相对上地而言，下地诸地安立为小。
关于'最下意乐'，声闻和独觉的心是小意乐，他们的无量也安立为小的意思。关于'有功用'，从初地以上至七地以下的无量是有勤勉努力的，所以称为有功用，这些也安立为小的意思。
关于'彼等为下余为胜'，一切不等持和等持中的小、中、下地、下意乐、有功用这六种安立为下，与此相反的一切成为殊胜。如何理解呢？不等持地安立为下，一切等持安立为胜和大。在等持中，小、中安立为下，大安立为胜。下地安立为下，诸上地安立为胜。下意乐安立为下，菩萨和如来的大意乐无量安立为胜。七地有功用安立为小，八地以上获得无生法忍者的无量安立为胜。
现在以两个偈颂显示无量的因、果和相三种。以'住于梵住'显示因，即住于并修习慈、悲、喜、舍四无量，将获得五种果的意思。五种果是异熟果、增上果、士用果、等流果和离系果。
关于'智者生于所欲处'，虽然修习四无量会生于色界，但菩萨们具有不可思议的三昧，为了众生的利益而生于欲界，这是异熟果。关于'由此圆满诸资粮'，菩萨修习四无量时，由此力量圆满福德资粮和智慧资粮，这是增上果。
关于'令诸众生得成熟'，具足四无量的菩萨们使未入此教法的众生入于教法，已入教法者次第安立而令成熟，这是士用果。士用即是精进的殊胜，若无精进殊胜则不会生起，由精进殊胜而令众生成熟，故安立为士用果。
关于'一切时中不离梵'，菩萨于此生修习四无量，则于一切转生处都具足四无量，一切时中不离四无量，这是等流果。

།དེ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཡང་རྒྱུ་ཅི་འདྲ་བ་བཏབ་པ་འབྲས་བུའང་དེ་འདྲ་བར་སྐྱེ་སྟེ། དཔེར་ན་ཚེ་འདིར་སྦྱིན་པ་བྱས་ན་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་སྦྱིན་པ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་བའོ། ། དེ་ཡི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚད་མེད་པ་བཞིའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་གནོད་སེམས་དང་། འཚེ་བ་དང་། མི་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཁོང་ཁྲོ་བ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་ན་དེ་བཞི་མེད་པར་འགྱུར་བས་ན་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །བག་མེད་དེ་ཡི་རྐྱེན་དྲག་གིས། །རྣམ་པར་འགྱུར་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བས་མཚན་མ་བསྟན་ཏེ། བག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་གནོད་སེམས་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་ པ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་ནི་བག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གཉེན་པོ་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་ཀྱང་། གནོད་སེམས་དང་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དྲག་པོ་མངོན་སུམ་དུ་འོངས་ཀྱང་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་། གནོད་སེམས་དང་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འབྱུང་ན་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་འགྱུར་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པའི་མཚན་མ་དང་རྟགས་ཡིན་ནོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་པོ་གཞན་དག་གིས་ནི་ཉེས་པ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་མན་ཆད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་ཞིག་གིས་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་ཉེས་པ་དང་སྐྱོན་ གང་ཡིན་པ་དང་།ཚད་མེད་པ་བཞིའི་ཡོན་ཏན་གང་ཡིན་པ་དེ་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནོད་སེམས་འཚེ་བ་གཉིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཚད་མེད་པ་བཞིའི་ཉེས་པ་དང་སྐྱོན་དག་སྟོན་ཏེ། སེམས་ཅན་ལ་བསད་པ་དང་བརྡེག་པ་ ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བྱ་བར་སེམས་པའི་གནོད་སེམས་ནི་བྱམས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།།ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསད་པ་དང་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པའི་འཚེ་བ་བྱེད་པ་ནི་སྙིང་རྗེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །མི་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་མཐོང་ནས་ སེམས་ཅན་ཕྲག་དོག་ཅིང་།མ་མོས་མི་དགའ་བ་ནི་དགའ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །གནོད་སེམས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་དགྲ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ནས་གནོད་སེམས་སྐྱེ་བ་དང་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་མཛའ་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ནས་འདོད་ ཆགས་སྐྱེ་བ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།།ལྡན་པས་ཉེས་པ་རྣམ་མང་མྱོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚད་མེད་པ་བཞིའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་ན་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉེས་པ་རྣམ་པ་མང་ པོ་ཇི་ལྟར་མྱོང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚད་མེད་པ་བཞིའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་བཞི་དང་ལྡན་ན་ཉེས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་མྱོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉེས་པ་གང་དང་གང་མྱོང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་པས་ནི་བདག་ཉིད་བཅོམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནོད་སེམས་དང་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་ པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན།བདག་ཉིད་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་བསད་པ་དང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་འབྱུང་ལ། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་སེམས་ ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བའི་གནོད་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཅན་བཅོམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་འཁྲུགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། ནོར་ལ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བྱེད་པས་ན་སེམས་ཅན་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཚུལ་ཁྲིམས་བཅོམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་བླངས་པས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་རྣམས་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

所谓随顺因的含义是指种什么样的因就会生什么样的果，比如此生布施，则来世也会喜欢布施。
'断除彼之违品'中，四无量的违品是害心、损恼、不喜、贪欲和嗔恨，若具足四无量则彼四者将不复存在，故称断除违品，这是离系果。
'放逸彼之强缘，亦不令其变异'，此句显示标相。所谓放逸是指未能现前修习慈等四无量来对治害心等违品，称为放逸。虽未现前修习对治，但当强烈的生起害心和损恼等违缘现前时，也不会被境所转而生起害心和损恼等，则应知已获得四无量，不被转变是获得四无量的标相和征相。
'其余四偈显示过失与功德之相'中，此下七偈显示四无量的过失与过患，以及四无量的功德，此为其义。
'菩萨害心与损恼二者'等一偈显示四无量的过失与过患。对众生起杀害、殴打等损害之心的害心是慈心的违品。以身体杀害、殴打等损恼是悲心的违品。'不喜'中，见到众生具有安乐时心生嫉妒、不信不喜是喜心的违品。'害心贪欲'中，见到痛苦感受和怨敌等而生起害心，见到快乐感受和亲友等而生起贪欲，是舍心的违品。
'具此感受诸多过'中，若具足四无量的违品，则会生起种种损害身心的痛苦，此为其义。
'如何感受诸多过失'中，若具足四无量的四种违品，则会感受诸多过失，其将感受何等过失，此为其义。
'烦恼摧毁自身'中，由害心、损恼等四无量违品的烦恼而造作杀生、不与取等，称为摧毁自身。如何摧毁？因为由此因缘，此生也会遭受杀害、囚禁等损害，来世也会生于地狱等处遭受损害。
'摧毁众生'中，如是破坏戒律、杀害众生、盗取财物等造作损害，故称摧毁众生。
'摧毁戒律'中，如是杀生、不与取，则所受持的清净戒律将会毁坏，故称摧毁戒律。

།འགྱོད་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་གང་ཟག་དེ་འདི་སྙམ་དུ སེམས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་བདག་གིས་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟོད་པའི་ལམ་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་བོར་ལ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་སྡིག་ཅན་གྱིས་བསྟེན་པའི་ལམ་ངན་སོང་གི་ལམ་དུ་ཞུགས་པས་བདག་ནི་བརླག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་སེམས་ལ་གདུང་བ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་བས་ན་འགྱོད་ པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྙེད་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དེ་སྔོན་སྦྱིན་བདག་གིས་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པ་འབུལ་བ་དེ་ཡང་དེ་ཕན་ཆད་གང་ཟག་འདི་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་སྦྱིན་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཅི་ཡང་འབུལ་བར་མི་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ རྙེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྲུང་བ་བྲལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་དུས་ན་ལྷ་ལ་སོགས་པས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ཡང་དེ་ཕན་ཆད་སྲུང་བར་མི་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སྲུང་བ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་དེ་དེ་ཕན་ཆད་གཏོང་བར་བྱེད་དེ།གང་ཟག་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པས་ཤི་བའི་རོ་དང་འདྲའོ་ཞེས་རྣམ་པ་དུ་མར་སྨོད་པར་མཛད་དོ། །རྩོད་པའི་གཞི་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དེ་ཚངས་པ་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ ཀྱིས་རྩོད་པར་བྱེད་དེ་ཆད་པས་གཅོད་པ་དང་།སྐྲོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གྲགས་ལྡན་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་གང་ཟག་དེ་གང་ཟག་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གིས་བསླབ་པ་ཉམས་ཤིང་སྡིག་པའི་ཆོས་བྱེད་པའོ་ཞེས་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་མི་སྙན་པར་གྲགས་པར་ འགྱུར་བས་ན་གྲགས་ལྡན་མེད་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་གཞན་དུ་མི་ཁོམ་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་འདིར་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་མ་ཟད་ཀྱི། ཚེ་རབས་གཞན་དུའང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐོབ་དང་ མ་ཐོབ་རྣམ་པར་སྤངས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ན་ཚེ་འདིར་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བས་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མི་ཐོབ་པར་འོངས་པས་ན་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པའོ། །སེམས་ལས་ སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཐོབ།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་བསླབ་པ་ཉམས་ན་སེམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོས་ཀྱང་གཟིར་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་བདག་གིས་ནི་བསླབ་པ་དྲལ་ཞིང་ཁྲིམས་ཉམས་པར་བྱས་པས་བདག་ནི་མི་རིགས་པར་བྱེད་པའོ་སྙམ་ནས་ སེམས་ལ་གདུང་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་ཚིག་ཐོག་མ་གསུམ་གྱིས་ནི་བདག་ལ་གནོད་པ་དང་། ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པ་དང་། གཉི་ག་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདག་ཉིད་བཅོམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་བཅོམ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་བཅོམ་པ་དང་ གསུམ་གྱིས་བདག་ལ་གནོད་པ་དང་།ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པ་དང་། གཉི་ག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བས་ཉེས་དམིགས་སུ་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གནོད་སེམས་དང་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མཐུ་ཆེ་ཞིང་། གཉེན་པོའི་སྟོབས་ཆུང་བས་གནོད་སེམས་ དང་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ཏེ།དེ་བས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་བཅོམ་མོ། །བདག་བཅོམ་བས་ནི་བདག་ལ་གནོད་པར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ བྱས་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚེ་འདིར་ཡང་བསད་པ་དང་།བཅིང་བ་ལ་སོགས་པ་གནོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་ངན་སོང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བས་བདག་ལ་གནོད་དོ། །སེམས་ཅན་བཅོམ་པས་གཞན་ལ་གནོད་པར་སྟོན་ཏེ། ཚུལ་ ཁྲིམས་འཁྲུགས་པར་གྱུར་ན་ནི་སྡིག་པའི་ལས་ལ་འཛེམ་པ་མེད་པར་འཇུག་སྟེ།གཞན་གྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། ནོར་ལས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པས་ན་གཞན་ལ་གནོད་དོ།

关于'具有追悔'，如是破戒的补特伽罗会这样想：'我已舍弃了圣者称赞的生天之道，而趋入凡夫罪人所依止的恶趣之道，我已毁灭了'，因此心生忧恼。故称为'具有追悔'。
关于'离诸利养'，破戒者从前施主供养衣钵等物，此后因此人造作恶业而非应供处，故不再供养任何东西。因此称为'离诸利养'。
关于'离诸守护'，从前持戒时诸天等会守护，此后不再守护。因此称为'离诸守护'。
关于'如是导师'，导师佛世尊也会舍弃此人，说'此人因破戒如同死尸'等多种呵责。
关于'诤讼根本'，破戒者会被梵行者依法诤论，因为要作呵责、驱摈等羯磨。
关于'无有名声'，破戒补特伽罗会被传说'某某破戒造作恶法'，恶名传遍各方，故称'无有名声'。
关于'彼亦生于他处无暇'，不仅今生感受种种痛苦，来世也将投生地狱等处。
关于'舍离已得未得'，破戒者今生失去四无量心等已得功德，来世也将不能获得应得功德，故失去未得。
关于'心得大苦'，又破戒时心为大苦所恼。如何？想到'我已破戒毁犯律仪，做了不应做之事'而心生大苦。
关于'初三句说害自、害他、害双方'等，以破坏自身、破坏有情、破坏戒律三者而成为害自、害他、害双方的过患。
对于住于嗔恚、害心等者，违品力强而对治力弱，以行嗔恚、害心等而破坏所受持的戒律，故破戒律。破自身即显示害自。云何？由杀生、不与取等因缘，今生遭受杀害、囚禁等种种损害，来世也将感受三恶趣等痛苦，故害自。
破坏有情显示害他，若戒律紊乱则无惧造作恶业，以杀害他命、盗取他财故害他。

།དེ་ལྟར་བདག་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད། གཞན་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པས་ན། གཉི་ག་ལ་གནོད་ དོ།།འགྱོད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འགྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། བསྲུང་བ་དང་བྲལ་བ་དང་། སྟོན་པས་སྨད་པ་དང་། རྩོད་པའི་གཞིར་བཅས་པ་དང་། གྲགས་ལྡན་མེད་པ་དང་དྲུག་གིས་ཚེ་འདི་ ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་སྟོན་ཏེ།ཇི་ལྟར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། དེ་བདག་དང་ཕ་རོལ་རྣམས་ལྷ་དང་སྟོན་པ་ཡང་སླུ་འཕྱ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འགྱོད་པ་དང་བཅས་པས་ནི་བདག་གིས་བདག་བསླུས་པ་དང་། བདག་ ལ་བདག་སྨོད་པར་བྱེད་པ་སྟོན་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་བྱས་པའི་གང་ཟག་དེ་ནི་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བསོད་ནམས་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དག་ནི་ཐར་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། འཕགས་བདག་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །སྡིག་པ་བྱེད་པ་དག་ནི་ངན་སོང་གི་ ལམ་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ།སྡིག་པ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དག་ནི་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་གིས་ཀྱང་སྡིག་པ་བྱས་པ་ཡིན་པས། ངན་སོང་གི་ལམ་དུ་ཞུགས་པ་འཇིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པས་བདག་ནི་བརླག་པའོ་ཆུད་ཟོས་པའོ་ཞེས་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་སེམས་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་དོ།།རྙེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བས། ཕ་རོལ་སླུ་ཞིང་ཕ་རོལ་གྱིས་སྨོད་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྡིག་པ་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་བདག་པོ་རྣམས་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་ཟེར་ཏེ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་འདི་ལྟར་སྡིག་པ་ བྱེད་པ་མི་གཙང་བ་གྲོང་གི་ཚེར་མ་དང་འདྲ་བར་འགྱུར་བ་འདི་ལ་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པའི་གནས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་།བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་སྟེར་ལ། མཐོང་ན་ཡང་ཁ་ཟེར་ཞིང་སྨོད་པར་བྱེད་པས་ན། གཞན་སླུ་ཞིང་འཕྱ་བར་བྱེད་པའོ། ། སྲུང་བ་དང་བྲལ་ཞེས་བྱ་བས། ལྷ་སླུ་ཞིང་ལྷས་སྨོད་པར་བྱེད་པ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྔོན་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཕན་ཆད་ལྷ་དེ་དག་སྲུང་བར་མི་བྱེད་ལ། གང་ཟག་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་སྡིག་པའི་ཆོས་སྤྱོད པའོ་ཞེས་སྨོད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བས་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སླུ་ཞིང་སྨོད་པར་མཛད་པ་སྟོན་ཏོ། །སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་བོང་བུའི་སྒྲ་སྐད་ཅན་ཡང་དག་པའི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་བ་སྟེ། ཤི་བའི་རོ་དང་འདྲའོ་ཞེས་རྣམ་པ་དུ་མར་ སྨོད་པར་མཛད་དོ།།གཞན་ཡང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྨོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྩོད་པའི་གཞིར་གྱུར་པས་གཞན་ཡང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྨོད་པར་བྱེད་པ་སྟོན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་ པ་དག་ཀྱང་གང་ཟག་དེ་ལ།གང་ཟག་དེ་ནི་འདི་ལྟར་སྡིག་པར་བྱེད་པ་བསླབ་པ་ཉམས་པ་སྟེ། ཤི་བའི་རོ་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྨོད་པར་བྱེད་ཅིང་། གཙུག་ལག་ཁང་ནས་བསྐྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱོགས་དང་མཚམས་སུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གྲགས་པ་དང་ལྡན་ པ་མེད་པས་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་དེའི་སྡིག་པ་བྱེད་པའི་སྒྲ་མི་སྙན་པའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏེ།བསླབ་པ་ཉམས་པའི་གང་ཟག་དེ་ཕྱོགས་ཀུན་དུ་ཡང་གང་ཟག་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ། ངན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན། སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པའོ་ཞེས་མི་སྙན་པ་ཀུན་དུ་གྲགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཚེ་ རབས་གཞན་དུ་མི་ཁོམ་པར་སྐྱེ་བས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏེ།ཚེ་ཕྱི་མར་ཡང་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐོབ་པ་དང་མ་ཐོབ་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། སེམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་ཕྱི་མར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འབྱུང་བ་སྟོན་ཏེ། ཚེ་འདིར་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པ་དང་། ཚེ་འདིར་ལུས་དང་སེམས་ལ་གདུང་བ་ཆེན་པོ་མྱོང་བར་གྱུར་པ་ནི་ཚེ་འདིའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འབྱུང་བའོ།

如是于我生苦，于他亦生苦，是故于二者皆有害。关于'具有追悔等六种言词'等，具有追悔、离获得、离守护、为师所呵、成诤讼事、无名誉等六种，显示今生增长过失。
若问如何增长？为此，若问如何生起？彼于自身与他人、天众与导师皆行欺诳讥讽等。具有追悔者，显示自欺自身及自呵责自身。
云何？造作罪恶不善业之补特伽罗作如是思：'造作福德之补特伽罗已入解脱道，圣者无有恐惧。造作罪业者已入恶趣道，造作罪业之补特伽罗具有恐惧。我亦造作罪业，已入恶趣道且具有恐惧，我已毁坏、已失坏。'如是自身呵责自身之身心。
'离获得'者，显示欺诳他人且为他人所呵责。如是造作罪业之补特伽罗，施主等亦如是言：'具寿此人如是造作罪业，不净如同聚落之刺，此非法衣、饮食等布施之处。'如是言说，且不予饮食等，见之亦出言呵责，是故欺诳且讥讽他人。
'离守护'者，显示欺诳天众且为天众所呵责。如是往昔具戒时，为持戒天众所守护，此后彼等天众不复守护，且言：'此补特伽罗破戒，行持罪业法。'而呵责之。
如是'导师'者，显示导师佛陀亦被欺诳且作呵责。导师佛陀亦言：'此补特伽罗破戒，如驴鸣声，不随顺正法，如同死尸。'作如是种种呵责。
又'知梵行者及法性呵责'者，以成诤讼事，显示其他知梵行智者以法性而作呵责。如是梵行者等亦于彼补特伽罗言：'彼补特伽罗如是造罪，破坏学处，如同死尸。'而作呵责，且作驱逐精舍等羯磨故。
关于'于方隅'等，以无名誉故，显示于方隅中生起彼造罪之不悦声。破戒补特伽罗于一切方隅中亦传言：'某某补特伽罗破戒，具恶行相，造作罪业。'如是不悦声遍传。
以他生中生于无暇处，显示他生中生起过失。以于后世亦生于三恶趣故。以断除所得与未得，及于心获大苦故，显示今生与后世生起过失。今生退失四无量定，今生身心感受大苦恼，是为今生过失生起。

།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཚད་མེད་པ་བཞི་ཐོབ་པ་ལས་མི་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ལས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ལུས་དང་སེམས་ལ་གནོད་པར་འབྱུང་བ འདི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འབྱུང་བའོ།།དེ་ལྟར་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་འབྱུང་བ་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཏེ། ཡོན་ཏན་དང་ནི་ཉེས་པ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའོ། །དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉེས་པ་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་ནི།།བྱམས་པ་ལ་སོགས་གནས་མི་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཉེས་པ་བདག་བཅོམ་པ་དང་། གཞན་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་དེ་དག་།བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་ མི་འབྱུང་སྟེ།འདིས་ནི་ཉེས་པ་མེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཉོན་མོངས་མེད་པས་སེམས་ཅན་དོན། །འཁོར་བ་འདོར་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་འཁོར་བ་ལ་གནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྐྱོན་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པས་མི་གོས་ཏེ། དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་འཁོར་བ་ན་མི་གནས་པ་བསྟན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་སྟེ། དེས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་ཚིགས་བཅད་རྐང་པ་གཉིས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་བསྟན་ཏེ།ཇི་ལྟར་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཀྱིས། །བྱམས་ལ་སོགས་པས་སེམས་ཅན་ལ། །ཡོན་ཏན་ལྡན་པའི་བུ་གཅིག་ལ། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱིས་དེ་ལྟར་མིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱམས་པ་ ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་དང་། ཕན་པ་དང་བདེ་བ་མཛད་པ་ལྟར་ཕ་མ་གཉིས་བདག་གིས་བུ་གཅིག་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་མཛངས་པ་ དང་།མཁས་པ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་བྱམས་པ་དང་ཕངས་པའི་བསམ་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་མཛད་པ་ལྟར། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ གཅིག་གི་བྱམས་པ་དང་།སྙིང་རྗེ་ཙམ་མི་འབྱུང་ངོ་། །སྙིང་རྗེའི་དབྱེ་བ་དང་། དེའི་དམིགས་པས་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ལ་ཕྱེ་ན་དུ་ཡོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པ་བྱ་བའི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ གཉིས་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྙིང་རྗེ་ཡང་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་བཅུར་འགྱུར་རོ། །རབ་ཏུ་འབར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་པ་ རྣམས་ནི།རབ་ཏུ་འབར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཨེ་མའོ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མེ་རབ་ཏུ་འབར་བས་རང་དབང་མེད་པར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་རྗེ་རབ་ཏུ་སྐྱེའོ། །དགྲ་དབང་སོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བ་ལ་ཞུགས་ པ་རྣམས་བདུད་ཀྱི་དབང་དུ་སོང་ནས་དགེ་བ་བྱེད་པ་བཏང་སྟེ།བར་ཆད་བྱས་པ་རྣམས་ནི་དགྲའི་དབང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཨེ་མའོ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་བདུད་ཀྱི་དབང་དུ་སོང་བས་རང་དབང་མེད་པར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་ པོ་སྐྱེའོ།།སྡུག་བསྔལ་གཟིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གཟིར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཨེ་མའོ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་མནར་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཟིར་ ཞིང་ཉམ་ཐག་གོ་ཞེས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེའོ།

在其他生世中从获得四无量心变成不能获得，从而在其他生世中对身心造成损害。这是在其他生世中产生过失。如是说明了违品过失诸多方面后，现在说明功德：具有功德且无过失，为众生利益而不舍轮回。为说明此义，
'所有这些过失，于安住慈等者不生。'等等。上述所说的过失，无论是损害自己还是损害他人等过失，对于安住慈、悲、喜、舍者都不会生起，这说明了无过失。'无烦恼故为众生，不舍弃轮回。'意思是，具有智慧者虽住轮回却不被轮回过失贪嗔等所染，因此称为无烦恼，这说明了不住轮回。具有悲心者为众生利益不舍轮回，这说明了不住涅槃。
例如以两句偈颂说明为众生利益不舍轮回：'如诸佛子以慈等，对待一切诸众生，具德独子亦不及，众生皆非如是待。'以此一偈广说菩萨的慈等。如诸菩萨以慈、悲、喜、舍对一切众生施以慈爱、利益与安乐，即便父母对自己唯一具德且贤明智慧的儿子也不会生起如此慈爱怜惜之心。
此外，如菩萨对一切众生施以慈等，即便将一切众生的慈悲等合为一，也不及一位菩萨的慈悲。'悲心分类及其所缘而作'，意思是为说明菩萨悲心分几种及菩萨悲心所缘对境是什么而作两偈。
菩萨悲心所缘对境是十种众生，因此悲心也分为十种。'炽燃'等，欲界众生贪著五欲功德者称为炽燃，菩萨对他们生起大悲心：'哎呀！这些众生被欲贪之火炽燃而失去自在。''魔所制'，指已入善法者被魔所制而舍弃行善、造成障碍者称为魔所制，菩萨对他们生起大悲心：'哎呀！这些众生被魔所制而失去自在。'
'苦所逼'，指生于地狱等三恶趣的众生称为苦所逼，菩萨对他们也生起大悲心：'哎呀！这些众生被无间等种种痛苦所逼而困苦。'

།མུན་པས་བསྒྲིབས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤན་པ་དང་རྔོན་པ་ལ་སོགས་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ལ་ཞེན་པ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མ་འོངས་པ་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བར་མ་མཐོང་བས་ན་མུན་པས་ བསྒྲིབས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་ལ་ཞེན་པས་མ་འོངས་པ་ན་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེའོ། །ལམ་ངན་པར་ནི་ཞུགས་པ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་རིགས་ཆད་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་ལམ་ངན་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟག་ཏུ་འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཨེ་མའོ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྐྱེའི། ནམས་ཀྱང མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྐལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེའོ།།བཅིང་བ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུ་སྟེགས་པ་བདག་དང་བདག་གིར་རྟོག་པ་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཐར་པ་ཚོལ་བ་རྣམས་ནི་བཅིང་བ་དམ་པོས་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཨེ་མའོ་སེམས་ཅན་འདི་དག་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བའི་བཅིང་བ་དམ་པོས་བཅིངས་སོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེའོ།།ཟས་མཆོག་དུག་དང་འདྲེས་ལ་ཞེ་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་པ་ རྣམས་ནི།ཁ་ཟས་ངན་པ་དུག་དང་འདྲེས་པ་ཟ་བ་དང་འདྲ་སྟེ། དཔེར་ན་ཁ་ཟས་ཞིམ་པོ་དུག་དང་འདྲེས་པ་ཟ་བའི་ཚེ་ན་བདེ་ཡང་། ཟོས་པའི་འོག་ཏུ་ཤི་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐང་ཅིག་བདེ་ཞིང་ཚིམ་མོད་ཀྱི། ཕྱིས་བདེ་ བ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞེན་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་ལས་ཉམས་ཤིང་འཕོ་བར་འགྱུར་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཨེ་མའོ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཆགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་སོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེའོ།།ལམ་ནི་རབ་ཏུ་སྟོར་བ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། མུ་སྟེགས་པ་བྲག་ཁ་ནས་མཆོང་བ་དང་། མི་ལྔའི་དཀའ་ཐུབ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐར་པའི་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཐར་པའི་ལམ་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ལམ་སྟོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཨེ་མའོ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ལམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལམ་དུ་ང་རྒྱལ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེའོ།།ལམ་ལོག་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་མ་ངེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་མ་ངེས་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཨེ་མའོ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ཞུགས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་བཏང་ནས། བདག་འབའ་ཞིག་ཐར་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དུ་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེའོ། །ཉམ་ཆུང་བ་ཡི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉོན་མོངས་པའི་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མྱུར་དུ་རྫོགས་པར་མི་ནུས་པ་རྣམས་ནི་ཉམ་ཆུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཨེ་མའོ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས ཀྱི་ཚོགས་ཉིད་ཀྱི་སྟོབས་ཆུང་ངོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེའོ།།སྙིང་རྗེ་བར་བྱ་བའི་དམིགས་པའི་འབྲས་བུ་ལྔ་བསྟན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་བསྟན་ནས། སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་ན་འབྲས་བུ་ཅི་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་སྟེ།འབྲས་བུའང་རྣམ་པ་ལྔ་འཐོབ་པོ། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཚེ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བརྡེག་པ་དང་འཚོག་པ་ལ་སོགས་པའི་འཚེ་བ་མི་བྱེད་པས་འཚེ་བ་སྤང་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ བསྟན་ཏོ།

关于'被黑暗遮蔽'，屠夫和猎人等执著杀生等恶道的人们，因为没有看到由此因缘将来会在地狱等处投生，所以称为被黑暗遮蔽。对于这些人，菩萨们生起大悲心，认为'这些众生因执著杀生等恶道，将来必定会投生三恶道'。
关于'入于恶道者'，断种性补特伽罗、决定不入涅槃法者称为入于恶道，因为他们永远只在轮回中投生。对于这些人，菩萨生起大悲心，想到'唉！这些众生只会不断地投生于轮回中，永远没有获得涅槃的机会'。
关于'具大束缚者'，外道以各种我见和我所见寻求解脱的人们称为被坚固束缚者。对于这些人，菩萨也生起大悲心，想到'唉！这些众生被我见和我所见的坚固束缚所束缚'。
关于'如同美食混毒'，贪著色界和无色界禅定喜乐的人们，如同食用混有毒药的美食。比如吃混有毒药的美食时虽然美味，但吃完后会死亡。同样，贪著禅定三昧喜乐的人们虽然暂时快乐满足，但后来因执著快乐而退失禅定，称为烦恼。对于这些人，菩萨也生起大悲心，想到'唉！这些众生对不应贪著的产生贪著'。
关于'迷失正道者'，外道从悬崖跳下、修行五热苦行等，将非解脱道执为解脱道而生起增上慢的人们称为迷失道路。对于这些人，菩萨也生起大悲心，想到'唉！这些众生对非正道起增上慢执为正道'。
关于'入邪道者'，不定种性声闻和不定种性菩萨入于声闻乘者。对于这些人，菩萨生起大悲心，想到'唉！这些众生舍弃为自他二利而趣入的大乘道路，而入于仅仅自己解脱的道路'。
关于'力量微弱'，住于胜解行地的菩萨被烦恼所压制，不能迅速圆满福德智慧资粮的人们称为力量微弱。对于这些人，菩萨也生起大悲心，想到'唉！这些众生的福德智慧资粮力量微弱'。
关于'宣说悲悯所缘果五种偈颂'，在宣说悲心所缘对境之后，为了说明以悲心缘众生将获得什么果报而作偈颂，意思是将获得五种果报。
关于'断除损害'，具有悲心的人们不会对众生做打击、伤害等损害，所以说断除损害，这是说明离系果。

།བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བའི་རྒྱུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་དབང་གི་འབྲས་བུའོ། །བདེ་ཐོབ་དཀའ་ཐུབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ སེམས་ཅན་གཞན་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་ནས་བདེ་བ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བདག་ཉིད་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་དང་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དཀའ་ཐུབ་སྣ་ཚོགས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་དེ། འདིས་ནི་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུའོ། །འདོད་པའི་ རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེ་དང་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །རང་བཞིན་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་ཅན་རྣམས་སྙིང་རྗེ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས། ཚེ་འདིར་ཡང་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ཞུགས་པ་འབྱུང་བ་དང་། ཚེ་ རབས་གཞན་དུ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་སེམས་ལ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བས་རང་བཞིན་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཆོས་ལ་གནས་པའི་རྒྱལ་བའི་སྲས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐག་མི་རིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེའི་གནས་ནི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ཐག་མི་རིང་སྟེ།མྱུར་དུ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པ་དང་འབྲས་བུ་བསྟན་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་ ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཁོར་བར་གཏོགས་པ་ཐམས་ ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཉིད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་ནི་རང་བཞིན་ལ་བྱ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་དུ་གཏོགས་པའི་ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བར་མཁྱེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་མེད་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱས་ནས་ཀྱང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་ སྡུག་བསྔལ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མཁྱེན་པར་མ་ཟད་ཀྱི།སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པ་ཡང་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་ཡོད་པའི་བློ་མཆོག་སྐྱོ་མི་འགྱུར། །ཉེས་པ་དག་གིས་གཟིར་བར་འགྱུར་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་ བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།འདིས་ནི་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མི་གནས་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་ དུ་ཆུད་པའི་བློ་མཆོག་དང་ལྡན་པས་འཁོར་བའི་སྐྱོན་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་གཟིར་བར་མི་འགྱུར་ལ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་གོས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདིས་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ན་མི་གནས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་ཡོད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན། ཤེས་རབ་ཡོད་པས་འཁོར་བ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་ཅན གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དུ་བལྟ་བ་ན། །སྡུག་བསྔལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་ལྟ་ཞིང་གཟིགས་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བརྩེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མཐོང་ནས་ཐུགས་རྗེ་སྐྱེ་བར་ བསྟན་ཏོ།

关于'殊胜菩提种子'这句话，由于悲心的力量而成为无上菩提的因，积累福德智慧等资粮。这是灌顶的果。
关于'获得安乐与苦行'这句话，具有悲心的人们解救其他众生的痛苦并安置于安乐中，为了众生的利益，自身体验寒热饥渴等各种苦行。这是士用果。
关于'所欲之因'这句话，具有悲心的人们想要投生何处就能投生何处。这是异熟果。
关于'本性布施'这句话，具有悲心的人们因为熟习悲心，今生也会生起殊胜的悲心，在其他生世中悲心的本性也会在心中相续不断，称为本性布施。这是等流果。
关于'安住于法的佛子菩提不远'这句话，悲心的安住即是安住于法，如是安住于法的菩萨们距离证得无上菩提不远，意思是很快就能获得。
关于'不住轮回与涅槃的偈颂'这句话，在说明悲心的所缘和果之后，为了显示具有悲心的菩萨们既不像凡夫那样住于轮回，也不像声闻缘觉那样住于涅槃而作此偈颂。
关于'一切轮回所摄皆是苦'这句话，'是'字表示本性，意思是了知三界所摄的一切内外诸法都是无常和痛苦的。
关于'且已了知无我性'这句话，不仅了知无常和痛苦，也通达空性和无我的意思。
关于'具悲上智不厌离，诸过患所不能害'这句话，菩萨通达轮回诸法无常等性后，因为具有悲心的缘故，不会厌离众生的利益和轮回的痛苦。这显示了不像声闻那样住于涅槃。具有通达人法二无我的殊胜智慧，既不会被轮回的过患生老病死等所害，也不会被贪嗔等所染污。这显示了不像凡夫那样住于轮回。
关于'如是不住涅槃与轮回'这句话，因有悲心故不住涅槃，因有智慧故不住轮回，应当如是次第配合。
关于'遍知轮回的偈颂'这句话，意思是用一个偈颂来说明具有悲心的菩萨如实了知轮回的本性。
关于'观见世间即是苦，即成痛苦'这句话，观见三界众生具有苦苦、坏苦、行苦的本性，菩萨就会生起痛苦，即会生起悲悯。这显示了见到苦谛后生起大悲。

།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མཁྱེན་པར་མ་ཟད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་ཡིན་པར་མཁྱེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་སྤངས་ཕྱིར་དེ་ཡི་ཐབས་ཤེས་ནས། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་སྤངས་ཏེ། འགོག་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཐབས་ལམ་གང་གིས་འགོག་པའི་བདེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བའི་ལམ་དང་ཐབས་ཤེས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི ཐབས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡིན་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་སྟོན་ཏེ།སྙིང་རྗེ་ཅན་ནི་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཐབས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་སྐྱོ་བར་མི་མཛད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཐབས་ཤེས་པ་དང་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱོ་བ་མི་མངའ་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ནི་མི་སྐྱོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གིས་དེའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐབས་གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི སྡུག་བསྔལ་བཀག་ནས་འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཐབས་དང་ལམ་མཁྱེན་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྙིང་རྗེའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ལ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་རྩོམ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། ཚེ་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པའོ། །རང་བཞིན་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་བཞིན་ནི་རིགས་ལ་བྱ་སྟེ། སྙིང་རྗེའི་ རིགས་ཡོད་པ་ལས་སྙིང་རྗེ་འབྱུང་བ་ནི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏོ། །སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་སྙིང་པོ་ཆེན་པོ་འཆད་པ་དག་ཐོབ་ནས་ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་ཀུན་བརྟགས་པ་ལས་སྙིང་རྗེ་འབྱུང་ བ་ནི།ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཉེས་པ་བརྟགས་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་ལ་འཚེ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱི་ཆ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེས་པ་དང་སྐྱོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པའོ། །ཡང་ན་ སྙིང་རྗེ་མེད་དང་།བདག་བཅོམ་པ་དང་སེམས་ཅན་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་འབྱུང་བར་རྟོག་པ་ནི་ཉེས་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པའོ། །ཡོན་ཏན་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་བྱེད་པ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཡོན་ཏན་དུ་རྟོག་པའོ།།ཡང་ན་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཉེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི། བྱམས་པ་ལ་སོགས་གནས་མི་འབྱུང་། །ཉོན་མོངས་མེད་པར་སེམས་ཅན་དོན། །འཁོར་བ་འདོར་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་དུ་རྟོག་པ་ནི་ཡོན་ཏན་རྟོག་པའོ། །སྔོན་དེ་བསྒོམ་པའི་ རྣམ་པར་ལྡན་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་རབས་སྔ་མར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོར་གོམས་པར་བྱས་པས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་སྔོན་གོམས་པའི་མཐུས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་ལ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱའོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤངས་རྣམ་པར་དག་ཐོབ་ཕྱིར། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།སྙིང་རྗེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་གནོད་སེམས་དང་འཚེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་སྤངས་ན་རྣམ་པར་དག་པའི་སྙིང་རྗེ་འཐོབ་སྟེ། རྣམ་པར་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནི། གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སྙིང་རྗེ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཉམ་ མེད་རྟག་མེད་སྙིང་རྗེ་ཅན་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཉམ་པའི་སྙིང་རྗེ་མེད་ན་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ལྟ་བུའོ།

关于'如实了知'，不仅了知苦，而且了知苦因即集谛、业和烦恼，这是其含义。
'为了完全断除而知晓其方法'，又为了断除苦和集，为了现证灭谛，了知能现证灭谛的道和方法，这是其含义。
表明通达灭谛所证得的方便即道谛。
'具有悲心者不会厌倦'，如是通达方便故，具有大悲心的菩萨们对于断除众生的痛苦不会厌倦，这是其含义。
'知晓方便而不生厌倦'，不生厌倦是因为通达解救众生痛苦的方便，这是其含义。
'以此灭除其苦'，了知以何方便遮止众生的痛苦而现证灭，这是其含义。
'关于悲心分类的两个偈颂'，为了显示菩萨的悲心分类有几种而作两个偈颂。菩萨的悲心有四种：种性差别、观察功过、他世修习、获得离欲。
'自性'，自性是指种性，由具有悲心种性而生起悲心称为自性，这显示种性差别。
'观察'，有些获得大乘经典精要的讲解者，从观察功德和过失而生起悲心，称为观察功过的悲心。
其中观察过失是这样的：菩萨们对众生的伤害和生起嗔恨不是具有悲心者的品性，而是过失和缺点，如是观察。
或者观察无悲心、我执和众生执等过失的生起，这是观察过失。
观察功德是这样的：对众生生起慈爱和悲悯是随顺悲心的菩萨品性，如是观察为功德。
或者如前所说，所有这些过失都'不会在安住慈等时生起，无烦恼而利益众生，不舍弃轮回'等方式观察，这是观察功德。
'具有前世修习的行相'，由于前世修习大悲心，无论转生何处，由前世串习力而具有悲心，这称为从他世修习而生起的悲心。
'为获得断除违品清净'，悲心的违品是害心和伤害等，断除这些即获得清净悲心。清净是指获得不对任何对象生起贪嗔的离欲悲心，这是其含义。
'无等同、无常者非具悲心者'，若无平等悲心则非具大悲心者，如凡夫、声闻和独觉的悲心。

།དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་ རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའི་བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གང་ཅུང་ཟད་ཚོར་བ་བདེ་བ་མྱོང་བ་དང་། ཅུང་ཟད་སྡུག་ བསྔལ་མྱོང་བ་དང་།ཅུང་ཟད་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་ཇི་ལྟར་མནར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐུགས་རྗེ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ ཐུགས་རྗེ་སྐྱེ་སྟེ།ཁམས་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུགས་རྗེ་སྐྱེ་བས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་རྗེ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། དེ་བས་ན་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོར་གཞག་གོ། །བར་འགའ་འབྱུང་ལ། བར་འགའ་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། རྟག་པ་མ་ཡིན་པའི་སྙིང་རྗེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ ཅན་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་གི་ལྷག་མ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་ན་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ནི་ཕུང་ པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཞུགས་ཀྱང་།ཟད་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་རྟག་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོར་གཞག་གོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མ་ཐོབ་ པ།དེ་དག་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུའོ། །དེ་དག་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མ་ཐོབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་ཡན་ཆད་ནི་བདག་དང་གཞན་ དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།བདག་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྒྲོལ་བར་བྱེད་པས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་། དེ་བས་ན་དེ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོར་གཞག་གོ། །སྒྲུབ་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེད་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། གང་ལ་སེམས་ཅན་སྡུག་ བསྔལ་བ་མཐོང་ནས་སེམས་ལ་བརྩེ་བ་ཡོད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི།སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་ཤེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྐྱབ་ པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་མཁྱེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་ཡང་མཛད་དེ། དེ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོར་གཞག་གོ། །འདོད་ཆགས་བྲལ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ཀྱང་སྙིང་རྗེའི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་ཞེ་སྡང་དང་འཚེ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེ་སྡང་དང་འཚེ་བའི་བག་ལ་ཉལ་དང་མ་བྲལ་བ་དེ་དག་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་མི་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ནི་ཁ་ཅིག་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལ་ བར་འགའ་ཞེ་སྡང་འབྱུང་བ་དང་།མཛའ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ཀྱང་དགྲ་ལ་ཞེ་སྡང་ཡོད་དོ། །འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཞེ་སྡང་དངོས་སུ་མི་འབྱུང་ཡང་ཞེ་སྡང་གི་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་མ་སྤངས་སོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཚེ་བ་དང་ཞེ་སྡང་གི་ བག་ལ་ཉལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོར་གཞག་གོ། །མི་དམིགས་མ་ཡིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བརྩལ་འབད་དང་བཅས་པ་དེ་དག་སྙིང་རྗེ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །ས་བརྒྱད་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于那些被痛苦感受所压制的痛苦众生会生起悲心，而对于具有乐受和不苦不乐受的众生则不会生起悲心，因此没有平等的悲心。菩萨们了知，凡是稍微感受到乐受、稍微感受到苦受、稍微感受到不苦不乐受的一切众生都是苦的，就像对无间地狱的众生生起大悲心一样，对于生于有顶的众生也同样生起大悲心。因为对三界一切众生都生起悲心，所以菩萨的悲心是平等的，因此安立为大悲心。
有时生起有时不生起的无常悲心不是大悲心，比如独觉的悲心。他们的其余（功德）在入无余涅槃界时会灭尽，所以是无常的。诸佛菩萨的大悲心即使入于无余涅槃界也不会灭尽，所以是常住的，因此安立为大悲心。
关于'无增上意乐'，凡是未获得自他平等性增上意乐的人，他们不具有大悲心，比如声闻和独觉。他们因为未通达法无我，所以未获得自他平等性之心。初地以上的菩萨因为已获得自他平等性之心，所以像解脱自己的痛苦一样解脱众生的痛苦，安住于增上意乐，因此安立为大悲心。
关于'无修行'，若只是看到众生痛苦而心生怜悯，却不为救护痛苦而修行，就不是具有大悲心者，比如圣者声闻和独觉。他们虽然知道众生痛苦，却不为救护痛苦而修行。菩萨们知道众生痛苦后，为救护痛苦而修行，因此安立为大悲心。
关于'离贪'，虽有悲心但具有与悲心相违的瞋恚、害心，未离瞋恚、害心习气的人，不称为大悲心，比如凡夫、声闻和独觉。其中凡夫虽对某些人有悲心，但有时也会对同一人生起瞋恚；虽对亲友有悲心，但对敌人有瞋恚。圣者声闻和独觉虽然不会直接生起瞋恚，但未断除微细的瞋恚习气。诸佛菩萨已断除害心和瞋恚习气等一切违品，所以是离贪的，因此安立为大悲心。
关于'非缘'，凡是有所缘、有勤作的都不是具有大悲心者。八地菩萨获得无生法忍，无分别智自然成就的缘故。

།བདག་དང་གཞན་དུ་དམིགས་པ་དང་། །བརྩལ་དང་འབད་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བདག་ཉིད་དུ་སྙིང་རྗེ་འབྱུང་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོར་གཞག་གོ། །དེ་བཞིན་གང་ལ་སྙིང་རྗེ་ མེད་པ་བྱང་ཆུབ་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་མཉམ་པ་མེད་པས་ན། མི་དམིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་བར་དག་གི་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཤིང་ལྗོན་པ་ལྟ་བུར་སྙིང་རྗེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་མན་ཆད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་དཔེ་བླངས་ནས། སྙིང་རྗེའི་ཤིང་དང་འདྲ་བར་སྟོན་ཏེ། ཤིང་ལྗོན་པ་ལ་རྩ་བ་དང་། སྡོང་པོ་དང་། ཡལ་ག་དང་། འདབ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། སྙིང་རྗེའི་ཤིང་གི་རྩ་བ་དང་། སྡོང་པོ་དང་། ཡལ ག་དང་།ལོ་མ་དང་འདབ་མ་དང་། མེ་ཏོག་དང་། འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་སྟོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་བཟོད་པ་སེམས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་སྐྱེ་བ་སེམས་ཅན་སྨིན། །འདི་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཤིང་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེའི་ཤིང་གི་རྩ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །སྡོང་པོ་ནི་བཟོད་ པའོ།།ཡལ་ག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སེམས་པའོ། །ལོ་མ་ནི་སྨོན་ལམ་མོ། །སྐྱེ་བ་ནི་མེ་ཏོག་གོ། །སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྩ་བ་ཆེ་སོགས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོའི་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེའི་ཤིང་ལ་སྙིང་རྗེ་ཉིད་རྩ་བ་ཡིན་པས་ན་རྩ་བ་ཆེའོ། ། སོགས་པའི་ནང་དུ་ནི་བཟོད་པ་སྡོང་པོར་གྱུར་པས་ན་སྡོང་པོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་ཏེ། ཐ་མར་ཡང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པས་ན་འབྲས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ནི་རྩ་བ་དང་སྡོང་པོ་དང་ཡལ་ག་དང་ལོ་མ་དང་མེ་ཏོག་དང་འབྲས་བུའི་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ བ་ལ།དཔེར་ན་ཤིང་ལྗོན་པའི་རྩ་བ་བཟང་པོ་ལས་སྡོང་པོ་འབྱུང་ངོ་། །སྡོང་པོ་ལས་ཡལ་ག་འབྱུང་ངོ་། །ཡལ་ག་ལས་ལོ་མ་འབྱུང་ངོ་། །ལོ་མ་ལས་མེ་ཏོག་འབྱུང་ངོ་། །མེ་ཏོག་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཤིང་ལ་ཡང་། སྙིང་རྗེ་ ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་རྩ་བའི་གནས་སུ་གཞག་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡང་མི་ཟད་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་དབུགས་ཕྱིར་འབུད་པ་དང་རྔུབ་པ་ནི་སྐྱེས་བུའི་སྲོག་གི་དབང་པོའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ ཞེས་གསུངས་སོ།།འཕགས་པ་ག་ཡའི་རྩེ་མོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྩ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། །སེམས་ཅན་ནི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གང་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་པ་དེ་དག་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཟོད་ཀྱི། སུ་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་བཟོད་པར་འབྱུང་སྟེ། བཟོད་པ་ནི་སྡོང་པོའི་གནས་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་བཟོད་པ་སྡོང་པོ་ལྟ་བུའི་ཤུགས ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་བསམ་པས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་སེམས་པའི་བསམ་པ་འབྱུང་སྟེ་བསམ་པ་དེ་ནི་ཡལ་གའི་གནས་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སེམས་པའི་བསམ་པ་དེ་ལས་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་ཕན་ཐོགས་པར་འགྱུར་བའི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་འཁོར་དང་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་འབྱུང་སྟེ།སྨོན་ལམ་ནི་ལོ་མའི་གནས་ལྟ་བུའོ།

由于没有对自他的执著，也无需勤勉努力，而是自然生起悲心，故称为大悲。
同样，'无悲者非菩提'这句话的意思是，如前所说，由于无有如是平等性，那些没有无缘大悲的人不是菩萨。
为了显示悲心如同树木，有五个偈颂。从此以下用五个偈颂以树木为喻，显示悲心如树，就像树木有根、干、枝、叶、花、果一样，悲心之树也有根、干、枝、叶、花、果。
'悲心忍辱及思维，发愿受生熟有情，此即悲心之树也。'这句话的意思是：悲心之树的根是菩萨大悲，树干是忍辱，树枝是思维众生利益，树叶是发愿，开花是受生，成熟众生是果实。
'根大等故果大胜'这句话的意思是：悲心之树以悲心为根故根大，等字中包含因为忍辱为树干故树干大等内容，最后由于成熟众生故为殊胜果实。
'此乃根干枝叶花果之处'这句话的意思是：譬如从良好的树根生出树干，从树干生出树枝，从树枝生出树叶，从树叶开出花朵，从花朵结出果实。同样，在菩萨大悲之树上，大悲本身安立为根本之处，因为大悲是菩萨一切功德之根本。
因此《圣无尽慧经》中也说：'复次，舍利子，菩萨大悲亦是无尽。何以故？以其为先导故。舍利子，譬如呼吸出入是人命根之先导。如是为成就大乘，菩萨大悲为先导。'
《圣伽耶山顶经》中也说：'菩萨菩提心之根本是大悲，众生是所缘。'
有悲心者为众生利益能忍受种种痛苦，无悲心者则不能为众生利益忍受种种痛苦。因此从悲心生起为众生利益忍受寒热等的忍辱，忍辱如同树干之处。
如是以如树干般的忍辱力，为度化众生而思维种种方便，此思维如同树枝之处。
如是从思维众生利益的意乐中，发愿无论转生何处都获得能利益众生的身体、受用、眷属、住处等圆满，发愿如同树叶之处。

།དེ་ལྟར་སྨོན་ལམ་ལོ་མ་ལྟ་བུའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་ལ་ ཕན་འདོགས་པར་འགྱུར་བའི་གནས་བཟང་པོར་སྐྱེ་སྟེ།སྐྱེ་བ་བཟང་པོ་ལེན་པ་ནི་མེ་ཏོག་གི་གནས་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་བཟང་པོ་བླངས་པ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་འབྲས་བུའི་གནས་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ན་སྙིང་རྗེ་ ལས་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འབྱུང་སྟེ།རྗེས་སུ་འཇུག་པ་བསྟན་ནས། ད་ནི་སྙིང་རྗེ་མེད་ན་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་མི་འབྱུང་སྟེ་ལྡོག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྩ་བ་སྙིང་རྗེ་མེད་གྱུར་ན། །དཀའ་བར་སྤྱོད་པ་བཟོད་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་ཤིང་གི་རྩ་བ་མེད་ན་སྡོང་ པོ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།སྡོང་པོ་མེད་ན་ཡལ་ག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཡལ་ག་མེད་ན་འདབ་མ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདབ་མ་མེད་ན་མེ་ཏོག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །མེ་ཏོག་མེད་ན་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེའི་ཤིང་ལ་ཡང་། སྙིང་རྗེ་རྩ་ བར་གྱུར་བ་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཕྱི་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་དཀའ་བར་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པའི་བཟོད་པ་སྡོང་པོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བློ་ལྡན་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་ན། །སེམས་ཅན་དོན་ཞིག་ག་ལ་སེམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བཟོད་པ་སྡོང་པོར་ གྱུར་པ་ལྟ་བུར་མེད་དེ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་མི་བཟོད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སེམས་པའི་བསམ་པ་ཡལ་ག་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ག་ལ་ཞིག་ཡོད་དེ།བསམ་པ་དེ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསམ་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་བློ། །ཚེ་རབས་བཟང་པོར་སྨིན་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསམས་པའི་བསམ་པ་སྤངས་ཏེ་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཚེ་རབས་བཟང་པོ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་མི་འདེབས་ཏེ། དེ་བས་ན་སྨོན་ལམ་འདབ་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་སྨོན་ལམ་བཏབ་ན་ཡང་ཚེ་རབས་བཟང་པོར་སྐྱེ་བར་མི འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཚེ་རབས་བཟང་པོར་སྐྱེ་བ་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཚེ་རབས་བཟང་པོ་མ་ཐོབ་ན། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱེད་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཚེ་རབས་བཟང་པོ་མེ་ཏོག་ལྟ་བུ་མ་ཐོབ་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་འབྲས་བུ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ལྟར་ཤིང་ལྗོན་པའི་རྩ་བ་ཆུས་བརླན་ན། རྩ་བ་བརྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་གྱུར་བས་དེའི་ཞོར་གྱིས་སྡོང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཤིག་གིས་ སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་རྩ་བར་གྱུར་པ་ལ།དེ་བརླན་ཞིང་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་ཆུ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེའི་ཆུ་ནི་བྱམས་པ་སྟེ། །སྡུག་བསྔལ་བདེ་བ་རྒྱ་ཆེར་རྒྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དཔེར་ན་ཤིང་གི་རྩ་བ་ལ་ཆུས་བརླན་ན་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་བཞིན་དུ། སྙིང་རྗེའི་རྩ་ བར་གྱུར་པ་ལ་བྱམས་པའི་ཆུས་བརླན་ན།སྙིང་རྗེའི་རྩ་བར་གྱུར་པ་བརྟས་ཤིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་བཟོད་པ་སྡོང་པོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བརྟས་ཤིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བྱམས་ པའི་སེམས་ཆུ་དང་འདྲ་བ་སྙིང་རྗེས་བརླན་ན།སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྙིང་རྗེ་འཕེལ་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ནས་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་གྱི་ བདེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་ཅི་ལ་ཡང་མི་བཟོད་པ་མེད་པས་ན། བཟོད་པ་སྡོང་པོ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱས་བཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིའི་སྐབས་སུ་བཟོད་པ་ལ་བྱའོ།

如是以愿力如叶，无论转生何处，都能转生于有益于自他的善处，获得善生如花处。如是从获得善生，令诸有情成熟，此如果实处。如是以一偈颂说明有大悲则从大悲生忍辱等法，说明随顺后，今为说明无大悲则不生后续忍辱等法，为说明违逆故说'若无根本大悲心，难行忍辱则不生'等。
譬如无树根则无树干，无树干则无枝条，无枝条则无树叶，无树叶则无花朵，无花朵则无果实。如是于菩萨大悲树，若无大悲为根，则无为有情利益而忍受内外诸苦难行的忍辱树干。
'智者若不忍苦痛，何能思维利有情'，如是若无如树干的忍辱，不能忍受苦痛，则何有如枝条般思维利益有情的心，此心亦不复存。
'舍离思维之智者，不能成熟善生处'，如是若无为有情利益的思维，则不为有情发愿于善生处转生，故不生如树叶般的愿力。如是即使发愿亦不能转生善处，故不生如花般的善生。
'若未获得善生处，则无成熟诸有情'，如是若未获得如花般的善生，则不能令有情成熟，故无如果实般的成熟有情。
如是大树根部为水滋润，则根部坚固茂盛，随之树干等亦增长，如是此处亦以二偈说明大悲为根，为说明滋润增长此根的水为何，故说'大悲之水即慈心，苦乐广大得增长'等。
譬如树根为水滋润则增长茂盛，如是大悲根为慈心水滋润，则大悲根增长茂盛，由此忍辱等如树干般亦增长茂盛。
云何？具慈心的菩萨以如水般的慈心滋润大悲，则大悲增长。大悲增长时菩萨见他人痛苦则自身亦感痛苦。如是为有情利益而趣入所生之苦，此苦实非痛苦而是广大安乐，故于一切无不能忍，则具如树干般的忍辱。此处'增长'是指忍辱。

།ཡལ་ག་འཕེལ་ཞིང་གྱེས་པ་ནི། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་གང་ ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་སེམས་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བས་ན་སེམས་པ་ནི་ཡལ་ག་ལྟ་བུར་འཕེལ་ཞིང་གྱེས་པར་བལྟའོ། །སྨོན་ལམ་རྒྱུན་ནི་མ་ཆད་པས། །འདབ་མ་དག་ནི་ལྷགས་ཤིང་སྐྱེ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དཔེར་ན་ཤིང་ལྗོན་པ་ཡང་འདབ་མ་རྙིངས་པ་དག་ནི་འདོར་ཞིང་འདབ་མ་གསར་པ་དག་སྐྱེ་ཞིང་འཛིན་པ་དང་འདྲ་བར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔར་བཏབ་པའི་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆུང་ངུ་དང་སྐྱེ་བ་རྒྱ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ནི་བོར་ནས། ཕྱིས་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་སྐྱེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་རྒྱུན་དུ་ལེན་ ཅིང་འཛིན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་སྨོན་ལམ་སྔ་མ་འདོར་ཞིང་ཕྱི་མ་ལེན་པའི་རྒྱུན་མི་གཅོད་པ་ནི་འདབ་མ་སྔ་མ་ལྷགས་ཤིང་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྐྱེན་གྲུབ་ཕྱིར། །མེ་ཏོག་མི་སྟོངས་དེ་ལས་འབྲས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་ཤིང་ལྗོན་པ་ཡང་རྐྱེན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ གྲུབ་སྟེ།ནང་གི་རྐྱེན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ཕྱིའི་རྐྱེན་གྱིས་གྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་རྐྱེན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་རྩ་བ་ལས་སྡོང་པོ་གྲུབ། སྡོང་པོ་ལས་ཡལ་ག་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེའི་ཤིང་ལ་ནང་གི་རྐྱེན་སྨོན་ལམ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པས་རང་གི་སྐྱེ་བ་ བཟང་པོར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་མེ་ཏོག་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་སྟོངས་ཏེ།སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པར་མ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དཔེར་ན་ཤིང་ལྗོན་པ་ལས་ཆུ་མེ་རླུང་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་གྲོགས་བྱས་ན་མེ་ཏོག་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེའི་ཤིང་ ལ་ཡང་ཕྱི་རོལ་གྱི་རྐྱེན་དུ་གྲུབ་སྟེ།ཚེ་རབས་གང་ནས་གང་དུ་སྐྱེས་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པས་ན་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་མ་སྟོངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེའི་བསྔགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་སྙིང་རྗེའི་ ལེགས་པ་དང་།ཡོན་ཏན་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་བྱེད་པ་ཡི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྙིང་རྗེས་སུ་མི་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་མངའ་བའི་ཐུགས་རྗེ་ལ་བྱའོ། །འདི་ལྟར་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་ སོགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིན་པ་བཞིན་དུ།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་ན་འདོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ཡོན་ཏན་བྱེད་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བར་སུ་ཞིག་མི་བྱེད་དེ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་བར་བྱ་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་སྙིང་རྗེའི་ཡོན་ཏན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། ། སྡུག་བསྔལ་ན་ཡང་མཚུངས་མེད་བདེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་མང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་བར་མི་འགྱུར་གྱི། ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་བདེ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ལས་ཀྱང་འདས་ཤིང་འཕགས་པའི་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མདོ་སྡེ་རྒྱན་བམ་པོ་ལྔའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།སྙིང་རྗེ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེས་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས།།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བཞིན་འཁོར་བ་ལ་ཡང་མ་ཆགས་མི་གནས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་མ་ཆགས་མི་གནས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于'枝叶增长分散，应当了知如理作意'这句话，大乘的义理是人无我和法无我，思维利益自他的事情就是如理作意，因此思维如同枝叶一般增长分散。
对于'愿力相续不断，叶片凋落生长'这句话，就如同树木的旧叶脱落而新叶生长一样，菩萨舍弃先前发的小愿和小乘的发心，后来不断地接受和持守广大的愿力和广大的发心。这样舍弃前愿而接受后愿的相续不断，就如同前叶凋落而后叶生长一样。
对于'因两种缘而成就，花不空生故有果'这句话，如此树木也由两种缘而成就：内缘成就和外缘成就。其中内缘成就是从根生茎，从茎生枝等。同样，菩萨的大悲之树以内缘愿力圆满成就，使自身善妙化生圆满，因此如花般的化生也不空无，即化生不无意义。就如树木因水火风等外在条件助缘而从花生果一样，菩萨的大悲之树也由外缘成就，在任何生处都能成就圆满果报，所以果报不空无。
关于'赞叹大悲偈颂'这句话，现在以一个偈颂显示大悲的殊胜和功德。
对于'大悲功德所成就，众生于彼不生悲'这句话，大悲是指如来相续中所具有的大悲心。如同力、无畏等是如来的功德一样，大悲心也是如来的功德。这大悲功德缘于一切众生而获得所愿，所以说众生是大悲功德的成就者。对于如此成就大悲功德的众生，谁能不生起悲心呢？人人都应对他们生起悲心。
现在以半偈显示大悲的功德：'所生起悲心彼等，虽受苦却得无等乐'。菩萨从大悲心所生的种种痛苦并不成为痛苦，而是超越了天人等世间之乐以及声闻缘觉等出世间之乐的殊胜安乐。
《经庄严论》五品释论完。
关于'无执著大悲偈颂'这句话，为了显示具有大悲的菩萨们既不如凡夫执著轮回，也不如声闻缘觉执著涅槃，而作一个偈颂。

།སྙིང་རྗེས་བརླན་པའི་སྙིང་རྗེ་ཅན། ། ཞི་བ་ལ་ཡང་མི་གནས་ན། །འཇིག་རྟེན་བདེ་དང་རང་སྲོག་ལ། །ཆགས་པར་འགྱུར་བ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་། རང་གི་སྲོག་དང་ལུས་ལ་ཆགས་ཏེ། དེ་བས་ན་འཁོར་བ་ལ་གནས་པའོ། ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་དང་སྲོག་ལ་ཆགས་པ་མེད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཆགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་རྣམས་ཐུགས་རྗེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས ཤིང་ཐུགས་རྗེའི་དབང་དུ་གྱུར་ལ་ཐུགས་རྗེས་ཟིན་པ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་ཡང་མ་ཆགས་མི་གནས་ཏེ།འདིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ ལ་མི་གནས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཡང་མ་ཆགས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་པ་ལྔའི་བདེ་བ་དང་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། མ་ཆགས་ཆེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་འཁོར་བ་ན་མི་གནས་པར་བསྟན་ཏོ། །སྙིང་རྗེས་སྡུག་པའི་ཁྱད་པར་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཕ་མ་བུ་ཚ་གཉེན་བཤེས་ལ་སྡུག་པ་ཡོད་པ་དང་། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྡུག་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་བས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ལ་སྡུག་པར་བྱེད་པ་སྡུག་པ་གཞན་དང་ཁྱད་ཞུགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་པ་ཡི། །སྡུག་པ་མེད་དེ་འཇིག་རྟེན་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་བུ་ཚ་ལ་སྡུག་པ་ཡོད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་སྡུག་པ་ཐམས་ ཅད་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྡུག་པ་གང་ཡང་མེད་དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྡུག་པ་ཐམས་ཅད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་ཤིང་སྡིག་པ་དང་སྐྱོན་དང་བཅས་པ་ཤ་སྟག་གོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་འཛུད་པས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ལ་ འཇོག་པ་དང་།མི་ཤེས་པའི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོས་ནོན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཤ་སྟག་གོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་སྡུག་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་དེ། འཇིག་རྟེན་པ་ཤ་སྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་ པར་མ་རྟོགས་པས་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།བློ་ལྡན་སྙིང་རྗེའི་སྡུག་པ་ནི། །ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་ཅེས་འཇིག་རྟེན་འདས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ལ་སྡུག་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཡང་མེད་ལ་ འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་སྙིང་རྗེ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་སྡུག་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་ དྲང་སྲོང་ལ་སོགས་པའི་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་ལ་སྡུག་པར་བྱེད་པ་ནི་སྡིག་པ་ལ་མི་འཇོག་སྟེ།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མ་ཐོབ་པས་འཇིག་རྟེན་པར་འཇོག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེའི་ རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ལ་སྡུག་པར་བྱེད་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཇི་ལྟར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于'大悲心浸润的悲者，连寂灭也不住著，何况会贪著世间安乐和自身性命'这句话，世间人贪著世间五欲功德的安乐，以及贪著自己的性命和身体，因此住于轮回。
虽然圣者声闻和独觉们不贪著世间安乐和性命，但因贪著断除一切痛苦的涅槃而住于涅槃。具有大悲心的菩萨们被大悲加持、为大悲所摄、被大悲所护持，对于声闻和独觉们所证得的偏于寂灭的涅槃——那超越一切世间事业的境界，也不贪著不住著。这说明了不住于涅槃。
既然对如此境界都不贪著，更何况会贪著世间五欲的安乐和身命呢？意思是更加不会贪著。这说明了不住于轮回。
关于悲心所生之爱的殊胜性有三个偈颂。就像世间人对父母子女亲友有爱，圣者声闻和独觉对苦难众生也有爱，但菩萨因大悲的缘故对一切众生所生之爱更为殊胜，为显示这种爱与其他的爱有所不同，故作三个偈颂。
关于'无过失的爱，世间中并无'这句话，虽然世间父母等对子女有爱，但一切世间的爱都不是无过失的爱，所有世间的爱都伴随过失、罪业和过患。
为什么呢？因为会导致偷盗、杀生等行为，使其陷入巨大的痛苦之流，且为无明大流所淹没，所以一切都伴随过失。世间的爱中也没有出世间的爱，都是世间性的。
为什么呢？因为未能通达人法二无我，所以未获得自他平等性之心。
关于'智者悲心所生爱，无过失且超世间'这句话，意思是菩萨们因大悲而对众生所生之爱既无过失又是出世间的。
关于'住于世间悲心者，虽无过失仍属世间'这句话，处于胜解行地的菩萨们以悲心对众生所生之爱，以及世间仙人等以悲心对众生所生之爱虽不会导致罪业，虽无过失，但因未获得自他平等性之心而归属世间。
对于'如何无过失'这个问题，是在询问为什么说菩萨们因大悲而对众生所生之爱是无过失的。

།དེའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་དང་། །མི་ཤེས་མུན་ནག་གནས་པའི་འཇིག་རྟེན་དག་།དྲང་བའི་ཐབས་རྣམས་ཤོམས་པ་དེས། །ཇི་ལྟར་ཁ་ ན་མ་ཐོ་མེད་མ་ཡིན།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་དང་བརྒྱད་ལ་སོགས་པའི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་ཆུ་བོ་ལ་གནས་པ་དང་མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་དྲང་ཞིང་གདོན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཆེན་པོ་བཤམས་པ་མཁས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ལས་འབྱུང་བ་སྡུག་བ་སྟེ།ཇི་ལྟར་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིད་ཆེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡུག་པ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཞེས་བཤད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་རྗེ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་དང་།འཇིག་རྟེན་དགྲ་བཅོམ་དེ་སྡུག་མེད། །དེ་ལས་གཞན་ལ་སྨོས་ཅི་དགོས། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་འདས་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་གང་ཟག་མཆོག་ དང་གཙོ་བོར་བྱ་བ་རང་སངས་རྒྱས་དང་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྡུག་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་ཕལ་བ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཞིག་ཡོད་དེ་མེད་ཅེས་སོ་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་ལ་སྡུག་པར་ལྟ་བ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མེད་ན། འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་མེད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡུག་པར་ལྟ་བ་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཇི་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཡིད་ཆེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།རང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་མེད་པར་རང་གི་བློས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་བྱས་པས་ན་རང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྲག་པ་དང་མངོན་པར་དགའ་བའི་རྒྱུ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཐུགས་རྗེའི་རྒྱུས།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་བཏང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཁ་ཅིག་སྐྲག་པ་ཡོད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་ལ་བདེ་བར་འཛིན་ཅིང་དགའ་བ་ཡོད་དེ། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་བསྔལ་མེད། །སྙིང་བརྩེ་བ་ཡི་སྡུག་བསྔལ་འགྱུར། །དེ་ནི་ཐོག་མར་ཤིན་ཏུ་སྐྲག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་རྗེའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དེ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་མང་དུ་མཐོང་ བས་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུས་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ལ།དང་པོ་མོས་བ་སྤྱོད་པའི་ས་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལྟ་བུ་ལས་བསྒྲལ་བར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་ནས་སྐྲག་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་མ་ཐོབ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ དུ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།རེག་ནས་རབ་ཏུ་མངོན་པར་དགའ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལ་རེག་པ་ནི་ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་རེག་པ་སྟེ། ས་དང་པོ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ན་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཡང་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་དང་བདེ་བའི་སེམས་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་མཚན་མ་སེམས་ཅན་ལ་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་མེད་ཅེས བྱ་བའི་དོན་འཆད་དེ།མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་མའི་དོན་ཏོ།

因此说道：'大苦海和无明黑暗中的世间，以正直方便善巧布施，怎么会有过失呢？'
所谓三苦八苦等大苦海中安住，以及不如实了知四圣谛的黑暗中安住，称为有过失。对于如是世间的苦海中安住和无明黑暗中安住的众生，为引导解脱而布施的大方便，是菩萨大悲心所生的慈爱，怎么会有过失呢？确实无有过失。
若问何以超出世间？对于所说菩萨的慈爱超出世间，是从菩萨大悲心所生的慈爱，怎样超出世间的意思。
因此说：'独觉佛和世间阿罗汉无此慈爱，何况其他众生，怎么不超出世间？'意思是，如是菩萨大悲心所生的慈爱，在世间最殊胜的独觉和阿罗汉圣者们，都没有菩萨大悲心所生的对一切众生的如是慈爱，那么普通世间众生怎么会有如是慈爱呢？没有。
如是菩萨对众生的慈爱连圣者都没有，世间众生怎么会有呢？既然没有，菩萨的慈爱怎么不是超出世间呢？确实是超出世间。
所谓独觉佛，是指无师承，依自己的智慧现证涅槃，故称独觉佛。
关于恐惧和欢喜因的偈颂，是说菩萨因大悲心为众生舍弃头颅手足等而受苦时，有些人会恐惧，有些菩萨则视此苦为乐而欢喜，为显示这个意义而作一偈。
所谓：'菩萨无有苦，悲心故受苦，最初极恐惧'，是说菩萨因大悲心为除众生苦而趣入，见到众生众多痛苦而因悲心自身也受苦。最初在信解行地时，认为无法救度如是痛苦而生恐惧。为什么呢？因为尚未获得自他平等心，也未通达一切苦空性的缘故。
'触已极欢喜'，是说触证初地极喜地，获得初地极喜后，通达法界遍行相时，获得自他平等心，通达一切苦空性，虽然为众生受苦却生起极大欢喜和安乐心。
关于苦相为除众生苦，解释'无苦'的意思，'无'是相的意思。

།མཚན་མའི་དོན་ཡང་ཕྱིར་གྱི་དོན་དུ་འདྲེན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བདུན་དང་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དེ་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེའི་ཤུགས་ ཀྱིས་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དེས་སྐྲག་པར་འགྱུར་རོ།།བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྐྲག་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་མ་རྟོགས་པས་ན་སྐྲག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རེག་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ས་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ས་ལ་རེག་པ་སྟེ་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཐོབ་པའོ། །དེ་དག་གི་ཚེ་ན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་ བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པས་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྐྲག་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ་བདེ་བར་འཛིན་པའི་བསམ་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བདེ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བར་འཛིན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བ་དེ་ནི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ དམ་པ་དང་མཆོག་ཡིན་ཏེ།དེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་འཕགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེས་བསྐྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི། །འཇིག་རྟེན་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གནོན་ ཅིང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མགོ་མྱོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྐྱབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ཡང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱོབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདེ་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བ་དེ་ནི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ཕུལ་ཡིན་པས་བདེ་བ་དེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ཏེ་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་པས་ལྷག་གོ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བདེ་བའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འདི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དོན་བྱས་པ་ཡང་དེ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པས་ན། །དེ་ལས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་གཞན་ཅི་སྨོས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་སྡུག་བསྔལ་ ཐམས་ཅད་ནི་སྤངས།བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་གི་དོན་བསྒྲུབས་ཏེ་དེ་དག་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་རྗེ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་བདེ་བར་གྱུར་པའི་བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་ན་འཇིག་རྟེན་ཕལ་པ་ལྟ་ཞིག་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་གང་ སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ཉིད་བདེ་བ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ལས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ།ངོ་མཚར་གྱི་མཆོག་ཏུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་བྱས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་བསྔགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་ན་སྦྱིན་པ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ཡོད་ཀྱང་ཕན་བཏགས་པའི་ ལན་ལ་རེ་བས་གཏོང་བ་དང་།སྔོན་ཕན་བཏགས་པས་ལན་དུ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་གཏོང་བ་ཡོད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་གྱི། སྙིང་རྗེའི་ཤུགས་ཀྱིས་གཏོང་བས་དེ་ལྟར་བཏང་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་ལེགས་པ་ཡོད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

标相的意义也是为了外在的目的而引导，为了消除众生七种八种等痛苦而趋入，见到众生的痛苦后，菩萨以悲心的力量自身生起痛苦，在胜解行地会因这种痛苦而生起恐惧。
关于'自他平等'等，在胜解行地因痛苦而恐惧是因为未证悟自他平等性，以及未证悟一切痛苦皆空，所以会恐惧。
'触'是指增上意乐清净地，'触'是指触及增上意乐清净地，即获得初地以上。此时由于证悟法界遍行相而获得自他平等心，由于证悟一切痛苦皆空而不生起对痛苦的恐惧，反而生起视为快乐的意乐。
关于'悲心之苦胜过乐的偈颂'，菩萨们为了众生利益而生起各种痛苦是从悲心因缘而生，菩萨将那痛苦本身视为快乐。从痛苦而生的这种快乐是一切快乐中最殊胜最上等的，为了显示它胜过并超越一切世间快乐而作此偈颂。
关于'悲心所生的痛苦，胜过一切世间乐'，为了救护那些被生老等各种痛苦所迷惑的众生，菩萨从悲心因缘所生的痛苦，即使经历地狱等痛苦，但因为是为了救护众生的痛苦，对菩萨们来说那反而成为大乐，这种快乐是一切快乐中最殊胜最上等的，所以胜过天人等一切世间的快乐，超越一切快乐。
为了显示菩萨的痛苦本身成为最上乐这是应当惊叹的，所以说'已成就利益者尚且远离彼，更何况其他更令人惊叹的事'。如是阿罗汉已断一切苦，具足一切乐，完全成就自利，他们尚且没有菩萨悲心所生的痛苦转为快乐这样的乐，世间凡夫就更不用说了。因此，痛苦本身成为最上乐，还有什么比这更令人惊叹的呢？这是最应当惊叹的。
关于'赞叹悲心布施的偈颂'，世间虽有布施，但有期望报恩而施舍的，也有为了报答往昔恩德而施舍的。菩萨的布施不是这样，而是以悲心力而施舍，为了显示如此布施具有功德和善妙，而作此偈颂。

།སྙིང་རྗེ་དག་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པས་ནི། །བསྟན་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་བདེ་བྱེད་པ། །ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་གིས། །བདེ་བ་དེ་ལ་དེ་ཡི་ཆར་མི་འགྲོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ནི་སེམས་ཅན་བྲེལ བ་དང་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བའི་དབང་གིས་སྦྱིན་པ་བཏང་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དགའ་བ་དང་བདེ་བ་དེ་ལ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་བ་གང་གིས་ཀྱང་བརྒྱའི་ཆའམ་སྟོང་གི་ཆ་འམ་བྱེ་བའི་ཆ་འམ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ སྟོང་གི་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྙིང་རྗེ་དག་དང་ལྡན་པའི་སྦྱིན་པས་ནི། །བསྟན་པ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱི་དོན་སླ་བས་མ་བཤད་ཀྱི། ཁམས་གསུམ་པ་ཡི་ལོངས་སྤྱོད་དག་གིས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱི་ དོན་འགྲེལ་པས་བཀྲོལ་ཏེ་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྙིང་རྗེས་སྡུག་བསྔལ་ཁས་ལེན་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་འདི་སྙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ཁས་བླངས་ཀྱང་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཁས་མ་བླངས་སོ་སྙམ་པ་ལ། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཁས་བླངས་པས་ན།འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱང་ཁས་བླངས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཁོར་བ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་ཏེ། །སེམས་ཅན་དོན་དུ་སྙིང་རྗེ་གང་མི་གཏོང་། །གཞན་དག་ལ་ནི་ ཕན་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ནི།།སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱིས་ཁས་ཀྱང་མ་བླངས་སམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་དག་ལས། སྐྱེ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འདོད་པ་ཇི་སྙེད་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མི་མཛའ་བ་དང་ཕྲད་པ་སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་།མཛའ་བ་དང་བྲལ་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། མདོར་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་འཁོར་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་བཤད་ལ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཁོར་བར་མ་འདུས་པ་གང་ཡང་མེད་དེ་དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ དུ་སྙིང་རྗེའི་ཤུགས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་སྟེ།འཁོར་བ་ཁས་བླངས་ན་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཕན་པ་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱིས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཁས་མ་བླངས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཁས་བླངས་ཆེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ འབྲས་བུ་དང་གསུམ་འཕེལ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཅན་རྣམས་ཆོས་གསུམ་འཕེལ་བ་དང་། ཆོས་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་འཕེལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ནི་སྦྱིན་དང་ལོངས་ སྤྱོད་རྣམས།།སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱིས་རྟག་ཏུ་རྣམ་འཕེལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། །སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྟག་ཏུ་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་གསུམ་ནི་སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་འཕེལ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བའོ། །བྱམས་པ་ནི་ཕན་པ་བསྐྱེད་པ་ དང་།དེ་མཐུས་བྱས་བདེ་དེ་ཡང་དེ་ལས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་གསུམ་འཕེལ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན་པར་སེམས་པའི་བྱམས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྦྱིན་པའི་དབང་གིས་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕན་བཏགས་པས་ཕན་པ་བསྐྱེད་པ་འཕེལ་བ་ དང་།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དབང་གིས་ལོངས་སྤྱོད་ལས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་བདེ་བའི་མཐུ་བསྐྱེད་པས་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་ན་གདོད་སེམས་ཅན་ལ་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕན་གདགས་པའི་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་གསུམ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་རབས་ཀུན་དུ་སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བ་དང་། སྦྱིན་པ་འཕེལ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཕེལ་ཏེ། དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཉིད་ལ་གོམས་པར་བྱས་པ་ནི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་སྙིང་རྗེ་ཉིད་ཤས་ཆེར་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ།

关于'具有悲悯心的布施，能给予教法者带来快乐，三界的受用，其快乐连百分之一也比不上'这句话，菩萨布施时，由于对匆忙和贫穷众生的悲悯而布施，之后菩萨生起欢喜和快乐，对于这种欢喜和快乐，三界天人的快乐无论如何也无法与之相比，连百分之一、千分之一、万分之一、千万分之一也无法企及，这就是其含义。
'具有悲悯心的布施，能给予教法者带来快乐'这半偈颂的含义简单故未作解释，而是解释了'三界的受用'以上半偈颂的含义，这就是其意思。
关于'以悲心承担痛苦的偈颂'，有些人认为菩萨虽然为众生利益而接受轮回，但并未接受轮回的痛苦。为了说明菩萨既然接受了轮回，也就接受了轮回的痛苦，因此作此偈颂，这就是其含义。
关于'轮回本性即是苦，为众生故不舍悲，为利他故受诸苦，具悲者岂未承担'，世尊在诸经中说：生是苦、老是苦、病是苦、死是苦、所有欲望是苦、与不爱相遇是苦、与所爱分离是苦，简而言之，五取蕴皆是苦。如是解释轮回即是苦的本性，一切痛苦无不包含在轮回之中，因此菩萨为众生利益，以悲心力量不舍轮回。既然接受轮回，为了利益其他众生，具有悲心者怎么会不接受轮回的一切痛苦呢？确实接受了一切痛苦，这就是其含义。
关于'其果及三增长偈'，为了显示具有悲心的菩萨三法增长及三法之果增长而作此偈颂，这就是其含义。
关于'悲心布施及受用，具悲者常得增长'，具有悲心的菩萨们常时增长三种法，即悲心增长、布施增长、受用增长。
关于'慈心生起诸利益，以其力故得安乐'，三种果增长是：由悲心力对一切众生生起利益之想的慈心增长，由布施力对贫穷者以资具作利益而生起利益增长，由受用力从受用中对众生生起安乐力而增长。因为有受用才能以资具利益众生的力量，所以菩萨们在一切生世中三者增长等等。菩萨在一切生世中悲心增长、布施增长、受用增长是由悲心力而增长，因为对悲心本身熟习，在其他生世中悲心更加增长的缘故。

།སྦྱིན་པའང་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ལས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་འཕེལ་བ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཕེལ་ཏེ། །སེམས་ཅན་བྲེལ་བ་དང་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ན་གདོད་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་སྟོབས་ལས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཚེ་འདིར་སྦྱིན་པ་བྱས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཚེ་འདིར་སྦྱིན་པ་བཏང་བ་དང་། གདོད་ཚེ་ཕྱི་མར་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གསུམ་ལས་འབྲས་བུ་བདེ་བ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས རྣམ་པ་གསུམ་འཕེལ་བས་འབྲས་བུ་བདེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྙིང་རྗེ་ལས་ནི་བྱམས་པ་བསྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ལོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་སྙིང་རྗེའི་ཆོས་ལས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་ལ་གཞག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ པའི་བྱམས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྦྱིན་པས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་སྐྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པའི་ཆོས་འཕེལ་བས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཟང་ཟིང་གིས་ཕན་འདོགས་པའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལོངས་སྤྱོད་ ལས་ནི་དེ་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་མཐུ་བྱས་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ཆོས་འཕེལ་བས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་མཐུ་ཡོད་པའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་ན་གདོད་སེམས་ཅན་ལ་ཟང་ཟིང་གིས་ཕན་འདོགས་པའི་མཐུ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སྤྲོ་བར་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་མི་ལེ་ལོ་ཅན་འགའ་ཞིག་ལ་དེ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་མི་འགའ་ཞིག་གིས་ལེ་ལོ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གཟེངས་བསྟོད་ཅིང་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྦྱིན་པ་ལེ་ལོར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་ ལ་མི་འཇུག་པ་ལ།སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་བྱས་ན་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བས་སྦྱིན་པ་ལ་ཁྱོད་ཅིའི་ཕྱིར་ལེ་ལོ་བྱེད་ཅེས་སྦྱིན་པ་ལ་གཟེངས་བསྟོད་ཅིང་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཕེལ་བ་དང་ནི་རབ་ཏུ་སྤེལ་བར་བྱ། །སྦྱིན་པས་ རབ་ཏུ་བདེ་བྱ་སྨིན་པར་བྱ།།དྲང་བར་བྱ་ཞིང་ཀུན་དུ་བཀྲི་བར་བྱ། །སྙིང་རྗེ་ལེ་ལོ་ཅན་ལ་སྨྲ་བ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་ལེ་ལོ་ཅན་ལ་སྨྲ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དང་པོར་བཤད་དེ། དཔེར་ན་ལེ་ལོ་ཅན་འགའ་ཞིག་ལ་དེ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་མི་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ལེ་ལོ་བྱ་བར་ མི་རིགས་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དང་འདྲ་བར་སྦྱིན་པ་ལེ་ལོ་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ་ཇི་ལྟར་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེ་ན།སྦྱིན་པ་བྱས་དང་ཡོན་ཏན་དྲུག་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་ན་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ལེ་ལོ་བྱེད་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་སྦྱིན་པ་ལ་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འཕེལ་བ་དང་ཞེས་པ་ནི། སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བས་སྦྱིན་པ་བྱ་བའི་རིགས་ཏེ། འདིས་ནི་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སྤེལ་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཤུགས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བྱས་ན་རྣམ་པ་གཉིས་འཕེལ་ བར་འགྱུར་ཏེ།ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྦྱིན་པ་ཉིད་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་མཐུས་མ་འོངས་པ་ན་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་སྤེལ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པ་སྤེལ་བར་བྱས་པ་ནི་ སྦྱིན་པའི་མཐུས་མ་འོངས་པ་ན་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་སྦྱིན་པ་སྤེལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པས་རབ་ཏུ་སྨིན་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་བཏང་ནས་སེམས་ཅན་བསྡུས་ཏེ། དགེ་བ་ལ་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'布施也是从悲心力而来'这句话，布施的增长也是由悲心的力量而增长，因为对于匆忙和贫穷的众生若有悲心，才会施予外在和内在的事物。
关于'受用也是从布施力而来'这句话，在其他生世受用增长也是由今生布施的力量而增长，因为今生布施后，才会在来世获得大受用。
关于'从这三者得到三种快乐果报'这句话，意思是通过这三种法的增长而获得三种快乐果报。
关于'从悲心生起慈心'这句话，意思是从想要遣除众生痛苦的悲心法中，会获得想要安置众生于快乐的慈心生起的果报。
关于'布施则生起利益众生'这句话，意思是通过布施法的增长，会获得以财物利益众生的果报。
关于'从受用则成就利益彼等的力量'这句话，意思是通过受用法的增长，会获得以资具利益众生的力量果报，因为有受用才会有以财物利益众生的力量。
关于'劝勉布施的偈颂'这句话，就像有些懒惰的人，有想要利益他的人为了让他断除懒惰而鼓励他生起欢喜心一样，对于因懒惰而不行布施利益众生的人，以'若以悲心行布施则会获得圆满功德，你为何懒于布施'来鼓励并令其对布施生起欢喜，为此而作偈颂。
关于'增长及当广大增长，布施当令善得成熟，当引导并普遍摄受，如对懒惰者说悲心'这些句子，首先说'如对懒惰者说悲心'，就像有些想要利益懒惰者的人对他说不应该懒惰一样，悲心对懒惰布施者也这样说。如何说呢？说'行布施则六种功德会增长，所以你布施不应懒惰'。
其中'增长'是说，你布施后，菩萨们的悲心会增长，所以应当布施，这是显示悲心的自性会增长。
其中'增长'是说，以悲心力行布施则两种会增长：受用会增长和布施本身会增长。其中受用增长是说以布施力在未来会成熟大受用果报，这是增长受用。布施的增长是说以布施力在未来会得到同类果报而乐于布施，这就是布施的增长。
关于'以布施当令成熟'这句话，意思是布施后摄受众生，通过安置于善法而令众生成熟。

།བདེ་བར་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལེན་པ་པོའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་། གཏོང་བ་པོའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱང་བདེ་བ་དང་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དྲང་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྦྱིན་པ་གཏང་བའི་སྒོ་ནས་ བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཟང་ཟིང་དང་མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་སོ། །ཆོས་སྦྱིན་པས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་སོ། །བཀྲི་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གནས་སུ་བཀྲི་ བའམ་དེར་གཞག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྦྱིན་པ་བྱ་བ་ལེ་ལོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་ལེ་ལོ་ཅན་དང་། དེ་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་སྨྲ་བ་དང་འདྲ་བར་སྦྱིན་པ་ལེ་ལོར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་ལ་མི་འཇུག་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་སྨྲ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། སྙིང་རྗེ་འཕེལ་བར་བྱ། སྦྱིན་པས་ལོངས་སྤྱོད་དང་སྦྱིན་པ་ཉིད་སྤེལ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་བདེ་བས་བདེ་བ་རྗེས་སུ་མྱོང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ནི་ཕྲག་དོག་གི་བསམ་པ་ཡོད་པས གཞན་བདེ་བ་མཐོང་ན་བདག་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ལ།སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་པར་མཐོང་ན་བདག་དགའ་བར་འགྱུར་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གཞན་སྡུག་བསྔལ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་ཅན་གཞན་བདེ་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅིའང་མི་བདོག་ཀྱང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྙིང་རྗེས་སྡུག་བསྔལ་བས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ན། །གཞན་བདེ་མ་བསྐྱེད་ཅི་ཕྱིར་བདེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཅན་ རྣམས་ནི་སྙིང་རྗེའི་ཤུགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གཞན་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་བས་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བར་མཐོང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་བདེ་བ་འདོད་པས་སེམས་ཅན་བདེ་བ་ལ་མ་བཀོད་པར་བདག་ཉིད་བདེ་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་ནམས་ཀྱང་བདེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་དྲི་མ་མེད་པར་གྲགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནད་ཇི་སྲིད་ཀྱི་བར་དུ་བདག་གི་ནད་ཀྱང་དེ་སྲིད་དུ་མི་འཚོའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་གདག་ནི་བདེ་བར་འགྱུར་འདོད་ན། །སྙིང་རྗེ་གཞན་གྱི་བདེ་བ་བསྐྱེད་ པར་བྱའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སེམས་ཅན་བདེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་བདག་ཉིད་བདེ་བ་མྱོང་ཞིང་ཐོབ་པར་འདོད་ན་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་བདེ་བ་ལ་ དགོད་པར་བྱ་སྟེ།གཞན་བདེ་བ་སྐྱེད་དང་གདོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་བས། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེའི་ཤུགས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར།ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཞན་སྡུག་བསྔལ་བ་མཐོང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་ཇི་ལྟར་བདེ་བར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་ མི་འབྱུང་ཞིང་བདེ་བ་ཐོབ་པར་འདོད་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་ཞིང་སེམས་ཅན་བདེ་བ་ལ་དགོད་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་མ་བྱས་ཀྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

所谓'安乐而作'是指：对于接受布施的众生要使其生起安乐和欢喜，对于布施的众生也要使其生起安乐和欢喜之意。
所谓'引导'是指：通过布施之门积累福德资粮和智慧资粮之意。其中以财物布施和无畏布施积累福德资粮，以法布施积累智慧资粮。
所谓'引导'是指：引导或安置于无上菩提之处之意。
关于'布施懈怠者'的解释：如同懈怠者与欲利益他者二者互相交谈一样，对于布施懈怠而不趣入利益众生者，以悲心而说。如何说呢？以'增长悲心，以布施增长受用和布施本身'等方式而说之意。
关于'以他人安乐而随受安乐之偈'：世间人因具有嫉妒心，见他人安乐则自己痛苦，见众生痛苦则自己欢喜。菩萨则不如此，当其他众生痛苦时菩萨也痛苦，当其他众生安乐时菩萨虽一无所有却也安乐，为显示此义而作偈颂之意。
'以悲心而苦于苦，若不令他乐何能得安乐'之意为：具悲心的菩萨们因悲心力故，见其他众生痛苦则视为自身痛苦。如此，菩萨自身欲求安乐，若不安置众生于安乐中，自身怎能安乐？永远也不会安乐之意。
因此，如圣者无垢称菩萨所说：'乃至一切众生病愈之前，我之病亦不愈'。
'是故若欲自安乐，以悲心令他生安乐'之意为：如是众生痛苦则菩萨痛苦，众生安乐则菩萨安乐，因此具悲心的菩萨若欲自身体验获得安乐，则应安置痛苦众生于安乐中。唯有生起他人安乐，菩萨才能体验安乐之意。
'以菩萨悲心'是指：以具悲心的菩萨之悲心力量之意。
'以他人痛苦而痛苦'是指：见他人痛苦则菩萨自身也成为痛苦之意。
'于众生生起安乐，如何能得安乐'是指：如此则菩萨自身欲求不生痛苦而获得安乐，应除众生之苦而安置众生于安乐中。在未如是作之前，菩萨自身不能体验安乐之意。

།སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་རྗེས་སུ་ སྟོན་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དཔེར་ན་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་གྱིས་སློབ་མ་ལ་འདི་ལྟར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་སྟོན་ཅིང་སློབ་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་པས་སྦྱིན་པ་སློབ་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ལ་འདི་ལྟ་འདི་ལྟར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་སྟོན་ཅིང་སློབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་བསྟན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྦྱིན་པ་ནི་ཕྱིའི་དངོས་པོ་ཡིན་པས་དེ་ལ་སེམས་མེད་ན་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཅིང་བསླབ་ཅེ་ན་ཡང་ལན་དུ་སེམས་མེད་པར་བདེན་མོད་ཀྱི་སློབ་པ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་གྱིས་སློབ་མ་ལ་བསླབས་ནས་སློབ་ མ་ལས་དམ་པ་དག་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་སྐྱོང་ནས་སྦྱིན་པ་ལས་དམ་པ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་སྙིང་རྗེས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སློབ་པ་བཞིན་ནོ།།སྙིང་རྗེ་ཅན་ནི་བདག་གི་སྦྱིན་པ་ལ། །བདག་བདེ་མི་འདོད་རྟག་ཏུ་སློབ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ནི་བདག་བདེ་བ་མི་འདོད་པ་སྟེ།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་གི་བདེ་བ་སེམས་ཅན་ལ་སྟོབས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེ་བདག་བདེ་བ་མི་འདོད་པ་དེ་རྟག་ཏུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་སློབ་ཅིང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་སློབ་ པར་བྱེད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ནི་བདེ་བ་ཕ་རོལ་ལམ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྙིང་རྗེ་དེ་སྦྱིན་པ་ལ་འདི་ལྟར་སློབ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་བཏང་བའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའི་བདེ་བ་དེའང་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་དེ་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་མྱོང་བར་ བགྱིས་པ་དེ་ལྟར་གྱིས་ཤིག་།གལ་ཏེ་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་མ་སྨིན། དེ་བདག་ལ་སྨིན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་ན་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་བདག་ལ་མ་སྨིན་ཡང་རུང་ངོ་ཞེས་སྦྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སློབ་པར་བྱེད་དོ། །སྙིང་རྗེ་དེ་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད ཆེན་པོ་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ལ་སྟོབས་པར་བྱེད་ཅེ་ན།དེའི་ཕྱིར། བདག་དང་བདེ་བ་ཐ་དད་མ་ཡིན་པས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡུག་བསྔལ་གཅིག་སྟེ་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་བདེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་སྟེ། སེམས་ཅན་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བ་གཅིག་ཅིང་ཐ་མི་དད་པས་ན་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་མེད་པར་བདག་གི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་མི་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་དང་སེམས་ཅན་དུ་བདེ་བ་ཐ་མི་དད་དེ་གཅིག་པས་ན་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་ལ་འདི་ལྟར་སློབ་པར་བྱེད་དེ།གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཞིག་སྨིན་པར་བྱས་ན་འབྲས་བུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་སྨིན་པར་གྱིས་ཤིག་།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེ་ སེམས་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་མེད་དེ་སེམས་ཅན་གྱིས་མྱོང་བར་མ་གྱུར་ན་ནི།དེ་ལྟར་ན་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་འདོད་པ་མེད་པས་སེམས་ཅན་སྨིན་ཡང་རུང་ངོ་ཞེས་སྦྱིན་པ་ལ་ཟེར་རོ།

关于'以悲心教导布施'这六颂，就像亲教师和阿阇黎对弟子说'你要这样做'来教导一样，悲心作为老师，对作为弟子的布施说'你要这样这样做'来教导。为了说明这个道理而作六颂。
如果有人问：布施是外在的事物，它没有心识，怎么能教导和学习呢？回答说：虽然确实没有心识，但是'如同教导'的意思是，就像老师教导弟子后，弟子能趋入殊胜之道一样，悲心护持布施后，布施能趋入殊胜之道，所以悲心是如同教导布施。
关于'具悲者对自己的布施，不求自乐常行教导'，具有悲心的菩提心之悲不求自乐，因为在一切方面都要将自己的安乐给予众生。这样不求自乐的悲心，常常教导自己的布施，这是其含义。
如果问怎样教导，为此说'受用之乐归他人'。悲心这样教导布施：布施的果报是大受用的安乐，你布施的受用果报要让其他众生享受，你要这样做。如果布施的异熟果报不成熟于其他众生而成熟于自己，那么即使这异熟果报不成熟于自己也可以，这样教导布施。
如果问：悲心为什么要将布施的大受用果报给予众生？为此说'自与乐无有差别'。众生苦即菩萨苦，因为众生与菩萨的苦是一体不二的；他人乐即菩萨乐，因为众生与菩萨的乐是一体不二的，所以将布施的大受用果报回向众生。
关于'若无彼则不欲自布施果报'，因为菩萨与众生的安乐无二一体，所以悲心这样教导布施：如果你布施的大受用果报成熟，要让果报成熟为众生所享受。如果这异熟果报不能给予众生，众生不能享受，那么对布施的异熟果报没有欲求，即使成熟也可以，这样对布施说。

།འབྲས་བུ་བཅས་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་བྱེད་ན། །སེམས་ཅན་སྦྱིན་པའི་བདེ་བས་བདག་བདེར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ན་སྦྱིན་པའི་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་གཏོང་བར་མ་ཟད་ཀྱི། སྦྱིན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱིས་མྱོང་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་ཅན་ལ་བསྔོ་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། །དེ་ལྟར སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པ་དང་།སྦྱིན་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཡང་བྱིན་ནས་སེམས་ཅན་བདེ་བར་གྱུར་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བར་འགྱུར་གྱི། རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་བཏང་སྟེ་སེམས་ཅན་བདེ་ལ་སྦྱིན་བའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བར་མི་འཛིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་བྱ་བ་ང་ལ་ཡོད། །དེ་རྣམས་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་འབྲས་བུར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་དེ་སྦྱིན་པ་ལ་འདི་ལྟར་སློབ་པར་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ལ་ཕན་བཏགས་ཤིང་། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཞིག་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཡོད། འབྲས་བུ་དེ་རྣམས་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ནས་ཀྱང་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤིག་དང་། དེ་ལྟར་བྱས་ན་གདོད་ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ལ་ཕན་བཏགས་པ ཡིན་ནོ་ཞེས་སྙིང་རྗེ་སྦྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྟོན་ཅིང་སློབ་པར་བྱེད་དོ།།སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་སྦྱིན་པ་དང་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་བདག་གིས་སེམས་ཅན་ལ་བྱིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བའི་དུས་ན་ཡང་ཚུལ་འདི་ལྟར་གཏོང་སྟེ། སྦྱིན་པའི་དངོས་པོ་དང་། སྦྱིན་པ་དེ་བཏང་ བའི་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀ་སེམས་ཅན་གྱིས་མྱོང་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསྔོ་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ་དེ་ལྟར་ཟང་ཟིང་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཀ་སེམས་ཅན་གྱིས་མྱོང་སྟེ།སེམས་ཅན་བདེ་བར་གྱུར་ན་གདོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ཙམ་དུ་འབྲས་བུར་ བྱ་བ་དེ་ཙམ་དུ་འབྲས་བུར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས།གང་གི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་དངོས་པོ་དང་། འབྲས་བུ་གཉི་ག་སེམས་ཅན་ལ་བཏང་ནས་སེམས་ཅན་བདེ་བར་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བདེ་བར་འགྱུར་བས། སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བཏང་བའི་འབྲས་བུ་བདག་ལ་ ཇི་ཙམ་ཞིག་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་འབྲས་བུའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ལ་སྨིན་པར་གྱིས་ཤིག་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་ང་ལ་ཕན་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་ལ་སྟོན་ཅིང་སློབ་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་ཡི་ནི་ལོངས་སྤྱོད་མི་འདོད་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་ པ་གཏོང་བ་ཡང་།སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དེ་དག་བདག་གིས་མྱོང་བར་ནི་མི་འདོད་དེ་འབྲས་བུ་ལ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བར་བྱ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་མ་མྱོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལོངས་སྤྱོད་མང་པོ་མཆོག་དང་ཕྲད་གྱུར་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ལ་མོས་པ་མེད་ན། འབྲས་བུ་མི་འདོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྦྱིན་པ་བཏང་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་མི་མྱོང་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན་པས་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པར་ལོངས་སྤྱོད་མང་པོ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ རྟག་ཏུ་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཡི་བདེ་བ་དག་ནི་བདག་མི་འདོད། །སྦྱིན་པ་རྒྱུན་དེ་ཡང་ནི་སྦྱིན་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ཕྲད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མི་འདོད་ཀྱི་ཅི་ཞིག་འདོད་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་བཏང་ བའི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུའི་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་སྦྱིན་པ་རྒྱུན་དུ་གཏོང་ཞིང་སྦྱིན་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཙམ་འདོད་པར་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'如果布施有果报的布施，众生因布施的快乐而自己快乐'这句话，菩萨行布施时，不仅仅布施布施物品，而且将布施的果报大受用成熟之果也回向给众生愿他们享用。这样，布施物品给众生，并且布施其果报大受用后众生快乐时，菩萨也因此而快乐。若仅布施物品使众生快乐而布施果报受用由菩萨自己享用，菩萨并不认为这是快乐。
关于'如果你对我有所作为，那些将成为殊胜果报'这句话，慈悲这样教导布施：如果布施你对我有恩惠，并且有布施果报大受用要给予，那些果报你要给予众生，要让众生一定能享用，你这样做的话，才算是对我有恩。慈悲就是这样教导布施。
关于'布施时，我将布施及布施果报都给予众生'等句，菩萨布施时也是这样布施：将布施物品和布施后的果报两者都回向愿众生享用而布施。这样财物和果报两者都由众生享用，众生快乐时菩萨才会快乐。
关于'因为正是由此，多少果报就成为多少果报'等句，因为布施物品和果报两者都给予众生后众生快乐时菩萨也快乐，所以布施你布施多少的果报，应当将应得的一切果报都让众生成熟，这样才是对我有恩，慈悲就是这样教导布施。
关于'不希求布施的受用'这句话，菩萨布施也不希望自己享用布施果报的大受用，对果报完全背离而对受用享受一心不受用。
关于'若遇众多最胜受用'这句话，这样对果报无信解，虽然不希求果报，但因菩萨具有广大和法性，布施后不可能不享受大受用，所以无论转生何处，菩萨都会经常遇到众多广大受用。
关于'我不希求其快乐，愿布施相续而布施'这句话，这样虽然遇到广大受用，但菩萨不希求受用的快乐，而是希求什么呢？仅仅希求所布施的果报在其他生世中也能相续布施而行布施。

།གང་གི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་དེ་རྒྱུན་དུ་མི་འདོད་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ལོངས་སྤྱོད་དམ་པ་དང་རྟག་ཏུ་ཕྲད་ཀྱང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་ བ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འདོད་པ་མེད་ཀྱི།གཞན་དུ་ན་བདག་གི་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་འབྲས་བུ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་རྒྱུན་དུ་གཏོང་བ་དང་། སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དེ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཏོང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །བདོག་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ལ། །སྙིང་རྗེས་བདག་ལ་ རྟག་ཏུ་རབ་ལྟ་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་སྙིང་རྗེ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་འདི་ལྟར་སློབ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ལག་ན་བདོག་པའི་དངོས་པོ་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བ་ཡང་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་གཏོང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་བས་ན་བདག་གི་ལག་ན་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ཆགས་ པ་མེད་པར་གཏོང་སྟེ།དེའང་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་འབའ་ཞིག་གཏོང་བར་མ་ཟད་ཀྱི། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡང་བཏང་ན་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་འབྲས་བུ་སེམས་ཅན་ལ་སྨིན་པར་མི་བྱེད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་བདག་ལ་རྟག་ཏུ་ ལྟ་ཞིང་བདག་ལ་འཁོར་ལ་འབྲས་བུ་བདག་ལ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་ཤེས་པར་བྱོས། །བདག་ནི་འབྲས་བུ་དོན་མི་གཉེར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བས་ན་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྙིང་རྗེ་འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཆགས་པ་མེད་དེ། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་དོན་དུ་མི་ གཉེར་བས་ན་སྙིང་རྗེ་འབྲས་བུ་སྦྱིན་པ་ནི་མི་རིགས་ཀྱི།སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་སྦྱིན་པའི་རིགས་སོ་ཞེས་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་སྦྱིན་པ་ལ་སློབ་པར་བྱེད་དོ། །གང་བདག་གིས་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་ཤེས་པར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།སྙིང་རྗེས་བདག་གི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་དེའི་འབྲས་བུ་སེམས་ཅན་ལ་རྟག་པར་བཏང་བ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའི་སྒོ་ནས་རྟག་པར་གཏོང་བར་ཟད་ཀྱི། སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཆགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་ ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་རིགས་ཏེ། སྙིང་རྗེས་འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པས། འདི་ལ་འབྲས་ བུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་མི་རིགས་ཀྱི་དེའི་འབྲས་བུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་མྱོང་བར་བྱ་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་སྦྱིན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྟོན་ཅིང་འདོམས་སོ།།ཁྱོད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་མ་སྤངས་ན། །སྦྱིན་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་མོས་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་ལ་འདི་སྐད་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་ངས་སྦྱིན་པའི་དངོས་པོ་ནི་བཏང་གི་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དེ་བདག་གིས་མ་སྤངས་ཏེ་མ་བཏང་ན། དེ་ལྟར་ན་ནི་སྙིང་རྗེ་འདི་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ལ་མ་མོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་རིག པར་བྱ་བའི་རིགས་སོ།།ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་སྦྱིན་མེད་པར། །སྦྱིན་པ་ལ་ནི་མངོན་པར་དགའ་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ་སྙིང་རྗེ་བདག་ནི་སྦྱིན་པའི་དངོས་པོ་ནི་གཏོང་ལ། དེའི་འབྲས་བུ་མི་གཏོང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་བདག་དགའ་བ་མ་ཡིན་ལ། བདག་ ནི་སྦྱིན་པ་མི་གཏོང་ཞིང་སྦྱིན་པ་བྱེད་པ་མེད་པར་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་གནས་པར་མི་དགའ་ཞིང་མ་མོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱང་གཏོང་བ་དང་སྦྱར་ན་སྙིང་རྗེ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁྱོད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་སྟོན་ཏོ།

关于'为何常行布施却不常求'等句，虽然具有广大受用、殊胜受用并经常遇到这些，但对受用的快乐丝毫不贪求。反之，我布施圆满的果报，是为了在其他生世中对众生常行布施，只是为了不间断地行布施而已。
关于'以悲心常观我，能舍一切所有'等句，悲心对布施是如此修学：悲心具足者舍弃内外一切所有之物，并非是为了求取布施果报而舍，而是因为对众生的悲悯，对自己所拥有的一切无有执著而行舍。不仅如此，不但舍弃内外诸物，就连布施的果报广大受用也全部回向给众生。
既然连果报也舍了，布施你为何不让果报成熟于众生，反而常常关注我、围绕我，让果报成熟于我呢？这就是其含义。
关于'你当善知此，我不求果报'等句，因此布施你应当了知此悲心对布施果报无有贪著，因为不追求布施果报，所以悲心将果报布施是不合理的，应当将布施果报也布施给众生，你应当如此了知。
关于'当知我以悲心舍一切布施果报'等句，以悲心将我内外一切诸物及其果报常常布施给众生，也仅仅是以悲心之门常行布施而已，对布施果报丝毫不执著，你应当如此了知，这就是其含义。
关于'如是教导菩萨布施'等句，如上所说，布施你应当如此了知：因为此悲心对布施果报无有贪著，所以对此布施果报不应该，而应当让众生享受其果报，布施你应当如此了知，这样教导开示布施。
关于'若你不舍得果报，则于布施不生信解'等句，此外悲心对布施如是宣说：如果我舍弃了布施之物，而布施你所获得的广大受用果报我没有舍弃、没有布施，那么这样的话，此悲心对布施则不信解。布施你应当如此了知。
关于'如何刹那无布施，于布施亦不欢喜'等句，不是这样的，我悲心是布施诸物而不布施其果报，对这样的布施我也不欢喜，我对不行布施、无有布施，即便一刹那也不欢喜、不信解。因此，如果连所获果报也布施的话，悲心才会对布施生起欢喜，你应当如此了知，这是在教导。

། མ་བྱས་འབྲས་བུར་མི་འགྱུར་བས། །དེ་ལྟར་ལན་རེ་ཡོང་བས་ང་མི་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་སྙིང་རྗེས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་འདི་ལྟར་སློབ་པར་བྱེད་དེ། སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་བྱས་པ་རྣམས་ནི་འབྲས་བུར་མི་འགྱུར་ཞིང་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་མི་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་ན་ཁྱོད་ནི ལན་ལ་རེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།སྙིང་རྗེས་ནི་གང་བྱིན་ཡང་རུང་མ་བྱིན་ཡང་རུང་། འབྲས་བུ་སྨིན་ཡང་རུང་མ་སྨིན་ཡང་རུང་སྟེ། སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱེད་པ་དང་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་ང་ནི་ལན་ལ་རེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་དང་མི་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་གིས་བྱས་པ་དེ་ལས་འབྲས་བུར་སྨིན། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལན་རེ་བས་ང་མི་མཚུངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་སྦྱིན་པ་ཁྱོད་ནི་གང་གི་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་དེ་ལ་འབྲས་བུ་སྨིན་ཅིང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཁྱོད་ལ་ནི་ལན་རེ་བ་ཡོད་ཀྱི། ང་ནི་སྦྱིན་པ་མ་བྱས་པ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། བྱས་པ དང་མ་བྱས་པ་ཀུན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་ལན་རེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཁྱོད་དང་མི་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྙིང་བརྩེ་བ་སྦྱིན་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་གང་བཏང་ན་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕན་པར་འགྱུར་གྱི་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་སྦྱིན་པ་ནི་སྙིང་བརྩེ་ བའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་སྦྱིན་པ་གཏང་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་བརྩེ་བས་སྦྱིན་པ་ནི། །ཁ་ན་མ་ཐོ་མེད་ཅིང་དག་པའི་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ ཕན་པར་འགྱུར་བའི་སྙིང་བརྩེ་བའི་སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་སྦྱིན་པ་དང་། དག་པའི་གནས་སྦྱིན་པ་དང་། ཕན་པར་བྱེད་པ་སྦྱིན་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚོལ་བ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ནི། གཞན་ལ་མི་གནོད་པར་སྦྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐྱེ་བོ་གཞན་དག་ལ་ཕྲོགས་ཤིང་གནོད་པར་བྱས་ནས་གཞན་དག་ལ་གཏོང་བ་དང་། སེམས་ཅན་དག་བསད་ཅིང་ཤ་གཞན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སློང་བའི་གང་ཟག་རྣམས་བཀྲེན་པ་དང་ལྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ངན་པ་ལ་སོགས པ་སྨྲས་ནས།སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་དེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་གནོད་པ་མེད་པ་བྱས་ནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དག་པའི་གནས་ནི་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དུག་དང་མཚོན་ཆ་ལ་ སོགས་པ་མ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མི་གཏོང་གི་དངོས་པོ་གཙང་མ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི།དུག་དང་མཚོན་ཆ་དང་ཆང་ལྟ་བུ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པས་ན་དག་པའི་གནས་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྦྱིན་པས་ཀུན་དུ་བསྲུངས་ཤིང་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །སྦྱིན་ པས་སེམས་ཅན་རྣམས་བསྲུངས་ནས།།ཚེ་ཕྱི་མར་ལྷ་དང་མིའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ནི་ཕན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྲུང་བར་བཅས་པ་ནི་འཁོར་གྱི་འགྲོ་བ་ལ་གནོད་པ་མེད་པར་གཞན་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྲུང་བར་བཅས་པའི་ སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་བཏོང་ནས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པར་བྱས་ཏེ།བདག་གི་བུ་སྨད་དང་བྲན་གཡོག་ལ་སོགས་པ་འཁོར་ལ་གནོད་པ་ལྟ་བུར་སྦྱིན་པ་མི་བྱེད་ཀྱི་ཕྱི་ན་ཡང་འཁོར་ལ་གནོད་པ་མེད་པར་ཅུང་ཟད་འཇོག་པའོ། །ཡང་ན་བསྲུང་བ་དང་བཅས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་གང་ ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བུ་སྨད་དང་བྲན་གཡོག་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ཡང་གནོད་སྦྱིན་དང་སྲིན་པོ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་གཏོང་བར་མི་བྱེད་པའོ།

对于'未作之果不会成就，因此我与你不同'这句话，从另一个角度来说，大悲心是这样教导布施的：布施啊，你对布施所作之事不会成为果报，不会成熟果实，因此你不是期待回报的。大悲心无论是布施与否，无论果报成熟与否，都是为了利益一切众生、带来安乐、成办一切众生的利益，所以我没有期待回报，因此与你不同。
关于'谁作何事即从彼成熟果报，因此你期待回报而我与你不同'这句话的意思是：此外，布施啊，你对于谁行布施，果报就成熟并实现于彼处，因此你是有期待回报的；而我即使对未行布施者也实现果报，因为对于已作与未作的一切都给予帮助而无所求报，所以与你不同。
关于'慈悲布施有两个偈颂'这句话，指能在今生来世带来利益而不会造成伤害的布施称为慈悲布施，为了阐述这种布施而作两个偈颂。
关于'菩萨们以慈悲所作布施，无过且清净之处'等句，菩萨们在今生来世能带来利益的慈悲布施有六种：无过失布施、清净处布施、作利益布施、随护布施、无寻求布施、无贪著布施。其中无过失是指不损害他人而布施，即不是抢夺他人而布施他人，不是杀生而布施肉，不是对乞讨者说'贫穷'、'饥饿'等恶语而令其痛苦后再布施，这些都称为过失。避免这样的伤害而行布施，故称无过失。
关于'清净处是布施已观察之物'等句，不布施毒药、武器等未经观察的物品，而是布施清净之物，即不布施毒药、武器、酒等物，故称清净处布施。关于'作利益是以布施护持并引导行善'，是指以布施护持众生，为了使其获得来世天人果报而引导其行善，这称为作利益布施。关于'具护持是对眷属无害而施予他人'，具护持布施是指布施时不会布施一切而一无所有，不会损害自己的子女、仆从等眷属而布施，而是留下一些不损害眷属的财物。或者说，具护持布施是指菩萨将子女、仆从等布施给他人时，不会布施给夜叉、罗刹等伤害众生者。

།ཚོལ་བ་མེད་པ་ནི་ཕོངས་པའི་དོན་ཤེས་ནས་མ་བླངས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱིན་ ཞིང་སྦྱིན་གནས་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཚོལ་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཕོངས་པ་དང་བྲེལ་བའི་སྐབས་ཤེས་ནས་གཞན་གྱིས་མ་བླངས་པར་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལག་ནས་གཏོང་བར་བྱེད་པ་དང་། འདི་ལ་སྦྱིན་འདི་ལ་མི་སྦྱིན་ཞེས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་མི་ཚོལ་གྱི་ སྙོམས་པར་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་པའོ།།ཆགས་པ་མེད་པ་ནི་ལན་དང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་རེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆགས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་བདག་གིས་སྦྱིན་པ་འདི་བཏང་བས་སླར་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་ལན་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ བཏང་བ་འདིས་ཚེ་རབས་གཞན་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པར་གཏོང་བས་ན་མི་ཆགས་པའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པ་གཞན་དུ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐུགས་རྗེས་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གཅིག་བཤད་ནས་ གཞན་ཡང་ཚེ་རབས་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་ཐུགས་རྗེས་སྦྱིན་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐམས་ཅད་རྒྱས་དང་གཙོ་བོ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐམས་ཅད་གཏོང་བ་དང་། རྒྱས་པར་གཏོང་བ་དང་། གཙོ་བོར་གཏོང་བ་ ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཕྱི་ནང་གཉི་ག་གཏོང་བས་ན། ཐམས་ཅད་གཏོང་བའོ། །ཆུང་ངུ་དང་ཉུང་ངུ་མི་གཏོང་གི་ཆེན་པོ་དང་མང་པོ་གཏོང་བས་ན་རྒྱས་པར་གཏོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་ཞིགས་པ་དང་། རུལ་བ་དང་། སྤྱད་དུ་མི་རུང་བ་མི་གཏོང་གི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་། དྲི་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་ཤིང་བཟང་པོ་གྱ་ནོམ་པ་གཏོང་བས་ན་གཙོ་བོ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།རྟག་དང་དགའ་དང་ཟང་ཟིང་མེད། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟག་ཏུ་གཏོང་བ་དང་། དགའ་བར་གཏོང་བ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པར་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་གཏོང་། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་མི་གཏོང་། ཉིན་ གཅིག་གཏོང་།ཉིན་གཅིག་མི་གཏོང་། ལོ་འགའ་གཏོང་ལོ་འགའ་མི་གཏོང་བ་མ་ཡིན་གྱི། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཏོང་བས་ན་རྒྱུན་དུ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེར་སྣའི་སེམས་མེད་པར་དགའ་བ་དང་མགུ་བའི་སེམས་ཀྱིས་འདི་ལ་གཏོང་འདི་ལ་མི་གཏོང་ཞེས་བརྟགས་པ་མེད་ཀྱི། ཐམས་ ཅད་ལ་སྙོམས་པར་གཏོང་བས་ན་དགའ་བས་གཏོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཚེ་འདིར་ལན་ལ་རེ་བ་མེད་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རེ་བ་མེད་པས་ན་ཟང་ཟིང་མེད་པར་གཏོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དག་དང་བྱང་ཆུབ་བསྔོ་དང་དགེ་བ་བསྔོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དག་པ་གཏོང་བ་དང་། བྱང་ ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་གཏོང་བ་དང་།དགེ་བ་བསྔོ་བའི་གཏོང་བ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་དག་པ་གཏོང་བ་ནི་གོང་དུ་དག་པའི་གནས་སྦྱིན་པ་དང་དོན་གཅིག་སྟེ། དུག་དང་མཚོན་ཆ་དང་ཆང་ལ་སོགས་པ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་མི་གཏོང་བས་ན་དག་པ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་བྱས་པ་རྣམས་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷའམ་མིའམ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མི་བསྔོའི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་གཏོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།དགེ་བ་ལ་བསྔོ་བའི་དོན་ནི་གོང་དུ་ཕན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱིན་པ་བཤད་པ་དང་དོན་གཅིག་སྟེ། སྦྱིན་པས་བསྡུས་ ནས་དགེ་བ་ལ་བཀོད་པ་ནི་དགེ་བ་ལ་བསྔོ་བའི་གཏོང་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་དག་སྦྱིན་པ་བྱས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་དག་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་སྦྱིན་པ་བཏང་ ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་མྱོང་བ་ཡོད་མོད་ཀྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སུ་ཐུགས་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཐུགས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་བཏང་བའི་འབྲས་བུ་དེ་དག་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཁྱད་པར་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བདེ་བ་གསུམ་ གྱིས་ཚིམ་པའི་ཡིད།།སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱི་གཏོང་བ་དག་རྙེད་ལྟར། །ལོངས་སྤྱོད་ཅན་དག་ལོངས་སྤྱོད་དག་གིས་ནི། །དེ་ལྟར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ།

关于'无寻求'，是指了知贫困的含义后，不待他人索取而自己布施，且不寻求布施对象。即无寻求布施是指了知众生贫困和急迫的情况后，不待他人索取而自己亲手布施，不分别'此处该施，此处不该施'，不寻求福田，而是平等地布施给一切众生。
关于'无贪著'，是指不期望回报与果报。即无贪著布施是指不执著于'我布施此物后愿他人回报于我'这样的回报，也不执著于'以此布施愿在来世获得果报受用'这样的果报，因此称为无贪著布施。
关于'另一方面'，是指菩萨的大悲布施说明了一种方式后，为了显示其他能在今生来世带来利益的大悲布施类别而说。
关于'一切、广大及殊胜'，是指一切布施、广大布施和殊胜布施。其中，由于内外两者都布施，故为一切布施。由于不布施小量少量而布施大量众多，故为广大布施。由于不布施破损、腐坏、不堪使用之物，而布施色相、形状、香气圆满且优良殊胜之物，故为殊胜布施。
关于'恒常、欢喜及无染'，是指恒常布施、欢喜布施和无染布施。其中，不是一刹那布施一刹那不布施，一日布施一日不布施，数年布施数年不布施，而是不间断地布施，故称为恒常布施。无悭吝心，以欢喜满意之心，不分别'此处该施，此处不该施'，而是平等布施一切，故称为欢喜布施。今生不期望回报，来世不期望果报，故称为无染布施。
关于'清净、回向菩提及回向善'，是指清净布施、回向菩提布施和回向善布施。其中，清净布施与前述清净处布施意义相同，由于不布施毒药、武器、酒等有过患之物，故称为清净布施。不将布施回向世间天、人或声闻涅槃，而是回向无上菩提，故称为回向菩提布施。回向善的含义与前述利益布施意义相同，以布施摄受而安立于善，即为回向善布施。
关于'受用差别偈'，是指虽然世间人布施后会感受受用，声闻缘觉圣者布施后会感受无漏安乐，但菩萨们以具大悲心而行布施所得的果报，将获得较彼等更为殊胜的受用，为显示此义而作偈颂。
如具大悲心者得到以三种安乐而满足的布施，受用者以受用亦不能如是欢喜。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ན་བདེ་བ་གསུམ་གྱིས་ཡིད་ཚིམ་པར་འགྱུར་ཏེ། བདེ་བ་གསུམ་ནི་སྦྱིན་ན་ དགའ་བའི་བདེ་བ་དང་།ཕ་རོལ་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་དགའ་བའི་བདེ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་དགའ་བའི་བདེ་བའོ། །དེ་ལྟར་བདེ་བ་གསུམ་གྱིས་ཚིམ་པའི་ཡིད་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་ལ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་བཏང་བའི་ འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་ཐོགས་པར་མཐོང་སྟེ།སེམས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་རྙེད་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཀུན་བཏང་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པར་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་དེ་དག་དེ་ཙམ་གྱིས་དགའ་བ་དང་ བདེ་བ་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཅན་རྣམས་གཞན་ལ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་ཐོགས་པར་མཐོང་སྟེ་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་སྒོ་ནས་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་དུ་བྱས་པའི་སེམས་ ཅན་ལོངས་སྤྱོད་ཅན་དག་དེ་ཙམ་གྱི་དགའ་བ་མི་སྐྱེ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་བདེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཚིམ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བདེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྦྱིན་པས་དགའ་བ་དང་། ཕ་རོལ་ལ་ཕན་བཏགས་པས་དགའ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་དགའ་བའོ།།སྦྱིན་པས་དགའ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ན་སློང་བ་རྣམས་ཚོགས་ཤིང་འདུས་པ་མཐོང་ནས་དང་པོར་དགའ་བ་ནི་སྦྱིན་པས་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ལ་ཕན་བཏགས་པས་དགའ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སློང་བ་འདུས་པའི་འོག་ཏུ་ཟང་ཟིང་རྣམས་ གཞན་ལ་བྱིན་ནས།དེས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་ཐོགས་པར་མཐོང་སྟེ་དགའ་བ་ནི། ཕན་བཏགས་པས་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བར་དུ་དགའ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་དགའ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་བཏང་སྟེ་དགའ་བ་ལ་གཞན་ལ་ཕན་ཐོགས་པའི་རྒྱུས་བསོད་ནམས་ དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་མཐོང་ནས་དགའ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པས་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འདི་ནི་ཐ་མར་དགའ་བའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་ སྣ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་ནས།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེར་སྣས་སྙིང་ རྗེ་མ་རུངས་སྙིང་རྗེ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེར་སྣ་ནི་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བར་མི་ནུས་ཤིང་ཟང་ཟིང་མི་དགོས་པ་དག་སྡུད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་བརྩེ་ནས། སེར་སྣའི་སྐྱོན་དག་བརྗོད་ཅིང་སྦྱིན་པའི་ཆོས་ལ་འཇོག་པར་མཛད་དོ། །མ་རུངས་པ་ནི་ངན་ པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་བརྩེ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པའི་སྐྱོན་དག་བརྗོད་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཇོག་པར་མཛད་དོ། །འཁྲུག་པ་བག་མེད་སྙིང་རྗེ་དང་། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ཞེ་སྡང་གི་སེམས་འཚིག་པར་བྱས་པ་ནི་འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་བརྩེ་ནས་ཞེ་སྡང་གི་སྐྱོན་དག་སྨོས་ཤིང་བཟོད་པ་ལ་འཇོག་པར་མཛད་དོ། །བག་མེད་པ་ནི་ཉལ་བ་དང་འཕྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་དགའ་བས་ལེ་ལོའི་དབང་གིས་ དགེ་བའི་ལས་མི་བྱེད་པ་སྟེ།དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་བརྩེ་ནས་ལེ་ལོའི་སྐྱོན་དག་བརྗོད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་ལ་འགོད་པར་མཛད་དོ། །ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་སོང་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ ལ་སེམས་གཡེངས་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་དབང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་བརྩེ་ནས་སེམས་གཡེངས་པའི་སྐྱོན་དག་བརྗོད་ཅིང་བསམ་གཏན་ལ་འཇོག་པར་མཛད་དོ།

对于'如是说'，菩萨布施时以三种快乐而心生满足：三种快乐即是布施时的快乐、利益他人的快乐、圆满菩提资粮的快乐。如是以三种快乐而心满意足的菩萨，具足慈悲心，向众生行布施后，见到利益众生而生欢喜，获得心悦之乐。然而菩萨将内外一切事物布施给众生，使众生具足受用，但那些具足受用的众生却不会生起如是的欢喜与快乐。
或者说，具慈悲心的菩萨布施后见到利益众生而生起殊胜欢喜，但菩萨通过布施而使具足受用的众生，却不会生起如是的欢喜。为什么呢？因为菩萨布施后以三种快乐而得满足：三种快乐即是布施的欢喜、利益他人的欢喜、圆满菩提资粮的欢喜。
关于'布施的欢喜'，即布施时见到乞者聚集而最初生起的欢喜，称为布施的欢喜。关于'利益他人的欢喜'，即在乞者聚集后将财物施予他人，见到由此利益众生而生起的欢喜，称为利益的欢喜，这是中间的欢喜。关于'圆满菩提资粮的欢喜'，即布施事物而欢喜，由利益他人之因见到圆满福德智慧资粮而生起的欢喜，称为圆满菩提资粮的欢喜，这是最后的欢喜。
关于'成就波罗蜜多而悲悯的偈颂'，即对于安住于吝啬等六波罗蜜多违品的众生生起悲悯，令其行持布施等，称为成就波罗蜜多而悲悯，为显示此义而作偈颂。
关于'对吝啬者的悲悯、对恶行者的悲悯'，吝啬即不能布施内外事物而积聚不需要的财物，菩萨对他们生起悲悯，宣说吝啬过患而安置于布施法中。恶行即具恶劣性情，以杀生、不与取等方式损害众生，菩萨对他们生起悲悯，宣说恶戒过患而安置于戒律中。
关于'对忿怒放逸者的悲悯'，以嗔心燃烧称为忿怒，菩萨对他们生起悲悯，宣说嗔恚过患而安置于忍辱中。放逸即喜好睡眠、玩乐等事，以懈怠力而不行善法，菩萨对他们生起悲悯，宣说懈怠过患而安置于精进中。
关于'对随境转者的悲悯'，心散乱于色声等五欲功德称为随境转，菩萨对他们生起悲悯，宣说散乱过患而安置于禅定中。

།ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་ལ་སྙིང་རྗེའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོག་པར་མངོན་པར་ ཞེན་པ་ནི་བདག་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་སྟེ།མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལོག་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐུགས་བརྩེ་ནས་ལོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྐྱོན་དག་བརྗོད་ཅིང་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་འཇོག་པར་མཛད་དོ། །འདི་དག་ནི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།སེར་སྣ་ནས་ལོག་པར་ལམ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ནི་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཏེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་ བརྩེ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱའོ།།དེའང་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པར་ཕྱོགས་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། སྙིང་རྗེས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་བརྗོད་ཅིང་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།སྙིང་རྗེའི་རྐྱེན་བསྟན་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུ་དང་བདག་པོ་དང་། དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་ བ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཡང་དམིགས་པ་དང་རྒྱུ་དང་བདག་པོ་དང་དེ་མ་ཐག་པ་སྟེ་རྐྱེན་བཞི་ལས་སྐྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བདེ་དང་མི་བདེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱའོ། །རྒྱུ་དང་བཤེས་གཉེན་རང་བཞིན་ལས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་སྙིང་རྗེ་ལ་གོམས་པར་བྱས་པས་ཀུན་གཞི་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་བག་ཆགས་བསགས་པ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་ནས། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པའི་དབང་གིས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏེ། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་སྔ་མ་འགགས།དེ་དང་རང་བཞིན་གཅིག་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཕྱི་མ་འབྱུང་སྟེ། སྔ་མ་འགགས་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཏོ། །ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་དམིགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱིས་སྙིང་རྗེ་བར་བྱེད་དོ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་ནས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚོར་བ་གསུམ་ལ་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཚོར བ་བདེ་བ་ལ་ནི་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པར་དམིགས་སོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པར་དམིགས་སོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་བའི་ཚོར་བ་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁྱབ་པར་དམིགས་སོ། །སྡུག་ བསྔལ་དང་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བ་དང་མི་བདེ་བ་སྟེ།ཕྱིར་ཞིང་དེ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། བདེ་བའི་ཚོར་བ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་བདེ་བའི་ཚོར་བའི་བག་ལ་ཉལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བའི་བག་ལ་ཉལ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དོན་དུ་ བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་བག་ཆགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལ་དེའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་ལ་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བག་ཆགས་དེ་ལས་ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'对邪执的悲心'，邪执是指执著我为常等，即外道等具有邪慧者。菩萨对他们生起悲悯，宣说邪慧的过失，并安置他们于正慧中。
关于'波罗蜜多的违品'等，从悭吝到邪执道路者是布施乃至般若波罗蜜多的违品。菩萨对住于违品的众生生起悲悯，称为悲心。
关于'破除彼等违品'等，悭吝等是布施等的违品，以悲心宣说悭吝等过失，令行布施等波罗蜜多，称为对成就波罗蜜多的悲悯。
关于'显示悲心缘起偈'，如同眼等识从所缘、因、增上、等无间缘而生，菩萨的悲心也从所缘、因、增上、等无间四缘而生，为显示此义而作偈颂。
'菩萨悲心从乐与不乐因而生'，以半偈显示悲心的所缘缘。其中悲心所缘境是乐受、苦受和不苦不乐受。
'菩萨悲心从因、善知识、自性而生'，于前世串习悲心，于阿赖耶识积集悲悯习气是悲心的因缘。依止善知识，由听闻正法力而生悲心是增上缘。前一具悲心的心心所灭，与其自性相同的后一具悲心的心心所生，前者灭是等无间缘。
关于'缘三受以三苦起悲'，菩萨缘乐受、苦受、不苦不乐受而生悲心。为何？因见三受为诸苦所遍。其中乐受为坏苦所遍，苦受为苦苦所遍，不苦不乐受为行苦所遍。
关于'苦乐受因是乐不乐，因再生彼故'，生苦受之因和生乐受之因是乐受习气和苦受习气，实际上不苦不乐受的习气性称为其因。为何称习气为因？因为从彼习气中乐受和苦受再再生起之故。

།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རང་ བཞིན་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འཇིག་རྟེན་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ཀྱང་ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་བུ་དང་གཉེན་བཤེས་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའི་དགྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྙིང་རྗེ་མི་སྐྱེ་བས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ཀྱང་སེམས་ ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའི་སེམས་ཅན་བདེ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་མི་སྐྱེ་བས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཅུང་ཟད་ཚོར་བ་གང་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར་གཟིགས་ནས་ཇི་ལྟར་མནར་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་བཞིན་དུ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ཡང་སྙིང་རྗེ་བས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ནི། །མཉམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ནི སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པར་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཅན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བདེ་བའི་ཚོར་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཅི་ཚོར་ཡང་རུང་སྟེ་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ ཞེས་མཁྱེན་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་བཞིན་དུ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐུགས་བརྩེ་བས་ན་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་དང་ཅི་མཉམ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་དེའི་བསམ་པ་མཉམ་པ་ལས། སྒྲུབ་པ་དང་ནི་ཆགས་བྲལ་བས། །མི་དམིགས་དང་ནི་རྣམ་དག་ལས། ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཉམ་པ་ནི་བསམ་པ་མཉམ་པས་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་མཉམ་པས་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དང་། མི་དམིགས་པས་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པས་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པའོ། །དེ་ལ་བསམ པ་མཉམ་པས་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བར་དགོངས་པ་བཞིན་དུ།སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐུགས་བརྩེ་བར་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྒྲུབ་པ་མཉམ་པས་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱབས་མཛད་པ་ བཞིན་དུ་སྲེད་པའི་རྩེ་མོའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱབས་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་ནི་སྙིང་རྗེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཞེ་སྡང་དང་སེམས་ཅན་ལ་བརྡེག་བཙོག་ལ་སོགས་པ་འཚེ་བ་བྱེད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སུ་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་བ་མེད། གང་ ལ་ཡང་བྱམས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མེད་དེ་ཀུན་ལ་སྙོམས་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དམིགས་པས་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་བདག་དང་སྙིང་རྗེ་གསུམ་ཆར་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པས་སྙིང་རྗེ་མཉམ་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་མེད་པར་སྙིང་རྗེ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་བསྒོམས་ཏེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་མོད་ཀྱི། དེ་བས་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཚད་མེད་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་གི་སེམས་དང་ཆོས་ལ་མོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་ཏེ།ཚེ་རབས་སྔ་མ་ལ་བྱམས་པ་བསྒོམས་པའི་བག་ཆགས་སེམས་ལ་བརླན་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ ནས་ཚེ་འདི་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་ན་བསྒོམ་པ་དེ་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ།།ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལ་མོས་ཤིང་དད་ན་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ། །བསམ་པ་དང་ནི་རྣམ་པར་འབྱོར་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རོ་མྱང་བ་ དང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པ་དགུ་དང་ལྡན་པ་ཡང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ།

关于大悲心本性的偈颂：世间人虽有悲心，但对父母等子女亲友生起悲心，而对敌人等则不生悲心，故非大悲心。声闻和独觉等虽有悲心，但对痛苦的众生生起悲心，对安乐的众生则不生悲心，故非大悲心。菩萨们则观见一切微小感受皆为痛苦，如同对无间地狱众生生起悲心一样，对有顶天众生也生起悲心，故称为具有大悲心本性。为阐明此义而作偈颂。
关于'菩萨悲心，应知平等'：应知菩萨们的悲心是对一切众生平等缘念的悲心。何以如此？无论是乐受、苦受还是不苦不乐受等任何感受，了知一切感受皆是痛苦，如同对地狱众生生起悲悯一样，对有顶天众生也生起悲悯，故应知为大悲心。
何等平等？因此说'从其意乐平等故，从修行及离贪故，从无缘及清净故'。平等即是意乐平等的悲心平等、修行平等的悲心平等、离贪的悲心平等、无缘的悲心平等、证得清净的悲心平等。
其中，意乐平等的悲心平等是指如同对地狱众生起悲悯心一样，对有顶天众生也同样生起悲悯心。修行平等的悲心平等是指如同救护地狱众生一样，也同样救护有顶天众生。离贪的悲心平等是指断除了悲心的违品——嗔恨以及打骂等伤害众生的行为，对任何众生既无嗔恨也无偏爱，以平等视之故。
无缘的悲心平等是指通达众生、我及悲心三者皆空性一味故。证得清净的悲心平等是指在第八地菩萨获得无生法忍时，无需勤作努力，悲心自然成就故。
其中，色界诸天虽修慈等四无量，声闻缘觉也修四无量，但为显示菩萨修四无量最为殊胜，故说'由自心及法信解'等一偈。依于前世修慈的习气浸润心续，今生修慈等则为最胜。对具足四无量的诸经典生起信解，修慈等则为最胜。
关于'从意乐及圆满故'：具足品味、随喜、欢喜等九种意乐，修慈等亦为最胜。

།ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་མེད་པར་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པར་འབྱོར་ པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་གནས་པ་ཡང་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་དང་གཅིག་གཉིས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་ཚད་མེད་པ་རྣམས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་བསྒོམ་པ་ཡང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ། །ས་བརྒྱད་པའི་ དུས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བྱ་བ་འདྲེས་པ་དང་།ཉེ་བར་འདྲེས་པར་གྱུར་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་གིས་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱ་བ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་བ་ཡང་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ བསྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ།།དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་གོང་དུ་བཤད་པ་གཟུང་སླ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དད་ པ་རབ་བསྐྱེད་དང་།།དངོས་པོ་ཆེན་པོར་རྟག་ཏུ་གུས་མཆོད་པར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ དང་ལྡན་པར་ཤེས་ནས་སེམས་དད་པ་དང་།དད་པ་བསྐྱེད་དེ་དངོས་པོ་ཆེན་པོས་རྟག་ཏུ་མཆོད་པ་དང་གུས་པས་རྟག་ཏུ་མཆོད་ན་གྲུབ་པ་ཀུན་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་དང་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པས་མཆོད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཆེན་པོས་རྟག་ཏུ་ མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་མཆོད་པའོ། །ཉན་པ་དང་སེམས་པ་དང་སྒོམ་པས་མཆོད་པ་ནི་གུས་པས་མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་མཆོད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པའི་དོན་མདོར་བསྟན་ཏོ། །ཡོན་ཏན་མང་པོའི་ཕན་ བཤེས་རྟག་བསྙེན་ན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོན་ཏན་གོང་དུ་བཤད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་ཡང་མདོ་སྡེ་དང་གཙུག་ལག་དག་གི་ནང་ནས་འབྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་བདག་ལ་ཚེ་འདིར་ཡང་ཕན་པར་བྱེད། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ ཕན་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་རྟག་ཏུ་བསྙེན་ན་གྲུབ་པ་ཀུན་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ།དེས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་མདོར་བསྟན་ཏོ། །གྲུབ་པ་ཀུན་ཐོབ་འགྲོ་བ་སྙིང་རྗེ་ཅན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་ཚད་མེད་པ་བཞི་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་ན་གྲུབ་པ་ཀུན་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། གྲུབ་པ་ཀུན་ནི་བདག་གི་དོན་གྲུབ་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་གྲུབ་པ་དང་། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པས་ནི་བདག་གི་དོན་གྲུབ་པ འཐོབ་པོ།།ཚད་མེད་པ་བསྒོམས་པས་ནི་གཞན་གྱི་དོན་གྲུབ་པ་ཐོབ་བོ། །གོ་རིམས་དང་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་ཆེན་པོས་སངས་རྒྱས་ལ་མཆོད་པ་དང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་བསྒོམས་པས་ནི་གོ་རིམས་བསྟན་ཏོ། །བདག་དང་གཞན་ གྱི་དོན་གྲུབ་པས་ནི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏོ།།དངོས་པོ་ཆེན་པོས་རྟག་ཏུ་གྲུབ་པར་རབ་ཏུ་མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་ཆེན་པོས་རྟག་ཏུ་མཆོད་པ་དང་། གུས་པས་རྟག་ཏུ་མཆོད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། དངོས་པོ་ཆེན་པོས་མཆོད་པ་ནི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིས་མཆོད་པ་བསྟན་ཏོ། །གུས་པས་ མཆོད་པ་ནི་གྲུབ་པས་མཆོད་པ་བསྟན་ཏོ།།མཆོད་པ་དང་། བསྟེན་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།

在第八地等时，无需勤作和努力，慈等自然成就，这称为殊胜瑜伽。如是安住也是最胜修习。关于'无分别和一二'等，对自己、众生和无量修无分别观，也是慈等最胜修习。在第八地时，诸菩萨行为相融，故一位菩萨修无量时，其他菩萨也同修，成为一体的行为也是慈等最胜修习。
为使上述供养诸佛、依止善知识和修习无量等义易于理解，以一偈颂略说：'于世尊生起最胜信，以大事物常恭敬供。'等。对此，了知诸佛世尊具足'如来、应供、正等觉'等功德，生起信心，以大事物常供养、以恭敬心常供养，将获得一切成就。
其中，以法衣、钵盂、礼拜、绕行等供养称为以大事物常供养，这是利养恭敬供养。以听闻、思维、修习供养称为恭敬供养，这是修行供养。如是以半偈略说供养诸佛之义。
'常依止具众多功德之善友'，即具足上述功德及经典、论典中所说其他众多功德，于今生来世皆作饶益的善知识常依止，将获得一切成就。这是略说依止善知识。
'获得一切成就悲愍众生者'，又以四无量心——慈、悲、喜、舍利益众生，将获得一切成就。一切成就即成就自利和他利。以供养诸佛和依止善知识成就自利，以修习无量成就他利。
'说次第与功德'，以大事物供养诸佛、依止善知识和修习无量说明次第。以成就自利他利说明功德。'以大事物常恭敬供养'，配合'以大事物常供养和以恭敬心常供养'，以大事物供养说明利养恭敬供养，以恭敬供养说明修行供养。供养、依止和无量之分已说完。

། །།ངོ་ཚ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཆོད་པ་དང་བསྙེན་པ་དང་ཚད་མེད་པའི་སྐབས་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་ངོ་ཚ་བ་དང་ བརྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།འདི་ལྟར་མཆོད་པ་དང་བསྙེན་པས་བདག་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས། ཚད་མེད་པས་གཞན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དེས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྫོགས་ཤིང་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ ལམ་བསྒོམ་དགོས་པས་ན་ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འོག་ཏུ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།།དེ་ཡང་བསླབ་པའི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྗེས་ སུ་མཐུན་པའི་བསླབ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏེ།དེ་ལ་དང་པོ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ནས་བརྩམས་ནས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་སྐབས་ཀྱི་བར་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ངོ་ཚ་ལོག་པའི་ཕྱོགས་སྤངས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་གཅིག་གིས་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་དང་།གྲོགས་དང་། དམིགས་པ་དང་། ལས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སྒོ་ནས་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ངོ་ཚ་མི་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པ་ སྟེ།དེ་གཉིས་སྤངས་ན་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་ན་འདིས་ནི་རང་བཞིན་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ངོ་ཚ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ལ་བདག་ལྟོས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྤྱོད་པ་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས་ཐེག་པ་དེ་དག་ལ་མི་འཇུག་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པའོ།།ཁྲེལ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསླབ་པ་མ་ཡིན་པ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་ཞུགས་ན་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སྨོད་པར་འགྱུར་རོ་ སྙམ་ནས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཐེག་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གྲོགས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་དང་། བདག་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་པར་མ་མཐོང་ཞིང་དེ་དེ་ དག་ལ་ཡོད་པར་མི་དམིགས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དེ་ཡེ་ཤེས་དང་གྲོགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ངན་ཅིང་སྡིག་པ་མེད་པའི་ཡུལ། །ཞེས་བྱ་བས་དམིགས་པ་བསྟན་ཏེ། ངན་ཅིང་སྡིག་པ་ མེད་པའི་ཡུལ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བྱ་སྟེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་བདག་གི་དོན་ཙམ་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཙམ་མི་བྱེད་པས་ན་ངན་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་ལས་མི་རྩོམ་གྱི། ཁམས་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་རྩོམ་ སྟེ།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པས་སྡིག་པ་མེད་པའི་ཡུལ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་བདག་གི་དོན་དུ་ཞུགས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲུབ་ཅིང་སྤྱད་ན་དེས་ངོ་ཚ་ཤིང་ཁྲེལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་སྨིན་བྱེད་བསྟན་པ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་ཚ་བ་ དང་ཁྲེལ་བ་དེས་སེམས་ཅན་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བཀོད་ནས་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་ཚ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་སྒྲུབ་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ངོ་ཚ་དེ་ཉིད་ལ་གཞན་རྣམས་རབ་ཏུ་འགོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་དོན་འཆད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ངོ་ཚ་བར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དེ་ཉིད་ལ་སེམས་ཅན་འགོད་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'十六颂分别惭愧'，在供养、亲近、无量处之后，解说惭愧和坚固等处有何关联？如是，由供养和亲近而为利益自己而入，由无量而为利益他人而入，为使自他二利圆满究竟，故需修习与之相应之道，因此在无量等之后解说惭知等菩提分法是有关联的。
此复以学处所缘、行相、自性、差别等，显示菩萨随顺学处之道。其中从惭知开始直至补特伽罗无我处，当知一切皆是菩提分法。
'断除惭之违品'等一颂，从自性、伴、所缘、业圆满门中显示惭知之相。其中惭知与有愧之违品即是无惭与无愧，断除此二则成为惭知与有愧之自性，此即显示自性。
其中惭知之相是：菩萨观待自己，认为非菩萨行之声闻等法行非是菩萨分，而不入彼等乘，此即惭知。有愧之相是：菩萨若入非学处之声闻学处，则会被其他胜士菩萨所呵责，故不入声闻等乘，此即名为有愧。
'具无分别智慧'者，显示伴。其中于有情、我、惭知、有愧诸法不见有，于彼等不执为有，即名无分别智慧。'具'者，意为菩萨之惭知与有愧与智慧为伴之义。
'劣与无罪境'者，显示所缘。劣与无罪境即指声闻与独觉乘，相对大乘而言，仅作自利而不作一切有情之利故名劣，不造三界生之业而造出三界之业，无过失故名无罪境。声闻与独觉乘为自利而入，若菩萨修行此等则生惭愧。
'成熟诸有情教法'者，由彼惭愧而安立有情于三乘中令成熟，此即是业。如是，坚固菩萨们之惭愧相即是如此之义。
'由此菩萨生惭愧'者，意为菩萨若修声闻与独觉乘，即由此生惭愧。
'于彼惭愧中安立他众'者，解说成熟有情之义。于菩萨应生惭愧之境即声闻与独觉乘中安立有情，即名成熟有情。

།ཡང་ན་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་པའི་གནས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སེམས་ཅན་མི་འགོད་ཀྱི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སེམས་ ཅན་རབ་ཏུ་འགོད་ན་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཕ་རོལ་ཕྱིན་དྲུག་མི་མཐུན་འཕེལ། །དེ་ཡི་གཉེན་པོ་འགྲིབ་པ་ལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དག་ནི། །མི་བཟད་ངོ་ཚ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་འཕེལ་བ་དང་འགྲིབ་པ་ལ་ངོ་ཚ་བ་བསྟན་ཏོ། །ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་སེར་སྣ་ནས་འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་སྟེ།དེ་དག་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚ་བ་སྐྱེས་ཏེ། དེས་ནི་འཕེལ་བ་ལ་ངོ་ཚ་བའོ། །སེར་སྣ་ལ་སོགས་པའི་གཉེན་པོ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དྲུག་སྟེ།དེ་དག་འགྲིབས་ཤིང་ཉེས་པར་འགྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདིས་ནི་འགྲིབ་པ་ལ་ངོ་ཚ་བའོ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ལ། །གོམས་པར་བྱ་ཕྱིར་ལེ་ལོ་དང་། །ཉོན་མོངས་ཆོས་མཐུན་སྦྱོར་བ་ ལ།།བརྟན་པ་རྣམས་ནི་ངོ་ཚར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་སྦྱོར་བ་དང་། མི་སྦྱོར་བ་ལ་ངོ་ཚ་བར་བསྟན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ལ་གོམས་པར་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ལ་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དྲུག་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒོམ་ཞིང་གོམས་པར་བྱ་བ་ལ། ལེ་ལོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྒོམ་པ་ལ་མི་སྦྱོར་ན། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་མི་སྦྱོར་བ་ལ་ ངོ་ཚ་བའོ།།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོའི་སྒོ་མི་སྡོམ་ཞིང་འདོད་པ་ལྔའི་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་སྦྱོར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ངོ་ཚ་བ་སྟེ། འདི་ནི་སྦྱོར་བའི་ངོ་ཚ་བའོ། ། མཉམ་པར་མ་བཞག་རང་བཞིན་དང་། །མགོ་མའི་ས་དང་འབྲིང་གཉིས་དང་། །བསམ་པ་ངན་དང་ང་ཅན་དང་། །ཆུང་དང་གཞན་ནི་དེ་ལས་ལྷག། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས། ངོ་ཚ་བ་ཆུང་ངུའི་རང་བཞིན་དང་། ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་བསྟན་ཏེ། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ངོ་ཚ་བ དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཆུང་ངུར་གཞག་གོ།།ས་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་ལ་ལྟོས་ནས་ས་འོག་མ་འོག་མ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡང་ཆུང་ངུར་གཞག་གོ། །ས་དང་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་པའི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཆུང་ངུར་གཞག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་གཉིས་པ་ ལ་ལྟོས་ནས་ས་དང་པོའི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་རྣམས་ཆུང་ངུར་གཞག་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་ས་གོང་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་ལ་ཡང་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་བ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་དང་། ཆེན་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། ཆུང་ངུ་དང་ འབྲིང་པོ་ཡང་ཆུང་ངུར་གཞག་གོ།།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལྟ་བུ་བསམ་པ་ངན་པའི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་པ་ཡང་ཆུང་ངུར་གཞག་སྟེ། དེ་དག་གི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པས་བདག་གི་དོན་ཙམ་ལས་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དང་པོ་ནས་ས་བདུན་མན་ཆད་ཀྱི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་ པའི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཡང་ཆུང་ངུར་གཞག་སྟེ།ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩལ་འབད་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ནི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་གོང་མ་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལས་ལྷག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གོང་མ་ལས་བཟློག་ན་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞེ་ན། མཉམ་པར་མ་བཞག་པའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་ཆུང་ངུའི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པ་ཐམས་ཅད་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །ས་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ཆུང་ངུར་གཞག་དང་ས་གོང་མ་ཐམས་ཅད་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །མཉམ་པར་གཞག་ པའི་ས་པ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་པོ་ཆུང་ངུའི་ནང་དུ་གཞག་དང་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ།

或者不将众生安置于令人惭愧之处的声闻和独觉乘，而是将众生安置于大乘，这就是成熟众生。
六波罗蜜违品增长，其对治减损时，诸菩萨生起难忍惭愧。这是说明对增长和减损的惭愧。
波罗蜜的违品从悭吝到恶慧，这些增长广大时，菩萨生起极大惭愧，这是对增长的惭愧。
悭吝等的对治是布施波罗蜜乃至般若波罗蜜等六种，这些减损衰退时，诸菩萨生起极大惭愧，这是对减损的惭愧。
为熟习六波罗蜜，对懈怠和随顺烦恼法的修习，诸坚固者生起惭愧。这是说明对修习和不修习的惭愧。
熟习六波罗蜜即修习六波罗蜜，如何修习六波罗蜜在六波罗蜜修习分别品中已说明。
如是在修习熟练六波罗蜜时，若由懈怠而不修习，诸坚固菩萨生起惭愧，这是对不修习的惭愧。
若修习随顺贪嗔等烦恼生起的法，从眼根到意根不守护根门而趣入五欲境界，诸菩萨生起惭愧，这是对修习的惭愧。
不等持自性，初地与二中，恶意及有慢，小及余更胜。这是说明小惭愧自性和大惭愧自性。
不等持地的欲界一切惭愧惭愧心都是小的。
相对上地而言，下地的惭愧惭愧心也是小的。
相对初地而言，胜解行地的惭愧惭愧心是小的。
同样，相对二地而言，初地的惭愧惭愧心是小的，如是上地也同样适用。
色界无色界等持地的惭愧惭愧心有小中大三种，其中小和中也归为小。
声闻缘觉等恶意相续中的惭愧惭愧心也归为小，因为他们的惭愧惭愧心仅能成就自利。
从初地到第七地有慢的惭愧惭愧心也归为小，有慢是指有勤勉努力的意思。
'其余'是指与上述相反的意思。'更胜'是指与上述相反则成为大的意思。
如何成为大呢？将一切不等持地归为小后，一切等持地成为大。
将一切下地归为小后，一切上地成为大。
等持地的小和中归为小后，等持地的惭愧惭愧心成为大。

།བསམ་པ་ངན་པའི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཆུང་ངུའི་ནང་དུ་གཞག་དང་བསམ་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་ཚ་བ་དང་བྲེལ་ ཡོད་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ།།ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པས་ཆུང་ངུར་གཞག་དང་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་སྟེ། ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་བརྩལ་འབད་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་བས་ན་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །འདི་མན་ཆད་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་བཞི་དང་གསུམ་གྱིས་རིམ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་ནི་ངོ་ཚ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་ངོ་ཚ་བའི་ཉེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་ངོ་ཚ་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བློ་ལྡན་ངོ་ཚ་མེད་པ་ནི། །ཚུལ་བཞིན་ མིན་པས་ཉོན་མོངས་བཟོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བདག་ལ་གནོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་དང་། གཉི་ག་ལ་གནོད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བློ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་ཚ་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་ཁྲེལ་མེད་པར་གྱུར་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ དང་།མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་དག་ཡོད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བྱུང་བ་ལ་བཟོད་པར་བྱས་ནས་སྡིག་པའི་ཆོས་མི་སྤོང་ཞིང་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ན་བདག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དེའི་ རྐྱེན་གྱིས་ཚེ་འདིར་ཡང་གསད་པ་དང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་འབྱུང་ལ།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་འདིས་ནི་བདག་ལ་གནོད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཁོང་ཁྲོ་ཞེས་བྱ་བས་གཞན་ལ་གནོད་པ་བསྟན་ཏོ། ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་མེད་པར་གྱུར་ པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སྲོག་གཅོད་ཅིང་གཞན་གྱི་ནོར་ལ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པས་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་དོ། །བཏང་སྙོམས་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཏང་སྙོམས་དང་ང་རྒྱལ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཉི་ག་ལ་གནོད་དེ་དེ་ བས་ན།སེམས་ཅན་དང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་གནོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བག་མེད་དེ་སེམས་ཅན་དག་ཡལ་བར་འདོར་བས་ན་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་དོ། །ང་རྒྱལ་གྱིས་ཀྱང་གདོལ་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་དམན་པ་རྣམས་དགེ་བ་ ལ་དགོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཤེས་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་དུ་སོང་བས་གཞན་ལ་མི་འཆད་ལ།གྲོང་དང་ལྗོངས་ལ་སོགས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སོང་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་བྱེད་པས་ན་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་དོ། །བཏང་སྙོམས་དང་ང་རྒྱལ་གྱིས་བདག་ལ་ཡང་གནོད་དོ། ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བ་ལ་ཡལ་བར་འདོར་ཞིང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཡལ་བར་འདོར་བས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པས་བདག་ལ་གནོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱིས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་ཞིང་དམ པའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་མི་བྱེད་པས།བྱ་བ་དང་མི་བྱ་བའི་དམིགས་པ་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར། མི་བྱ་བ་དག་བྱས་པ་དང་། བྱ་བ་དག་མ་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ། །འགྱོད་ལས་གདུང་དང་བཅས་པར་འགྱུར། །ཞེས་ བྱ་བས་བདག་ལ་སྨོད་པར་བསྟན་ཏེ།གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ། ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་མེད་པར་གྱུར་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ནས། ལས་བྱས་པའི་འོག་ཏུ་བདག་གིས་ནི་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་མི་ཆ་བ་དག་བྱས་སོ་ ཞེས་སེམས་ལ་གནོད་པ་དང་།གདུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་བདག་ནི་ཐ་ཤལ་ལོ་ཞེས་བདག་ལ་བདག་སྨོད་པར་བྱེད་དོ། །མཆོད་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་དང་། །ཞེས་བྱ་བས། གཞན་གྱིས་སྨོད་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྡིག་པའི་ཆོས་དག་སྤྱད་པ་དང་། གྲོང་དང་མི་དང་། སྦྱིན་བདག་ ལ་སོགས་པ་ཡང་གང་ཟག་འདི་ལ་ནི་རྙེད་པ་དང་།བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པར་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ནི་སྡིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་གྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་མི་སྟེར་ཅིང་མི་སྙན་པར་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

将恶劣的惭愧心和羞耻心放在小的范畴中，而将大乘菩萨和佛陀的惭愧心和羞耻心放在大的范畴中。七地以下由于具有我慢而属小，八地以上获得无生法忍，惭愧心和羞耻心自然生起无需勤作，故为大。以下四个偈颂和三个偈颂分别等等：四个偈颂说明无惭愧的违品和过失，三个偈颂说明惭愧的功德差别。
有智者无惭愧，容忍非理烦恼等一个偈颂说明了对自己的危害、对众生的危害和对二者的危害。其中，具有智慧的菩萨若无惭愧心和无羞耻心，则会有杀生、偷盗等非理法，容忍烦恼生起而不断恶法，若造作杀生、偷盗等业，则会对自己造成危害。
怎样危害呢？由此因缘，今生会遭受杀害、囚禁等危害，来世也会转生地狱等处，这说明了对自己的危害。'嗔恨'说明了对他人的危害。由于无惭无愧而生起嗔恨和贪欲，杀害其他众生并偷取他人财物，这样危害众生。
'舍心我慢'中，舍心和我慢二者会危害双方，因此说'损害众生与戒律'。其中，以舍心对众生利益放逸，舍弃众生，因此危害众生。以我慢也不引导旃陀罗等下等众生行善，虽有少许智慧但为我慢所控而不为他人讲说，前往各个城邑等处却不利益众生，因此危害众生。
舍心和我慢也会危害自己。怎样危害呢？以舍心放弃自己应当行持的善法，也放弃应当断除的不善法，由于破戒而危害自己；以我慢不亲近善知识，也不行持正法等，由于不知取舍之处，造作不当做的事情，不做应当做的事情而破戒，这样危害自己。
'生起悔恨与痛苦'说明自我谴责，如前所说，由于无惭无愧而以贪嗔等造作杀生等业后，造业之后心想：'我造作了导致恶趣的不善业'而生起心的损害和痛苦，自我谴责说'我是卑劣的'。
'不得供养'说明他人诽谤。如是造作恶法，城邑、人民和施主等也认为：'不应该对这个人作供养和恭敬等，此人是作恶者而非福田'，因此不予供养，并且恶名远扬。

།དད་ཅན་མི་མིན་ཚོགས་ཆེན་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བས་ ལྷས་སྨོད་པ་བསྟན་ཏེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་བྱེད་ན་སྔོན་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་བྱེད་པས་ན་ལྷ་དད་པ་ཅན་རྣམས་བདག་ལ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་ཕན་ཆད་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པས་ཤི་བའི་རོ་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྲུང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་སྟོན་པས་བཏང་སྙོམས་འཇོག།།ཅེས་བྱ་བས་སྟོན་པས་སྨོད་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་གྱུར་པས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་འདི་ནི་ཉེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དུང་གི་སྒྲ་སྐད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་འཛིན་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་ གནོད་པ་དུ་མར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔོན་བསླབ་པ་མ་ཉམས་པའི་ཚེ་དགོངས་པ་ལས་དེ་ཕན་ཆད་མི་དགོངས་ཤིང་བཏང་སྙོམས་སུ་འདོར་བར་འགྱུར་རོ།།ཆོས་མཐུན་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ཀྱི། །སྨན་དང་ཞེས་བྱ་བས། མཁས་པ་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨོད་པར་བསྟན་ཏེ། བསླབ་པ་ཉམས་པ་དེ་ལ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ལ་མཁས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྲས་སུ་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ཅག་གི་གྲོགས་པོ་འདི་ནི་སྡིག་པའི་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལས་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ ཞེས་སྨོད་ཅིང་འདུལ་བ་དང་གཞུང་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བསྐྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱང་བྱེད་དོ།།འཇིག་རྟེན་མི་སྙན་སྒྲོགས་ཞེས་བྱ་བས་ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་ཡང་སྡིག་པ་མི་སྙན་པར་གྲགས་པར་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ། བསླབ་པ་ཉམས་པའི་གང་ཟག་དེ་ལ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་ མི་སྙན་པར་སྒྲོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཕྱོགས་བཅུ་ཀུན་ཏུ་ཡང་གང་ཟག་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་འདི་ལྟ་བུ་དག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་པ་ཀུན་འཕྱ་ཞིང་སྨོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏོ། །གཞན་ཡང་ ཕྱིར་ཞིང་མི་ཁོམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བས་ཚེ་ཕྱི་མར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེ་པར་བསྟན་ཏེ། ཚེ་འདིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེ་བར་ཡང་མ་ཟད་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གནས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཚེ་ ཕྱི་མར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འཕེལ་བ་ཡིན་ནོ།།དགེ་བ་ཡི་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་། །ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་ཉམས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བས་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེ་བར་བསྟན་ཏོ། །ངོ་ཚ་བ་མེད་པའི་གང་ཟག་གིས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་ན་སྔོན་དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ དགེ་བའི་ཆོས་ཡོད་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པའོ། །ཚེ་ཕྱི་མར་ཡང་དད་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མི་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གནས་ པ་དང་།།ཡིད་ལ་མི་བདེ་གནས་པ་འཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བདག་ལ་གནོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་དང་། གཉི་ག་ལ་གནོད་པ་དང་། ཚེ་འདིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉི་གར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྐྱེས་པས་རྟག་ཏུ་ཡང་ལུས་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་དང་། སེམས་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔའི་ཚོགས་ཀྱིས་མི་བདེ་བ་མྱོང་བར་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པ་ལ་མི་བདེ་བ་མྱོང་བ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ཡན་ཆད ཀྱིས་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་ཉེས་པ་བསྟན་ཏོ།།ཉེས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི། །ཁྲེལ་ལྡན་རྒྱལ་སྲས་རྣམ་མི་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཉེས་པ་དག་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་ནས་ཡིད་ལ་མི་བདེ་བར་གནས་པ་ཐོབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཁྲེལ་བ་དང་ངོ་ཚ་བ་དང་ ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་ངོ་ཚ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ།

'有信众非人大众'这句话说明了诸天的诽谤。如果破坏戒律，那么以前守护戒律的诸天信众们会守护我，但从此以后他们会说'此人破戒如同死尸'，不再守护而是背弃。
'因此导师舍弃'这句话说明了佛陀的诽谤。由于如是破戒，诸佛世尊也会想'此人造恶，如法螺声般虚有其表，将对如来教法造成诸多损害'，从未破戒时的关注转为从此不再关注而舍弃。
'如法胜者诸子的药'这句话说明了智者梵行者们的诽谤。对于破戒者，通达三藏、成为如来之子的诸菩萨同修们也会说'我们这个道友已入邪道，已失如来教法之学处'而诽谤，并如律典所说作驱摈等羯磨。
'世间宣扬恶名'这句话说明在四方都会传扬恶名。对于破戒补特伽罗，人人都会宣扬其恶名，十方世界都会说'某某人造作如是罪恶不善法'，为世人所嘲笑诽谤。
以上说明了现世过失的产生。
'复生无暇'这句话说明了来世过失的产生。不仅现世有过失，在其他生世中无论投生何处，都将投生地狱等八无暇处，这是来世过失的增长。
'诸善法已得未得皆失'这句话说明了现世与来世过失的产生。无惭者若造杀生等业，则先前所有信心、戒律等善法都将消失，这是已得善法的退失。来世也将不能获得信心、戒律等善法，这是未得善法的退失。
'因此住于苦及心不悦'，如是对自己有害、对众生有害、对二者皆有害，现世生过失、现世来世二者生过失，故常住于身苦与心苦。从眼识乃至身识的五识聚所感受的不悦为苦，意识所感受的不悦为心不悦。以上说明了无惭无愧的违品与过失。
'具惭愧胜子不生此诸过'，上述从造作损害乃至获得心不悦住的一切过失，具足惭愧的菩萨不会生起，这是惭的功德。

།མཁས་པ་མི་དང་ལྷ་རྣམས་སུ། །རྟག་ཏུ་ལེགས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་ཚ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་ཚོགས་དེ་ན། །ཁྲེལ་ལས་མྱུར་དུ་རྫོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྲེལ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ངོ་ཚ་བ་ཡོད་པ་སྟེ། ཁྲེལ་བ་དང་ངོ་ཚ་བའི་དབང་གིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མྱུར་དུ རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྨིན་བྱ་ལ། །རྒྱལ་སྲས་མཉམ་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་ན་ཡང་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་སེམས་ཅན་འགོད་ཅིང་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་ དེ།དེ་ནི་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་གྱི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ནི་མི་མཐུན་གཉེན་པོ་དང་། །བྲལ་བ་མ་བྲལ་རྟག་ཏུ་སྐྱེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ངོ་ཚ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ངོ་ཚ་མེད་ཅིང་ཁྲེལ་མེད་པ་སྟེ། ཚེ་རབས་གཞན་ཐམས་ཅད་དུ་ངོ་ཚ་བ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཁྲེལ་མེད་ ཅིང་ངོ་ཚ་བ་མི་ཤེས་པ་དང་ཕྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །ཁྲེལ་མེད་ཅིང་ངོ་ཚ་བ་མེད་པའི་གཉེན་པོ་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ངོ་ཚ་བ་ཡོད་པ་སྟེ། ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ངོ་ཚ་བ་ཡོད་པ་དང་མི་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུའོ། །ཡོན་ཏན་ངོ་ཚ་ ཐོབ་གྱུར་པ།།དེ་ནི་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་སོ། །ཞེས་བྱ་བས་ངོ་ཚ་བའི་ཡོན་ཏན་མདོར་བསྡུས་ནས་བསྟན་ཏེ། །ངོ་ཚ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་བའི་སྲས་རྣམས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་འབྱུང་ལ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ཡང་ འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱིས་པ་རྣམས་ནི་གོས་གཡོགས་ཀྱང་། །ངོ་ཚ་བ་དང་བྲལ་བས་ན། །ཉེས་པས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྐང་པ་ལྔས། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་རས་དང་སྣམ་བུ་ལ་ཡོགས་པའི་གོས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་གོས་ཁྱད་ཞུགས་པ་བསྟེན་ཏེ།བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ལུས་མི་མཛེས་པ་སྦ་བ་དང་། ལུས་ལ་རྡུལ་ལ་སོགས་པས་མི་གོས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོས་ཀྱིས་གཡོགས་ཤིང་དཀྲིས་པས་ཕྱིའི་དྲི་མས་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། ངོ་ཚ་བ་མེད་ཅིང་ཁྲེལ་མེད་པས་ན་ནང་གི་སེམས་ ལ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པས་ན་ལུས་དྲི་མ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྒྱལ་སྲས་གོས་ནི་ངོ་ཚ་བས། །གཡོགས་པ་མེད་ཀྱང་ཉེས་དྲི་བྲལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གོས་ནི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ ཡོད་པ་སྟེ།དེ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པའི་དུས་ན་བགོ་བ་བཟང་པོ་མེད་དེ་ཕྱག་དར་ཁྲོད་ཀྱི་ཚེམ་བུ་ལ་སོགས་པ་བགོས་ཀྱང་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པས་གཡོགས་པའི་ཕྱིར། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་མ་གོས་ པས་ན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ལས་གཞན་པའི་གོས་ཀྱིས་གཡོགས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་དོན་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་གོས་ལས་གཞན་པའི་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་གོས་ཀྱིས་གཡོགས་ཏེ། རྡུལ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིའི་དྲི་མས་མི་གོས་ ཀྱང་།ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ནང་གི་དྲི་མ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于'永远都会善妙地转生为智者、人和天众'这句话，具有惭愧的菩萨在其他生世中也会转生到天界和人间，这是异熟果。
对于'具慧菩萨在彼处，由惭愧速得圆满'这句话，具有智慧的菩萨具有惭愧，由于惭愧的缘故，福德和智慧资粮迅速圆满，这是增上果。
对于'于成熟众生方面，菩萨成为无与伦比'这句话，具有惭愧的菩萨无论转生何处，都不厌倦于安置并成熟众生于三乘，这是士用果。
对于'彼永远离违品对治，未离对治'这句话，惭愧的违品是无惭无愧，具惭愧的菩萨在一切生世中都远离无惭无愧，这是离系果。无惭无愧的对治是具有惭愧，在一切生世中都不离惭愧，这是等流果。
'获得惭愧功德者，彼等是诸佛子'这句话总结了惭愧的功德，意思是具有惭愧的诸佛子不会生起前述的一切过失，而且将获得异熟果等五果的功德。
对于'诸凡夫虽披衣服，因离惭愧故，为过失垢所染'等五句偈颂，相比菩萨的惭愧之衣，凡夫虽然穿着布料和毛织物的衣服，凡夫为了遮蔽不美的身体和防止尘土等污染身体而披着衣服包裹着，虽然能避免外在污垢，但因为无惭无愧，内心被贪欲等污垢所染，所以身体并非无垢。
对于'菩萨以惭愧衣，虽无遮蔽离过垢'这句话，诸佛子菩萨们的衣服是惭愧，他们在修定时虽无好衣，只穿着粪扫衣等，但因为以惭愧遮蔽，所以不被贪欲、嗔恨等以及杀生、偷盗等垢染，故称无垢。
对于'除此之外虽披衣'等偈颂的含义是，凡夫们虽然披着除惭愧衣之外的毛织物等衣服，虽然不被尘土等外在污垢所染，但因为远离惭愧，所以常被贪欲、嗔恨等内在污垢所染。

།ཁྲེལ་ཡོད་རྒྱལ་སྲས་ནམ་མཁའ་བཞིན། །ཆོས་ཀྱིས་གོས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ནམ་མཁའ་དང་ འདྲ་བར་བསྟན་ཏེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་དག་པས་སྤྲིན་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མས་མི་གོས་པ་བཞིན་དུ། ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་དག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ངོ་ཚ་བ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཡང་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པའི་དུས་ན་རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་དང་།གྲགས་པ་དང་མ་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་མ་གོས་ཏེ། རྙེད་ན་ཡང་དགའ་བ་མི་སྐྱེ། མ་རྙེད་ན་ཡང་མི་དགའ་བ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྟེན་ཅིང་འགྲོགས་པའི་རྒྱལ་ སྲས་རྣམས།།ངོ་ཚས་བརྒྱན་པ་མཛེས་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་རྒྱན་དང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་སྐྱེ་བོ་ལ་ལ་ཞིག་རྒྱན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཏེ་གྲོགས་མ་འགྲོ་བ་མང་པོའི་ནང་དུ་མཛེས་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ངོ་ ཚ་བའི་རྒྱན་གྱིས་བརྒྱན་པ་དེ་ཡང་རྒྱལ་བའི་སྲས་རང་གི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ཀྱི་དབུས་སུ་སོང་ན་མཛེས་པ་དང་བཟང་བར་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མ་བཞིན་བྱམས་པ་འདུལ་བ་ལ། །ཁྲེལ་ཡོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ངོ་ ཚ་བ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏེ།དཔེར་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་མ་བུ་ལ་བྱམས་པ་དང་གཅེས་པ་དང་སྡུག་པར་བྱེད་དེ་བུ་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་འདོར་བ་བཞིན་དུ། ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་དང་འདྲ་བར་བྱམས་པ་དང་གཅེས་པ་དང་ཕངས་ པ་བྱེད་དེ་སེམས་ཅན་ཡལ་བར་མི་འདོར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བསྐྱབ་པར་རིགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་ན་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་མ་ལྟ་བུར་གཞག་པ་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྐྱབ་ཅིང་བསྒྲལ་བའི་ རིགས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་སུ་བོར་ཏེ་བསྒྲལ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་ཚ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་བཏང་སྙོམས་སུ་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར་མ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཁོར་བའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་ལས། །ཁྲེལ་ཡོད་པ་ན་སྲུང་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས། ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་རྟ་དང་ གླང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བ་བསྟན་ཏེ།དཔེར་ན་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་དང་དཔུང་བུ་ཆུང་ལ་སོགས་པ་དམག་གི་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྲིད་དང་ཡུལ་ཕྱོགས་དགྲས་མི་འཕྲོགས་པར་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་དམག་གིས་ཀྱང་འཁོར་བ་ ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་དགྲའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བར་སྲུང་བར་བྱེད་དོ།།གོས་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེ་འདི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོས་ཀྱི་དཔེ་དང་། ནམ་མཁའི་དཔེ་དང་། རྒྱན་གྱི་དཔེ་དང་། མིའི་དཔེ་དང་། རྟ་དང་གླང་ པོའི་དཔེ་ལྔས་ནི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་བའི་དོན་རྣམ་པ་ལྔ་བྱེད་པར་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གནས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་བོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་པ་ནི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ནས་རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། གོས་ཀྱི་དཔེས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣལ་འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ན་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པར་བསྟན་ཏོ།།སྤྱོད་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཉེན་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྱོད་པ་ནི་གྲོང་དུ་བསོད་སྙོམས་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་ སྟེ།ནམ་མཁའི་དཔེས་ནི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དེ་བསོད་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་སྤྱོད་པའི་དུས་ན་རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱིས་མི་གོས་པའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བར་བསྟན་ཏོ།

以'具有羞耻心的菩萨如虚空，不为诸法所染污'这句话说明羞耻心和惭愧心如同虚空一般。比如虚空本性清净，不被云雾等污垢所染污一样，羞耻心和惭愧心的法也是本性如虚空般清净的自性，所以具有羞耻心和惭愧心智慧的菩萨在乞食等行为时，对于得到与未得到、名声与无名声等世间八法不被染污，因为得到时不生欢喜，未得到时也不生不悦。
'亲近交往的诸菩萨，以羞耻为庄严而美好'这句话说明羞耻心和惭愧心如同装饰品。比如某些人以各种装饰品庄严后在众多伴侣中显得美好一样，菩萨以羞耻心和惭愧心为庄严，在作为自己伴侣的菩萨众中也显得美好庄严，这就是其含义。
'如母般慈爱调伏中，具羞耻心的诸菩萨'这句话说明羞耻心和惭愧心如同世间的母亲。比如世间的母亲对孩子慈爱、珍惜、疼爱而不会舍弃孩子一样，具有羞耻心和惭愧心的菩萨也像对待孩子一样慈爱、珍惜、爱护一切众生而不会舍弃众生，这就是其含义。
关于'对应当救护的众生若舍弃则会生羞耻'，将羞耻心和惭愧心比作母亲是说，如果对应当从轮回苦难中救护度脱的众生舍弃不度，菩萨就会生起羞耻心，因此不会舍弃，这就是为什么说如同母亲的含义。
'从一切轮回过患中，具羞耻心者能守护'这句话说明羞耻心和惭愧心如同马、象等。比如马、象、步兵等军队守护王国和领土不被敌人夺取一样，菩萨的羞耻心和惭愧心之军也在轮回中利益众生时守护不被贪欲等烦恼敌所控制。
关于'以这些染污等譬喻'，是说以衣服的譬喻、虚空的譬喻、装饰品的譬喻、母亲的譬喻、马象的譬喻这五种譬喻说明羞耻心和惭愧心的五种作用，这就是其含义。
关于'安住时为烦恼对治'，安住是指结跏趺坐修习瑜伽作意，以衣服的譬喻说明菩萨在修习瑜伽作意时，羞耻心和惭愧心的法能对治烦恼的生起。
关于'行为时为世间法对治'，行为是指在城中乞食等，以虚空的譬喻说明羞耻心和惭愧心在乞食等行为时能作为得失等世间八法不染污的对治。

།ཆོས་ཅན་གནས་མཐུན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཅན་གྱི་ཆོས་མཐུན་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གྲོགས་ལ་བྱ་སྟེ།རྒྱན་གྱི་དཔེས་ནི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ཀྱི་ནང་ན་གནས་ཀྱང་དེ་དག་དང་སྤྱོད་པ་མཐུན་ཞིང་མཛེས་པར་གནས་པ་བསྟན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཐུན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ངོ་ཚ་བ་ དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དེ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་མཐུན་པར་བསྟན་ཏེ།དཔེར་ན་མས་བུ་ཡལ་བར་མི་འདོར་བ་བཞིན་དུ་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་ཡང་སེམས་ཅན་ཡལ་བར་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འཁོར་བ་དང་མཐུན་པར་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།རྟ་དང་གླང་པོའི་དཔེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་འཁོར་བར་འཇུག་ཀྱང་འཁོར་བ་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གནས་པ་བསྟན་ཏེ། དཔེར་ན་གླང་པོ་ལ་སོགས་པས་ཡུལ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཁྲེལ་བ་དང་ངོ་ཚ་བས་ཟིན་ན་འཁོར་བ་ན་གནས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པར་སྲུང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཀུན་ལ་བཟོད་པར་མི་འགྱུར་དང་། །ཀུན་ལ་བཟོད་ཅིང་འཇུག་པ་དང་། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་འཇུག་པ་སྟེ། །ཁྲེལ་ཡོད་ངོ་ཚས་བསྐྱེད་པའི་མཚན། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། ངོ་ ཚ་བ་ལས་མཚན་མ་རྣམ་པ་བཞི་སྐྱེ་སྟེ།མཚན་མ་རྣམ་པ་བཞི་སྣང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྲེལ་བ་དང་ངོ་ཚ་བའི་ཆོས་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་བར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཁྲེལ་མེད་པ་དང་ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་ པ་སེམས་ལ་བྱུང་ན་བཟོད་པར་མི་བྱེད་དེ་མྱུར་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་མཚན་མ་གཅིག་གོ། །སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་སེམས་ལ་བྱུང་ན་བཟོད་ཅིང་སེམས་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་མཚན་མ་གཉིས་པའོ། །ཕྱིས་ཀྱང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཇུག་མི་བྱེད་དེ།དེ་ནི་མཚན་མ་གསུམ་པའོ། །དགེ་བ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་མ་བསྒྲུབས་པ་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་ཅིང་འཇུག་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་མཚན་མ་བཞི་པ་སྟེ། ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་མཚན་མ་བཞི་སྣང་ན་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཁྲེལ་ཡོད་བསྒོམ་པ་གཙོ་བོ་དང་། །བདག་སེམས་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། །བསམ་པ་དང་ནི་སྦྱོར་བ་དང་། །རྟོག་པ་མེད་དང་གཅིག་པ་ལས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒོམས་ན་ བསྒོམ་པ་དམ་པ་དང་གཙོ་བོར་བསྒོམ་པ་ཡིན་པ་དེ་བསྟན་ཏེ།དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡང་དྲི་དང་། ཕྲེང་བ་དང་བྱུག་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིའི་དངོས་པོས་མཆོད་པ་བས། ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཀྱིས་མཆོད་པ་དམ་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་སྐྱོན་བཏགས་སུ་དོགས་ནས་གཞན་ལ་ལྟོས་ཏེ་ངོ་ཚ་བ་སྐྱེ་བ་ནི་མཆོག་མ་ཡིན་གྱི། བདག་གིས་སེམས་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་བདག་གིས་བདག་ཁྲེལ་བ་བསམས་ཏེ་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་ན་ངོ་ཚ་བསྒོམས་པ་ཡང་བསྒོམ་པ་མཆོག་ཏུ་གཞག་པའོ། ། སེམས་ཀྱིས་ངོ་ཚ་བསྒོམས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། འབྱོར་པ་དང་། རྟོག་པ་མེད་པ་དང་བྱ་བ་གཅིག་པར་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ལ་མོས་པ་ནི་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པས་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ སྤྱོས་ཤིང་དད་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་ཡང་བསྒོམ་པའི་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ། །བསམ་པ་རྣམ་པ་དགུ་སྟེ། རོ་མྱང་བ་དང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། སྤངས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། དགེ་བའི་བསམ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་ཡང་བསྒོམ་པའི་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ། །འབྱོར་བ་ནི། ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བརྩལ་བ་དང་འབད་པ་མེད་པར་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་ཡང་བསྒོམ་པའི་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ།

关于'具有法性相应'这句话，是指与菩萨法性相应的道友，以庄严为喻说明具有惭愧时，虽住于菩萨众中，也与他们行为相应而庄严。
关于'与众生成熟相应'这句话，说明惭愧与成熟众生相应，譬如母亲不会遗弃孩子一样，若具有惭愧，也不会遗弃众生。
关于'无烦恼而相应轮回'这句话，以马和象为喻说明为众生利益而入轮回却无烦恼而住，譬如象等守护国土一样，若具有惭愧，虽住轮回中，菩萨也能守护不被贪等烦恼染污。
'于一切不忍，于一切忍入，于一切趣入，此为惭愧所生相'这些偈颂说明从惭愧生起四种相，若显现四种相，应知菩萨具有惭愧法。
对于违品无惭无愧，当贪嗔等过失生起时不容忍而迅速断除，这是第一相。当布施持戒等功德生起时能容忍安住于心，这是第二相。以后对一切罪恶不善法都不趣入不行，这是第三相。对未成就的善法功德法趣入修行，这是第四相。若显现这四种从惭愧所生的相，应知已获得惭愧。
'惭愧修习为主要，自心于法起胜解，意乐以及加行中，无分别及一性中'这个偈颂说明如何修习惭愧才是殊胜主要的修习。譬如供养佛世尊，以香鬘涂香等外物供养不如以听闻思维等心意供养殊胜。同样，因担心他人指责而对他人生起惭愧不是最殊胜，而是观察自心对自己生起惭愧才是最殊胜的修习。
以心修习惭愧有五种：于法胜解、意乐、加行、无分别和一性安住。其中于法胜解是对以惭愧摄持的大乘法生起信解，如是修习也是最胜修习。意乐有九种：品味、随喜、欢喜、无厌足、舍离、欢乐、利益、无烦恼和善意乐，如是修习也是最胜修习。加行是指入第八地的菩萨们无需勤勉努力而自然生起惭愧，如是修习也是最胜修习。

།རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་ངོ་ཚ་བར་བྱ་བའི་གནས་སེམས་ཅན་དང་། ངོ་ཚ་བར་བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ངོ་ཚ་བའི་ཆོས་གསུམ་ཆར་ཡོད་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་ཡང་བསྒོམ་པའི་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ། །བྱ བ་གཅིག་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གཅིག་གིས་ངོ་ཚ་བ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ཆོས་བསྒོམས་ན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་བསྒོམས་པ་ཡང་བསྒོམ་པའི་མཆོག་ཏུ་གཞག་གོ། །བརྟན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་ ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ངོ་ཚ་བའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བརྟན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལྟར་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ན།ལེ་ལོ་དང་། གཡེང་བ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་གསུམ་གྱིས་ཉོན་མི་མོངས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆོས་གསུམ་བརྟན་པ་དང་དཔའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་སྟེ། བརྟན་པ་དེ་ཡང་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་ལས་ འབྱུང་ཞིང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ངོ་ཚ་བའི་རྗེས་ལ་བརྟན་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།།ཡང་ན་ངོ་ཚ་བ་དང་། ཁྲེལ་བ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ངོ་ཚ་བའི་རྗེས་ ལ་བརྟན་པའི་སྐབས་བཤད་པ་འབྲེལ་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པ་ནི། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་དབྱེ་བ་དང་། །མི་འགྱུར་བ་དང་དེ་ལས་གཞན། །ཐམས་ཅད་ལས་ནི་ཁྱད་པར་ཞུགས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ དོན་མདོར་བསྡུས་ནས་སྟོན་ཏེ།བརྟན་པའི་སྐབས་འདིར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཞིག་སྟོན་ཏེ། བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། བརྟན་པའི་དབྱེ་བ་དང་། བརྟན་པའི་མི་འགྱུར་བ་སྟེ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་ཡང་བརྟན་པ་ཡོད། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་ རྒྱས་ལ་ཡང་བརྟན་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི།དེ་དག་གི་བརྟན་པ་བས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། དབྱེ་བ་དང་། མི་འགྱུར་བ་གསུམ་གཞན་ལས་འཕགས་ཤིང་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་དང་། །སེམས་ པ་མི་གཡོ་བརྟན་པར་འདོད།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་དག་ནི། །འཇིགས་པ་མེད་པ་གསུམ་ལས་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་གསུམ་འཆད་དོ། །དེ་ལ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་སྟེ་ཆོས་དེ་གསུམ་ལ་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སེམས་སྤྲོ་ཞིང་མི་ལྡོག་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་གིས་མི་བསྐྱོད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །བརྟན་པ་དེ་ལ་མིང་དུ་ལྟ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། མི་གཡོ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། བརྟན་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ རྣམས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚོགས་གསུམ་ལ་ཞུམ་པ་དང་། གཡོ་བ་དག་ཀྱང་གཏི་མུག་གིས་འཇིགས་པ་གསུམ་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པ་འབྱུང་སྟེ། འདིས་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །འཇིགས་པ་མེད་པ་གསུམ་ལས་འཇུག་པ་གང་ ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལས།གོང་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གསུམ་གྱིས་ཆོས་གསུམ་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པར་འཇུག་གོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཆོས་གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཞུམ་དང་གཡོ་དང་གཏི་མུག་ལས། །བྱ་བ་རྣམ་ལ་འཇིགས་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་ པ་གསུམ་གྱིས་ནི་འཇིགས་པ་སྐྱེ་སྟེ།ཞུམ་པས་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། གཡོ་བས་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། གཏི་མུག་པས་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བའོ།

无分别是指对于应感羞耻的众生、感到羞耻的菩萨以及羞耻之法这三者都不作分别。如此修习也应当安立为最胜修习。
同一行为是指入第八地的诸菩萨，当一位修习惭愧之法时，其他菩萨也同样修习。如此修习也应当安立为最胜修习。
关于'坚固差别七偈'，在惭愧品之后解说坚固差别品有何关联呢？三十七菩提分法的修习以及随顺诸法中最主要的是知惭愧。如是具足知惭愧的菩萨入修习时，不为懈怠、散乱、恶慧三者所染，而生起精进、禅定、智慧三法的坚固和勇猛。此坚固也是从知惭愧中生起并成就，因此在惭愧品之后解说坚固品是相关的。
或者，具足惭愧的菩萨不会被贪欲、嗔恨等烦恼之风所动摇，因此在惭愧品之后解说坚固品是相关的。
'菩萨坚固者，相及诸差别，不变及余者，一切胜特入'此偈颂简要显示菩萨坚固的差别义。在此坚固品中也显示菩萨坚固义有三种：坚固相、坚固差别、坚固不变。虽然世间人也有坚固，声闻缘觉也有坚固，但菩萨的坚固相、差别、不变三者较他们更殊胜超越。
'精进定慧及，心不动许坚，菩萨清净者，从无畏三生'此偈解说相、相的异名及相的成就三者。其中坚固是对精进、禅定、智慧三法所安立的名称。其中对善法心生欢喜且不退转是精进。修习四圣谛时心一境性且不为分别之风所动是禅定。了知诸法自相共相是智慧，这是显示相的体相。
此坚固也称为见解，也称为不动，也称为坚固，这是显示相的异名。诸菩萨对精进、禅定、智慧三种资粮的怯弱、动摇和愚痴三种怖畏生起无畏，这是显示相的成就。
关于'从三无畏入'，上文说以精进等三法对三法无畏而趣入，其中三法是指什么？
'怯动愚痴故，于诸事生畏'是说由三种因缘生起怖畏：由怯弱生怖畏、由动摇生怖畏、由愚痴生怖畏。

།དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་མེད་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་སྤྱོད་པ་རླབས་པོ་ཆེ་དག་ལ་བདག་གིས་སྤྱད་པར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་ ནས་ཞུམ་པ་ལ་འཇིགས་པ་སྐྱེའོ།།སེམས་གཡོ་བར་གྱུར་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གཞག་པར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་ནས་འཇིགས་པ་སྐྱེའོ། །གཏི་མུག་ལས་ཀྱང་འཇིགས་པ་སྐྱེ་སྟེ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་མི་ཤེས་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་བྱ་གཏོལ་མེད་པས་ འཇིགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་བས་བརྟག་པ་རྣམ་གསུམ་ལ། །བརྟན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། །དེ་ལྟར་ཞུམ་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལས་འཇིགས་པ་མི་སྐྱེ་བ་ན་རྟག་པ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་ གྲུབ་པ་དང་།ཤེས་རབ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ན་ཞུམ་པའི་འཇིགས་པ་དང་། གཡོ་བའི་འཇིགས་པ་དང་། གཏི་མུག་གི་འཇིགས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ན་ཞུམ་པའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ན་གཡོ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་ན་གཏི་མུག་གི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །རྟག་པ་མ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གསུམ་ལྷུན་གྱིས་ གྲུབ་པ་ལ་མིང་དུ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྟག་པ་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོར་རྟག་ཅིང་འབད་མི་དགོས་པར་ཆོས་གསུམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་རྟག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཡང་ཆད་དུ་བརྟན་པའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དོ། །བརྟན་པའི་ དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།།རང་བཞིན་དང་ནི་སྨོན་ལམ་དང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་བརྟན་པ་ལ་དབྱེ་ན་རིགས་ཀྱིས་བརྟན་པ་ནས་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་ལ་བརྟན་པའི་བར་དུ་བརྒྱད་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བས་རིགས་ཀྱི་བརྟན་པ་བསྟན་ཏེ། ལ་ལ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རིགས་ཡོད་པས་ཞུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་མེད་ཅིང་མི་འགྱུར་རོ། །སྨོན་ལམ་དང་ཞེས་བྱ་བས་སེམས་བསྐྱེད་པས་བརྟན་པ་བསྟན་ཏེ། དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བདག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ བསྒྲལ་བར་བྱ་བ་ལ་མི་ལྡོག་ཅིང་མི་འགྱུར་བར་ཤོག་ཤིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ལས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་མི་འགྱུར་ཞིང་བརྟན་པར་འགྱུར་བའོ།།ཆགས་པ་མེད་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བས་བདག་གི་དོན་ལ་བརྟན་པ་བསྟན་ཏེ། བདག་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་ལུས་དང་སྲོག་བཏང་བ་ལ་ཡང་འཇིགས་ པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པར་གཏོང་བས་བརྟན་པའོ།།སེམས་ཅན་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྟན་པ་བསྟན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་ན་སེམས་ཅན་ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ བྱས་ཀྱང་སེམས་ཅན་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཟབ་ཅིང་ཞེས་བྱ་བས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་བརྟན་པར་བསྟན་ཏེ། མ་སྐྱེས་མ་བྱུང་བ་དང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ཐོས་པ་ཡང་སྐྲག་ཅིང་དངང་བའམ་སེམས་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱ་ཆེ་ཉན་པ་དང་ཞེས་བྱ་ བས་མཐུ་ལ་བརྟན་པ་བསྟན་ཏེ།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ཐོབ་ཀྱང་དེ་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་པའི་འཇིགས་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་ལ་བ་ཤིན་དུ་གདུ་ལ་དཀའ་དང་། །ཞེས་བྱ་བས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་བརྟན་པ་བསྟན་ ཏེ།འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཆེན་པོའི་སེམས་ཅན་སུས་ཀྱང་འདུལ་བར་མི་ནུས་ཏེ། གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་ཀྱང་གདུལ་བར་མཛད་ཅིང་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་ཡལ་བར་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར་རོ།

对于没有精进的人，会因为认为'我无法实践菩萨的广大行为'而生起怯懦的恐惧。当心散乱时，会因为认为'无法使心专注一境'而生起恐惧。对于愚痴也会生起恐惧，即如果不知道获得无上菩提的方法，对于菩提行也将无所适从而生起恐惧。
因此，应当了知在三种观察中是坚固的。对此，当不会从怯懦等三种情况中生起恐惧时，坚固即是自然成就，也就是说，当精进自然成就、禅定自然成就、智慧自然成就时，就不会生起怯懦的恐惧、散乱的恐惧和愚痴的恐惧。因此应当了知菩萨的坚固是在三种自然成就中。
其中，由于精进自然成就，故无怯懦的恐惧。由于禅定自然成就，故无散乱的恐惧。由于智慧自然成就，故无愚痴的恐惧。关于'坚固非不坚'，意思是说精进等三法自然成就称为坚固。关于'坚固即无需观察'，意思是说不需要分别观察而三法自然成就称为坚固。这也是解释了坚固的特征。
为了显示坚固的分类，说到'自性以及愿'等。其中，坚固分类有八种，从种性坚固到殊胜菩提坚固。其中，'自性以及'表示种性坚固，即某些人因具有精进、禅定和智慧的种性，故无怯懦等恐惧且不退转。'愿'表示发心坚固，即从最初发菩提心起，立愿'愿我获得无上菩提、度化众生'，无论转生何处都不退转而保持坚固。
'无著亦复然'表示自利坚固，即为了成办自利而舍弃身命也无恐惧和执著的布施坚固。'众生邪行亦'表示利他坚固，即菩萨从事利益众生时，即使遭受邪行众生各种伤害也不舍弃众生。'甚深'表示真如义坚固，即听闻无生无起、空性等甚深法时也不恐惧、畏惧或退心。
'广大闻'表示力量坚固，即获得力、无畏等广大功德时，也不会生起'我无法成办'的恐惧。'调伏极难调'表示成熟众生坚固，即对于贪、嗔、痴重大而任何人都无法调伏的难调众生，也能调伏且不舍弃这些众生。

།བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་རྒྱལ་བའི་སྐུ། །ཞེས་བྱ་བས་བྱང་ཆུབ་ དམ་པ་ལ་བརྟན་པ་བསྟན་ཏེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང་། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་མཚན་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་གྱུར་པ་དང་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྟན་པའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ ལང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དཀའ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དཀའ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟན་པ་བསྟན་ཏོ། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་ པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱུང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མི་འདོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འཁོར་བ་མི་འདོར་ཏེ་གཞན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བས་བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པ་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟན་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་དོན་དང་བྱོལ་སོང་ གི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་མེད། །ཅེས་བྱ་བས་ཉོན་མོངས་མེད་པ་ལ་བརྟན་པ་བསྟན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་སྐྱེས་ན་ཡང་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་མི་གོས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པའི་ དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།བརྟན་པའི་དབྱེ་བ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །བརྟན་པའི་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གྲོགས་ངན་སྡུག་བསྔལ་ཟབ་ཐོས་པས། །བརྟན་པ་འཁྲུགས་པར་མི་ནུས་པ། །ཕྱེ་མ་ལེབ་དང་འདབ་རླུང་དང་། །རྒྱ་མཚོས་རི་རབ་མི་སྒུལ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པ་ནི་རི་རབ་དང་འདྲའོ། །དཔེར་ན་ཕྱེ་མ་ལེབ་ཀྱིས་རི་རབ་མི་སྒུལ་པ་བཞིན་དུ་བརྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་ངན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་པའི་རྣམ་པ་དུ་མས་བསྒྱུར་ཅིང་བསྟན་ཀྱང་། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པ་དེ་འཁྲུགས་པའམ་བསྒྱུར་བར་མི་ནུས་སོ།།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་བྱ་རྣམས་ཀྱི་གཤོག་པ་དང་རླུང་གིས་རི་རབ་སྒུལ་བར་མི་ནུས་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ན་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ ཡང་དེས་འཁྲུགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འདོར་བར་མི་བྱེད་དོ། །དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོས་རི་རབ་མི་སྒུལ་བ་བཞིན་དུ་བརྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་ཐོས་ཀྱང་འཁྲུགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཟབ་ མོས་སྐྲག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།མི་སྐྱོ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྟན་པའི་སྐབས་བཤད་པའི་རྗེས་ལ་མི་སྐྱོ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྐབས་བཤད་པ་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྩོན་འགྲུས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་ ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་སྟེ་བརྟན་པོར་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་མང་པོ་དང་།དཀའ་བར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་བརྟན་པའི་རྗེས་ལ་མི་སྐྱོ་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ནི་མི་སྐྱོ་བའི་དངོས་ པོ་དང་།མི་སྐྱོ་བའི་གནས་དང་། མི་སྐྱོ་བའི་རང་བཞིན་དང་། མི་སྐྱོ་བའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་སྟེ། དོན་བཞིན་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཉམ་མེད་པ། །དངོས་པོ་གསུམ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོའི་སྒྲ་ནི་ཡུལ་ལ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡུལ་ ལ་སྐྱོ་བ་མེད།།ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཀྱང་རང་གི་བྱ་བ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ཡོད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ཀྱང་རང་གི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དངོས་པོ་གསུམ་ ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ནི་གཞན་པས་འཕགས་པས་ན་མཉམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དངོས་པོ་གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་རབ་འགྲུས་ཉན་མི་ངོམས། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། རབ་ཏུ་འགྲུས་པའི་དངོས་པོ་དང་། ཉན་ པས་མི་ངོམས་པའི་དངོས་པོའོ།

'不可思议的佛身'这句话说明了对殊胜菩提的坚定，因为诸佛世尊的法身、圆满受用身、化身不可思议的特征，在修证时无有变异和退转。
为了说明坚定的其他分类，所以说'种种难行'等，'种种难行'说明对难行的坚定。为了成就无上菩提，即使遭受寒、热、饥、渴等种种痛苦，也不舍弃菩萨行故。
'不舍轮回利他故'说明对故意投生的坚定，为了利益众生，即使投生地狱、旁生等处也不舍弃故。
'于此无烦恼'说明对无烦恼的坚定，虽为众生利益而生于轮回，但不为轮回过失贪欲等所染，不为烦恼所转故。
坚定的分类已经说完。为了说明坚定的不变，所以说'恶友苦及闻甚深，不能动摇其坚定，如同蝴蝶及鸟风，大海不能动须弥'。
菩萨的坚定如同须弥山。譬如蝴蝶不能动摇须弥山，具有坚定的菩萨虽遇恶友以种种邪见方式引导，也不能动摇或改变菩萨的坚定。
譬如金翅鸟和诸鸟的翅膀及风不能动摇须弥山，同样，菩萨行持时虽遇寒热等种种痛苦也不会动摇，不会舍弃菩萨行。
譬如大海不能动摇须弥山，具有坚定的菩萨虽闻空性和无我的甚深法也不会动摇，不会因甚深法而恐惧。
'不厌分别二偈'，在解说坚定品之后解说不厌分别品有何关联呢？菩萨精进、禅定、智慧任运成就而坚定时，对众多菩萨行和种种难行不会厌倦，因此在坚定品之后解说不厌品是相关的。
其中二偈的含义宣说了不厌的事、不厌的处、不厌的自性、不厌的分类四种内容。
'菩萨无与伦，于三事无厌'中，'事'字指境，意思是菩萨对境无厌。
其中虽然世间人对自己的事业也有无厌，声闻缘觉对获得自己的涅槃也有无厌，但菩萨对三事无厌超胜他人，故称无与伦。
三事是什么呢？因此说'苦行勤闻法，无有厌足故'，三事即是苦的事、精进的事、听闻无厌的事。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ཡང་མི་ལྡོག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དངོས་པོས་སྐྱོ་བ་མེད་པའོ། །བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་གཙུབ་ཤིང་གིས་མེ་བྱུང་བ་ བཞིན་དུ།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བ་ནི་རབ་ཏུ་འགྲུས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མི་སྐྱོ་བའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་དང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས། ཚོང་དཔོན་གྱི་བུ་ནོར་བཟངས་བཞིན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཉན་ཀྱང་ཆོག་མི་ཤེས་པ་ནི་ཉན་པའི་ དངོས་པོ་ལ་མི་ངོམས་ཤིང་མི་སྐྱོ་བ་སྟེ།འདི་ནི་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་དངོས་པོ་བསྟན་ཏོ། །ཁྲེལ་ཡོད་བརྟན་པ་གནས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ཞེས་བྱ་བ་དང་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཅིག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། བརྟན་པ་གཉིས་ལས་གནས་ནས་དེ་གཉིས་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེས་ནི་མི་སྐྱོ་བའི་གནས་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེ་ལ་རབ་མོས་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པ་དང་འདོད་པ་དོན་གཅིག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་སྐྱོ་བ་དེ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་མེད་ཀྱི་བླ ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་མོས་ཤིང་དད་དེ།དེས་ནི་མི་སྐྱོ་བའི་རང་བཞིན་བསྟན་ཏོ། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྐྱོར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བློ་ལྡན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་སྐྱོ་བའི་དངོས་པོ་དང་གནས་དང་རང་བཞིན་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།མ་རྫོགས་པ་དང་རྫོགས་པ་དང་། །ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པ་ས་རྣམས་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་མན་ཆད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ས་ཁ་ཅིག་ན་ནི་མ་རྫོགས། ས་ཁ་ཅིག་ན་ནི་རྫོགས། ཁ་ཅིག་ན་ནི་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་མོས་ པས་སྤྱོད་པའི་ས་བཞིན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་སྐྱོ་བ་མ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་མ་ཐོབ་པས་སྐྱོ་བའི་སེམས་སྐབས་སུ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ས་བདུན་མན་ཆད་ནི་སྐྱོ་བ་མེད་པ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བརྩལ་འབད་ཡོད་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་ པ་ཉིད་ཐོབ་པས་སྐྱོ་བའི་སེམས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།ས་བརྒྱད་པ་དང་ས་དགུ་པ་དང་། ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་ཤིན་དུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བརྩལ་འབད་མེད་པར་སྐྱོ་བ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་མི་སྐྱོ་བའི་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །ངོ་ཚ་བ་སྐྱེས་ན་ངོ་ཚ་བ་དང་བརྟན་པས་མི་ སྐྱོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྐྱོ་བ་མེད་པའི་གནས་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་བརྟན་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དེ་གཉིས་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་གནས་ཡིན་ཞེ་ན། ཁྲེལ་ཡོད་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་ན་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་ལ། བརྟན་པས་ནི་སྐྱོ་བ་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པས་ན་དེ་གཉིས་གནས་ སུ་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་ཆེ་ལ་རབ་མོས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་མོས་པ་མེད་པ་ན་སྐྱོ་བས་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པས་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་བཤད་པ་དེ་གལ་ཏེ་འདོད་པ་དང་མོས་པ་ནི་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། རྒྱུ་ཉིད་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་དུ་གཞག་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ མོས་པ་དང་འདོད་པ་མེད་པ་ན་ནི་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འདོད་པ་ཡོད་ན་དོན་སྐྱོ་བ་མེད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སྟེ། དེ་བས་ན་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་རྒྱུ་མོས་པ་ཡིན་པས་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུར་མིང་བཏགས་ནས་མོས་པ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་ བཤད་དོ།།འདོད་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་གཙུག་ལག་ལས་ཀྱང་། མོས་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་སྦྱིན་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ།

关于菩萨为众生利益而遭受寒热等各种痛苦却不退转，是对痛苦事物无有厌倦。如同在三无数劫中用钻木取火般精进不懈，是对极度精进事物无有厌倦。如同商主之子善财，向所有善知识听闻一切妙法却永不满足，是对听闻事物无有满足与厌倦，这就是宣说无厌倦事。
关于'惭愧坚固而住'，'住'与'因'是同义，菩萨的无厌倦是从上述惭愧和坚固二者而生，由此显示无厌倦之因。
关于'于大菩提极信解'，信解与欲求是同义，菩萨的无厌倦不是为求声闻缘觉菩提，而是信解渴求无上菩提，由此显示无厌倦之自性。
关于'智者许为无厌倦'，智者即是菩萨，意为菩萨的无厌倦事、因及自性即是如此。
关于'未圆满及圆满，极圆满诸地中'，从胜解行地以上至十地以下，菩萨的无厌倦在某些地中未圆满，某些地中圆满，某些地中极圆满。
其中胜解行地的菩萨无厌倦称为未圆满，因为未得自他平等性故，有时会生起厌倦心。从初地以上至七地以下称为圆满无厌倦，虽有勤勉努力但已得自他平等性故不生厌倦心。
第八地、第九地和第十地称为极圆满，因为无需勤勉努力而自然成就无厌倦。这是显示无厌倦的差别。
关于'若生惭愧则以惭愧和坚固无厌倦'，无厌倦的因是惭愧和坚固二者。如何是无厌倦之因？以惭愧使菩萨对行为无厌倦时生起惭愧，以坚固令不生厌倦，故此二者成为因。
关于'于大菩提极信解'说'无胜解时因厌倦而生厌'，以对大菩提的信解说明无厌倦自性，若问因何以因为自性，是因为无欲求与信解时会生起厌倦，有无上菩提欲求时则无厌倦而发起精进。
因此信解是发起精进与无厌倦之因，以果名标因而说信解为无厌倦自性。欲求是精进之因，经典中也说：'信解是精进处之布施业。'

།གཙུག་ལག་ཤེས་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་ནི་གཙུག་ལག་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐྱོ་བ་མེད་པའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་གཙུག་ལག་ཤེས་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་སྐྱོ་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ བྱེད་དོ།།འདི་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་ན་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བས་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་འོག་ཏུ་གཙུག་ལག་ཤེས་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །དངོས་པོ་དང་ནི་ཆེད་དུ་དང་། །ལས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་འཕགས་པའོ། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་མི་ཟད་དང་། །འབྲས་ བུ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་།།བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དག་ལ་ཡང་མཁས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཙུག་ལག་ཤེས་པ་ནི་དངོས་ པོས་ཀྱང་གཞན་ལས་འཕགས།ཆེད་དུ་བྱ་བས་ཀྱང་གཞན་ལས་འཕགས། ལས་ཀྱིས་ཀྱང་གཞན་ལས་འཕགས། མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གཞན་ལས་འཕགས། མི་ཟད་པས་ཀྱང་གཞན་ལས་འཕགས། འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ཀྱང་གཞན་ལས་འཕགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཏིང་འཛིན་གཟུངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །སེམས་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་འཛིན་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་ཡང་། ཁ་ཅིག་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན གྱིས་ཟིན་ཅིང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་འབྲེལ་པ་དང་།ཁ་ཅིག་ནི་གཟུངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། གཟུངས་ཀྱིས་ཟིན་ཅིང་གཟུངས་དང་འབྲེལ་པའོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་དཔའ་བར་འགྲོ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པས་ནི་སེམས་ ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།གཟུངས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་ཐམས་ཅད་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ། གཙུག་ལག་ཤེས་པའི་དངོས་པོ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དངོས་པོ་དང་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་དོན་གཅིག་སྟེ། གཙུག་ལག་ཤེས་པས་ ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ལ་མཁས་པས་ནི་ནང་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཏར་ཀའི་ཕྱོགས་ལ་མཁས་པ་ནི། གཏན་ཚིགས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་གཙུག་ལག་ལ་མཁས་པ་ནི་སྒྲ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཙ་ར་ཀ་ལ་ སོགས་པ་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་གཙུག་ལག་ལ་མཁས་པ་ནི་སྨན་དཔྱད་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྷ་ར་ཏའི་གཙུག་ལག་ལ་སོགས་པ་གླུ་དང་གར་དང་མཚོན་ཆ་འཛིན་པ་ལ་མཁས་པའི་གཙུག་ལག་ལ་མཁས་པ་ནི་བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་ཆེད་དུ་བྱེད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པ་ཡང་བདག་འབའ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་སློབ་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། བདག་དང་གཞན་གཉིས་ཀའི་དོན་དུ་སློབ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཆེད་དུ་བྱེད་པ་འཕགས་སོ། །དངོས་པོ་དང་པོ་ལ་བདག་ཀྱང་ཤེས་ཤིང་གཞན་ལ་ ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རིག་པའི་གནས་ལྔའི་ལས་འཆད་དེ། དེ་ལ་དང་བོ་ནི་རིག་པའི་ལས་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཤེས་པ་དང་། སྤང་བ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་དངོས་པོ་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། གཞན་ལ་ཡང་ཤེས་པ་ དང་།སྤང་བ་དང་། མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ལས་རྣམ་པ་གཉིས་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བའོ། །ཀུན་འབྱུང་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །འགོག་པ་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བའོ། །ལམ་ནི་བསྒོམ་པར་བྱ་བའོ།

关于'学术知识'有两个偈颂这一说法，精通五明处者称为'学术知识'。在无厌倦品之后解说学术知识品有何关联呢？如是成为无厌倦者，菩萨必定依止善知识，听闻正法等。如是听闻正法则能精通五明处，因此无厌倦品之后解说学术知识品是有关联的。
以事物及目的，以及诸业而殊胜。以相及无尽，以及获得诸果。坚固者之学术知识。关于这些，虽然声闻、缘觉和世间人中也有精通五明处者，但坚固菩萨们的学术知识是：以事物而胜过他人，以目的而胜过他人，以事业而胜过他人，以特征而胜过他人，以无尽而胜过他人，以获得果而胜过他人，这是其义。
三昧陀罗尼自性，成熟诸众生，以及受持正法。关于这些，菩萨对五明处的精通，有些是三昧的自性，为三昧所摄持且与三昧相关；有些是陀罗尼的自性，为陀罗尼所摄持且与陀罗尼相关。其中三昧是勇进三昧等，以三昧自性精通五明处者能成熟众生。以陀罗尼自性精通五明处者能受持一切正法义理和文句。
关于'学术知识的事物'，事物与境是同义，即学术知识所应知的境有五种。精通如来经典者称为内明。精通因明方面者称为因明。精通声明典籍者称为声明。精通遮罗迦等医方典籍者称为医方明。精通婆罗多典籍等歌舞武器等典籍者称为工巧明。
关于'为自利他而作'，菩萨们精通五明处不仅是为了自己而学习，而是为了自他二利而学习，因此目的殊胜。关于'首先自己了知并如是教导他人'，这是在解说五明处的事业。其中首先，明处的事业是自己了知、断除、证悟、修习诸法，通过了知而断除烦恼，也向他人教授应知、应断、应证、应修之法，thus作两种事业。其中苦谛是应知的，集谛是应断的，灭谛是应证的，道谛是应修的。

།གཉིས་པས་ནི་ཉེས་པ་རྣམས་ ཡོངས་སུ་རྟོགས་ཤིང་རྒོལ་བ་ཚར་གཅོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གཉིས་པ་ནི་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པ་བདག་དང་རྟག་པར་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་སུ་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་དག་སྨྲ་བ་ལ། ཚད་མར་ མི་རུང་བའི་ཉེས་པ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དང་།མུ་སྟེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་སུན་འབྱིན་པ་དག་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མས་ཚར་གཅོད་ཅིང་མུ་སྟེགས་པའི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བའི་གཞུང་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། ལས་ རྣམ་པ་གཉིས་བྱེད་དོ།།གསུམ་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཚིག་ངེས་པར་སྨྲ་བ་དང་། གཞན་ཡང་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གསུམ་པ་ནི་སྒྲ་རིག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྒྲ་རིག་པས་ནི་བདག་ཉིད་ཆོས་འཆད་པའི་དུས་ན་ཡང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པས་ཀྱང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་ལ། མྱོང་བའི་ བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིག་བཟང་པོས་ཆོས་འཆད་པར་བྱེད་པ་དང་།ཚིག་ཟུར་ཆག་པ་མེད་པས་གཞན་ལ་ཆོས་སྟོན་ན་གཞན་དག་དོན་མྱུར་དུ་གོ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་སྒོ་ནས་འདི་ནི་མཁས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡིད་ཆེས་པར་འབྱུང་སྟེ། ལས་རྣམ་པ་གཉིས་བྱེད་དོ། །བཞི་པ་ནི་ གཞན་གྱི་ནད་རྣམས་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བཞི་པ་ནི་སྨན་དཔྱད་ལ་མཁས་པ་སྟེ། དེས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནད་དང་ནད་ཀྱི་གཞི་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། ནད་མེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནད་ཞི་བར་བྱེད་དེ། ལས་རྣམ་ པ་གཅིག་བྱེད་དོ།།ལྔ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ལ་སྟོན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྔ་པ་ནི་བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་ལས་ཤེས་པ་སྟེ། དེས་ནི་བཟོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་བཟོའི་གནས་ཤེས་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བཟོའི་གནས་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ལས་རྣམ་ པ་གཅིག་བྱེད་དོ།།གཙུག་ལག་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་ཐོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཐོས་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཚིག་གིས་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པ་ལྔ་ལྟར་བྱས་ན་གཙུག་ལག་ལ་མཁས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞག་གོ། །ཚིག་ལྔ་པོ་འདིའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐོས་པས་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །གོང་མའི་ཚིག་ལྔ་དང་། འོག་ནས་དེའི་དོན་འཆད་པའི་ཚིག་ལྔ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ ཏེ།།ཐོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཐོས་ཞེས་བྱ་བས་བཤད་དེ། དང་པོར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་རིག་པའི་གནས་ལྔ་རྣམས་དང་པོ་ཉན་པ་ནི་ཐོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐོས་ནས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་མི་བརྗེད་པར་སེམས་ལ་འཛིན་པ་ནི་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་གིས་གོམས་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་ཏེ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་ལ་ཚིག་གིས་གོམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་དད་པས་ཡིད་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དེ། དད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསལ་བའམ་སེམས་རྣོན་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། སེམས་གསལ་བས་རིག་པའི་གནས་ལྔའི་དོན་ཅི་དང་ཅི་ཡིན་པ་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅེས་པའི་དོན་ནི་དགེ་བར་སྨྲ་བ་དང་ངན་པར་སྨྲ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ཉེས་པ་ཇི་ལྟར་སྦྱར་བ་ངེས་པར་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་དེ། དགེ་བར་སྨྲ་བ་ནི་མ་ནོར་བར་ཤེས པའོ།།ངན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ནོར་བར་སྨྲ་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་ནོར་བར་བཤད་པས་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་ཤེས་པ་དང་། མུ་སྟེགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ནོར་བར་བཤད་པས་ཉེས་པ་ཅན་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་སྦྱར་བ་ངེས་པར་ཤེས་པ་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བར་སྨྲ་བ་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ཤེས་པར་སྦྱར་བ་དང་།ངན་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཉེས་པ་ཅན་དུ་ཤེས་པར་སྦྱར་རོ།

第二是通过因明学完全了知过失并降伏诤论者。即通过因明学，能够了知外道等人所说的我和常有等的因明论证，以及现量、比量等量，都不能成为正量，有过失。并且能以现量、比量等正量来降伏外道等论敌对佛法的诽谤，破斥外道我论等教义。这有两种作用。
第三是自己能确切地说法，也能让他人理解。这是指声明学，通过声明学，自己在讲法时能用'有碍故名色'、'以领受为性故名受'等善妙语句来讲法，并且用完整无缺的语句为他人说法时，他人能迅速理解其义，由此生起'此人是智者'的信心。这有两种作用。
第四是能息灭他人的疾病。这是指精通医方明，通过医方明，菩萨们了知众生的疾病、病因、无病状态及保持无病的方法，从而息灭众生的疾病。这有一种作用。
第五是教授他人。这是指了知工巧明的事业，通过各种工艺来利益众生，并为想学习工艺的人教授工艺。这有一种作用。
明处的特征是听闻等五种事：即听闻、受持、言语熟习、意解及以慧通达这五明处。若能如此五种修习，即可建立通达明处的特征。为了说明这五个词的含义，经中说'以听闻如是受持'等。
上面的五个词与下面解释其义的五个词依次配合：'听闻'的含义以'闻'来解释，即最初从善知识处听闻五明处，这叫做听闻。听闻之后，不忘失所闻法义和文句，在心中受持，这叫做'持'。'言语熟习'的含义以'诵习'来说明，即对五明处进行诵习，这叫做言语熟习。'意解'的含义解释为'以信持意'，'信'是指明了或利慧之义，以明了的心了知五明处的种种含义，这叫做意解。'以慧通达'的含义解释为'决定了知善说与恶说的功德与过失及其配合'，'善说'即无误解，'恶说'即错误的说法。了知一切佛法都是无误宣说故具功德，一切外道法都是错误宣说故有过失，以这样的智慧通达，叫做以慧通达。'如其配合决定了知'是指配合了知善说为功德，恶说为过失。

།ཡང་ན་ཟང་ཟིང་འདོད་པའི་ཕྱིར་རིག་པའི་གནས་ལྔ་སྨྲ་བ་ནི་ངན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་ཉེས་པར་ཤེས་སོ་ཟང་ཟིང་མེད་པར་རིག་པའི་གནས་ལྔ་འཆད་པ་ནི་དགེ་བར་སྨྲ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །ཡང་ན་དོན་དང་ཡི་གེ་བཟང་པོ་སྟོན་པ་ནི་དགེ་བར་སྨྲ་བ་སྟེ་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་ནོ། །དོན་དང་ཡི་གེ་ངན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ངན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། ཉེས་པ་ཅན་དུ་སྦྱར་རོ། །མ་ཟད་མི་ཟད་པ་ནི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་ཟད་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་ནི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཟད་པར་འགྱུར་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་ཟད་པར་ མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་མི་ཟད་པས་འཕགས་སོ། །འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཟག་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ།རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་བྱས་ན་མཇུག་ཏུ་འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འབྲས་བུ་ཐོབ་པས་འཕགས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རང་བཞིན་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྗེས་སུ་གདམས་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་གཟུང་ བར་བྱ་བ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།དོན་དང་ཚིག་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོའི་རང་བཞིན་གྱི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་བྱེད། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གཟུངས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་དོན་དང་། ཚིག་མི་བརྗེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཙུག་ལག་ཤེས་པའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པར་གྱུར་ཀྱང་གཙུག་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ཤེས་སོ་སྙམ་པའི་འཇིག་པ་མི འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟར་གཙུག་ལག་ཐམས་ཅད་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མཁས་ཤིང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་ཡང་ཤེས་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་གང་ལ་ཆོས་གང་བསྟན་པ་བྱས་པ་ཡང་ཤེས་ནས་དེ་བཞིན་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་གཙུག་ལག་ཤེས་པའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་ལྟར་ཤེས་ན་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་གསུམ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་འགག་པ་ཤེས་པའོ། །ལུས་དང་ངག གི་རྣམ་པ་དག་།བདེན་པ་ཤེས་པ་མཉམ་མེད་པ། །བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཤེས། །གཞན་དག་ལས་ནི་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དག་ལ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང ངག་གི་རྣམ་པས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་དང་།བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་གཞན་དང་མི་མཚུངས་པས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚུལ་བྱ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་རྣམས་དགའ་བ་དང་མགུ་བར་བྱེད་ པའོ།།ངག་གི་རྣམ་པ་ནི་ངག་གི་ཚུལ་ལ་བྱ་སྟེ། ངག་གི་ཚུལ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་རྣམས་དགའ་བ་དང་མགུ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ཤེས་ན་འཇིག་རྟེན་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱའོ།

或者为了财物利益而讲授五明，这是恶说，应当知道这是过失。无私地讲授五明，这是善说，应当知道这是有功德的。
或者讲授优良的义理和文字，这是善说，这是有功德的。讲说恶劣的义理和文字，这是恶说，应当知道这是有过失的。
无尽是指在无余涅槃中也不会穷尽的缘故。声闻和缘觉的五明智慧会在无余涅槃中穷尽，而菩萨的五明智慧即使在无余涅槃中也不会穷尽，因此以无尽而殊胜。
获得果位是指了知一切法的一切相。即完全了知蕴、界、处、有漏、无漏等一切法，这是指一切智智。若精通五明，最终将获得一切智智果位，因此以获得果位而殊胜。
成熟众生是指，具有禅定本质及被禅定所摄持的五明能够成熟众生。如何成熟呢？是通过禅定神通神变、教说神变、教诫神变来成办众生利益。
对于受持正法，是指被总持不忘义理和文句所摄持，以及具有总持门本质的五明能够受持正法。如何受持呢？因为以总持不忘三乘的义理和文句。
关于了知世间有四偈颂。在了知典籍之后解说了知世间的章节，这有什么关联呢？虽然精通五明，也不会对一切典籍产生'我不懂'的恐惧。
这样对一切典籍无所畏惧者，不仅精通一切世间事务，也了知世间的本质，并且了知应当对何种世间人说何种法，而如实宣说。因此在了知典籍之后解说了知世间是相关联的。
若从三个方面了知，则称为了知世间。三个方面是：了知世间名言、了知世间生起、了知世间灭尽。
'身语诸相，无等知谛，以诸教法，知世间已，超胜余者'，这是说，虽然世间人、声闻、缘觉也有了知世间的智慧，但菩萨以身相、语相了知世间，以了知四谛而了知世间，这与其他人不同，所以超胜声闻等其他人。
其中身相是指身体威仪，以身体威仪令世间人欢喜满意。语相是指语言方式，以语言方式令世间人欢喜满意，这是从世间名言方面了知世间。
此外，了知苦、集、灭、道，也称为了知世间。

།ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱིས་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་དགའ་བར་བྱ་བ་དང་མགུ་བར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྟན་པ་རྣམས་རྟག་ཏུ་འཛུམ་པར་མཛད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གང་ཟག་བླ་མ་དང་། བདག་དང་འདྲ་བ་ དང་།།བདག་པས་དམན་པ་རྣམས་དང་ཕྲད་ན་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞན་འཛུམ་པ་སྟོན་པ་དང་། ལྡང་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་དགའ་བར་བྱ་བ་ཤེས་པའོ། །ཇི་ལྟར་ངག་གིས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་མགུ་བར་ བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔར་སྨྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་བླ་མ་དང་། མཉམ་པ་དང་། དམན་པ་རྣམས་དང་ཕྲད་ན་དང་པོ་ཉིད་དུ་བདེ་བར་འོངས་སམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་གསེང་བོར་སྨྲ་བ་ནི་ངག་གི་སྒོ་ནས་གཞན་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞིན་འཛུམ་པ་དང་། ཚིག་གསོང་བོར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་དགའ་བ་དང་མགུ་བར་བྱེད་པ་དེའང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྣོད་འགྱུར་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣོད་དུ་བྱ བའི་ཕྱིར།ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་དགའ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་གང་གིས་སྣོད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སྣོད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བཤད་ན། ཆོས་གང་གི་སྣོད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགའ་བ་དང་མགུ་བ་སྐྱེད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དམ་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་ཤིང་། དེ་བསྒྲུབ་ཏུ་གཞུག་པའི་སྣོད་དུ་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་གཞན་ལ་དགའ་བར་བྱེད་དོ། །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པར་བསྟན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདེན པ་རྣམས་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་ན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་བརྟན་པ་ལ།ཇི་ལྟར་ཤེས་ན་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་པའི་དོན་ཏེ། དེ་ཡང་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་ན་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པར་གཞག་གོ། །བདེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་ནི། །འཇིག་ རྟེན་རྣམས་ཀྱང་རྟག་འབྱུང་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གཉིས་ལས་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བར་ཤེས་ནས་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པོ་དེ་ཡིས་འགོག་ཤེས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ དང་།ལམ་གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ལས་འཇིག་རྟེན་འགོག་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་འགོག་པར་ཤེས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདེན་པ་གཉིས་ལས་ནི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བར་ཤེས། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་འགོག་པར་ཤེས་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཞེས་ བྱའོ།།བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་འབྱུང་བས་ནི་གང་སྐྱེ་བ་དང་གང་གིས་བསྐྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བའོ། ། དེ་ལ་གང་སྐྱེ་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྐྱེའོ། །གང་གིས་སྐྱེད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་སྐྱེད་དོ། །གཉིས་ཀྱིས་འགོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་འགོག་པར་ཤེས་ཏེ། དེའང་འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པའོ། །དེའང་གང་འགོག་པ་དང གང་གིས་འགོག་པ་སྟེ།གང་འགོག་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པས་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་འགོག་གོ། །གང་གིས་འགོག་པ་ནི་ལམ་གྱི་བདེན་པས་འགོག་པ་སྟེ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བར་ཤེས་པ་དང་། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་འགོག་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ ཞེས་བྱའོ།

如果问'如何以身体了知'，是指以身体方式如何使世间欢喜和满意。
关于'诸坚固者常时微笑'，菩萨们遇到上师、与己平等者及不如己者时，以身体方式向他人示现微笑、起立、顶礼等行为，这就是以身体方式了知使世间欢喜。
如果问'如何以语言'，是指以语言方式如何使世间满意。
关于'诸坚固者先说话'，遇到上师、平等者及低下者时，首先说'来得安好吗'等问候语，这就是以语言方式使他人欢喜。
如果问'为何如此'，是指为何要以微笑、问候等方式使世间欢喜和满意。
关于'因众生成为法器'，为了使应调伏的众生成为正法之器，应以身语方式令众生生起欢喜。
如果问'为何要成为何种法器'，是指说要使众生成为法器，那么为使其成为何种法的法器而生起欢喜和满意。
关于'为修行正法'，为使其成为能通达大乘义理并修行的法器，以身语方式使他人欢喜。
以上说明了通过了知世俗谛而了知世间。
如果问'如何了知诸谛'，是指了知四谛也是坚固的了知世间，那么如何了知才是了知四谛呢，这就是通过了知生起和了知灭尽而建立了知四谛。
关于'从二谛中，世间恒常生起'，了知世间生起是从苦谛和集谛二谛中了知世间生起，这就是了知生起。
关于'由此二者了知灭'，从灭谛和道谛二谛中了知世间灭尽，这就是了知世间灭尽。
关于'因此称为了知世间'，从二谛了知世间生起，以二谛了知世间灭尽，所以称为了知世间。
关于'以二谛了知世间'等，以苦谛和集谛二谛了知世间生起，即轮回一再生起，其中何者生起及由何生起即是世间生起。其中何者生起是苦谛生起，由何生起是由集谛生起。
关于'以二者灭'等，以二谛了知世间灭尽，即灭谛和道谛。即何者灭尽及由何灭尽，何者灭尽是以灭谛灭尽诸苦，由何灭尽是以道谛灭尽，以二谛了知世间生起，以二谛了知世间灭尽，这就称为了知世间。

།བསྐལ་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། དེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་ན། འགོག་པ་དང་ལམ་ལྟ་བུར་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཡིན་ན། དེ་ཤེས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ཤེས་བྱ་བར་རིགས་ཤེ་ན་དེའི་ལན་དུ་ སྨྲས་པ།འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་། འགོག་པར་འགྱུར་བ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ལ་བྱ་བར་ཟད་པ། འགོག་པ་དང་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ལ་ གནས་ཀྱི།དེ་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་མི་གནས་པས་ན་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞི་བར་བྱ་དང་ཐོབ་བྱའི་ཕྱིར། །བློ་ལྡན་དེ་དག་བདེན་ལ་བརྩོན། །གང་ཕྱིར་བདེན་པ་ཤེས་པ་ཡི། །བློ་ལྡན་འཇིག་རྟེན་ཤེས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།དེ་ལ་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་གཉིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདེན་པ་བཞིས་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ཞི་བར་བྱེད་དེ། འགོག་པ་དང་ལམ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ ཤེས་པའི་ལས་སོ།།དེ་ལྟར་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་རང་བཞིན་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཤེས་པས་བདེན་བཞི་ཤེས་ན་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སོ་སོར་རྟོན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་གཙུག་ལག་ཀྱང་ཤེས་ལ་ འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་།འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་འགོག་པ་ཤེས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་སྐྱབས་དང་མགོན་གྱི་རྟེན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ལོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་རྟོན་པ་ནི་བཞི་སྟེ། ཆོས་ལ་རྟོན་གྱི་ གང་ཟག་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་།དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ཚིག་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་གྱི་བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་ཡིན་པའོ། །ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་ཆོས་སྟོན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་པའི་གསུང་རབ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་གི་གང་ཟག་སོ་སོ་ཐ་དད་པ་མི་མཐུན་པ་སྟོན་པའི་ཚིག་ལ་མི་སྙེགས་པ་ནི་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཆོས་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་པ་ཞེས་བསྟན་ ཏོ།།དགོངས་པ་ཡི་ནི་དོན་རྣམས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དོན་དང་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ཕ་བསད་མ་བསད་དགྲ་བཅོམ་པ་བསད་ན་འཚང་རྒྱའོ་ཞེས་བཤད་པ་ལ་སོགས་པ་དེའི་དོན་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱི། ། ཕ་བསད་མ་བསད་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བར་ཚིག་ཐད་ཀར་རྗེས་སུ་སྙེགས་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་དགོངས་པའི་དོན་ལ་རྟོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ཚིག་ལ་མི་རྟོན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དགོངས་པའི་དོན་ནི་ཕ་ཞེས་བྱ་བ་མ་རིག་པ་ལ་བྱ་བར་དགོངས། མ་ཞེས་བྱ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་བྱ བར་དགོངས་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་དགོངས་པའི་དོན་ལ་རྟོན་པ་ཡིན་ནོ།།ཚད་མར་གྱུར་པས་བཤད་པའི་དོན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་སྡེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་དང་། བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེའོ། །དེ་ལ་ཚད་མར་གྱུར་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལྟ་ བུའམ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཚད་མར་གྱུར་པའི་གང་ཟག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ། ཉན་ཐོས་ཆེན་པོའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ལུང་བསྟན་པ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུས་གཉིས་སུ་མེད་པར་བཤད་པའི་དོན་ལ་རྟོན་པ་ནི་ཚད་མར་ གྱུར་པས་བཤད་པའི་དོན་ལ་རྟོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་གྱི་བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་མི་རྟོན་པ་བསྟན་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་བཤད་པ་ལ་མི་རྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཐོབ་པའོ།

劫波苦和集是世间的自性，因此了知这些被称为了知世间是合理的，但灭和道等是出世间法，那么了知这些称为了知世间是否合理呢？对此回答说：了知世间的生起和灭尽，具有智慧，等等。苦和集也仅仅是指五取蕴，灭和道也是依止于五取蕴，而不存在于其他处，因此了知四谛就是了知一切世间自性。
为了寂灭和获得，智者精进于谛。因为了知真谛的智者称为了知世间。对此，了知四谛是为了寂灭苦和集，获得灭和道二者而精进于四谛。寂灭苦和集，获得灭和道是了知世间的事业。如此了知四谛就是完全了知世间的自性，因此了知四谛称为了知世间。
关于四依的分别有三个偈颂。如前所说，不仅了知经典，也了知世间言说、世间生起和世间灭尽，成为世间的皈依和怙主。因此在了知世间品之后解说四依品是相关的。
四依是：依法不依人，依义不依语，依了义经不依不了义经，依智不依识。'宣说佛口所说法'是指：如大仙佛世尊所说的经典中所说那样随顺，而不追随各别不同补特伽罗相违的言说，这称为宣说佛口所说法。这表明依法不依人。
'了知密意义'是指：佛世尊所说法有二种：义和语。对于'杀父杀母杀阿罗汉即得成佛'等所说，应当了知其义，而不是直接追随'杀父杀母即得成佛'的字面语言，这称为依止密意义。这表明依义不依语。其中密意义是指'父'意指无明，'母'意指贪欲，如此了知是依止密意义。
'量士所说义'是指：经有二种：了义经和不了义经。其中量士是指如佛世尊，或佛世尊所认可的补特伽罗如菩萨、大声闻，或如蒙如来授记的龙树等论师所说的无二义理，依止这些称为依止量士所说义。这表明依了义经不依不了义经，因为不依止所说有蕴界等的经典。获得不可言说。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནི་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།ཡེ་ཤེས་དེ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་ཚིག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་ཅིང་རྩོལ་བར་བྱེད་ཀྱི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བརྒྱད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་ཞིང་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཐོབ་པ་ལ་རྟོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མི་རྟོན་པར་བསྟན་ཏོ། །གང་ཚད་མར་གྱུར་པས་བཤད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྟོན་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚད་མར་གྱུར་པ་ནི་སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏེ།དེས་བཤད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་ཕྱེ་བ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ཚད་མར་བྱས་པ་ཞེས་པ་ལ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚད་མར་གཞག་པའི་གང་ཟག་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་བཤད་པའི་དོན་ལ་ཡང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་སེམས་ཀྱི་རྟོག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཀྱང་འདས་ཤིང་། །ཚིག་གིས་ཀྱང་ བརྗོད་དུ་མི་ནུས་པས་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དེས་སོ་སོར་རྟོན་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཀྱང་ཡོད་པར་བལྟས། ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པར་བལྟས་ནས་ གང་ཟག་འདིས་དགེ་བ་བྱས་ན་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར།མི་དགེ་བ་བྱས་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལྟ་བ་ནི་གང་ཟག་གི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉི་ག་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་གཉི་ག་ལ་མི་ལྟ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཆོས་ནི་གང་། གང་ཟག་ནི་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་གནས་ཏེ། ཆོས་ཁ་ཅིག་ལ་རྩོམ་པ་འདི་ནི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་དེའི་རྩོམ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་དོན་ནི་གང་། ཚིག་ནི་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ནི་དོན་ཏེ། དེ་ལ་རྟོན་པ་ནི་དོན་ལ་རྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཚིག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྟོན་པ་ནི་ཚིག་ལ་རྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།དེ་ལ་དོན་ནི་གང་། ཡི་གེ་ནི་གང་ཞེ་ན། ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་དང་། བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་བསྟན་པའོ། །དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཡི་གེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྦྱིན་པ་དང་། དུལ་བ་དང་། སྡོམ་པ་དང་། ངེས་པ་བསྟན་ཏོ། །དོན་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱིན་པ་ དང་།དུལ་བ་དང་། སྡོམ་པ་དང་། ངེས་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། དྲང་པོའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུའམ། ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་ བའི་ལམ་དང་ཐབས་སུ་བསྟན་པ་རྣམས་ནི་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱའོ།།གང་འབྲས་བུའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཀྱི་དོན་ཉིད་སྟོན་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དམ་ པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཞེས་བྱའོ།

对于'所谓'这句话，不可言说是指出世间无分别智慧，由于该智慧远离一切分别且非言语行境，故称不可言说。为获得无分别智慧而精进努力，不随顺八种有漏识且无执著，此即是依止不可言说的获得，这表明依止智慧而不依止识。
关于'由量所说及识所显'这句话，量即是佛世尊，他所说及无误分别空性之相即是了义经。'彼为量'中的'彼'指佛世尊，意为佛世尊立为量的菩萨或声闻等人所说空性之义亦称了义经。
关于'因不可言说'这句话，无分别智慧超越心的分别行境，且言语不能表达，故称不可言说。此偈颂显示了各别依止的特征。
或者，什么是随顺补特伽罗，什么是随顺法？视补特伽罗为实有，视法为实有，认为此补特伽罗行善则见真谛，作不善则见苦，这称为随顺补特伽罗。通达补特伽罗和法二者无自性而不执著二者，称为随顺法。
因此《圣无尽慧经》中也说：'其中何为法？何为补特伽罗？住于补特伽罗见而于某些法有所造作，此即称为补特伽罗。了知彼补特伽罗见之造作，即是法性'等广说。
其中何为义？何为文？出世间法是义，依止此即是依义。一切世间法是文，依止此即是依文。
因此《圣无尽慧经》中也说：'其中何为义？何为文字？所谓文字即是显示世间法及趣入事业。所谓义即是通达出世间法'。
或者，一切世俗法称为法，一切胜义法称为义。因此《圣无尽慧经》中也说：'所谓文字即是显示布施、调伏、律仪及决定。所谓义即是了知布施、调伏、律仪及决定之平等性'等广说。
其中何为了义经？何为不了义经？显示涅槃果或为通达法义之道与方便者，称为不了义经。显示果法自性及法义自性者，称为了义经。或者，显示世俗法称为引导义经，显示胜义相称为了义经。

།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ཞེ་ན། མདོ་གང་ལམ་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་ ཅེས་བྱའོ།།མདོ་གང་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཅེས་བྱའོ། །མདོ་གང་ཀུན་རྫོབ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཅེས་བྱའོ། །མདོ་གང་དོན་དམ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་ནི་གང་ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ཞེ་ན།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་རྟེན་ཏོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ལ་རྟེན་ཏོ། །གཟུགས་མེད་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་རྣམ་ ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་།ཅུང་ཟད་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་གསུམ་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་རྟེན་ཏོ། །ཅུང་ཟད་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་རྟེན་ཏོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ ཤེས་པ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་མི་རྟོག་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གང་། ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་བཞི་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ན་གཟུགས་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞིང་གནས་སོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་པ་ན་ཚོར་བ་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། འདུ་ཤེས་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་ལ་ཉེ་བར་འགྲོ་ཞིང་གནས་པ་སྟེ། འདི་ ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་གང་ཞེ་ན། གང་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ཀུན་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོན་པ་བཞི་བཤད་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར།སྨོད་པ་དང་ནི་ཇི་སྐད་གསུངས། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཤེས་པ་དང་། །བརྗོད་པར་བཅས་པ་ཐོབ་པ་དང་། །འདིར་བདག་དགག་པར་བཤད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སོ་སོར་རྟོན་པ་བཞི་བཤད་པ་ཡང་གསུང་རབ་ལ་སྨོད་པའི་གང་ཟག་དགག་པ་དང་། ཇི་སྐད་དུ་ གསུངས་པ་འཛིན་པའི་གང་ཟག་དགག་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཤེས་པའི་གང་ཟག་དགག་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཆགས་པའི་གང་ཟག་དགག་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་རྟོན་པ་བཞི་བཤད་དོ། །དེ་ལ་སོ་སོར་རྟོན་པ་དང་པོ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞལ་ནས་ གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་ལ་མ་ཡིན་ནོ།།ནོར་རོ། །བདུད་ཀྱིས་སྨྲས་པའོ་ཞེས་སྨོད་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དགག་པར་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གང་ཟག་སྐུར་བ་འདེབས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་ནི་ཚད་མ་མ་ཡིན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ཚད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་ བྱས་པའི་གང་ཟག་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།སོ་སོར་རྟོན་པ་གཉིས་པ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་བྱུང་བ་དང་། ཕ་བསད་པ་དང་མ་བསད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ལ་འབྲས་བུ་དང་སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་འཛིན་གྱི། དེ་ལ་དགོངས་པའི་དོན་ལ་མི་རྟོག་པའི་གང་ཟག་དགག་པའི་ཕྱིར་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་དོན་ལ་རྟོན་པར་བྱའི་ཚིག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཕ་བསད་མ་བསད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ཡང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་གྱི། །ཕ་དང་མ་དངོས་བསད་པར་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར ཚིག་ཐད་ཀར་དྲང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

因此，在《圣者无尽慧经》中也说：'什么是了义经？什么是不了义经？凡是开示入道的经典，称为不了义。凡是为了趣入果位而宣说的经典，称为了义。凡是宣说世俗谛的经典，称为不了义。凡是宣说胜义谛的经典，称为了义。'等等广泛宣说。
其中，什么是识？什么是智？欲界众生的识依止于色蕴。色界众生的识依止于受蕴。无色界空无边处、识无边处、无所有处三处众生的识依止于想蕴。非想非非想处众生的识依止于行蕴。这就是所谓的识。
通达这些识自性为空，不分别色等境界，称为智慧。因此，《圣者无尽慧经》中也说：'什么是识？什么是智？所谓识就是四识住。什么是四识住？即：识住于色而安住，识住于受而安住，识住于想而安住，识住于行而安住，这就是识。其中什么是智？即是了知依止四蕴的识蕴，这就是智。'等等广泛宣说。
为什么世尊宣说四依有何必要？为此说：'诽谤及如说，颠倒知所得，及有所诠说，此说为遮我。'
宣说四依也是为了遮止诽谤圣教的补特伽罗、遮止如言执持的补特伽罗、遮止颠倒了知的补特伽罗、遮止执著有所诠说智慧的补特伽罗而宣说四依。
其中第一依是为了遮止诽谤世尊亲口宣说的经典，说'不是的'、'错误'、'是魔所说'的补特伽罗而宣说的。诽谤者的言语不是量，世尊的教言才是量。因此说'不应随人而应随法'。
第二依是为了遮止对'不生'、'不起'、'杀父'、'杀母'等义如果和文字表面那样执取，而不思维其密意的补特伽罗而宣说的。因此说'应依义不应依语'。所说的'杀父杀母'等，是针对断除贪嗔等烦恼群的密意，而不是如字面直接理解为杀害实际的父母。

།སོ་སོར་རྟོན་པ་གསུམ་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་གང་ཟག་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་། གང་ཟག་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་ འགྱུར་ཏེ།གང་ཞེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་ལོག་པར་ཤེས་ནས་ཡོད་པའི་དོན་དུ་ལོག་པར་དྲངས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་གྱི་བཀྲི་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ དོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནི་བཀྲི་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཟག་མེད་པར་བཤད་པ་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཏོ། །གང་ཟག་མེད་པར་བཤད་པ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་གཞན་དག་ལས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པས་འདི་ཙམ་ལ་སེམས་ཅན་དང་།བདག་དང་། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བར་ཟད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་ན་གང་ཟག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སོ་སོར་རྟོན་པ་བཞི་པས་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་ པའི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་ཤིང་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཆགས་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་གསུངས་ཏེ།དེ་བས་ན་ཡེ་ཤེས་ལ་རྟོན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དད་དང་རྣམ་ པར་སྤྱོད་པ་དང་།།ཇི་བཞིན་གཞན་ལས་ཉན་པའི་ཕྱིར། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལས། །བློ་ལྡན་རྣམས་ནི་ཉམས་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་སོ་སོར་རྟོན་པ་བཞིའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ། སོ་སོར་རྟོན་པ་དང་པོས་ནི་ཞལ་ནས་གསུངས་པའི་ཆོས་ལ་དད་པར་ གྱུར་པས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཏེ།གསུང་རབ་རྣམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེའམ། ནོར་ཏོ་ཞེས་སྐུར་པ་མི་འདེབས་ཤིང་ཞལ་ནས་གསུངས་པར་ཡིད་ཆེས་པས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མི་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །སོ་སོར་རྟོན་ པ་གཉིས་པས་ནི་ཕ་བསད་མ་བསད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དགོངས་པ་བཞི་དང་།ལྡེམ་པོ་དག་བཞི་ལས་ཕ་དང་མ་བསད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་གཅིག་ཏུ་དཀར་བ་ལ་ཕ་བསད་པ་དང་མ་བསད་ན་འཚང་རྒྱ་བར་བཤད་ པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་གྱི་དོན་མ་ཡིན་གྱི།དགོངས་པ་གཞན་ཡོད་དོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གང་ལ་དགོངས་པས་སྤྱོད་པ་ན་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྒྲ་ཇི་བཞིན་དུ་བཟུང་ནས་དགོངས་པ་ལོག་པར་དྲངས་པ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་གྱི། དགོངས་པའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ བཟུང་ན་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།སོ་སོར་རྟོན་པ་གསུམ་པས་ནི་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་བཤད་པའི་ཆོས་དག་བདག་གིས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ན་ང་རྒྱལ་མེད་པར་བྱས་ནས་དེའི་དོན་ཤེས་པ་དག་ལས་བདག་མེད་པ་དང་སྟོང་པའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ཉན་པར་བྱེད་དེ། མཉན་ན་ངེས་པའི་དོན་གྱི་ མདོ་སྡེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་ན་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སོ་སོར་རྟོན་པ་བཞི་པས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་ཅིང་རྩོལ་བར་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་རྟེན་ཅིང་ཆགས་པར་མི་བྱེད་དེ། དེས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་སུམ་དུ་ གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོན་པའི་སྐབས་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སོ་སོར་རྟོན་པ་བཞི་དང་ལྡན་ན་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་ པ་སྟེ།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་སོ་སོར་རྟོན་པའི་འོག་ཏུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་བཤད་པ་འབྲེལ་ཏོ།

第三种依止是世尊说凡夫补特伽罗、阿罗汉补特伽罗、独觉补特伽罗，以及'一个补特伽罗出现于世间时，能利益世间一切众生并带来安乐，此即如来'。对此，为了遮止错误理解'有补特伽罗'并错误引申为实有之义，故说应依了义经，不应依不了义经。
其中说有补特伽罗是不了义，说无补特伽罗是了义。关于无补特伽罗，世尊在其他经中也广说：'依眼和色生起眼识'等，仅此称为众生、我、补特伽罗而已，实际上并无补特伽罗。
第四种依止是为了遮遣执著带有能取所取习气、缘取青黄等境相的有漏分别识，此识是轮回之因，非无分别智之自性，故说应依智慧，不应依识。
'由信解及如实行，从他闻不可说智，具慧者不会退失'，此偈颂显示四种依止的功德。第一种依止显示由于信受佛陀亲口所说法而不退失的功德，因为不诽谤经典非佛说或错误，而是相信佛陀亲口所说，故不增长非福德，因此不会退失。
第二种依止是关于'杀父杀母'等四种密意和四种隐义，世间中杀父杀母本是过失，而如来清净教法中说杀父杀母能成佛，此非字面意思，另有密意。以自己的智慧如实行持所密意之义时不会退失。为什么呢？若执著字面意思而错解密意则会退失，若如实理解密意则不会退失。
第三种依止是对于所说空性和无我的法义，若自己未能通达，应无慢心向通达者听闻无我和空性之义。若如是听闻则能通达了义经，因此不会退失。
第四种依止是为获得无分别智而精进用功，不依止执著诸识。由此现证出世间智慧，因此不会退失。
关于'四种无碍解偈颂'，若问依止之后解说无碍解有何关联？具足四种依止则成为世间依止，以四无碍解为众生说法，故依止之后解说四无碍解是相关的。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཉམ་མེད་པ། །སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་བཞི་སྟེ།ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་པས་འཕགས་ཤིང་ཁྱད་ཞུགས་པས་ན་མཉམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་མཚན་ཉིད་ཚིག་རྣམས་དང་། །ཡེ་ཤེས་ཤེས་པ་དེ་དག་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་གཅིག་ལ་ མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དུ་ཡོད་པ་དང་།ཆོས་རྣམས་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དུ་ཡོད་པ་ཤེས་པས་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ནི་དཔེར་ན་མ་རིག་པ་ལ་མིང་དུ་མ་རིག་པ་དང་། གཏི་མུག་ དང་།མི་ཤེས་པ་དང་། མུན་པ་དང་། མུན་ནག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་དུ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་ དག་པར་རིག་པ་གང་ཞེ་ན།གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཤེས་པ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་སའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་དང་། ཆུའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གཤེར་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་དང་།སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། ཆོས་ཤེས་པ་ དང་།སོ་སོར་རྟོག་པ་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ཤེས་པ་དང་། རྒྱུ་ཤེས་པ་དང་། རྐྱེན་ཤེས་པ་དང་། གཉིས་སུ་མེད་པ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །སེམས་ཅན་སོ་སོའི་སྐད་དང་ཚིག་གི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ངེས་ པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལྷ་དང་ཀླུ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྐད་ཤེས་པའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐད་ལ་འཇུག་པ་ ཤེས་པ་སྟེ།ལྷའི་སྐད་དང་། ཀླུའི་སྐད་དང་། དྲི་ཟ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་སྒྲའི་གཙུག་ལག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་འཕགས་ པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།གཞན་ཡང་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་ཆོས་འདི་དག་འདི་ལྟ་བུར་བརྟག་པར་བྱ། ཆོས་འདི་དག་འདི་ལྟ་བུར་བརྟུལ་བར་བྱ། ཆོས་འདི་དག་འདི་ལྟ་བུར་མཚམས་སྦྱར་བར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། ། བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པའི་མཐར་ཆོས་གཅིག་བཤད་པ་ལ་སོགས་ཏེ། བཤད་ཀྱང་ཚིག་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བརྒལ་ཀྱང་རྒོལ་བ་ཀུན་གྱི་ལན་ཐེབས་པར་ནུས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆགས་པ་མེད་པར་ལུང་བསྒོ་བ་ཤེས་པ་དང་། མ་ཚང་བ་མེད་པར་ལུང་བསྒོ་བ་བསྟན་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པར་ལུང་ བསྒོ་བ་བསྟན་པ་ཤེས་པ་དང་།སྤོབས་པ་མྱུར་བ་དང་། སྤོབས་པ་དྲང་བ་དང་། སྤོབས་པ་མགྱོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།

关于'菩萨无与伦比的四种无碍解'，菩萨的四种无碍解是：法无碍解、义无碍解、词无碍解和辩才无碍解。菩萨的这四种无碍解超越声闻和独觉的四种无碍解，殊胜卓越，故称为'无与伦比'。
关于'异名、性相、言词，及智慧了知'，对于一法有多少异名，对于诸法有多少善恶等法类，了知这些即是法无碍解。例如了知无明有'无明'、'愚痴'、'不知'、'黑暗'、'暗冥'等多种异名，这是法无碍解的性相。因此《无尽慧经》中也说：'何为法无碍解？即是通达一切法，了知善与不善、有罪与无罪、有漏与无漏、有为与无为'等广泛开示。
通达诸法自相与共相即是义无碍解。自相如地的坚性、水的湿性等。共相即是无常、苦、空、无我。这是义无碍解的性相。因此《无尽慧经》中也说：'何为义无碍解？即是通达一切法的胜义，了知法、了知分别、了知随行、了知因、了知缘、了知不二'等广泛开示。
通达众生各种语言文字即是词无碍解，即了知天龙等一切众生的语言。因此《无尽慧经》中也说：'何为词无碍解？即是通达一切众生语言，天语、龙语、乾闼婆语、阿修罗语'等广泛开示。或者通达一切声明论典的文字即是词无碍解。因此《无尽慧经》中也说：'复次，词无碍解即是如是观察诸法，如是抉择诸法，如是连结诸法'等广泛开示。
经劫或劫末演说一法等，说而词不尽，一切众生质难时能给予回答的智慧等即是辩才无碍解。因此《无尽慧经》中也说：'何为辩才无碍解？即是无著说法、圆满说法、无碍说法，了知敏捷辩才、正直辩才、迅速辩才'等广泛开示。

།དང་པོ་ནི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི་ཆོས་གཅིག་ལ་མིང་ གི་རྣམ་གྲངས་དུ་ཡོད་པ་ཤེས་ཏེ།ཆོས་རྣམས་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་གྲངས་དུ་ཡོད་པ་ཤེས་པའོ། །དོན་གང་གི་མིང་དེའིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་གང་ལ། མིང་གང་དང་གང་བཏགས་པའི་མིང་དེའི་དོན་ནི་གང་དང་ སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་དོན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལྗོངས་ཀྱིས་སྐད་དུ་ཐ་དད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་སྐད་སྣ་ཚོགས་ཤེས་པ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་སྤོབས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མིང་དང་ཚིག་དང་། ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་ཆོས་བཤད་ཀྱང་ཟད་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་སྤོབ་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིག་དེ་དག་གིས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལྔ་ལ་སོགས་པར་མང་དུ མི་བཤད།གསུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཉུང་ངུ་ཡང་མི་བཤད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་བཞི་ཁོ་ནར་གྲངས་ངེས་པར་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། བསྟན་པ་ལ་ནི་རབ་བརྩོན་པའི། །གང་དང་གང་གིས་བསྟན་པ་ནི། །ཆོས་དང་དོན་དེ་རྣམ་པ་གཉིས། །ཚིག་དང་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ སྟོན་པའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སྨོས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་སེམས་ཅན་ལ་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ན་གང་སྟོན་པ་དང་། གང་གིས་སྟོན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ པས་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཁོ་ནར་བཤད་དེ་མི་མང་མི་ཉུང་ངོ་།།དེ་ལ་གང་འཆད་ཅིང་སྟོན་ཅེ་ན་ཆོས་དང་དོན་གཉིས་འཆད་དོ། །གང་གིས་འཆད་ཅིང་སྟོན་ཅེ་ན། ཚིག་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། དོན་དུ་ན་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་ སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ནི་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོར་ཆོས་རྣམས་མདོ་ཙམ་དུ་བསྡུས་ནས་སྟོན་ཏེ། དེས་ན་དེའི་འོག་ཏུ་ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་ནས་འཆད་དོ། །དེ་ལ་མདོ་ཙམ་དུ་བསྟན་པ་ལ་ ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་ཕྱེ་སྟེ་བཤད་པ་ལ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་ཀྱང་རྣམ་ཀུན་ཤེས་བྱེད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི་ཆོས་དང་དོན་གཉིས་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། སོ་སོའི་སྐད་གང་དང་གང་གིས་བསྟན་ན། བརྡ་ཕྲད་པར་འགྱུར་བའི་སྐད་དེ་དང་དེས་བཤད་པས་ཀུན་གྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་དོ། །བརྒལ་བ་ལ་ནི་ལན་གློན་པའི། །སོ་སོར་རིག་པ་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་མུ་སྟེགས པ་ལ་སོགས་པ་དང་།འཁོར་རྣམས་ཀྱི་བརྒལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒོལ་བའི་ལན་གློན་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཉིད་དུ་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ནི་བསྟན་དང་བཤད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མདོ་ཙམ་དུ་སྟོན་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་ པར་རིག་པའོ།།དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བཀྲོལ་ཏེ་བཤད་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་གིས་བཤད་པས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི་ཆོས་དང་དོན་གཉིས་གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་བཤད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ནི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་གང་དང་གང་གིས་བཤད་པ་དེ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་གང་བཤད་པ་ནི་ཆོས་དང་དོན་བཤད་པའོ། ། གང་གིས་བཤད་ཅེ་ན་ངེས་པའི་ཚིག་དང་སྤོབས་པས་བཤད་དོ།

关于'第一是了知异名'这句话，通过法无碍解能知道一个法有多少异名，即知道诸法有善、不善等多少异名。
关于'是彼义之名'这句话，对蕴、界等法，了知其所施设的种种名称的含义以及共相，这称为义无碍解。
关于'依地域而有差别'这句话，了知天、人等各种语言，这称为词无碍解。
关于'自身之辩才'这句话，以种种名、句、文字说法直至轮回终尽而无穷尽，这称为辩才无碍解。以上这些词句说明了四无碍解的特征。
对于为何不说五种或更多的无碍解，也不说三种或更少的无碍解，而是确定为四种无碍解的原因，为此说了两个偈颂：'于教法精进者，以何说何法，法与义二种，词与智二说。'
菩萨为众生宣说有为法、无为法、有漏法、无漏法时，有'所说'和'能说'两个方面，因此说四无碍解，不多不少。
其中所说的是什么呢？即法和义两种。以什么来说呢？以前两种词来说，实际上是以词无碍解和辩才无碍解二者来说。
关于'法是宣说与解释'这句话，菩萨首先简略地总说诸法，然后详细分析解释。其中，简略宣说称为义无碍解，详细分析解释称为法无碍解。
关于'二者皆为令知一切'这句话，词无碍解能使一切众生了知法和义二者。如何做到？即以各种语言来说法，用众生能理解的语言来解释，使所有人都能领悟。
关于'对诘难作答复，四种无碍解'这句话，辩才无碍解能对外道等论敌以及大众的一切诘难作出回答。因此建立四无碍解。
关于'为说法与解释'这句话，简略宣说是义无碍解，详细分析解释是法无碍解。
关于'以词说'等内容，词无碍解能使他人了解法和义二者。
关于'以智慧说'这句话，辩才无碍解能回答诸论敌的问难。
因此，为了了知何说及以何说，如前所述，所说的是法和义，能说的是词无碍解和辩才无碍解。

།དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་བཤད་ཅེ་ན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པ་ནི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡིན་ན། དེ་ཉིད་རྒྱས་པར་འཆད་པ་ནི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ནི་དེ་ཉིད་གཞན་ལ་བསྟན་ནས་གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།གཞན་གྱིས་བརྒལ་བའི་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ནི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཉིད་དུ་བཤད་དོ། །སོ་སོ་རང་རིག་མཉམ་པ་ཉིད། །ཕྱིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཤེས་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་ ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་ཕྱིར།།སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་ཅེས་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་ངེས་པའི་ཚིག་དང་ལས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲས། རྒྱ་གར་སྐད་དུ་པྲ་ཏི་སི་བི་ཏ་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་པྲ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་སོ་ སོར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དུ་འགྲོ་སྟེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱའོ། །སཾ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །བི་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་དོན་དུ་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་མངོན་ སུམ་དུ་བྱས་ནས་ཕྱིས་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་།མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་བསྟན་ནས་གཞན་གྱིས་དེ་དག་ཤེས་པར་བྱེད་གོ་བར་བྱེད་པས་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་གོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཕུང་ པོ་དང་ཁམས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་པར་བྱེད་དེ་འདི་ནི་ལས་སོ།།ཚོགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོགས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྐབས་ཀྱི་བཤད་པར་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་སོ་སོ་ ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཤད་པའི་རྗེས་ལ་ཚོགས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པར་ འབྲེལ་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་དག་ནི། །མི་མཉམ་བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་དེ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསོད་ ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བསགས་པས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཚོགས་ལས་འཕགས་པའི་ཕྱིར་མི་མཉམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་བལྟའོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཡུངས་འབྲུ་སྲིན་བུས་ཟོས་པའི་ནང་གི་ནམ་མཁའི་ཁྱོན་ཙམ་དུ་བལྟའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ཕྱོགས་བཞིའི རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ལྟ་བུར་བལྟའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་བའི་རྨིག་རྗེས་ཀྱི་ཆུ་ལྟ་བུར་བལྟའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིས་ནི་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ། །གཅིག་ནི་འཁོར་བ་རྣམས་ལས་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཅིག་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བྱ་སྟེ། བསོད་ནམས་ ཚོགས་ཀྱིས་ནི་འཁོར་བ་སྐྱེ་བར་འཁོར་བ་ན་ཡང་སེམས་ཅན་ཀུན་ལས་འཕགས་པ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ནི་འཁོར་བར་ཉོན་མོངས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསོད་ ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ལས་གཞན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལ་བྱ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསམས་པ་བཞིན་དུ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ན་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པར་བྱེད་དེ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིས་ནི་གང་གི་ཕྱིར་ ཚོགས་བསགས་པ་བསྟན་ཏོ།

如果问及如何解说，简要说明是正确理解各种意义。
详细解说就是正确理解各种法，将其教示他人使他人理解就是正确理解各种词义。
对他人的质疑作出回答就是正确理解辩才，因此说有四种正确理解。
'各别自证平等性，后来也能善了知，为断一切诸疑惑，故说正确理解。'此偈颂说明了四种正确理解的词义和作用。
其中'正确理解'这个词，在梵语中是'pratisaṃvid'。'prati'的意思是'各别'，指无分别智慧。'saṃ'指平等性，指一切法的真如空性。'vid'是指了知，实际上是指现证无分别智慧的平等性后，以后得清净世间智慧通过法的分类和特征等方式向他人显示，使他人理解通达，所以称为正确理解，这是词义解释。
正确理解能断除对蕴界等法的特征的一切疑惑，这是其作用。
关于'资粮分别的四个偈颂'，如果问及与资粮分别品的解说有何关联，那么具有如是正确理解的菩萨为了修习三十七菩提分法，需要积累作为其所依的福德和智慧资粮。因此在解说正确理解之后，与资粮品的解说相关联。
'菩萨诸资粮，无等福智是。'这一偈颂说明了什么是资粮以及为何成为资粮。
其中菩萨资粮有两种：福德资粮和智慧资粮。
菩萨的福德和智慧资粮是为自己和一切众生的利益而积累的，因此超胜声闻等的资粮，故称'无等'。
因此《宝积经》中也说：'菩萨们的智慧资粮应视如十方虚空。声闻们的智慧资粮应视如被虫蛀过的芥子内的空间大小。菩萨的福德资粮应视如四方大海之水。声闻的福德资粮应视如牛蹄印中的水。'这说明了什么是资粮。
'一者从轮回中生'中，'一者'指福德资粮，福德资粮使在轮回中转生时，超胜一切众生，获得帝释、梵天、转轮王等圆满受用，这是其含义。
'另一轮回烦恼中'中，异于福德资粮的是指智慧资粮，以智慧资粮能使为众生利益而随意转生轮回时不为轮回过患所染，不为业和烦恼所控，这是其含义。
这说明了为何积累资粮。

།དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་ཚོགས་གཉིས་བསྡུས་པའམ། ཚོགས་གཉིས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྡུས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསོད་ནམས་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་དང་པོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།གཉིས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྦྱིན་པས་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་བར་བྱེད། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་ལྷ་དང་མིའི་ལུས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཡེ་ཤེས་ཚོགས་ནི་ཤེས་རབ་པོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐ་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་གཞན་ནི་གཉིས་སུ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྗོད་པ་དང་། བརྩོན འགྲུས་དང་།བསམ་གཏན་གསུམ་ནི་ཚོགས་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་ཡང་གཞག་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་ཡང་གཞག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་གཉིས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་ བསྡུའོ།།ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ཞིང་རྨོ་བ་དང་ཚོང་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ལ་གྲོགས་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ བརྟེན་པ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །བསམ་གཏན་པ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ཟག་པ་ མེད་པའི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པ་དང་།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུའོ། །ལྔ་ཆར་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་སུའོ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཉིད་དོ།།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོས་སམ། འཁོར་གསུམ་ ཡོངས་སུ་དག་པའི་ཚུལ་དུ་སྤྱད་ན་ལྔ་ཆར་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་སྡིག་པ་བཤགས་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གསོལ་བ་གདབ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུ་སྟེ། དེ་ བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསྒོམ་པ་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་ གསུངས་སོ།།གཞན་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བསྡུ་སྟེ། དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མི་ཟད་ པ་གང་ཞེ་ན།རྒྱུ་གང་དང་རྐྱེན་གང་གིས་ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དེ་དག་དང་རྐྱེན་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་སྟེ། དེ་ལ་རྒྱུ་ནི་གང་རྐྱེན་ནི་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་མོས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་རྟོགས་པའི་དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་ལ་རྟག་ཏུ་བརྟེན་པ་དང་།འགྲོགས་པ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །རྒྱུན་དུ་བསྒོམ་པ་ཐོབ་ནས་ནི་དགེ་བ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུའོ། །གང་ཀུན་སྒྲུབ་པ་དེ་ཚོགས་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བས་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་ཚིག་ སྟོན་ཏོ།།ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱ་གར་སྐད་དུ་སཾ་བྷཱ་ར་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་སཾ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སཾ་ཏང་དྷའི་དོན་ནི་རྒྱུན་ཏུ་ཞེས་བྱ་བར་འགྲོའོ།

为了说明六波罗蜜摄于二资粮，或二资粮摄于六波罗蜜，故说'布施持戒福德'等一个偈颂。其中六波罗蜜中，第一布施波罗蜜和第二持戒波罗蜜二者称为福德资粮。为什么呢？因为布施能成就大受用，持戒能获得人天之身。
'智慧资粮即般若'，最后的般若波罗蜜称为智慧资粮，因为能通达一切法空性且不为烦恼所染。
'其余三者属二种'，所说的忍辱、精进、禅定三者安立为二资粮，既可安立为福德资粮，也可安立为智慧资粮。如何呢？对于损害无所计较和忍受痛苦的忍辱二者摄于福德资粮。法之决定观察的忍辱摄于智慧资粮。
关于精进，为众生耕田、经商等事助伴的精进摄于福德资粮。依止善知识、听闻正法、思维、修习等的精进摄于智慧资粮。
关于禅定，以世间禅定、无色定和无漏禅定为众生利益而入定，摄于福德资粮。依禅定修习无分别三摩地，摄于智慧资粮。
'五者皆为智慧资粮'，在六波罗蜜中，般若波罗蜜即是智慧资粮。从布施波罗蜜到禅定波罗蜜的五波罗蜜，若为获得一切智智而回向，或以三轮清净方式修行，五者皆成为智慧资粮。
此外，忏悔罪业、随喜功德、请转法轮等也摄于福德资粮。因此《无尽慧经》中也广说：'菩萨不尽福德资粮是什么？即布施福德事、持戒和修习福德事'等。
另外，依止善知识、听闻正法等也摄于智慧资粮。因此《无尽慧经》中也说：'其中菩萨不尽智慧资粮是什么？即以何因何缘能证悟智慧，菩萨圆满成就彼等因缘。其中何为因缘？即是于求智慧深生信解、常依止通达智慧的善知识、亲近、承事'等广说。
获得相续修习后，于善法反复修习。'凡是圆满成就者即是资粮'，这是显示'资粮'的词义解释。
'资粮'在梵语中称为'saṃbhāra'，其中'saṃ'是'saṃtanddha'的意思，即表示'相续'

།བྷཱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དོན་དུ་འདྲེན་པས་བསྒོམ་པའི་དོན་དུ་འགྲོའོ། །ར་ཞེས་བྱ་བ་ཨ་ཧ་ར་ཞེས་པའི་དོན་དུ་འགྲོ་བས་ཀུན་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་འགྲོའོ། །མདོར་ ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྒྱུན་ཏུ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་དགེ་བ་ལ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བསྒོམས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་ཏོ། །བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དོན་སྒྲུབ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པར་བྱས་ནས་བདག་གི་དོན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་གཞན་གྱི་དོན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་ཚོགས་གཉིས་ཀྱི་ལས་སོ། །ཚོགས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་མཚན་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ དུས་ནས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་མན་ཆད་ཀྱི་ཚེ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་ཅིང་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སོགས་པར་བྱེད་དོ།།ས་གཉིས་པ་ནས་དྲུག་པ་མན་ཆད་ཀྱི་ཚེ་ཚོགས་སོགས་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་ པའི་ས་བདུན་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་ས་བདུན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སོགས་པར་བྱེད་དེ།ས་བདུན་པའི་དུས་ན་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་དོན་ཐ་དད་པར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཅིང་། མི་རྟོག་པས་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཕྱིར་ཚོགས་ རྣམས་ཏེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བདུན་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་ས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དབང་བསྐུར་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ནི་དབང་བསྐུར་བའི་ས་བཅུ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སོགས་ཏེ། ས་བཅུ་པར་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བའི་ཕྱིར་དབང་བསྐུར་བའི་ས་ཞེས བྱའོ།།མཐར་ཐུག་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུ་པའི་ཚེ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང་། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ལྔས་བསྡུས་པ་མཐར་ཐུག་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སོགས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་ཏོ།།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོགས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པའི་རྗེས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན་དེ་ལྟར་ཚོགས་བསགས་པ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་ བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།དེ་ལ་ཡང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་བཅུ་བཞིར་བློ་ལྡན་གྱིས། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ སྒོམ་པ།།དེ་ནི་མཉམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་དག་གཞན་ལ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྒོམ་པ་དེ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ལྟར་སྒོམ་པས། རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ལྟར་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་མི་སྒོམ་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ སྒོམ་པ་དང་མི་འདྲ་སྟེ།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྒོམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལས་ཁྱད་ཞུགས་པའོ།

བྷཱ这个词的意思是引导，所以是为了修行的意义。ར这个词的意思是ཨ་ཧ་ར，所以是为了完全成就的意义。简而言之，依靠持续修持布施等，反复修持六波罗蜜多的善业，成就佛陀三身，这就叫做资粮，这是词义的解释。
'成就一切教法之义'这句话的意思是，如是获得佛陀三身后，成就自利也成就他利，这是二资粮的事业。为了说明资粮的分类，说'为入故及无相故'等。从凡夫时期到世间胜法以下的信解行地时所积累的福德智慧资粮，是为了趣入初地并获得初地而积累。
从第二地到第六地以下时所积累的资粮，是为了趣入无相的第七地并获得第七地而积累。在第七地时，于经典等各种法门不作差别想，由于无分别故称为无相。'为任运故诸资粮'这句话的意思是，第七地的福德智慧资粮是为了获得第八地和第九地的任运成就的福德智慧资粮而积累。
'为灌顶故'这句话的意思是，第八地和第九地的福德智慧资粮是为了获得灌顶的第十地而积累。因为在第十地时，十方一切如来授予法王太子位的灌顶，所以称为灌顶地。'为究竟故'这句话的意思是，第十地时所积累的福德智慧资粮，是为了获得由四智和清净法界所摄的究竟佛果而积累。
'念住分别偈颂三'这句话的意思是，在解说资粮之后为什么要解说三十七菩提分法呢？由于如是积累资粮是为了断除烦恼障和所知障而修持菩提分，因此在资粮之后解说菩提分品是相关的。其中，修持四念住是以三个偈颂来说明。
'具慧以十四行相，修习诸种念住时，以其无等故，彼等超胜于余者。'这句话的意思是，菩萨修习念住有十四种行相，因为声闻等不如是修习十四种行相，所以与声闻等的修习不同，因此菩萨的念住修习超胜于其他声闻等。

།རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་གང་ཞེ་ན། རྟེན་དང་གཉེན་པོ་རྣམ་དག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ནི་རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་ཁྱད་ ཞུགས་པ་དང་།གཉེན་པོའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། དམིགས་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། ཐོབ་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་ དང་།རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། ཤེས་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། ཚད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། མཆོག་གི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། སྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་དང་། ཐོབ་པའི་རྣམ་ པ་ཁྱད་ཞུགས་པའོ།།ཇི་ལྟར་ན་བརྟེན་པ་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཉན་ཐོས་རྣམས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོམ་པར་བྱེད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཉན་པ་དང་།སེམས་པ་དང་། སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྟེན་ནས་སྒོམ་པས་ན་རྟེན་གྱི་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གཉེན་པོར་མི་གཙང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།གཉེན་པོའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་ཡང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་གཉེན་པོར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་སྟེ། གཙང་བར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་ནི་ལུས་ལ་མི་གཙང་བ་བསྒོམ་པ་སྟེ། གླད་པའི་རྒྱས་ནས་རྐང་པའི་རྟིང་པའི་བར་དུ་རྣག་དང་ཁྲག་ལ་སོགས་པ་སྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེ་བར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར་བསྒོམ་སྟེ། གང་ཅུང་ཟད་ཚོར་བ་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པར་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་སེམས མི་རྟག་པ་བསྒོམ་སྟེ།སེམས་ནི་སྐད་ཅིག་སྐད་ཅིག་པར་འདོད་ཆགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པར་བསྒོམ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར། འདི་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའི་བདག་གང་ཡང་མེད་ཅེས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དེ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་ཏེ། དེ་བས་ན་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་མི་གཙང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུར་བསྒོམ་པ་ཉིད་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེའི་གཉེན་པོར་ལུས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོས་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ བཞིན་དུ་མ་ཡིན་གྱི།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནམ་མཁའི་ངོས་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་པས་ན་གཉེན་པོའི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ན་འཇུག་པ་ཞེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་རྣམས་ཀྱིས་རིམ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལ།ཇི་ལྟར་ན་འཇུག་པའི་རྣམ་པས་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པས་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། ལུས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ལུས་འདི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་ པའི་སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དང་ལྡན་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ།

什么是十四种行相？如说'所依和对治清净等'。十四种行相是：所依的殊胜行相、对治的殊胜行相、趣入的殊胜行相、所缘的殊胜行相、作意的殊胜行相、获得的殊胜行相、随顺的殊胜行相、随入的殊胜行相、了知的殊胜行相、以及生起的殊胜行相、量的殊胜行相、最胜的殊胜行相、修习的殊胜行相、获得的殊胜行相。
如何是所依？如说'听闻大乘等'。声闻修习四念住是依于听闻声闻三藏、思维和修习智慧而修，而菩萨修习四念住是依于听闻大乘法、思维和修习智慧而修，故为所依的殊胜。
为何是对治？如说'为对治四颠倒而修不净、苦等'。对治的修习行相如何超胜声闻等？声闻等是为对治四颠倒而修四种无颠倒：为对治执净颠倒而修身不净观，从头顶至脚跟观想脓血等；为对治执乐颠倒而修一切受皆是苦，观想'凡所感受皆是苦'；为对治执常颠倒而修心无常，因为心念念生起贪欲、嗔恚；为对治执我颠倒而修一切法无我，观想'由贪等而生烦恼，此中无有能起烦恼和清净的我'。
菩萨则超胜于此，故说'于身等亦观法无我'。对菩萨而言，修习不净、苦等行相本身就是违品，因此作为对治，不像凡夫那样执著身受等的能取所取相，而是如同虚空般通达一切皆是法无我的自性，故为对治行相的殊胜。
如何是趣入？如说'由四念住依次趣入苦等'。如何以趣入行相超胜声闻等？即由修习身念住而趣入苦谛，因为了知身的自性后，通达此身具有生老病死等众多痛苦而趣入苦谛。

།ཚོར་བ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་ན་ཚོར་བ་བདེ་བ་མྱོང་བ་ནི་འདོད་ཆགས་བག་ལ་ཉལ་བར་འགྱུར། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ བར་མྱོང་ན་ནི་ཞེ་སྡང་བག་ལ་ཉལ་བར་འགྱུར།ཚོར་བ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མྱོང་ན་ནི་གཏི་མུག་བག་ལ་ཉལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་བག་ལ་ཉལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ལེན་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པས་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་ཀྱི། སེམས་དེ་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ། རང་སྐྱེ་ཞིང་རང་འགག་པར་མཐོང་ན། འགོག་པའི་བདེན་པའི་དུས་ན་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མེད་དེ། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པ་མི་སྐྱེ་བས་ན་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། །ཆོས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མཐོང་། དད་པ་ལ་སོགས པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཡིན་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་ན་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ།།བདག་དང་གཞན་རྣམས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་བདག་ཉིད་བདེན་པ་བཞི་ལ་ འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྒོམ་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉི་ག་བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་ན་འཇུག་པ་ཁྱད་ཞུགས་སོ།།དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་ཇི་སྐད་བཤད་པ་བཞིན་ ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམས་ན་བདེན་པ་བཞི་ལ་འཇུག་པ་ཡང་དབུས་དང་མཐའ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བལྟ་སྟེ། དབུས་མཐའ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་ཞེ་ན། ལུས་ནི་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་ཏེ། དེ་བརྟགས་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ།།དེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས། གང་གི་ཕྱིར་གནས་ངན་ལེན་རྣམས་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཚོར་བ་ནི་སྲེད་པའི་རྒྱུ་སྟེ། དེ་བརྟགས་པས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་གོ། །སེམས་ ནི་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་དངོས་པོ་སྟེ།དེ་བརྟགས་ན་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། བདག་ཆད་པར་འཇིགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་བརྟགས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཀུན་དུ་གཏི་མུག་མེད་པས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ འཇུག་གོ།།ཇི་ལྟར་དམིགས་ཤེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་དམིགས་པའི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ནི་བདག་གི་ལུས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་ཞིག་ལ་དམིགས་ཤིང་སྒོམ་པར་བྱེད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལུས་དང་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་དམིགས་པ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་ཤེ་ན།དེ་བདག་གི་ལུས་དང་གཞན་གྱི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཤེ་ན། ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་དག་ནི་ལུས་ལ་མི་གཙང་བའི་ཚུལ་དུ་བྱེད། ཚོར་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་ཡིད་ལ་བྱེད། སེམས་མི་རྟག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་གཙང་བ་ལ་སོགས པའི་རྣམ་པ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཀྱི།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནམ་མཁའི་ངོས་བཞིན་དུ་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཁྱད་ཞུགས་སོ།

修习受念住能趣入集谛，如何呢？当体验乐受时，贪欲随眠将生起；当体验苦受时，嗔恚随眠将生起；当体验不苦不乐受时，愚痴随眠将生起。如是这些随眠将成为来世取的因，故趣入集谛。
修习心念住能趣入灭谛，如何呢？这一切唯是心，无有所谓的我。当见到心是刹那生灭时，于灭谛时无有我，不生断灭恐惧，故趣入灭谛。
修习法念住能趣入道谛，如何呢？见到贪等是染污法，是轮回之因；见到信等是清净法，是涅槃之因，故修习信等法，趣入道谛。
为令自他趣入之故者，声闻为令自己趣入四谛而修念住，菩萨为令自他二者趣入四谛而修四念住，故趣入有差别。
如《辨中边论》所说者，修习四念住趣入四谛，如《辨中边论》所说。如《辨中边论》中如何说呢？身为随眠所熏，观察此则趣入苦谛。其中随眠是行的特征，因为随眠是行苦，一切有漏皆是苦。
受是爱的因，观察此则趣入集谛。心是我执的事物，观察此则趣入灭谛，因为远离断我的恐惧。观察法则于染污和清净法无有愚痴，故趣入道谛。
如何所缘呢？缘众生身等者，如何所缘差别呢？声闻等仅缘自身、受等而修，菩萨则缘自己与一切众生的身、受等。故所缘有差别。
因此《无尽慧经》中亦说：'云何菩萨观身随身住？彼于自身与他身观身随身住'等。
如何作意呢？不缘身等者，如何作意差别呢？如是声闻于身作不净想，于受作苦想，于心作无常想，于法作无我想。菩萨于身等一切不作不净等想，而是如虚空界般作无所缘想，故作意有差别。

།ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་ཞེ་ན། ལུས་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མ་བྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ ཐོབ་པར་ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན།ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ནི་ལུས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མི་འབྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ཐོབ་པའི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་ སོ།།ཇི་ལྟར་འབྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུམ་དང་མི་འབྲལ་ཞིང་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམས་པས་འབྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མི་འབྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པའི་ལུས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ བསྒོམས་པས་མི་འབྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལུས་འདི་དང་ཡང་བྲལ་བར་མི་བྱེད་དེ། ལུས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐུ་གསུམ་དགོས་པས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་འབྲལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལུས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྐྱེད་པའི་ལུས་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་ དབུ་བའི་གོང་བུ་ལྟ་བུ་འདི་ལ་ཆགས་པར་བྱས་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་འཁོར་བར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ལུས་འདི་ནི་འདི་དང་འབྲལ་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ལུས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་ཡང་རྟོག་།ལུས་ཀྱི་ཕྱི་མའི་ མཐའ་ལ་ཡང་རྟོག་ཅེས་བྱ་བ་ནས།ལུས་འདི་ལ་བདག་གིར་མི་བྱའི་བདག་ལུས་སྙིང་པོ་མེད་པ་འདི་ལ་སྙིང་པོ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྙིང་པོ་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ། ཆོས་ཀྱི་སྐུ། རྡོ་རྗེའི་སྐུ། མི་ཤིགས་པའི་སྐུ། བརྟན་པའི་ སྐུ།ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ལས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཕགས་པའི་སྐུ་དེ་བདག་གིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །བདག་གི་ལུས་ཉེས་པ་དུ་མའི་སྐྱོན་ཆགས་མོད་ཀྱི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པར་བྱའོ། །དེས་ལེགས་པ་མཐོང་བས་ན་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ སྟོབས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་གནས་ཀྱི་ལུས་ལ་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཇི་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ལུས་ལ་སོགས་པ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་སྤོང་བའི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ལུས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མ་ དང་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཞིང་སྟོང་པར་མཐོང་ན་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཆགས་པ་མི་སྐྱེའོ།།ཆགས་པ་མ་སྐྱེས་ན་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བར་བྱེད་པས་སྦྱིན་པ་དང་མཐུན་ནོ། །ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བར་ནུས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པས་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་མཐུན་ནོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་རྡེག་པ་ལ་སླར་མི་རྡེག་པ་དང་། གཤེ་བ་ལ་སླར་མི་གཤེ་བས་བཟོད་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ། །བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་བྱུང་ཡང་དགེ་བ་བྱེད་པ་མི་གཏོང་བས་བརྩོན་འགྲུས་ གྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ནོ།།བརྩོན་འགྲུས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་རྟག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་དེ་ལ་ཡང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ།

如何获得呢？因为既不是与身等相离也不是不相离。如果问如何获得有何差别，声闻等为了与身和受等相离而修，菩萨们既不是为了相离而修，也不是为了不相离而修，因此在获得的方式上有差别。
如何不是相离呢？因为不离如来三身并为获得彼而修，故不是相离。如何不是不相离呢？因为为了与业和烦恼所生的身相离而修，故不是不相离。
或者，为了获得三身而不与此身相离，因为需要依靠身体而获得三身。不是不相离，因为如果贪著此身和烦恼所生的苦性身体，如同水泡一般，则如同凡夫一样将永远住于轮回中，因此也要与此身相离。
因此《圣无尽慧经》中也说：'观察身体的前际，观察身体的后际'，乃至'不执著此身为我所，应当于此无实质的身体中证得实质。譬如，何为实质？即是如来身、法身、金刚身、不坏身、坚固身、超越三界一切的身，我应当成就彼身。虽然我的身体有诸多过患，但应当获得远离一切过失的如来身。由见到此善妙，以择法力而于大种所依身中行持'等等。
如何随顺呢？关于'以随顺波罗蜜多'等，如果问如何以随顺的方式有差别，菩萨修身等念住，以及作为六波罗蜜多违品之对治，即对治悭吝等，故与六波罗蜜多相随顺。
如何呢？若见身、受等如幻如阳焰非真实且为空性，则不生对内外诸物的贪著。不生贪著则能舍内外诸物，故与布施相顺。能舍内外诸物则能正受持戒律，故与持戒相顺。
住于戒律者对打不还手、对骂不还口，故成就忍辱，因此与忍辱相随顺。住于忍辱者即使遇到寒热也不舍弃善行，故成就精进，因此与精进相随顺。住于精进者通达身等无常、空性并专一修持彼等，故与禅定、智慧相随顺。

།ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་ འཇུག་པ་ཞེ་ན།འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པས་ཇི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཀྱང་བསྒོམས། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་བསྒོམས་ ཏེ།མདོ་ལས། འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ་ལྟར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསྒོམས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་སྒོམ་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་དྲན་པ་ཉེ་ བར་གཞག་པའི་བསྒོམ་པའི་ལུང་འདོད་པ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པའི་ལུང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་དེ་དག་གི་ལུང་བསྟན་ཅིང་སྒོམ་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པས་ཁྱད་ ཞུགས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན། ལུས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་ཤེས་པའི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན། ལུས་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མའི་རྟ་དང་གླང་པོའི་གཟུགས་སུ་མེད་ཀྱང་རྟ་དང་གླང་པོའི་གཟུགས་འདྲ་བ་ཡང་དག་ པ་མ་ཡིན་པར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཡོད་པ་འདྲ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་སྣང་བས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ།།ཚོར་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ཤེས་པས་དེ་བཞིན་དུ་ལོག་པས་རྗེས་སུ་མྱོང་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚོར་བ་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་ བུར་ཤེས་ཏེ།དཔེར་ན་རྨི་ལམ་གྱི་དུས་ན་དགྲ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ནས་འཇིགས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་པ་དང་། མཛའ་བ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ནས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་སྐྱེས་ཤིང་མྱོང་བ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་རྗེས་སུ་མྱོང་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་ བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དག་།ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་མྱོང་བས་ན་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ཤེས་སོ། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་གསལ་བར་ཤེས་པས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདིའི་སྐབས་སུ་གཞན་དབང་གི་སེམས་ལ་མི་བྱའི། སེམས་ཀྱི ཆོས་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་རང་བཞིན་གྱིས་གསལ་ཞིང་དག་པ་བཞིན་དུ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་ཞིང་དག་པར་ཤེས་སོ། །ཆོས་རྣམས་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བར་ཤེས་པས་ནམ་མཁའ་ལ་རྡུལ་དང་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དང་། དད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བར་ཤེས་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སྤྲིན་དང་དུ་བ་དང་ཁུག་རྣ་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་གྱི། བརྙན་ མ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།སེམས་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་གྱི། བརྙན་མ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་པར་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བས་ཤེ་ན། བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ན་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བཞིན་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་ནི་མི་སྐྱེའོ། །དགོས་པའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཚངས་པ་ལ་ སོགས་པར་སྐྱེས་པའི་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།ཚོར་བ་བདེ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་ཡང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པས་ན་སྐྱེ་བའི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་སོ།

如何随顺趣入呢？对于'世间人和声闻'等，以随顺趣入的方式，如何超胜于声闻等呢？四念住，世间人也修习，声闻和独觉也修习。如经中所说，世间人、声闻和独觉如何修习念住，菩萨也如是修习。为何要修习他们的念住呢？为了对希求世间人念住修习教法和希求声闻、独觉念住修习教法的人们宣说他们的教法并修习。因此修习他们的念住，所以以随顺趣入的方式超胜。
如何了知呢？对于'由了知身如幻'等，以如何了知的方式超胜呢？了知身如幻，怎样呢？如同幻化的马和象的形象虽然不存在，却如马和象的形象一样非真实显现，如是色蕴也是虽然不如所显现那样存在，却如存在一样非真实显现，所以如幻。
由了知受如梦，如是'颠倒地随后领受'等，了知受如梦，譬如在梦中见到敌人等而生起恐惧和痛苦，见到亲友等而生起欢喜和快乐，虽然领受这些并不存在，如是乐受、苦受和不苦不乐受虽然不存在却有领受，所以了知如梦。
对于'由了知心的自性光明如虚空'等，此处心的自性不是指依他起的心，而是指心的法性圆成实相，譬如虚空本性明净，了知圆成实相也是本性光明清净。
对于'由了知诸法是暂时生起如虚空中尘埃'等，了知贪等烦恼法和信等清净法是暂时生起，譬如虚空中显现云、烟和雾等并非虚空的本性，而是暂时显现，如是心中生起烦恼法和清净法也非心的本性，而了知是暂时显现。
如何受生呢？对于'当有意受生时'等，以如何受生的方式超胜呢？不像凡夫那样由业和烦恼力而生，而是为了利益众生而有意受生为转轮王、帝释、梵天等，虽具足圆满身体和感受快乐的圆满受用因缘，却不生起贪、嗔等烦恼法，因为不被烦恼所染，所以以受生的方式超胜。

།ཇི་ ལྟར་ཆད་ཅེ་ན།རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་ཚད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བ་ཡིན་པས་ཡུན་ཐུང་ངུ་སྒོམ་ཞིང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་བསྒོམས་པས། འཕགས་པའི་དུས་ ན་ཐོབ་པའི་སྒོམ་པ་མ་ཡིན་པས།སྒོམ་པ་ཆུང་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་བས་ཁྱད་ཞུགས་པར་འཕགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བསྒོམ་པ་དང་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པའི་ ཕྱིར་ཚད་ཀྱི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་སོ།།ཇི་ལྟར་མཆོག་ཅེ་ན། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་མཆོག་གི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན། ས་བརྒྱད་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། བརྩལ་འབད་མེད་པར་ ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་བསྒོམས་པས་ན་འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པའི་རྣམ་པས་བསྒོམས་པས་མཆོག་གི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་སོ།།དེ་ལ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གཅིག་གིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམས་ན་གཞན་གྱིས་ཀྱང་བསྒོམས་ པ་ཡིན་ལ།གཞན་གྱིས་བསྒོམས་པ་ཡང་བདག་གིས་བསྒོམས་པ་ཡིན་པས། འདྲེས་པ་དང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ས་བདུན་པ་ལས་དང་པོར་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ནི་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་ས་བརྒྱད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ས་དགུ་ པ་ལ་མ་ཞུགས་ཀྱི་བར་ལ་ནི་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་དང་ཤིན་ཏུ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་སྒོམ་པའི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ ཟིན་པར་བསྒོམས་པས་ན་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཀྱང་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམ་པ་མི་ཟད་པས་ན་སྒོམ་པའི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་པའོ།།དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་ནི་སེམས་ ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་ཞེ་ན། ས་བཅུ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམས་པས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པས་ནི་ས་བཅུ་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐོབ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཐོབ་པའི་རྣམ་པས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྐབས་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་བསྒོམ་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བསྒོམས་པས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བར་དུ་གཅོད་པའི་སྒྲིབ་པ་ཡོད་པས་སྒྲིབ་པ་དེ་བསལ་བར བྱ་བའི་གཉེན་པོར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བསྒོམ་སྟེ།དེ་བས་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །བརྟན་པའི་ཡང་དག་སྤོང་བ་ནི། །ལུས་ཅན་ཀུན་དང་མཉམ་པ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་སྤང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྐྱེས་པ་འཕེལ་བར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞིའི་བསྒོམ་པ ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བསྒོམས་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་པ་ལས་ཀྱང་ཁྱད་ཞུགས་པས་ན།ལུས་ཅན་ཀུན་དང་མཉམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

如何超胜呢？关于'由于本性利根'等，如何以量的方式超胜呢？是这样的：菩萨本性利根，修行时间短暂，在凡夫位时修习，而不是在圣者位时所获得的修习。虽然修习少，但也胜过声闻缘觉所修的四念住，为什么呢？因为是为自他二利而修，以及修习人法二无我的行相，所以以量的方式超胜。
如何殊胜呢？关于'圆满诸'等，如何以殊胜方式超胜呢？在第八地圆满修习四念住，无需勤勉而任运成就修习，以杂染和近杂染的方式修习，故以殊胜方式超胜。其中，入第八地的诸菩萨，一者修习四念住时，他者也在修习，他者修习时自己也在修习，故称为杂染和近杂染。或者，从第七地最初获得第八地的刹那称为杂染，从第八地第二刹那开始直到未入第九地之间称为近杂染。
关于'由于修习和极修习'等，如何以修习方式超胜呢？诸菩萨以智慧殊胜和悲心殊胜摄持而修习四念住，虽证无余涅槃，但四念住修习不尽，故以修习方式超胜。其中智慧殊胜是通达人法二无我的缘故，悲心殊胜是具有不舍众生的大悲心的缘故。
如何获得呢？关于'由于十地和佛陀成就的缘故'，声闻修习四念住获得预流果、一来果、不还果和阿罗汉果，而诸菩萨修习四念住则获得十地和佛果，因此以获得方式超胜。
关于'正断分别有五偈'，念住品后解说正断品有何关联呢？安住于念住修习中，由于修习念住所要获得的有障碍所障，为了遣除彼障碍的对治而修习正断，因此念住品后解说正断品有此关联。
'坚固诸正断，非与诸有情相等'等，正断有四种：未生恶不善法令不生，已生恶不善法令断，未生善法令生，已生善法令增长。其中，诸菩萨修习四正断是为自他一切众生利益而修，故超胜声闻缘觉所修四正断，因此称为'非与诸有情相等'。

།དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་ཉེས་པའི། །གཉེན་པོ་ཤིན་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་སྒོམ་པ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ལ་ཉེས་པ་དང་སྐྱོན་ཡོད་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཉེན་པོ་བསྒོམ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་ཉེས་པ་ནི་གོང་དུ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཉན་པ་དང སེམས་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་རྟེན་དུ་བཤད་པ་ལ།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་མི་ཉན་མི་སེམས་མི་སྒོམ་པ་ནི་ཉེས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པའི་རྣམ་པ་ལས་བཅུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མ་ཐོབ་ན་སྒྲིབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ཏེ། ཚིགས་བཅད་འདིས་ནི་ཡང་དག་པར་སྤོང་བའི་དོན་གྱི་ ཕྱིར་བཤད་པའམ།མདོར་བསྡུས་ཏེ་བཤད་པའོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཇི་སྙེད་དུ་བཤད་པ་དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞིར་བཤད་པ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་སྤང་ བའི་ཕྱིར་དེའི་གཉེན་པོར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བསྒོམ་མོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་མདོར་བསྟན་ནས་དེ་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཁོར་བ་ལ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ན་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་བླངས་ནས་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མྱོང་བའི་དུས་ན་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ བཞི་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྒྲིབ་པ་དག་ནི་གཏོང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཏོང་བ་ནི་སྤོང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་ལྔ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྒྲིབ་པ་ལྔ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། གཉིད་དང་ རྨུགས་པ་དང་།རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་མོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཏོང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིར་ཡང་གཏོང་བའི་སྒྲས་སྤོང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་ཀྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པར་ སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ས་ཉིད་ལ་ནི་འཇུག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ནས་ས་དང་པོ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཚན་མ་མེད་པར་ གནས་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཚན་མ་མེད་པ་ནི་ས་བདུན་པ་སྟེ། ས་གཉིས་པ་ནས་ས་དྲུག་པ་མན་ཆད་ལ་གནས་ཏེ། ས་བདུན་པ་ཐོབ་པར་བྱ་ཞིང་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཉེས་པ་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལུང་བསྟན་པ་ཡང་ཐོབ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུང་བསྟན་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཉེས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ སྨིན་བྱེད་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱེད་པ་ནི་ས་དགུ་པ་སྟེ། ས་དགུ་པའི་ཚེ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ས་དགུ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་ པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་མོ།།བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་ས་བཅུ་པ་རྣམས་ཏེ། ས་བཅུ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་ པར་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于'对治错误安立念住，极为修习'这句话，菩萨们修习四正断是为了断除修习四念住时的过失与过患而修习对治。念住的过失是指：如前所说大乘法作为闻思修慧的所依，而不听闻、不思维、不修习大乘法即是过失。同样，若未获得十地和佛地即是障碍。这个偈颂是为了解释正断的意义或简略说明。
关于'所说的那些念住'等，依止念住等十四种所说的那些，为了断除其所有违品，修习其对治即正断。关于'分类'，简略宣说四正断后，若详细分析正断的意思。
关于'于轮回受用'，菩萨为利益众生在轮回中现帝释、梵天等身，享受圆满受用时，为了不被贪欲等烦恼染污且不为烦恼所转，而修习四正断，这是其意义。
关于'舍弃诸障'，舍弃即是断除，为了断除五障而修习四正断，这是其意义。五障是欲贪、害心、睡眠、昏沉、掉举、悔恨和疑惑。
关于'舍弃作意'，此处舍弃也表示断除，为了断除不作意大乘义理而作意声闻缘觉的心，修习四正断，这是其意义。
关于'入地'，为了断除从胜解行地进入初地时会成为障碍的法，修习四正断，这是其意义。
关于'安住无相'，无相是第七地，从第二地到第六地安住，为了断除获得并安住第七地的障碍过失，修习正断，这是其意义。
关于'获得授记'，授记是第八地，为了获得第八地，为了断除获得第八地的障碍过失，修习正断，这是其意义。
关于'成熟众生'，成熟众生是第九地，因为在第九地时获得四无碍解，通过为众生说法而成熟众生，为了断除获得第九地的障碍，修习四正断。
关于'具慧灌顶'，菩萨获得太子灌顶是在第十地，为了断除获得第十地的障碍而修习四正断，这是其意义。

།ཞིང་རྣམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ཉིད་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ས་གཞི་ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དེ། ས་གསུམ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཐར་ནི་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ནི་ས་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྒོམ་པ་ནི། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་པ་ ནི་འཁོར་བ་ན་ལོངས་སྤྱོད་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ།མཐར་ཐུག་པའི་འགྲོ་བ་དག་ལ་སྒྲིབ་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའོ། །དད་ལ་བརྟེན་ནས་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ། །མཚན་ མ་དང་ནི་བཅས་པའོ།།ཡང་དག་སྤོང་བ་ཐམས་ཅད་ལ། །གཉེན་པོ་གང་དུ་བཤད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་བཞི་བསྒོམ་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་དད་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ཡང་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། གཟེངས་བསྟོད་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་བསྒོམས་ཏེ། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ནི་གོང་དུ་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་བཤད་དོ།།འདིས་ནི་དད་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། །རྩོལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དད་ལ་བརྟེན་ནས་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་མདོ་སྡེ་ལས་དད་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་ བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་།སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཅིང་། ཡང་དག་པར་འཇོག་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལྔའི་དོན་འཆད་དེ་དེ་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གཞིའོ། །རྩོལ་བ་དང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་བཞི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རང་ བཞིན་ནོ།།དད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདི་ལྟར་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་སྤང་བ་དང་། དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་སྤེལ་བར་འདོད་པའི་མོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣལ་འབྱོར་པས་ ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།དང་པོར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ནི་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱ་བའོ། །བསྒོམ་པ་དེ་དང་ཞི་གནས་དང་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་བསྒོམ་པ་འབའ་ཞིག་བསྒོམ་པར་མ་ཟད་ཀྱི།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྒྱུ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། གཟེངས་བསྟོད་པའི་མཚན་མ་དང་། གཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་བསྒོམས་ཏེ། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ནི་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཇི་ ལྟར་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེ་ན།གང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པའི་གཉེན་པོར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཇི་ལྟར་ན་ཞི་གནས་དང་། གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་བཅས་པར་བསྒོམ་པ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་དག་ འབྱུང་ཞིང་བར་དུ་གཅོད་དེ།ནམ་གཉིད་དང་རྨུགས་པ་ལ་སོགས་པས་སེམས་ནོན་ན་ཞུམ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནམ། བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་གཟེངས་བསྟོད་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་སེམས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །ནམ་འདོད་ པའི་ཡོན་ཏན་དག་ལ་སེམས་འཕྲོས་ནས་གཡེང་བར་འགྱུར་ན།འཁོར་བའི་སྐྱོན་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས། སེམས་གཞིལ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱེད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于'为清净诸刹土'这句，在第八地、第九地和第十地中，将佛土地基净化为如水晶等颜色。为了断除在三地中清净佛土时的障碍，修习四正断。这是其义。
关于'至究竟'这句，究竟地是第十一地佛地。为了断除获得佛果的障碍，修习四正断。这是其义。
关于'菩萨修习是违品对治'这句，菩萨们修习四正断，是为了从轮回中受用开始直至究竟道中断除违品障碍而修习。这是其义。这些是四正断修习的分类。
关于'依信修瑜伽，具有诸相'及'一切正断中，何说为对治'这两颂，阐明四正断的修习。其中依止安住于信心而修习止观称为修习瑜伽。止观的修习也具有止相、策励相和舍相而修习。如是修习如前所说是一切正断分类中障碍的对治。
关于'此生起信心及精进'等，以'依信修瑜伽'等一颂解释经中生起信心、精进、发勤精进、摄心、正住五句之义。其中生起信心是精进之基。精进、发勤精进、摄持和正住四者是精进的自性。
关于'依信止观'等，如是为了不生未生恶不善法、断已生者、生未生善法、增长已生者的意乐为依止，瑜伽师为断烦恼，首先修习名为止观的瑜伽，这称为精进。
关于'修习彼及止与策励'等，止观的修习不仅仅是修习止观，还要具足止观之因即止相、策励相和舍相而修习，如是修习称为具相。
关于'如何对治近烦恼沉掉'等，如何具足止相、策励相和舍相而修习呢？当近烦恼沉没和掉举生起作障碍时，若为睡眠昏沉等所压而心沉没时，应当作意如来功德或禅定果德等策励相而生起心的欢喜。
当心散乱于欲尘而掉举时，应当作意轮回过患如生老病死等止相而摄心。如是而行称为发勤精进。

།ཇི་ལྟར་རྩོམ་ཞེ་ན། སེམས་ རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་།ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པའི་གཉེན་པོ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་བརྩོན་ཞེ་ན། སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཇོག་པའི་ཚུལ་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ སྟེ།།དེ་ལ་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་གཉིས་སྤངས་ནས། སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་མི་བསྐྱོད་པ་བཏང་སྙོམས་ཉིད་དུ་འཇོག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྣལ་འབྱོར་དུ་བསྒོམ་པ་ འདི་དག་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དད་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། རྩོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔའི་ཚུལ་དུ་བསྒོམ་པ་དེ་དག་ནི་གོང་དུ་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཤད་པ་ལ། བར་དུ་གཅོད་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡང་དག་པའི་སྤོང་བའི་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་སྐབས་བཤད་པ་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་སྤང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་འཕེལ་ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའི་སྡིག་པའི་ཆོས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བའི་འོག་ཏུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པར་ བྱེད་པའི་རྒྱུ་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྐང་པ་ནི་རྒྱུ་ལ་བྱའོ། །ཡང་ན་གང་ཟག་གང་ལ་རྐང་པ་ཡོད་པ་དེས་གང་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ལ་མོས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་བཞི་ཡོད་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པའི་ཆོས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་སྟོན་ཏོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་རྣམས་ནི། བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མཆོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་པས་བརྟེན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་མཚན་ཉིད་མཆོག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་པས་ཁྱད་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་མཆོག་ཡིན་ ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། བདག་དང་གཞན་དག་རྣམས་ཀྱི་ཡང་། །དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་འགྱུར་བ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་རྣམས་ཀྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམ་པ་ནི་བདག་གི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམ་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉི་གའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྒོམ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་བས་འཕགས་སོ། །དོན་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་ནི་བརྒྱ་ བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྱོར་པ་འཐོབ་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་ནི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་འཐོབ་པའོ། །རྟེན་དང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། །ཐབས་དང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཡིས། །བློ་ལྡན་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་རྣམས། །ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་གཞག་པར་ འདོད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མོས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་བཞི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་། རྣམ་པ་བཞི་ལྟ་བུར་འདོད་དེ། རྣམ་པ་བཞི་ནི་རྟེན་དང་། རབ་ཏུ་ དབྱེ་བ་དང་།ཐབས་དང་། མངོན་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་དོན་མདོར་བསྟན་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེའི་དོན་ཞིབ་ཏུ་བཤད་དོ།

如何修习呢？关于'摄持心与正确安住'，为对治沉没与掉举，应当精进于止的相和观的相。如何精进呢？以摄持心和正确安住的方式精进。其中，断除沉没和掉举二者，以获得心平等性，称为摄持心。其后，心不动而安住于舍性中，称为正确安住。
关于'如前所说的瑜伽修习这些'，以生起信心、精进等五种方式修习，这些在前面解说正断分别时，已说明是对治障碍的对治法。
关于'神足分别有五偈'，在正断之后解说神足品有何关联呢？如是为了不生未生恶不善法，断除已生者，生起未生善法，增长已生者而精进修习，获得于恶法心不趣入的三摩地。因此，在正断之后解说神足品是相关的。
其中，神通是指飞行虚空等，获得神通的因即是欲等四法，称为神足，足是指因。或者，如同有足之人能到达所欲去的处所，同样，具足欲等四法者能获得出世间法，故称神足。神足分别以五偈显示。
关于'神足四种，是坚固者之最胜相'，声闻、独觉等的四神足所依止的菩萨们的欲、精进、心、观神足的相是最胜的，即超胜于彼等的意思。
为何最胜呢？因此说'能成办自他一切利益'。声闻、独觉地的神足修习是为成办自利而修，菩萨们修习神足是为成办自他二利一切事而修，因此胜过声闻等。一切利即是世间利益与出世间利益，世间利益是获得帝释、梵天等的富贵，出世间利益是获得三种菩提。
关于'依止及分别，方便与成就，智者说神足，一切皆安立'，智者菩萨们的欲、精进、心、观神足一切皆如四种安立，即依止、分别、方便、成就四种。此偈略说神足安立之义，余偈详细解说其义。

།བསམ་གཏན་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ནི་རྟེན་བསྟན་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞིའི་གནས་དང་། རྟེན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན། བསམ་གཏན་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་གནས། །ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།གཞན་ཡང་བཙུན་པ་ཤ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་མི་ཟད་པ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མོས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། སེམས་པ་དང་། དཔྱོད་པ་དང་། དེ་དག་གི་རྩ་བའི་རྟེན་དང་གནས་ནི་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་དགའ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་དང་ཚད་མེད་པ་བཞི་རྣམས་ཏེ། དེ་ཚད་མེད་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་བསྙེན་ཅིང་བསྒོམས་ཏེ་མང་དུ་བྱས་པས་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཐོབ་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག གོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་བཞི་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མཉམ་པར་གཞག་སྟེ། དེ་བསམ་གཏན་ཐོབ་པས་ལུས་དང་སེམས་ཡང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལུས་དང་སེམས་ཡང་བ་དང་ལྡན་པས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་ པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ལ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་ཆོས་ ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།བདག་མེད་པར་མོས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲོ་ཞིང་གུས་པ་བསྐྱེད་དེ། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་མོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་ པ་སྤང་བ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་སྤེལ་བར་བྱ་བར་འདོད་པ་དང་མོས་པ་བསྐྱེད་ནས། གུས་པར་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ལས། སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་ནི་མོས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་ སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པ་དང་།སྐྱེས་པ་སྤང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་སྤེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་སུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བརྩམས་པ་ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་ བྱའོ།།སེམས་ནི་ཞི་གནས་ལ་བྱ་སྟེ། ཚེ་སྔ་མ་ལ་ཞི་གནས་བསྒོམས་པའི་བག་ཆགས་སེམས་ལ་བརླན་པ་ལས་བག་ཆགས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚེ་འདིར་འབད་པ་ཆེན་པོ་མེད་པར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དཔྱོད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་ལ་བྱ་སྟེ། གང་ གཞན་དག་གིས་ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས།ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །ཐབས་དང་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་རྣམ་པ་ཡང་ནི་དྲུག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་ བཞི་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་བཞིའོ།།མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ་འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །དང་པོ་སྤྲོ་བ་བྱེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐབས་དང་པོ་ནི་སྤྲོ་བ་བྱེད་པའི་ཐབས་ཏེ་སྤྲོ་བ་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བྱའོ། །གཉིས་པ་ཕན་འདོགས་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།ཐབས་གཉིས་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དེ། ལུས་དང་སེམས་ལ་དག་པར་བྱེད་པའོ། །གསུམ་པ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐབས་གསུམ་པ་ནི་འཇོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའོ། །བཞི་པ་ཉིད་ནི་གཉེན་པོའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐབས་བཞི་པ་ནི་གཉེན་པོའི་མཚན་ཉིད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི གཉེན་པོར་འགྱུར་བ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་དོ།

关于'安住于禅定波罗蜜'这句话，此处显示所依，四神足的所依和所依处是色界初禅、二禅、三禅和四禅，因此说'安住于禅定波罗蜜'。为此，《圣无尽慧经》中也说：'复次，尊者舍利子，菩萨四神足无尽，何等为四？即是欲、精进、心、观，其根本所依处是慈、悲、喜、舍四无量。依止并修习、多修习此四无量，能获得心调柔性。获得心调柔性后，于初禅中心得等持。如是于第二、第三乃至第四等禅中也得等持，获得禅定后即得身心轻安。具足身心轻安后，即能趣入修习神通'等等。
关于'分别为四种'，神足分为四种：欲三摩地、精进三摩地、心三摩地和观三摩地。其中，依于信解一切法空性、无我，生起欢喜恭敬而发起精进，从而使心专注一境，称为欲三摩地。或者，对于不生未生恶不善法、断已生恶法、生未生善法、增长已生善法生起欲求和信解，恭敬发起精进，从而使心专注一境，称为欲三摩地。
为了不生未生恶不善法、断已生恶法、生未生善法、增长已生善法，精进不间断、恒常发起，从而使心专注一境，称为精进三摩地。心是指止，由前世修习止的习气浸润心相续，依此习气，今生不需太大努力即可使心专注一境，称为心三摩地。观是指观，对于他人所说诸法，以慧的分别相而远离疑惑，从而使心专注一境，称为观三摩地。
关于'方便与成就有六种'，修习四神足的方便有四种，成就即果有六种。关于'第一是发起欢喜'，第一种方便是发起欢喜的方法，即是精进。关于'第二是利益自性'，第二种方便是利益的自性，即是清净身心。关于'第三是安住'，第三种方便是安住，即是一心安住于三摩地。关于'第四即是对治'，第四种方便是对治相，即是断除烦恼和随烦恼。
关于'八种断行'等，作为断除障碍四神足的违品的对治，有八种断行。

།མོས་པ་དང་། དད་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། སེམས་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་སོ། །དེ་ལ་མོས་པ་དང་། རྩོལ་བ་དང་། དད་པ་གསུམ་ལ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཐབས་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་གསུམ་ལ་སྤྲོ་བའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དད་པར་གྱུར་ན་མོས་དང་རྩོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཐོབ་པར་བྱར་རུང་བར་ཡིད་ཆེས། འཕགས་པའི་ལམ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱར་རུང་བར་ཡིད་ཆེས་པ་ནི་དད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་ ཆེས་པའི་དད་པ་ཡོད་ན།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། ལམ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་བས་ན་མོས་པའི་རྒྱུ་ནི་དད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཙུག་ལག་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། དད་པ་ནི་མོས་པའི་རྟེན་སྦྱིན་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་མོས་ པ་ནི་འགྱུར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་།ལམ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མོས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་གཙུག་ལག་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་། མོས་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གནས་སྦྱིན་པའི་ལས་ཅན་ནོ་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ བས་ན་དེ་གསུམ་ནི་སྤྲོ་བའི་ཐབས་སུ་གཞག་གོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་ཐབས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལུས་ལས་སུ་རུང་བས་ནི་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་ཏེ། ལུས་ ཟོ་མདོག་བདེ་བ་དང་།ཡང་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་ཏེ། སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ལ་མྱུར་དུ་འཇུག་པ་དང་། གཉིད་དང་རྨུགས་པ་ལ་སོགས་པས་མི་ནོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ནི་འཇོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།དྲན་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བྱ། ཤེས་བཞིན་ནི་ཤེས་རབ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ནི་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དང་པོས་ནི་སེམས་དམིགས་པ་ལ་མི་གཡེང་བ་དང་། གཉིས་ པ་ནི་གཡེང་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།དང་པོ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རང་བཞིན་དྲན་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེས་ནི་སེམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ལས་སེམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་འཕྲོས་ཤིང་གཡེངས་པ་ལས་སླར་བསྡུས་ནས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པས་ན་འཇོག་པའི་ཐབས་ ཞེས་བྱའོ།།གཉིས་པ་ནི་ཤེས་བཞིན་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དེས་སེམས་ཡུལ་ལ་གཡེང་བར་གྱུར་ན་གཡེང་བར་ཤེས་ནས་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ལྡོན་པར་བྱེད་པས་ན་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་སོ། །སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་ནི་གཉེན་པོའི་ཐབས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །སེམས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་གཉིས་ལ་ནི་གཉེན་པོའི་ ཐབས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་པས་ནི་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོ་བྱེད། བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བྱེད་དོ། །སེམས་ཞུམ་པར་གྱུར་པའི་དུས་ན་ནི་སེམས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་སེམས་གཟེངས་བསྟོད་དེ།ཞུམ་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ནམ་སེམས་རྒོད་པར་གྱུར་པ་ན་འཁོར་བའི་སྐྱོན་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་སེམས་ཞི་བར་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན། སེམས་པ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ཀྱི་ གཉེན་པོའོ།།བཏང་སྙོམས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བཏང་སྙོམས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པས། ཇི་སྲིད་དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སེམས་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

信解、信心、精进、轻安、正念、正知、思惟、舍。其中信解、精进、信心三者称为欢喜方便。
为什么这三者称为欢喜方便呢？因为有信心就会生起信解和精进。其中，相信涅槃是可以证得的，相信圣道是可以修证的，这就是信心。
当有这样确信的信心时，就会生起获得涅槃和修证道路的欲求，因此信心是信解的因。所以在其他经典中也说：'信心具有给予信解所依的作用。'
如此生起信解时，为了证得涅槃和修习道路而发起精进，这样精进的因就是信解。所以在其他经典中也说：'信解具有给予精进所依的作用。'
因此这三者被安立为欢喜方便。关于'轻安是利益'，所谓轻安是指身心调柔，这是利益方便。
为什么呢？因为身体调柔能利益身体，使身体安适悦意或者轻盈。心的调柔能利益心，使心迅速进入三昧境界，不被昏沉睡眠等所压制。
关于'正念和正知是安住'，正念是指三昧，正知是指智慧，这两者称为安住方便。
为什么这两者称为安住方便呢？因为前者使心不散乱于所缘，后者能了知散乱。前者指止的自性正念，由于它能将散乱于色等境界的心收摄回来，使其专一安住，所以称为安住方便。
后者是正知智慧的自性，当心散乱时能知道散乱，并迅速收摄，所以是安住方便。
关于'思惟和舍是对治方便'，思惟和舍这两者称为对治方便。
为什么呢？因为思惟能对治沉没和掉举这两种随烦恼，舍能对治贪欲、嗔恚等烦恼。
当心沉没时，思惟通过忆念如来功德等使心振奋，以消除沉没。当心掉举时，思惟轮回过患等使心寂静，趣入善法，所以思惟是两种随烦恼的对治。
舍也是贪等烦恼的对治，怎么说呢？舍与烦恼法的生起不相应，只要安住于舍，烦恼就丝毫不会在心中生起。

། ལྟ་བ་དང་ནི་ལུང་ནོད་འདོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་འབྲས་བུ་དྲུག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དྲུག་གང་ཡིན་པ་སྟོན་ཏེ། མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དྲུག་ནི་ལྟ་བ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ལུང་ནོད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། གནས་པས་རྣམ་པར་རྩོམ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། སྨོན་པ་མངོན པར་སྒྲུབ་པ་དང་།དབང་བྱེད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཆོས་ཐོབ་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་བལྟ་བ་ནི་སྤྱན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྱན་ལྔ་བལྟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྤྱན་ལྔ་ནི་ཤའི་སྤྱན་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཤའི་སྤྱན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམས་པའི་མཐུས་མིག་འདི་ ལྟ་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་ཡོད་པའི་གཟུགས་ཆེ་ཕྲ་ཅི་ཡོད་ཐམས་ཅད་མཐོང་བའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་བསྒོམས་པ་ལས་གྲུབ་པ་སྟེ། ཤའི་སྤྱན་བས་ཁྱད་ཞུགས་ པར་གྱུར་པས་ན་གང་གི་ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་ཆེ་ཕྲ་ཐམས་ཅད་མཐོང་བའོ།།འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ནི་མདོའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་ པ་མེད་པར་ཤེས་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ། །ཡང་ན་ཤའི་སྤྱན་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པ་ན་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ཀྱི་སེམས་ ཅན་གྱི་གཟུགས་ཆེ་ཕྲ་ཅི་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་གཟིགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེའི་ཤའི་མིག་གིས་དཔག་ཚད་གཅིག་ཏུ་མཐོང་། དཔག་ཚད་བརྒྱ་ཚུན་ཆད་དུ་མཐོང་། འཛམ་བུའི་གླིང་ཐམས་ཅད་དུ་མཐོང་། ཤིན་ཏུ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་མིག་དང་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་དང་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་ལས་ལས་སྐྱེས་པ་ནི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་མིག་སྟེ། རང་གི་ལས་ཀྱི་ཤིན་ཏུ་དབང་པོ་དང་མིའི་ མིག་ཐོབ་ན།གཟུགས་དག་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་མངོན་པའོ། །བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྣལ་འབྱོར་བྱེད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པའི་མཐུས་ལྷའི་མིག་ཐོབ་པ་སྟེ། དེས་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་གནས་གཟིགས་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་དེ་ནས་ཤི་ འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་སོ།།དེ་ནས་ཀྱང་ཤི་འཕོས་ནས་འདིར་སྐྱེས་སོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་དུ་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་གཟིགས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་གྱིས་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་གཟུགས་གཟིགས་སོ། །དེ་ལ་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ནི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་གང་ཟག་ལ་བྱ་སྟེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་གང་ཟག་བརྒྱད་དང་། ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་མན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་སེམས་རྒྱུད་ཅི་འདྲ་བ་དང་།གང་ཟག་ལ་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་དུ་ཡོད་པ་མཁྱེན་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཤེས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ ན་སྤྱན་རྣམ་པ་ལྔ་རྣམ་པ་བཞིར་གཞག་སྟེ།གཟུགས་མཐོང་བ་དང་། དོན་དམ་པའི་ཆོས་མཐོང་བ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་མཐོང་བ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་མཐོང་བ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ འབྲས་བུའོ།

'观见及求受教法'等所说的四神足成就六种果位，即宣说六种成就。六种成就是：观见成就、受教成就、住处作业成就、发愿成就、自在成就、得法成就。
其中'观见即五眼'，五眼即观见，五眼是肉眼等。其中肉眼是菩萨们修习神足的力量而得此眼报，能见三千大千世界中所有大小色相。神通眼是由修习初禅、二禅等而成就，较肉眼更为殊胜，能见十方三世一切大小色相。圣慧眼是无分别智慧。法眼是对经集、记说等十二分教法通达无碍。佛眼是通达有漏、无漏、有为、无为等一切诸法。
或者说，肉眼能无碍见到十方无尽世界中现在时一切众生大小色相。因此经中也说：'其肉眼能见一由旬，能见百由旬，能见整个瞻部洲，能见整个三千大千世界。'
其中神通眼有两种：业生眼和修习所得眼。其中业生眼是诸天之眼，由自业获得极胜根及人眼，能无碍见色。修习所得眼是由瑜伽行者修习禅定力而得天眼，能见众生无始以来的住处，见'彼等众生从彼处死后生于此处，又从此处死后生于彼处'，如是直至现在。神通眼能见过去未来之色。
圣慧眼能如实通达诸法自相共相。法眼之'法'字是指补特伽罗（人），能了知凡夫补特伽罗、预流等八种补特伽罗，以及从初地至十地菩萨补特伽罗的心相续状态及补特伽罗的种类数量，此即称为法眼。现见一切所知境界即是佛眼。
或者，五眼可分为四类：见色、见胜义法、见世俗法、通达一切所知。其中见色有二种：业报所生及禅定果。

།ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་གྲུབ་པའི་མིག་ལ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་གི་ནང་ན་ཡོད་པའི་གཟུགས་ཀུན་མཐོང་ངོ་། །བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་སྒྲུབ་པ་ལས་ཐོབ་ པ་སྟེ།གང་གི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པའི་གཟུགས་ཀུན་མཐོང་བ་སྟེ། དེ་ལ་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་ཞེས་བྱའོ། །གང་གིས་དོན་དམ་པ་གང་འགག་པ་མེད་པའི་ཆོས་མཐོང་བ་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ཞེས་བྱའོ། །གང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་མཐོང་བ་ལ་ནི་ ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ཞེས་བྱའོ།།གང་གིས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཤའི་སྤྱན་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལ་མངའ་སྟེ། ཤའི་སྤྱན་གྱིས་ནི་ད་ལྟར་གྱི་ གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་ངོ་།།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྤྱན་གྱིས་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་གཟུགས་ཐམས་ཅད་མཐོང་ངོ་། །བསམ་གཏན་བཞི་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྤྱན་ནོ། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའི་ལམ་དང་། ལས་ བདག་གི་དང་།མོས་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་ནོ། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འོག་ཏུ་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བ་མཁྱེན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་ནོ། །ལུང་ནོད་པ་ནི་མངོན་པར་ ཤེས་པ་སྟེ།རིམ་བཞིན་དུ་དེ་དག་ཀྱང་སྐད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བདག་ཉིད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ལུང་ནོད་པ་དང་། བདག་གིས་མནོས་པའི་ལུང་སེམས་ཅན་ལ་བསྟན་པ་ཡང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣ་བ་དང་། གཞན་ གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཤེས་པ་དང་། འཆི་འཕོ་ཤེས་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུང་མནོད་ཅིང་གཞན་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་རིམ་བཞིན་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་གནས་དེ་དང་དེ་ དག་ཏུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པའོ།།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་གིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་དག་མཐོང་ངོ་། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣ་བས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྐད་སྣ་ཚོགས་ཐོས་སོ། །གཞན་གྱི་སེམས་ཤེས་པས་ནི་སེམས་ཅན་ཅི་དང་ཅི་ སེམས་པ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ནི་སེམས་ཅན་དག་འདས་པའི་དུས་ནས་གང་ནས་འཕོས་ཏེ་གང་ནས་གང་དུ་ཤི་འཕོས་ཏེ་གང་དུ་སྐྱེས་པ་མཐོང་ངོ་། །འཆི་འཕོ་ཤེས་པས་ནི་སེམས་ཅན་དག་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ཚེ་རབས་ཕྱི་མར་གང་ནས་གང་དུ་སྐྱེས་ པ་མཐོང་བའོ།།ཟག་པ་ཟད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལས་ཀྱང་ལུང་ནོད་ཅིང་སེམས་ཅན་ལ་ཡང་ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གནས་པས་རྣམ་པར་རྩེན་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ལ།གནས་པས་རྣམ་པར་རྩེན་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ནི་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྫུ་འཕྲུལ་དང་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མཐུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་དུ་མ་ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པས་རོལ་པར་བྱེད་པའོ། ། སྨོན་པ་ནི་གང་། སྨོན་པས་ཤེས་པའི་སྨོན་པའི་མཐུས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྨོན་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་གང་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེའི་དབང་གིས་སྨོན་ལམ་ཇི་ལྟར་བཏབ་པ་བཞིན་དུ། ལྷ དང་མི་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཅི་དགར་འབྱུང་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་མཛད་པས་རོལ་པའོ།

由业的异熟所成就的眼称为神通眼，能见到一个三千大千世界中所有的色法。禅定的果报是由修持色界四禅所获得的，能见到十方一切世界中所有的色法，这称为神通眼。能见到胜义谛无灭法的称为慧眼。能见到世俗法的称为法眼。能见到有为法和无为法等一切诸法的称为佛眼。
或者，肉眼和神通眼是化身和报身所具有的，肉眼能见到现在的一切色法。神通眼能见到过去和未来的一切色法。通达四禅、四等至和诸三昧是法眼。了知遍行道、业自性、种种胜解和种种界是慧眼。在金刚喻定之后，了知诸圣阿罗汉和如来漏尽之道是佛眼。
领受教法即是神通，依次解释'语言'等，自己从如来领受教法，以及将自己所受教法教授给众生，是以神通智、神通眼、神通耳、他心智、宿命随念智、死生智和漏尽智来领受并教授他人。
其中依次为：以神通智前往诸佛刹土和众生住处。以神通眼见到如来身和众生身。以神通耳听到如来语和众生种种语言。以他心智通达众生所思所想。以宿命随念智见到众生从过去时从何处死亡转生到何处。以死生智见到众生从此处死后未来世转生何处。以漏尽通为断除自他相续中的烦恼，从如来领受教法并教授众生。
关于'依住处而游戏'等，依住处而成就游戏是指菩萨们以种种神通变化之力，在如来眷属坛城中入于种种三昧而游戏。
何为愿？关于'以愿智之愿力'等，成就愿是指从愿力所生的智慧，依此愿力所生智慧之力，如其所愿，在天人等诸趣中随意出现，做种种利益众生事业而游戏。

།དེ་དག་གི་ལུས་དང་མཐུ་དང་སྒྲ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྨོན་ལམ་གྱི་སྐྱེ་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་ པས་རྣམ་པར་རོལ་པ་ནི་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།དེ་དག་གི་ལུས་དང་མཐུ་དང་སྒྲ་རྣམས་བགྲང་བར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དང་དེ་དག་གིས་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏེ།དེ་དག་གི་ལུས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། སེམས་ཀྱི་མཐུའི་ཡོན་ཏན་དང་། སྒྲ་དབྱངས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བར་བརྗོད་དུ་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དབང་བྱེད་པ་ནི་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་དབང་བཅུ་བསྟན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དབང་མངོན་པར་སྒྲུབ་ པ་ནི་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་ལྟར་དབང་བཅུ་བཤད་པ་རྣམས་བསྒྲུབས་ཏེ།ཚེ་ལ་དབང་བ་དང་། སེམས་ལ་དབང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་དང་། ལས་ལ་དབང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་དང་། མོས་པ་ལ་དབང་བ་དང་། སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ ལ་དབང་བ་དང་།ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། ཆོས་ལ་དབང་བའོ། །དེ་ལ་ཚེ་ལ་དབང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་བསྒོམས་པའི་མཐུས་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱི་རླབས་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པའོ། །སེམས་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་སྲིད་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ ཆེན་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ།།ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་ནི་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་ཡོ་བྱད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཆར་ཕབ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའོ། །ལས་ལ་དབང་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་ པའམ།ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། སྐྱེ་གནས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པའི་ལས་དག་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ལ་གནས་ཤིང་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའོ།།མོས་པ་ལ་དབང་བ་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་ཆུ་ལ་སོགས་པར་མོས་པས་ནི་འགྱུར་རོ། །སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ། དེ་ ཡང་ཇི་ལྟར་ས་བཅུའི་མདོ་ལས།ས་དང་པོ་ལ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་གསུངས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་དད་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། འབར་བ་དང་འཕུར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟོན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བའི་ ཆོས་དང་།དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། སྤོབས་པ་རྣམས་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཐོབ་པའོ། །ཆོས་ལ་དབང་བ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཤད་ནས་སེམས་ཚིམ་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ ཚེ་ལ་དབང་བ་དང་།སེམས་ལ་དབང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་དང་གསུམ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལས་ཐོབ་སྟེ། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པས་ནི་ཚེ་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པས་ནི་སེམས་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པའོ། །ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པས་ ནི་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་བ་ཐོབ་པའོ།།ལས་ལ་དབང་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་དབང་བ་གཉིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐུ་ལས་འཐོབ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ནི་ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་དོ། །ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ནི་དག་ གི་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་དོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ནི་གང་དུ་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་དེར་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མོས་པ་ལ་དབང་བ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐུ་ལས་འཐོབ་སྟེ། བཟོད་པས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སེམས་མ་དཀྲུགས་ཤིང་ཡིད་ དང་མཐུན་པར་བྱས་པས་གང་དང་གང་ཇི་ལྟར་མོས་པ་བརྒྱད་པ་དེ་བཞིན་དུ།དེ་དང་དེ་དག་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'他们的身体、威力和声音'等等，在愿力所生之处处转生后利益众生的游戏，在《十地经》中也广说：'他们的身体、威力和声音等不易计数'。'他们的'是指依愿力在各处转生的菩萨们的意思。意思是说他们的身体功德、心的威力功德、音声功德等的善妙不易言说。
关于'掌控即如十地所说的十种自在'，自在的成就即如《十地经》中所说的十种自在：寿命自在、心自在、资具自在、业自在、生自在、胜解自在、愿自在、神通自在、智慧自在和法自在。
其中寿命自在是菩萨以修习四神足的力量加持寿行，随欲住世。心自在是随意入住无量大乘三昧。资具自在是加持后于虚空中降下各种资具之雨，利益众生。业自在是以身语业示现各种化身，或加持在其他界、趣、生处所生之业而转生他界他趣。生自在是安住色界禅定而不退失，为利众生而生欲界。
胜解自在是以胜解力使地等转变为水等。愿自在是如意成就无量大愿，圆满自他二利，如《十地经》中所说初地有十大愿等。神通自在是为令众生生信而示现无量燃烧、飞行等神变神通。智慧自在是获得法、义、词、辩才等究竟圆满。法自在是以种种名句文字向一切众生宣说经等诸法令其心满意足。
其中寿命自在、心自在、资具自在三种是由圆满布施波罗蜜而得：以无畏布施得寿命自在，以法布施得心自在，以财物布施得资具自在。
业自在和生自在二种是由圆满持戒波罗蜜力而得：以清净身业能示现种种身化，以清净语业能示现种种语化，以清净戒行能随欲往生。
胜解自在是由圆满忍辱波罗蜜力而得：以忍辱不扰乱他心且随顺他意，故能如其所欲胜解而成就。

།སྨོན་ལམ་ལ་དབང་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐུ་ལས་འགྲུབ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྔོན་བདག་དང་གཞན་ གྱི་དོན་འགྲུབ་པས་ཕྱིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་ཇི་ལྟར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྫུ་འཕྲུལ་ལ་དབང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐུ་ལས་འགྲུབ་པོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བ་དང་། ཆོས་ལ་ དབང་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཐུ་ལས་འགྲུབ་པོ།།ཆོས་ཐོབ་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་མ་འདྲེས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ནི་ཆོས་ཐོབ་པ་མངོན་པར་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དབང་པོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་སྐབས་བཤད་པའི་འོག་ཏུ་དབང་པོའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན་དེ་ལྟར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བསྒོམས་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་དབང་པོ་ལྔ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ བས་ན་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པའི་འོག་ཏུ་དབང་པོའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།།དེ་ལ་དབང་པོ་ནི་ལྔ་སྟེ། དད་པའི་དབང་པོ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། དྲན་པའི་དབང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ། །དེ་ལ་ཡོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་དང་། ནུས་པའི་དངོས་ པོ་ལ་རིམ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཆེས་པ་དང་།སེམས་དད་པ་དང་། མངོན་པར་འདོད་པ་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་ལ་ནི་ཡིད་ཆེས་པའོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་ནི་སེམས་དང་ངོ་། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་ནུས། འཕགས་པའི་ལམ་ནི་བསྒྲུབ་པར་ནུས་པ་ལ། བསྒྲུབ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེའོ། །ཡང་ན་ཆོས་བཞི་ལ་དད་པ་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་བཞི་ནི་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད པའི་ཆོས་ཟབ་མོ་དང་།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་སོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་དད་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། དད་པ་གང་གིས་ཆོས་བཞི་ལ་དད་པ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། འཁོར་བ་ལ་སྤྱོད་པའི་འཇིག་རྟེན་ པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་དད་དེ།དེ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཕྱིར་འབྲང་བ་ཡིན་པས་དགེ་བའམ་སྡིག་པའམ་ལས་གང་བྱས་པ་དེ་དང་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ། སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་སྡིག་པའི་ལས་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དད་པ་ལ་སྟེ། སྤྱོད་པ་དེ་ ལ་ཞུགས་ནས་ཀྱང་ཐེག་པ་གཞན་ལ་འདོད་པ་སྐྱེད་པ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པར་ངེས་པའི་དོན་ཟབ་མོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བ་སྟེ། འབྱུང་བ་བདག་མེད་པ་སེམས་ཅན་མེད་པ། སྲོག་མེད་པ། གསོ་བ་མེད་པ། གང་ཟག་མེད་པ། རྣམ་པར་སྤྱོད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ དང་།སྨོན་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་དད་པ་སྟེ། ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་བག་ལ་ཉལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དད་པ་སྟེ། དད་པའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་དང་བྲལ། །ནེམ་ནུར་དང་བྲལ་བས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་ ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་སྟེ།འདི་ནི་དད་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་ལ་གནས་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་དད་པའི་དབང་པོས་ཡིད་ཆེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་འཕགས་ པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་ལ་དད་པའི་དབང་པོས་དད་པར་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་དག་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ཏེ། འདི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ ཐོབ་པ་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

掌握愿力是由精进波罗蜜多圆满的力量而成就的。因为以精进力先前成就了自他二利，所以后来随着所发的愿望，自他二利也将如愿成就。
掌握神通是由禅定波罗蜜多圆满的力量而成就的。
掌握智慧和掌握法是由般若波罗蜜多圆满的力量而成就的。
所谓获得法等，是指成就十力、四无畏、十八不共法等法，称为证得法的成就。
关于诸根差别的偈颂，在讲解神足之后讲解诸根有何关联呢？修习神足使心专一之后，随后会生起证悟出世间法的五根，因此在神足之后讲解诸根是有关联的。
诸根有五种：信根、精进根、念根、定根、慧根。
其中，对于实有、具德者和具力之事，依次生起确信、净信和希求，称为信根。对业果等实有之事生起确信；对三宝等具功德者生起净信；对于可以证得涅槃、可以修成圣道之事生起希求修习之心。
或者说，对四法生起信心称为信根。四法是：善与不善、其果报、菩萨行以及人法二无我的甚深法、力无畏等广大法。
因此《无尽慧经》中也说：'什么是信根？即以信心信解四法。何为四法？即是：信解世间正见的轮回，深信随业感果，善恶业各自感受其果报，乃至不为活命而造恶业；信解菩萨行，入此行后不生起对其他乘的希求；信解一切法胜义谛甚深义，缘起性空，无我、无众生、无命者、无养育者、无补特伽罗，通达空性、无相、无愿之相；信解佛陀的一切力、无畏等功德，以信心远离疑惑和犹豫而如实修证这些佛法，这就是信根。'
安住于四正断是精进根。或者说，对于以信根所确信的法，以精进根去修证。
因此《无尽慧经》中也说：'什么是精进根？即以精进根如实修证由信根所信解的诸法，这就是精进根。'
获得四念住是念根。

།ཡང་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་བསྒྲུབས་པའི་ཆོས་ལ་དྲན་པའི་དབང་པོས་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པ་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་དྲན་པའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་དྲན་པའི་དབང་པོས་ཆུད་མི་གསོན་ཏེ།འདི་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་ཐོབ་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ཞེས་ བྱའོ།།ཡང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ནི་དྲན་པའི་དབང་པོས་མ་བརྗེད་པར་བྱས་པའི་ཆོས་ལ་རྒྱུན་དུ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་སྟེ། དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། དྲན་པའི་དབང་པོས་ཆུད་མི་གསོན་པའི་ཆོས་དེ་ དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དེ།འདི་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞག་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ དབང་པོའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོས་རབ་ཏུ་རྟོགས་ཤིང་ཞིབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱེད་དེ། གང་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་ ལ་མི་འཇོག་པར་ཤེས་ཤིང་སོ་སོ་རང་གིས་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་དང་ཐོས་པ་མཆོག་།ཞི་གནས་དང་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །དད་པ་རྣམས་ལ་སོགས་པའི་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ལ་བྱ་སྟེ། དད་པའི་དབང་ པོའི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ས་དང་པོའི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སམ། ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། དད་པས་ནི་དེ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་དམིགས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོའི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མཚན་ཉིད་ ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དམིགས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྤྱོད་པ་དེ་དག་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པའི་དབང་པོའི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་ཇི་ལྟར་ཐོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཚིག་གིས་རྒྱས་པར་ བྱས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ།དྲན་པས་ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་ཞི་གནས་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་ནི་ས་དང་པོའི་ཞི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའི་ དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་ལྷག་མཐོང་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ས་དང་པོར་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དོན་གྲུབ་ཕྱིར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དད་པའི་དབང་པོས་ནི་བྱང་ ཆུབ་ལ་དབང་སྟེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོས་ནི་སྤྱོད་པ་ལ་དབང་སྟེ། དྲན་པའི་དབང་པོས་ནི་མི་བརྗེད་པ་ལ་དབང་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོས་ནི་ཞི་གནས་ལ་དབང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོབས་རྣམ་ པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དབང་པོ་ལྔའི་འོག་ཏུ་སྟོབས་ལྔ་བཤད་པ་ལ་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཇི་སྲིད་དུ་མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སྐབས་སྐབས་སུ་བར་ཆད་བྱེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་དབང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

或者以精进根修持的法，以念根不忘失，称为念根。因此《圣无尽慧经》中也说：'何为念根？对于以精进根如实修持的诸法，以念根不失坏，此即称为念根。'获得色界四禅和无色界四等至，称为定根。或者定根是对于以念根不忘失的法，持续专一安住，因此《圣无尽慧经》中也说：'何为定根？对于以念根不失坏的诸法，以定根使心专一，此即称为定根。'了知四圣谛，称为慧根。或者对于以定根专一安住的法，了知其自相与共相，即是慧根。因此《圣无尽慧经》中也说：'何为慧根？对于以定根专注的诸法，以慧根通达并详细了知，对于彼等诸法不依赖他人而自己了知，此即称为慧根。'
'菩提行与胜闻，止观二者也，信等诸根处'中，'处'是指所缘境。信根的所缘境是菩提，菩提之词指初地的无二智或尽无生智，信心缘于如何获得彼智。精进根的所缘境是地波罗蜜相增上戒和增上慧所摄的菩萨行，精进缘于修持彼等行为。念根的所缘境是所闻、所持、所广说的诸法，念根令所闻法不忘失。定根的所缘境是止，信解行位的定根缘于如何获得初地殊胜止。慧根的所缘境是观，慧根缘于如何获得初地所证的无分别智。
为何称彼等为根？为此说：'为成就义故当知。'因为信根主导菩提，精进根主导行为，念根主导不忘失，定根主导止，慧根主导慧根并成办自他利益，故称为根。'力分别颂'中，在五根之后解说五力，有何关联？只要信根等五根的违品不信、懈怠等在某些时候造成障碍，彼时称为根。

།དེ་ནས་དབང་པོ་ལྔ་ཉིད་ལ་ཡུལ་ཡུན་ རིང་དུ་བསྒོམས་པས་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པས་བར་ཆད་བྱེད་མི་ནུས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་དབང་པོ་ལྔ་ཉིད་ལ་སྟོབས་ལྔ་ཞེས་བྱ་བས་དབང་པོའི་འོག་ཏུ་སྟོབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།།སར་འཇུག་ཉོན་མོངས་མེད་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ས་དང་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་ཞིང་ས་དང་པོར་འཇུག་པར་བྱ་བ་ལ་མ་དད་པ་ དང་།ལེ་ལོ་དང་དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། སེམས་ཉམས་པ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མི་གོས་ཤིང་ཉོན་མོངས་པས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པར་འགྱུར་བ་ན་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བར་འདོད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དད་པ་རྣམས་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་ འདོད།།མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་ཉམ་ཆུང་བས། །དེ་ཉིད་སྟོབས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་མ་དད་པ་སྟེ། ནམ་མ་དད་པ་མཐུ་ཆུང་བར་གྱུར་པས་དད་པ་ལ་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་འཇིག་རྟེན་འདིར་ལྷའམ་བདུད་དམ་ཚངས་པའམ། གནས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ན་ཆོས་མཐུན་པར་ གྱུར་པ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟློག་པར་མི་ནུས་པས་ན་དད་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་དད་པའི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན། འདི་མོས་པ་དང་དད་པ་མི་བརྫི་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་བདུད་སྡིག་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བསྒྱུར་ ཏེ།བདག་གི་དྲུང་དུ་འོངས་ཏེ། ཆོས་ལ་རྟོག་པའི་མོས་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་འབྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་མོས་པ་ཟློག་པར་བྱེད་ན་ཡང་དད་པའི་སྟོབས་ལ་མོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྟོབས་ལས་བསྐྱེད་པའམ། བསྒུལ་བའམ་བསླང་བར་མི་ནུས་ཏེ། འདི་ནི་དད་པའི་སྟོབས་ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ལེ་ལོ་སྟེ། ནམ་ལེ་ལོའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་རྒྱུན་མི་གཅོད་པར་སྒོམ་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལ་གང་དང་གང་ལ་རྩོམ་པ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་གང་དང་གང་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་དང་དེ་ལ་སྟོབས་སྐྱེས་པར་གྱུར་ཏེ། སྟོབས་སྐྱེས་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གནས་དེ་ལས་མ་རྒལ་གྱི་བར་དུ་ཡི་དམ་དེ་ལྟར་བཅས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཀྱང་བསྐྱོད་པའམ། བསྒུལ་བའམ། བསླང་ བར་མི་ནུས་པ་འདི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་དྲན་པ་ཉམས་པ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མཐུ་ཆུང་བས་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་ཉམས་པར་བྱེད་མི་ནུས་ཤིང་མཉན་ཅིང་བསམས་པའི་ཆོས་ རྣམས་ནམ་དུ་མི་བརྗེད་པ་ནི་དྲན་པའི་སྟོབས་སོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་དྲན་པའི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན། དེ་ཆོས་དྲན་པའི་གནས་གང་དང་གང་ལ་སེམས་འཇོག་པ་དེ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་གཞན་གང་ཡང་རུང་བས་གཏོང་བར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་དྲན་པའི་སྟོབས་སྐྱེས་པ་ དེས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དྲན་པ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བརྫི་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་དྲན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཡུལ་སེམས་གཡེངས་པ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མཐུ་ཆུང་བས་ ཡུལ་གང་གིས་ཀྱང་སེམས་གཡེངས་བར་བྱེད་མི་ནུས་ཤིང་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན། གང་འདུ་འཛི་ཐམས་ཅད་ལས་དབེན་པར་གནས་ ཤིང་སྤྱོད་པ་སྟེ།དེ་སྒྲ་དང་ཚིག་གི་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཤིན་དུ་སྟོན་ཀྱང་། དེ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྒྲིབ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

其后，对五根本身长期修习，以至于不信等不能造成障碍时，对五根本身称为五力，因此在根之后解说力是相关的。
所谓'欲入初地无烦恼'，即是为获得初地、趣入初地时，不被不信、懈怠、失念、心散乱、邪慧等烦恼所染污，不被烦恼所胜，此时称为力。
为显示其义，说道：'信等亦是烦恼性，对治力弱故为力，应当如是知。'即是说，信的违品是不信，当不信力微弱时，不能胜过信心，即使是世间的天、魔、梵天，或世间的随法者，也不能以烦恼缠缚而违逆，故称为信力。
因此，《圣无尽慧经》中也说：'何为信力？即是信解不被摧毁。若魔罗化现佛陀形象来到面前，欲使离开任何对法的胜解，欲令退失胜解，具足信力的菩萨也不能被其力所动摇、推动或唤起，此即是信力。'
精进的违品是懈怠，当不为懈怠所转，于善法相续不断修习，即是精进力。
因此，《圣无尽慧经》中也说：'何为精进力？菩萨于所发起的精进和所修的任何善法中生起力量，具足此力的菩萨在未度过此处之前，对于如是立下的誓愿，世间也不能动摇、推动或唤起，此即是精进力。'
念力的违品是失念，由于违品力微弱，任何烦恼都不能使菩萨失念，于所闻思之法永不忘失，即是念力。
因此，《圣无尽慧经》中也说：'何为念力？于任何法念处安住其心，不能被任何其他烦恼所舍弃，以其念力降伏一切烦恼，菩萨的念力不被一切烦恼所摧毁，此即是念力。'
定力的违品是心散乱于境，由于违品力微弱，任何境界都不能令心散乱，不为沉没和掉举所转，即是定力。
因此，《圣无尽慧经》中也说：'何为定力？远离一切喧嚣而安住，虽以一切音声言词示现，也不能障碍初禅'等等。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་འཆལ་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམ་ཆུང་བས་གང་ལ་ཡང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་གང་ཞེ་ན། གང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ལ་མི་ཐུལ་བར་ཤེས་པ་སྟེ། སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་ན་ཡང་སློབ་དཔོན་མེད་པར་ བཟོའི་གནས་དང་རིག་པ་དང་སྔགས་དང་སྟོབས་ཀྱིས་བསམ་གཏན་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོབས་ལྔའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་སྟོབས་ཀྱི་སྐབས་ སུ་མ་དད་པ་དང་།ལེ་ལོ་དང་། དྲན་པ་ཉམས་པ་དང་། གཡེངས་པ་དང་། འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་རྣམས་ཀྱིས་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་པར་འགྱུར་ན། དེ་མ་ཐག་ཏུ་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བསྒོམ་པར་འགྱུར་བས་ན། སྟོབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་ སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནི་དྲན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། དགའ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ ལག་དང་།ཤིན་དུ་སྦྱངས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་། བཏང་སྙོམས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡིན་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམས་ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་རྣམས་སེམས་ལ་གསལ་བར་ཡོད་ ཅིང་མ་བརྗེད་པ་ནི་དྲན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་གང་གིས་ཆོས་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་ཏེ།རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ཀྱང་མ་བརྗེད་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ། །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་དུས་ན་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་། བླང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམ་ པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པ་ནི་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། གང་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ རྩ་བཞི་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་ཤེས་པ་སྟེ།ཆོས་གང་དང་གང་ཇི་ལྟ་བུར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ངེས་པའི་དོན་ཡང་ངེས་པའི་དོན་དྲང་བའི་དོན་ཡང་དྲང་བའི་དོན་དུ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དོན་དུ། དོན་དམ་པའི་དོན་ཡང་དོན་པར་བརྡའང་བརྡར། གདོན་མི་ཟ་བ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་དེ་ ལྟ་བུར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་འདི་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་ཡོན་ཏན་གོང་མ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམས་ལེན་པར་བྱེད་ཅིང་ཡོན་ཏན་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། གང་དྲན་པ་འདི་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ལམ་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།ས་དང་པོས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ཏེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་ནས་ལུས་དང་སེམས་ལ་དགའ་བའི་མཆོག་སྐྱེས་པ་ནི་དགའ་ བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ།

智慧的违品是邪慧，由于违品力量微弱，对任何事物都无有怀疑并且了知一切出世间法，这就称为智慧力。因此《圣无尽慧经》中也说：'什么是智慧力？即是对出世间法无碍了知，若生起时，即使无师亦能现前工巧处、明咒及禅定之力。'
关于'菩提分别偈颂七'，在五力之后解说菩提分时有何关联？如是在力的阶段中，不信、懈怠、失念、散乱、邪慧等不能作为障碍，随即获得初地后修习七觉支，因此在力之后解说七觉支是有关联的。七觉支也以七偈颂来宣说。
七觉支是：念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。其中，念是止的方面，修习并现前三十七菩提分法，于心明了而不忘失，这就称为念觉支。因此《圣无尽慧经》中也说：'什么是正念觉支？以何念能证悟诸法，能别别证悟诸法'等等，证悟等义即是不忘失的意思。
择法是观的方面，在见道时能不混杂地了知应断的烦恼品法和应取的清净品法的特征，这就称为择法觉支。因此《圣无尽慧经》中也说：'什么是择法觉支？即是能分别八万四千法蕴，如实分别诸法，了知了义为了义，不了义为不了义，世俗谛为世俗谛，胜义谛为胜义谛，名言为名言，决定为决定，如是分别诸法，这就称为正择法觉支。'
对于获取殊胜功德并断除获得功德的障碍过失，这就称为正精进觉支。因此《圣无尽慧经》中也说：'什么是正精进觉支？为现证此念和择法等道果而精进，这就称为正精进觉支。'
初地通达人法二无我后了悟法界遍行相，断除见所断障后，身心生起最胜喜悦，这就称为正喜觉支。

།དེ་བས་ན་ས་དང་པོ་ལ་ཡང་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བཏགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་། ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ལུས་ལས་སུ་རུང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བར་གྱུར་ན་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་ཏེ། ལུས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱས་པ་ལ་ཟོ་མདོག་བདེ་བ་དང་། སེམས་ལས་སུ་རུང་བས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། གང་ལུས་ཤིན་ཏུ་བྱང་བར་གྱུར་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་བྱང་བར་གྱུར་པས་ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དམིགས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། གང་སེམས་ མཉམ་པར་བཞག་པས་ཆོས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་འཚང་རྒྱའི་སེམས་མཉམ་པར་མ་བཞག་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པའི་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་མེད་པར་གནས་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ ཅེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་ཡིད་བདེ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱིས་སེམས་ཀུན་ནས་མི་གཟུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་དང་། མཐོན་ དམན་དུ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་མི་བསྒུལ་བ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་རྣམས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་། གཉི་གའི་ཕྱོགས་སུ་གཞག་གོ། །ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགའ་བ་གསུམ་ནི་ ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སོ།།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་གསུམ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །དྲན་པ་ནི་གཉི་གའི་ཕྱོགས་ཏེ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བས་སོ། །སར་ཞུགས་པ་ཡི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི། །ཡན་ལག་རྣམ་གཞག་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་ གིས་གང་གི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་།གང་ཤེས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་ཤིང་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་པའི་ཚེ་ཡན་ལག་བདུན་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཤེས་ པ་སྟེ།འདིས་ནི་གང་གི་དུས་ན་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ་དེ་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །མཉམ་པ་ཉིད་ནི་ཤེས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ས་དང་པོའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ལ་བསྒོམ་པར་གཞག་ཅེ་ན། དེའི་ཚེ་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་པས་ན་ས་དང་པོའི་ཚེ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཆོས་ལ་མཉམ་པ་ཉིད ཤེས་སོ།།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་སོ། །ཡང་ན་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་སོ། །བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་སོ། ། ཡང་ན་ས་དང་པོའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།

因此，第一地也称为极喜地。所以《圣无尽慧经》中也说：'其中什么是欢喜觉支？即是对法欢喜，对法胜解'等等。
当身心调柔时，即远离身心不调柔的随眠，由身调柔而生安乐，由心调柔而于所缘境无碍趣入，这就是轻安觉支。
因此《圣无尽慧经》中也说：'其中什么是轻安觉支？即是身极调柔，心极调柔而断除烦恼'等等。
于真如法界所缘的专一心，即是三摩地觉支。因此《圣无尽慧经》中也说：'其中什么是三摩地觉支？即是由心等持而现证法智，非由心不等持'等等。
断除一切沉掉过失，安住于无沉掉中，即是舍觉支。因此《圣无尽慧经》中也说：'其中什么是舍觉支？即是心不为喜不喜所执，不为世间法所夺，不住高下而不动摇'等等。
其中七觉支可安立为止的方面、观的方面和二者共同的方面。择法、精进、喜三者是观的方面。轻安、三摩地、舍三者是止的方面。念是二者共同方面，因为遍行一切。
如'入地菩提分，应知诸安立'等一偈所说，何时安立七觉支及由何所知而安立七觉支。七觉支是在入初地、获得极喜地时，安立修习七支，由此了知何时安立。
'诸法及有情，了知其平等'，为何在初地时安立修习七觉支？因为此时通达法无我和人无我，通达自他平等性，所以由了知诸法平等性和了知一切有情平等性，而在初地时安立修习七觉支。
由通达法无我而了知诸法平等性，由通达人无我而了知一切有情平等性。或者说，由通达法无我和人无我而了知诸法平等性，由通达自他平等性而了知有情平等性。
或者说，在初地时由证悟法界遍行相而通达诸法平等性。

།དེ་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡིན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་གི་སྡུག བསྔལ་ཞི་བར་བྱ་བ་བཞིན་དུ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཞི་བར་བྱའོ་ཞེས་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་གང་ཤེས་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་བསྟན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་རྣམས་ འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་བདུན་དང་འདྲ་བས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་མན་ཆད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ།འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་དང་། ཀུན་ མགོན་རིན་པོ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་དེ་བཞིན་དུ།ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་བར་དྲན་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་སྟོན་ཏོ། །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་དྲན་སྤྱོད་པ། །མ་རྒྱལ་བ་ལས་རྒྱལ་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲན་ པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་སྟེ།དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་འཁོར་ལོ་རིན་པོ་ཆེས་རྫོང་དང་མཁར་ལ་གནས་པའི་རྒྱལ་ཕྲན་མ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ལས་རྒྱལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གནས་ཏེ། དེ་དག་ཏུ་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་ཀྱང་ཤེས་བྱ་མ་རྒྱལ་བ་ ལས་རྒྱལ་ཏེ།མངོན་སུམ་དུ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཤེས་ཤིང་རྒྱལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་སྟེ། ཤེས་བྱ་རྒྱལ་བའི་ས་དང་པོའོ། །མ་རྒྱལ་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་སྟེ་དྲན་པས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་སྤངས་ནས་ས་དང་པོ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པས་ན་ཤེས་བྱ་མ་རྒྱལ་བ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པས་སོ། །རྟོག་པའི་མཚན་མ་ཀུན་འཇོམས་ པ།།དེ་ནི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བའི་དཔུང་དམག་གི་སྡེ་རྣམས་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ གིས་ཀྱང་གང་ཟག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་དང་།ཆོས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་ན་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲའོ། །ཡང་ན་རྟོག་པའི་སྒྲས་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་འཛིན་པའི་ཆོས་ལ་བྱ་ལ། མཚན་མའི་སྒྲས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་གཟུང་ཆ་ལ་བྱ་ སྟེ།ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ན་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲའོ། །མྱུར་དུ་མ་ལུས་ཤེས་བྱའི་ཕྱིར། །དེ་ཡི་བརྩོན་འགྲུས་རབ་ཏུ་འཇུག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་བོའི་རྟ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་རྟ་རིན་པོ་ཆེས་ཇི་སྲིད་དུ་འཁོར་བར་བྱ་བའི་གནས་རྒྱ་མཚོའི་མཐའི་བར་དུ་མྱུར་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བརྩོན་འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ གིས་ཀྱང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མྱུར་དུ་འཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན་རྟ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲའོ།

如是通达后，我是什么，一切众生也是如此。一切众生是什么，我也是如此。如同要息灭我的痛苦一样，也要息灭一切众生的痛苦，由于如此通达，故知一切众生平等性。此说明由何所知而安立菩提分。其后以轮宝等七宝相似说明诸菩提分。
此下偈颂，譬如转轮圣王具足轮宝、象宝、马宝、珠宝、女宝、居士宝、主兵宝，如是获得初地的菩萨犹如转轮圣王，念等七菩提分犹如轮宝等。
'于一切所知而念行，为胜未胜故'，念菩提分犹如轮宝，譬如转轮圣王的轮宝为了征服居于城堡中未降服的小王而住，如是正念菩提分亦胜未胜所知，为了了知并征服未现前了知者而趣入，即所知胜之初地。未胜是随信行地，由念舍弃随信行地而现前初地，故胜未胜所知。
'摧毁一切分别相，彼即为择法'，择法菩提分犹如转轮圣王的象宝，云何？譬如象宝摧毁敌军部众，如是择法菩提分亦摧毁一切人我分别相与法我分别相，故如象宝。或者，分别之词指眼等根的能取法，相之词指色等所取，择法菩提分通达人法无我而断除一切能取所取相，故如象宝。
'为速知一切所知，彼之精进极趣入'，精进正菩提分犹如转轮圣王的马宝，云何？譬如转轮圣王的马宝能迅速到达所应巡游处乃至海边，如是精进正菩提分亦能迅速获得神通眼等诸神通，故如马宝。

།ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་རྣམས་འཕེལ་བས། །རྟག་ཏུ་དགའ་བས་གང་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དགའ་བ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་ པོའི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེའི་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་གྱིས་མུན་པ་ལ་སོགས་པ་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་རྟག་ཏུ་སྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ས་དང་པོའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་ནས་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་སྟེ། དགའ་བ་དེས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ལུས་དང་སེམས་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་ཤེས་པ་སྐྱེས་པས་ན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣང་བའི་ཁྱད་པར་དང་འདྲའོ།།སྒྲིབ་པ་ཀུན་ལས་ཐར་པའི་ཕྱིར། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ལས་བདེ་བ་ཐོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་རིན་པོ་ ཆེ་དང་འདྲའོ།།དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེ་དགུན་ལ་སོགས་པའི་གྲང་བའི་དུས་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་མཐང་དྲོ་བར་གྱུར་ནས་གྲང་བ་བསལ་ཏེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དགའ་བ་རྗེས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དབྱར་ལ་སོགས་པ་དྲོ་བའི་དུས་ན་ནི་ལུས་ཀྱི་མཐང་བསིལ་བར་གྱུར་ནས་དྲོ་བ་བསལ་བས་ འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དགའ་བ་རྗེས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་དང་། སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་བསལ་ནས་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་བདེ་བ་རྗེས་སུ་མྱོང་ བར་བྱེད་པས་ན་བཙུན་མོ་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲའོ།།བསམས་པའི་དོན་རྣམས་འགྲུབ་པ་ནི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་སྟེ། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་ཁྱིམ་བདག་ རིན་པོ་ཆེས་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོས་ཇི་དང་ཇི་བསམས་པ་དང་ཇི་དང་ཇི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་བསམས་པ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་ཀྱང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མིག་དང་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་གང་དང་གང་བསྒྲུབ་པར་བསམས་པ་དེ་དང་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་ཁྱིམ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲའོ།།ཇི་ལྟར་འདོད་བཞིན་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས། །དེ་དག་ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་གནས། །རྒྱབ་ནས་ཐོབ་དང་མི་རྟོགས་ལ། །གནས་པས་རྟག་ཏུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཀུན་ མགོན་རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲའོ།།དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཀུན་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་ཕ་རོལ་གྱི་སྡེ་གཞོམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇོམས་པ་དང་། ནོར་དང་རྫས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་བླང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྡུད་པ་དང་། བསྐྲད་པར་འོས་ པ་རྣམས་སྐྲོད་པར་བྱེད་པ་དང་།བསྐྱང་ཞིང་བསྡུ་བར་འོས་པ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་དང་། དམག་གི་དཔུང་རེས་འཁོར་ནས་འགྱེད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་འགྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། རེས་མི་འཁོར་བ་རྣམས་སྡུད་ཅིང་གཏོང་བར་བྱས་ན་གནས་གང་དུ་དམག་གི་དཔུང་རྣམས་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། གནོད་པ་ མེད་པར་འགྱུར་བའི་གནས་དེར་གནས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དེའི་རྒྱབ་ནས་ཐོབ་པ་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་གནས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ ལ་གནས་པས་ནི་ས་གོང་མ་དང་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་ལ།ཉེས་པ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་ས་འོག་མ་ཡང་འདོར་བར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པར་གནས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ས་བཅུ་ཀུན་དུ་ཡང་ཡེ་ཤེས་དེ་ གཉིས་ལ་གནས་པ་ནི་གནས་པའི་མཆོག་ཡིན་པར་བཤད་དོ།

对于'法的光明增长，常以喜悦充满'这句话，喜悦觉支就像是转轮圣王的如意宝珠，通过特殊的光明驱除黑暗等，从而使转轮圣王常生特殊的喜悦一样。在初地时，了悟法界遍一切的特性后生起特殊的喜悦，由此喜悦也使菩萨身心生起最胜喜悦之智，因此如同如意宝珠的特殊光明。
关于'为脱离一切障，由轻安获得乐'这句话，轻安正觉支如同转轮圣王的宝后。譬如转轮圣王的宝后在冬季等寒冷时节，身体变暖驱除寒冷，使转轮圣王体验喜悦。在夏季等炎热时节，身体变凉驱除炎热，使转轮圣王体验喜悦。同样，轻安是指身心调柔，这两者能除去身心不调柔，使人体验身心调柔的安乐，因此如同宝后。
关于'所思求诸事，由定力得成就'这句话，定觉支如同转轮圣王的居士宝。譬如转轮圣王的居士宝能如转轮圣王所思所欲般成就一切，同样，定觉支也能成就神通、天眼、天耳等一切所欲修成的神通，因此如同居士宝。
关于'如欲以舍心，于彼悉安住，后得及无分别，安住恒为胜'这句话，舍正觉支如同转轮圣王的将军宝。其中舍是指无分别智。如同转轮圣王的将军宝为降伏敌军而征讨，收集财物等而聚敛，驱逐应驱逐者，摄受应摄受者，指挥军队时而出击时而收缩，有时不出击而聚集安住于无害无损之处。同样，无分别智及其后得清净世间智二者，使菩萨们如意安住。依止清净世间智能获得未得的上地功德，断除未断的过失并舍弃下地。无分别智则安住于无所作为。因此，安住于这两种智慧在十地中都是最殜的安住。

།དེ་ལ་གནས་པས་གཞན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པས་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། ས་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱེད་ལ། ཉེས་པ་དང་སྐྱོན་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཅི་ཡང་བྱེད་པ་མེད་པར་གནས་ཏེ། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་བླང་བར་བྱ་བ་བླངས་ཟིན་ལ་སྤང་བར་བྱ་བ་སྤངས་ཟིན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་བླང་དོར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི བྱེད་པར་འབད་པ་དང་བརྩལ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་སོ།།གང་དུ་ཡན་ལག་བཞི་པའི་སྟོབས་ཀྱི་ཚོགས་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེར་སོང་ནས་གནས་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ཀུན་མགོན་རིན་པོ་ཆེས་རྟའི་ཚོགས་དང་། གླང་པོའི་ཚོགས་དང་། ཤིང་ རྟའི་ཚོགས་དང་།དཔུང་བུ་ཆུང་གི་ཚོགས་ཀྱིས་གཞོམ་ཞིང་བསྐྲད་པར་བྱ་བ་རྣམས་སྐྲོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྡུ་ཞིང་བསྐྱང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྡུད་ཅིང་བསྐྱང་བར་བྱས་ནས། གནས་གང་དུ་དམག་སྡེ་བཞི་རྣམས་འཚེ་བ་མེད་པ་དང་། གནོད་པར་མི་འགྱུར་བའི་གནས་དེར་གནས་པར་བྱ་བར་སེམས་སོ། །དེ་ལ་དམག་ གི་སྡེ་བཞིས་བསྡུ་བ་སྡུད་པ་དང་།བསྐྲད་པ་སྐྲོད་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་ནི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དམག་སྡེ་བཞི་འཚེ་བ་མེད་པའི་གནས་སུ་གནས་པ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་ལྡན། །འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་བཞིན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན། །རྟག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཡན་ ལག་བདུན་པོས་ནི།།རིན་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བས་ཡོངས་སུ་བསྐོར། །ཞེས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་བར་གནས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་རིན་པོ་ ཆེ་བདུན་དང་ལྡན་ཞིང་རིན་པོ་ཆེ་བདུན་གྱིས་བསྐོར་བ་དེ་བཞིན་དུ།ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་ལྡན་ཞིང་ཡན་ལག་བདུན་གྱིས་བསྐོར་བས་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲའོ། །གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་རང་བཞིན་ཡན་ལག་དང་། །འབྱུང་བའི་ཡན་ ལག་དེ་ནི་གསུམ་པའོ།།བཞི་པ་རྗེས་སུ་བསྔགས་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། །ཉོན་མོངས་མེད་པའི་ཡན་ལག་གསུམ་གྱི་དངོས། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ལྔར་སྡུད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་དྲན་པ་ ནི་གནས་ཀྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ།།ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་བརྩོན་འགྲུས་ནི་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །བཞི་པ་དགའ་བ་ནི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ ཡན་ལག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ནམ་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་ཞེ་ན། དྲན་པ་ནི་གནས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ནས་བཏང་སྙོམས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པས་སོ། །ཐམས་ ཅད་དེ་ལ་བརྟེན་ཞིང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དྲན་པ་ནི་གནས་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། ཇི་ལྟར་གནས་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ནི་དྲན་པ་ལ་བརྟེན་ཞིང་དྲན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

关于'住于此而获得其他'等词，住于清净世间智慧者，获得殊胜功德，获得未得到的诸地，断除应当断除的过失与缺陷。
关于'以无分别智慧'等词，以无分别智慧而住，无所作为。以清净世间智慧已经获得应得之物，已经断除应断之物，因此以无分别智慧不作任何取舍，安住于无功用行相中。
关于'前往并安住于四支力量不疲惫之处'，如转轮圣王遍护珍宝以马群、象群、车群和步兵群驱逐应当驱散驱逐者，摄受应当摄受护养者并予以护养，思维安住于四支军队无害无损之处。
其中，以四支军队摄受所摄、驱逐所驱之类，是清净世间智慧。四支军队安住于无害之处，是无分别智慧。
如是具德菩萨，如转轮王而行，常以七觉支，如七宝环绕。如上所说，初地菩萨具足七觉支功德，如同转轮圣王。为何如此？譬如转轮圣王具足七宝并为七宝所环绕，如是初地菩萨亦具足七觉支并为七觉支所环绕，故与转轮圣王相似。
'住处支、自性支，及生起支是第三，第四是随赞支，无烦恼支有三种'此偈颂将七觉支摄为五类，并说明何者是觉支及如何成为觉支。
其中，念是住处支，择法是自性支，第三精进是生起支，第四喜是随赞支，轻安、定、舍三者是无烦恼支。
其中，何者是觉支？七觉支或择法是觉支。如何成为支分？从念成为住处支乃至舍等成为无烦恼支。
关于'一切依此而趣入'，念是住处支，如何成为住处支？因为择法等一切功德皆依念而住，从念而生。

།བྱང་ཆུབ་དེ་ཉིད་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་བྱེད་ཅིང་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གཞུག་ གོ།།དེ་མཐར་ཐུག་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ནི་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ཇི་སྲིད་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བའི་གནས་སུ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་འགྲོ་ཞིང་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་བདེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགའ་བ་དེ་རྗེས་སུ་ བསྔགས་པའི་ཡན་ལག་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་དགའ་བ་དེ་སེམས་ལ་དགའ་བའི་ཁྱད་པར་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཆོས་དེ་གསུམ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་ པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་ཅེ་ན།གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་དང་། གང་ལ་གནས་ན་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གང་གིས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་དེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་ རུང་བར་གྱུར་ན་དེས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བའི་གནས་ངན་ལེན་དང་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ལ་གནས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱེད་དེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་ པའི་དུས་ན་ཞུམ་རྒོད་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་བཏང་སྙོམས་གཉིས་སུ་འགལ་བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པའི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ དབྱེ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་འོག་ཏུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ས་དང་པོ་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བསྒོམས་པས་མཐོང་བས་སྤོང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ནས། དེ་བསྒོམ་ པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་བསྒོམ་པའི་ལམ་ན་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྒོམ་པ་དེ་བས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་གྱི་འོག་ཏུ་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །དེ་ལ་ ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ན་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་ པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་ཤིང་བསྒོམ་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་འཕགས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཏེ། བདག་ཏུ་ ལྟ་བ་ལས་བླངས་པ་མ་ཡིན་སྲོག་ཏུ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེས་རྒྱུ་བྱས་ནས་ཁམས་གསུམ་ལས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་རྟོག་ཅིང་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་ལ་རྟོག་པ་སྤངས་ན་འདོད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་ པའི་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། རྟོག་པ་གང་གིས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་དེ་ལ་མི་རྟོག་གོ།

关于'由于是菩提自性的缘故'这句话，法的清净分别称为自性支分。所谓菩提，是指对诸法的自相和共相无误了知，菩提的自性也是法的清净分别的本质，因此法的清净分别应归入自性支分。
关于'因为获得究竟的缘故'这句话，精进是生起支分。因为精进能使人一直前进直到到达目的地，在未到达之前不会中途停止。
关于'为了心生喜悦的缘故'这句话，喜是随赞支分。因为通过见到法界而生起的喜悦能在心中产生特殊的欢喜。
关于'轻安、禅定和舍'等这些，这三法称为无烦恼支分。如何是无烦恼支分呢？即是能令无烦恼的、依止时能令无烦恼的、以及无烦恼本身。其中，如何能令无烦恼呢？由轻安令无烦恼，因为当身心调柔时，就不会有身心不调柔的习气、烦恼和所知障的习气活动。
依止什么能令无烦恼呢？依止禅定能令无烦恼，因为在安住禅定时能除去沉掉等随烦恼。
什么是无烦恼呢？即是舍，因为烦恼与舍相违，所以在安住舍时，烦恼生起毫无机会。
关于'道支分别有两个偈颂'这句话，在七觉支之后解说八正道有何关联呢？在初地见道时，修习七觉支断除见所断烦恼后，为了断除修所断烦恼和所知障，从第二地直至第十地的修道位中修习八正道，因此在七觉支之后解说八正道支是有关联的。
其中八正道支是：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。
其中在见道位，以法择觉支通达人法无我，缘于此而修习即是正见。因此在《圣无尽慧经》中也说：'什么是正见？即是出世间圣者的见解，不取我见，不取命见'等等。
由此正见为因，断除三界所生的增上戒、心、慧的思维以及欲贪、害心的思维，而生起无欲贪、无害心的思维，即称为正思维。因此在《圣无尽慧经》中也说：'什么是正思维？即是不思维能生起贪欲、嗔恨、愚痴烦恼的诸分别。'

།རྟོག་པ་གང་གིས་ཚུལ་ ཁྲིམས་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྟོག་པ་དེ་དག་ལ་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། རྟོག་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཆོས་དེ་དག་སེམས་ཅན་ ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་འཆད་ཅིང་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་བརྫུན་དང་།ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་འཁྱལ་བ་དང་ཕྲ་མ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ངག་གང་ཞེ་ན། ངག་གང་ གིས་བདག་ལ་ཡོངས་སུ་མི་གདུང་ཞིང་གཞན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་།བདག་ཀྱང་ཉོན་མི་མོངས་ལ་གཞན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་། བདག་ལ་ཡང་མི་གནོད་ཅིང་གཞན་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ངག་གང་གིས་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་སྦྱོར་བའི་ངག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ ཏེ།འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་ཅེས་གསུངས་སོ། །ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དེ་མ་ཐག་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་ པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་གང་ཞེ་ན། གང་ལས་ཀྱང་གནག་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་གནག་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ལས་མི་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པ་ཁ་གསག་དང་། ཚུལ་འཆོས་པས་ཚོལ་བ་སྤངས་ནས་ཚུལ་ བཞིན་དུ་འཚོ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་གང་ཞེ་ན། གང་འཕགས་པའི་རིགས་དང་། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་གཏོང་བ་དང་། ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པ་དང་། ཁ་གསག་ མེད་པ་དང་།གཞོགས་སློང་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་།རྟོག་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་ རྒྱུན་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་འབད་པ་གང་ཞེ་ན། འབད་པ་གང་ལོག་པ་སྟེ་འཕགས་པས་མ་གནང་བར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ བག་ལ་ཉལ་གྱི་འབད་པ་དེ་མི་འདོད་ཅིང་འབད་པ་གང་ཡང་དག་པ་འཕགས་པའི་ལམ་དང་།བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་དུ་གཏོང་བའི་འབད་པ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་འབད་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་དོན་མ་བརྗེད་ཅིང་སེམས་ལ་གསལ་བར་སྣང་བ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་གང་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། མི་བསྒུལ་བ་དང་ཞེས་བྱས་ནས་གཞུངས་པ་དང་། འཕགས་ པའི་ལམ་མི་བརྗེད་པ་འདི་ནི་ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ ན།ཡང་དག་པར་མཉམ་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། སྤྱོད་པའི་ཚེ་གང་བྱ་བ་དང་གནས་པའི་ཚེ་གང་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་སྤྱོད་པ་ནི་བསོད་ནམས་ལ་འཇུག་པ་དང་། འཆག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་གསུམ་ལ་གནས་པར་བྱའོ། །གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ན་ནི་ཞི་གནས་བསྒོམ་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་གཉིས བྱའོ།

所说的'任何能生起戒、定、慧、解脱、解脱知见蕴的思维，这些思维就称为正思维'。
通达正见和正思维，是为了利益众生而向他人解说这些法，远离对众生有害的妄语、粗语、绮语、离间语等，这就称为正语。
因此《圣无尽慧经》中也说：'什么是正语？就是不令自己痛苦也不令他人痛苦，自己不烦恼他人也不烦恼，不伤害自己也不伤害他人的语言，能趣入圣道的如是等持相应的语言，这就是正语。'
依止身业远离杀生、不与取、邪淫，随即趣入解脱道，这就称为正业。
因此《圣无尽慧经》中也说：'什么是正业？即不造作任何黑业而感得黑异熟等。'
远离以谄曲诈现等方式寻求法衣、钵盂等，如法活命，这就称为正命。
因此《圣无尽慧经》中也说：'什么是正命？即具足圣种、头陀功德、少欲知足、无有诈现、无有谄曲、无有现相等。'
依止正见、正思维、正业和正命，为断除修所断烦恼障和所知障而恒常修习圣道，这就称为正精进。
因此《圣无尽慧经》中也说：'什么是正精进？不欲求邪精进，即圣者所不许可的贪嗔痴烦恼随眠的精进，而随顺趣入圣道、真谛、涅槃之道的精进，这就是正精进。'
如实了知诸法义理而不忘失，心中明显显现，这就称为正念。
因此《圣无尽慧经》中也说：'什么是正念？即善加安住、不动摇、坚固、不忘失圣道，这就是正念。'
于真如法界一心等持，这就称为正定。
因此《圣无尽慧经》中也说：'什么是正定？即正等、一切法平等等。'
八圣道支略摄可分为二种：行动时应做什么和安住时应做什么。
其中行动是指趣入福德和经行等，此时应住于正语、正业、正命三者。
安住是指入定等持，此时应修习止观二者。

།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་གསུམ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཉིད་དོ། །ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དང་རྩོལ་བ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་འཁོར་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་ དྲན་པ་དང་།ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་འཁོར་དང་བཅས་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཞི་གནས་ཉིད་དོ། །དྲན་པ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་འཁོར་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་བཞིན་རྗེས་སུ་འཇུག་།དེ་ནས་ཀྱང་ནི་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་ དང་པོ་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་བསྒོམས་པའི་རྗེས་ལ།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ས་གཉིས་མན་ཆད་ན་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་ས་དང་པོར་ ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ།ས་གཉིས་པ་མན་ཆད་ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་འཇུག་ཅིང་ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་རྣམ་པར་གཞག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་ དག་པའི་ལྟ་བས་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པས་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། བདག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་མཉམ་པ་དང་བཅས་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རིམ་པས་ཁོང་དུ་ཆུད། །ཅེས་རྟོག་ཅིང་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་རྣམས་ གཙུག་ལག་ཏུ་ཡང་བྱེད་པ་གཞན་ལ་ཡང་འཆད་པར་བྱེད་ན་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པར་གཞག་ པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་རྟོག་པས་མདོ་སྡེ་དག་གི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པའི་ངག་དང་། ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་གསུམ་གྱིས་ནི་ལས་གསུམ་རྣམ་པར་ དག་པར་བྱེད་དེ།ངག་གི་ལས་དང་། ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་དག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བརྫུན་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་འཁྱལ་པ་དང་། ཕྲ་མ་སྤངས་པའི་ཡང་དག་པའི་ངག་གིས་ནི་ངག་གི་ལས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་དོ། །སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ དང་།མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤངས་པ་ཡང་དག་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་དོ། །ངག་གི་སྒོ་ནས་ཁ་གསག་དང་གཅམ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པར་འཚོ་བ་སྤངས་པ་ཡང་དག་པའི་འཚོ་བས་ནི་ལུས་དང་ངག་གཉིས་ཀའི་ ལས་དག་པར་བྱེད་དོ།།གཉེན་པོ་ཡང་སྒོམ་པ་སྟེ། ཤེས་པར་བྱ་བ་ལམ་རྣམས་ནི། །ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་སྒྲིབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱིས་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་མོ། །ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་མོ། །ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་མོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ བདུན་རྣམས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ས་དང་པོར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་ལ་བསྒོམ་སྟེ། དེའི་འོག་ཏུ་ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ན་འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལ་བསྒོམ་མོ། །དེ་ལ་ཡང་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་ པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཆོས་དེ་ཉིད་ལ་ལྟ་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཤེས་པ་དེ་རྣམ་པར་བཞག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཤེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའོ།

其中，正见、正思维、正精进三者是属于胜观的眷属，正见即是胜观本身。正思维和正精进称为胜观的眷属。正念和正定是属于止的眷属，正定即是止本身。正念是止的眷属。
如何随顺正知而生起？对此，'其后'的意思是指下文。在初地见道时修习七觉支之后，为了断除所知障和修所断的烦恼障，从第二地以下修习八圣道支。其中，在初地通过择法觉支了悟人法二无我的真实义后，第二地以下趣入并修习此法性即称为正见。
如何安立正知？对此，以正见了悟真实义后，以正思维安立彼义。如何安立呢？思维'我已通过平等性及修习次第了悟真实义'，并将所了悟的诸法编撰成论典，为他人宣说，此即称为正思维。
为了显示此义，说'趣入安立'。世尊所说的经集等十二分教称为安立，以正思维通达经典的义理而趣入安立。
'三业清净'中，以正语、正业和正命三者使三业清净，即清净语业、身业和身语二业。其中，以断除妄语、粗语、绮语、离间语的正语使语业清净。以断除杀生、不与取、邪淫的正业使身业清净。以断除语言上的谄媚奉承等和身体上的伪装等活命的正命使身语二业清净。
也修习对治。'应知诸道是殊胜功德障'中，以正精进、正念、正定三者依次修习为所知障、业障和殊胜功德障的对治。正精进修为所知障的对治。正念修为业障的对治。正定修为殊胜功德障的对治。
'在七觉支之后'等，在初地修习七觉支，其后从第二地以上修习八圣道支。其中，通过择法觉支了悟人法二无我的法性，观察并通达其义即称为正见。
'安立彼知'等，'知'是指世尊证悟真如。

།རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་ གཉིས་གསུངས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་དུ་གཞག་པའོ།།ཡང་ན་ཆོས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གིས་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཤེས་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་གང་བདག་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཡང་ཉན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ་ཞེས་རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཞེས་པ་ནི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་སྟེ། མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་ཀྱང་དེ་ ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བ་དེ་འབྱུང་ངོ་།།དེས་ནི་དེའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་དེས་སོ། །དེའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྔར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པས་ཀྱང་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་ དེ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བས་ཡུན་རིང་པོར་མི་སྐྱོ་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བས་ཡུན་རིང་པོར་མི་སྐྱོ་བར་བསྒོམས་པས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ་ནི་ཤེས་ བྱའི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་མོ།།ཡང་དག་པའི་དྲན་པས་ནི་ཞི་གནས་དང་རབ་ཏུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ལམ་བསྒོམ་པ་ནི་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་དྲན་པས་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ དག་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་སྤངས་ཏེ།ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པ་མེད་པར་འཕགས་པའི་ལམ་ལ་བསྒོམ་པས་ན། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ་ནི་ལམ་གྱི་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོར་བསྒོམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་ནམ་ཞུམ་པ་བྱུང་བའི་ཚེ་ན་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་སེམས་ གཟེངས་བསྟོད་པར་འགྱུར་བ་རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་ཞུམ་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།ནམ་སེམས་རྒོད་པར་འགྱུར་བའི་དུས་ན་སེམས་ཞི་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུའོ། །འཁོར་བའི་སྐྱོན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་རྒོད་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །ནམ་ཞུམ་པ་དང་ རྒོད་པ་དང་བྲལ་བའི་དུས་ན་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་སེམས་མི་སྐྱོ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འཕྲུལ་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། བགེག་རྣམས་བསལ་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྟག་ཏུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་འཇོག་སྟེ།རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞག་ན་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་དང་བྲལ་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ་པར་འགྱུར་བས་ན། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཡོན་ཏན་མངོན་དུ་སྒྲུབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པར་གཞག་གོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་ལ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བཤད་ཟིན་མོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་འདྲེས་པར་བསྟན་ཏེ། ད་ཞི་གནས ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་འདི།ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་འདིའོ་ཞེས་མ་འདྲེས་པར་བསྟན་དགོས་ཏེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།

建立者，即宣说十二部经，建立于世间。或者以菩提分法抉择诸法，如实通达法义的智慧称为建立。其中，由于我已通达真实义，故而通过听闻、思维、修习等行为而通达，如是分别称为正分别。
所谓佛陀所说，即是佛陀所说的经等十二部经，从经等中也能通达真实义。'由此通达其义'中，'由此'即是由彼正分别。'通达其义'即是由正见先通达真实义后，以正分别也通达经典之义而现见，此为其义。
'以正精进长时无厌'中，为断所知障，以正精进长时无厌而修习则能断除所知障。因此，正精进是修习为对治所知障。
'以正念则寂止及执取'等中，修道为断除怯弱与掉举，以正念作意寂止相、执取相及舍相，断除怯弱与掉举。由于无怯弱与掉举而修习圣道，故正念建立为修习对治道障。
其中当生起怯弱时，则作意如来功德等能令心振奋的执取相而遣除怯弱。当心掉举时，则作意能令心寂静的因——轮回过患等寂止相而令无掉举。当远离怯弱与掉举时，则作意舍相而令心无厌安住。
'以正定'等中，为除遣获得神眼等殊胜功德的障碍与违缘，以正定令心恒时专一安住。若专一安住，则远离障碍获得殊胜功德的违缘，而获得神通等殊胜功德，故正定建立为修习对治障碍现证殊胜功德。
'分别寂止与胜观之三偈'中，菩提分后解说寂止与胜观品有何关联？寂止与胜观是成就一切菩提分的方便，一切菩提分的修习中，寂止与胜观缺一不可。虽然在菩提分品中已说寂止与胜观，但为显示无杂之相，今当显示：此是寂止相，此是胜观相，应无杂而说。因此，菩提分后解说寂止与胜观品相关联。

།སེམས་ལ་སེམས་ནི་གཞག་པ་དང་། །ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་དང་། །ཡང་དག་གནས་ལ་ཉེར་གནས་པ། །ཞི་གནས་ དང་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་པར་གནས་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས། སེམས་ལ་སེམས་གཞག་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་པ་སྟེ། སེམས་ལས་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ འཇོག་པ་ནི་ཞི་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཙམ་གྱིས་ན་ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པ་རྙེད་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་འབྱུང་སྟེ། ཆོས་གང་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་དག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཞི་གནས་ དང་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྟན་ཏོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཞི་གནས་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སེམས་ཞི་བ་དང་། རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་མི་ཟད་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཆའི་བསྒོམ་པའི་ལམ་སྟེ།ཆོས་རྣམས་ལ་གཡོ་བ་མེད་པར་ཤེས་པ་དང་། བདག་པོ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་འགྲོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་བྱ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང བསྒོམ་དགོས་ཏེ།ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པ་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མེད་དུ་མི་རུང་བས་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཆ་གཅིག་ཆ་མེད་རྒྱུར་འདོད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་ཞི་གནས་འབའ་ཞིག་བསྒོམ་གྱི། ལྷག་མཐོང་ཤས་ཆུང་བ་དེ་ན་ཡང་ཆ་གཅིག་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་བསྒོམ་པའོ།།གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་ཞི་གནས་ཤས་ཆེ་ལ་ལྷག་མཐོང་ཤས་ཆུང་ངོ་། །གང་གི་ཚེ་ལྷག་མཐོང་འབའ་ཞིག་བསྒོམ་ལ། ཞི་གནས་ཤས་ཆུང་བ་དེ་ཡང་ཆ་གཅིག་ལ་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱིས་ ནི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་།གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་ལ་བསྒོམ་པའོ། །དེ་གསུམ་གྱི་དུས་ན་ལྷག་མཐོང་ཤས་ཆེ་ལ། ཞི་གནས་ཤས་ཆུང་ངོ་། །ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་བསྒོམ་པ་ནི་ཆ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བསྒོམ་པའི་དུས་ནའོ། །མོས་ པས་སྤྱོད་པའི་ཆའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་ནི་རྒྱུར་འདོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པས། ས་དང་པོ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ནི་ས་དང་པོར་འཇུག་པའི་གནས་ཡིན་པས་ན་རྒྱུ་ཉེས་ བྱའོ།།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཇི་སྐད་དུ་མདོ་སྡེ་ལས་ཀྱང་། ཨེ་མའོ་དགེ་སློང་དག་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། མདོ་ལས་ཀྱང་འདོད་པ་ལས་དབེན། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལས་དབེན། རྟོག་པ་དང་བཅས་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་།གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་རྟོགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལས་དང་པོའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ ལ་ནི་རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于'安置心于心，诸法善分别，安住于正住，止观二法门'这句话，正住是指正定，依靠无漏的四种色界定，安置心于心，即三界一切唯心所现，除心之外别无他物，如是一心安住即名为止，仅此便是止的圆满成就。
当获得心的等持时，如实了知的智慧便会生起，对诸法义无颠倒了知的无分别智慧即名为观，这些是大乘止观的略说特征。
因此《无尽慧经》中也说：'何为无尽止？即心寂静、极寂静、近寂静'等，'何为菩萨无尽观？即修习智慧分之道，了知诸法无动摇、无主宰、无众生'等，这是止观的特征。
为显示止观的详细分类，故说'彼等遍行'等。'彼等'指止观，止观是修习菩提分、欲得禅定三昧、欲得神通等一切人都需要修习止观，因为成就功德不可缺少止观，故止观称为遍行。
'一分无分因所许'，当仅修止而观少时称为一分修习，如修无色定。无色定中止多观少。当仅修观而止少时也称为一分修习，如修色界初禅、二禅、三禅。此三时观多止少。
止观双运修习称为无分，即修第四禅时。信解行地的止观修习称为因，为何如此？因为在信解行地修习止观能证悟初地，信解行地的止观是趣入初地的所依故称为因。
止观二者何以为遍行？为此说'如经中所说：善哉诸比丘'等。经中说欲离欲界、离不善罪业法、欲得有寻有伺初禅乃至欲得二禅、三禅、四禅、神通等，皆当修习止观，故为遍行。
'善通达'者，初地的止观称为善通达止观，因为此时通达法界遍行相故。

།འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། ལྔ་པ་དང་། དྲུག་པའི་དུས་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་ནི་ འབྱུང་བའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་དུས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་ཅན་དུ་སྤྱོད་པ་མཐར་འབྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་། མཚན་མ་ཅན་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བདུན་པའི་དུས་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ནི་མཚན་མ་ མེད་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་དུས་ན་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མཚན་མ་ཐ་དད་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། ཐམས་ཅད་ཀྱང་རོ་གཅིག་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བརྒྱད་པ་དང་། དགུ་པ་དང་། བཅུ་པའི་དུས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་ནི་ འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་བརྩལ་བ་དང་འབད་པ་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་དག་དང་རྣམ་པར་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་བརྒྱད་པ་དང་། དགུ་པ་དང་། བཅུ་པའི་དུས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གཞི་ཤེལ་གྱི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པས་ན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ལ་ཉལ་ཚུན་ཆད་སྤངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན། རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བའོ།།ཞི་གནས་དང་ནི་ལྷག་མཐོང་རྣམས། །བརྟན་པས་ས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ལ། །དེ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཀུན་སྒྲུབ་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྒྲ་ནི་ཐབས་ལ་བྱ་སྟེ། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་བཅུ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ལས་སོ། །འདུས་བྱས་ཡོད་པ་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལ་བརྩལ་བ་དང་འབད་པ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་ན། ས་བརྒྱད་པ་དང་། དགུ་པ་དང་། བཅུ་པའི་དུས་ན་བརྩལ་བ་དང་འབད་པ་མེད་པར་ཞི་ གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱའོ།།ཐབས་མཁས་པ་རྣམ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་འོག་ཏུ་ཐབས་མཁས་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་ལ།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་པ་དེ་ཡང་། ཐབས་ལ་མཁས་པས་ཐེག་པ་གཞན་དུ་མི་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་འོག་ ཏུ་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔའོ། །སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་རྫོགས་བྱེད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། འདི་ནི་ཐབས་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས་ཀྱང་གལ་ཏེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་ན་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་ བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་སྟེ།དེས་སེམས་ཅན་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ནས། དགེ་བའི་གནས་སུ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ནི་ཐབས་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ། །མྱུར་དུ་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་དུ་ཐོབ་ཅིང་། མྱུར་དུ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་པའི་ ཐབས་ནི་མདོ་ལས།སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་བཤགས་པར་བྱའོ།

关于'出现'一词，在第二地、第三地、第四地、第五地、第六地修习止观时，称为'出现的止观'，因为在那时能完成带有止观相的修行，并且能断除一切相。
关于'无相'一词，在第七地修习止观时，称为'无相止观'，因为在那时对经典等各种法不作差别相，而是修习一味。
关于'无为'一词，在第八地、第九地、第十地时的止观称为'无为止观'，因为那时无需勤勉努力，自然安住于止观。
关于'遍净与清净'一词，第八地、第九地、第十地时的止观能如同佛陀净化水晶等色相，故称'遍净'。因为能断除烦恼障和所知障的习气而获得佛果，故称'清净'。这是止观的分类。
关于'坚固者以止观于一切地中，成就一切瑜伽'一词，瑜伽一词指方便，坚固的菩萨在十地中修习止观是成就自他一切利益的方便，这是止观的作用。
关于'有造作是有为'一词，凡是有勤勉努力的称为有为，而在第八地、第九地、第十地时无需勤勉努力，自然成就止观，故称无为。
关于'善巧方便分别有两偈'一词，止观之后解说善巧方便品有何关联呢？止观是成就一切义利的方便，而修习止观也应以善巧方便回向大乘义理，不入其他乘，因此止观之后解说善巧方便品是相关的。
其中菩萨方便有五种。关于'圆满佛法'一词，佛法指地、波罗蜜多、菩提分、力、无畏乃至一切种智，圆满这些的方便是无分别智，这是第一种方便。因此《十万颂般若波罗蜜多经》中说：'若欲圆满布施波罗蜜多，应学般若波罗蜜多'，乃至'欲得一切种智者，应学般若波罗蜜多'。
关于'为成熟众生'一词，成熟众生的方便是四摄事，以此使众生离开不善处，安置于善处，这是第二种方便。
关于'速得'一词，速得神通并速证菩提的方便，如经中说：'应忏悔一切罪业。'

།བསོད་ནམས་ཀུན་གྱི་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱའོ། །བདག་གི་ཤེས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། མདོ་སྡེའི་ཚིག་དེ་བཞིས་རིམ་ བཞིན་དུ་བཤགས་པ་དང་།རྗེས་སུ་ཡི་རང་བ་དང་གསོལ་བ་དང་། བསྔོ་བ་རྣམས་བསྟན་ཏོ། །འདི་ནི་ཐབས་རྣམ་པ་གསུམ་པའོ། །བྱ་བ་གྲུབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཐབས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀྱིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྣམས་ འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །གཟུངས་ཀྱིས་ནི་བཤད་པའི་དོན་དང་ཚིག་འཛིན་པས་བདག་གི་དོན་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ཐབས་བཞི་པའོ། །ལམ་མི་གཅོད་པར་མཁས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་མི་ གཅོད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གདུང་མི་གཅོད་པ་སྟེ།དེའི་ཐབས་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་མོ། །དེ་ལ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ནི་འཁོར་བ་ན་གནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་མི་གོས་ཏེ། དཔེར་ན་པདྨོ་ཆུ་ལས་སྐྱེས་ཀྱང་ཆུའི་ཉེས་པ་འདམ་གྱིས་མི་གོས་པ་བཞིན་ནོ། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་ནི་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མི་འཇུག་གི། འཁོར་བར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ཐབས་རྣམ་པ་ལྔ་པའོ། །དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཐབས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས།།ས་རྣམས་ཀུན་ལ་མཉམ་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། འཇིག་རྟེན་པ་དག་རང་གི་དོན་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐབས་ལ་གནས་པ་ཡོད། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ཀྱང་རང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་གནས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ས་བཅུ་དག་ན་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་གནས་པ་ནི་གནས་པས་ཁྱད་ཞུགས་པས་ན་མཉམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐབས་གང་ལ་ནི་གནས་ནས་སུ། །དོན་རྣམས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐབས་མཁས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལ་གནས་ན། བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཉི་ག་འགྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ཐབས་མཁས་པའི་ལས་སོ། །གཟུངས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་གཟུངས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། གཟུངས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ ཀྱི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐོབ་ལ།གཟུངས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོན་དང་ཚིག་རྣམས་ཀྱང་མ་ལུས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་། སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་དང་དོན་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཐབས་དང་ལྡན་ན་ཆོས་དང་ གཟུངས་དང་དོན་འཛིན་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།ཐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་གཟུངས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཐབས་མཁས་པ་དང་གཟུངས་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ནང་དུ་གཏོགས་པས། དེའི་དོན་མི་བཤད་དུ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་བཤད་དོ། །ཡང་ན་གཙུག་ལག་འདི་ནི་མདོ་ སྡེའི་དོན་འཆད་པ་ཡིན་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་ལས། ཐབས་དང་། གཟུངས་དང་། སྨོན་ལམ་དག་འབྱུང་སྟེ་དེའི་དོན་བཤད་དགོས་པས་གཟུངས་ཀྱི་དོན་བཤད་དོ། །རྣམ་སྨིན་ཐོས་པ་གོམས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གཟུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། གཟུངས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ལས་བསྟན་ ཏེ།འདིར་གཟུངས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་བཤད་མོད་ཀྱི། གཟུངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། དྲན་པ་དང་ཤེས་རབ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གཟུངས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་དང་། ཐོས་པ་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ གཟུངས་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུངས་སོ།

随喜一切福德。应当祈请一切诸佛。愿我的智慧成就无上正等正觉，这些经典中的四句分别教示了忏悔、随喜、祈请和回向。这是第三种方便。
关于'成就事业'，成就事业的方便是三摩地和陀罗尼门，因为这两者能成就自利和利他的事业。以三摩地示现种种神变来成就利他事业。以陀罗尼则通过持有所说的义理和文句来成就自利。这是第四种方便。
关于'善巧不断绝道路'，不断绝道路即是不断绝如来种姓，其方便是不住涅槃之道。不住涅槃之道有两种：智慧和慈悲。具足智慧者虽住轮回而不为轮回过失所染，如同莲花虽生于水中而不为水和泥垢所染。具足慈悲者则不像声闻圣者那样单独趣入涅槃，而是在轮回中利益众生。这是第五种方便。以上已说明方便的分类。
关于'诸菩萨方便，于诸地无等'，世间人为成就自利而住于方便，声闻和独觉圣者也为获得自果而住于方便，但菩萨们在十地中安住五种善巧方便，因为安住殊胜故称为无等。
关于'安住何方便，成就一切义'，菩萨们若安住五种善巧方便，则能成就自利和利他二者，这是善巧方便的作用。
关于'陀罗尼分别有三偈'，方便之后解释陀罗尼品有何关联呢？由陀罗尼，菩萨不仅获得一切菩提分，而且以陀罗尼力持有诸佛菩萨所说的一切义理和文句，未曾听闻的法义也能显现于心。因此，具足方便则能获得法、陀罗尼和持义陀罗尼，故方便之后解说陀罗尼有其关联。或者，因为善巧方便和陀罗尼等属于菩提分法，其义理不可不说故而解说。或者，此论是解释经典义理，大乘经中说及方便、陀罗尼和愿，需要解释其义理，故而解说陀罗尼义。
关于'异熟、闻习及三摩地陀罗尼'等，显示陀罗尼的分类和作用。此处虽未说明陀罗尼的本质，但陀罗尼的本质是念和慧的本质，称殊胜的念和慧为陀罗尼。其中陀罗尼有三种：异熟所生陀罗尼、闻习所生陀罗尼和三摩地陀罗尼。

།དེ་ལ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་དྲིས་པ་དང་། མཆོད་པ་དང་། བཅངས་པ་དང་། ཀླགས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུངས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ལས་དགེ་བ་བསགས་པས་གང་དུ་སྐྱེས་པར་འདི་ལྟ་བུའི་ཕུང་པོ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཕུང་ པོ་གང་གྲུབ་པས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གང་བཤད་པའི་དོན་དང་ཚིག་རྣམས་ལན་ཅིག་བཤད་པས་ཀུན་འཛིན་པར་ནུས་ཏེ།འདི་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་གཟུངས་མི་ ཟད་པ་གང་ཞེ་ན།གཟུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ཚོགས་བསགས་པ་དྲན་པས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བཞི་འཛིན་པ་དང་། ཀུན་འཛིན་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། དྲན་པས་ཀུན་འཛིན་པ་འདི་ནི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚེ་འདིར་དགེ་བའི་ བཤེས་གཉེན་མང་པོ་ལ་ཆོས་མང་པོ་ལན་མང་དུ་མཉན་པ་ལས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པས་བཤད་པ་དང་།མཁན་པོ་དང་། སློབ་དཔོན་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཚིག་མ་ལུས་པར་འཛིན་ནུས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཐོས་པ་ལ་གོམས་པ་ལས་ བྱུང་བའི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ།།གཟུངས་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཡང་གཟུངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་འཛིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་། ཉན་ཐོས་ཐམས་ཅད་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྨྲས་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་འཛིན་པ་སྟེ། འདི་ནི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གང ཡང་རུང་བ་ཅིག་བསྒོམས་ཏེ་མངོན་དུ་བྱས་པ་དང་།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པའི་དོན་དང་ཚིག་རྣམས་ལ་ལན་ཅིག་གིས་འཛིན་པར་ནུས་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །ཆུང་བ་དང་ནི་ཆེན་པོ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པའི་གཟུངས་ གསུམ་ལས།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཐོས་པ་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་ནི་ཆུང་ངུ་ཞེས་བྱའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུངས་ནི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཆེན་པོ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུངས་ཆེན་པོར་བཤད་པ་ལ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ གཞག་སྟེ།ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའོ། །མ་ཞུགས་ཞུགས་པ་བརྟན་རྣམས་ཀྱི། །ཆུང་ངུ་དང་ནི་འབྲིང་པོ་དང་། །ས་དག་པ་ཡི་ས་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ལ་མ་ཞུགས་པ་མོས་པས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགའ་ཞིག་བསྒོམས་པ་ལས་གཟུངས་ཐོབ་པ་ནི་ཆུང་ ངུ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆུང་ངུ་ནི་ཆོས་དབྱིངས་མངོན་དུ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་གཟུངས་ལ་ཡང་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་མ་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་གྲུབ་པའི་གཟུངས་ནི་འབྲིང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དེ་དག་ན་བརྩལ་བ་དང་འབད་པ་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།དག་པའི་ས་ནི་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བརྒྱད་པ་དང་། ས་དགུ་པ་དང་། ས་བཅུ་པ་དག་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་སྐྱེས་པའི་གཟུངས་ནི་བརྩལ་འབད་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ནི་གཟུངས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །གཟུངས་རྣམས་ལ་ནི་རབ་གནས་ ཏེ།།ཡང་དང་ཡང་ནི་བྱང་ཆུབ་དག་།དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་སྟོན་བྱེད་ཅིང་། །རྟག་པར་རབ་ཏུ་འཛིན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་གོང་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་དང་། ཐོས་པ་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གཟུངས་གསུམ་ལ་ གནས་ཤིང་བརྟེན་ནས་རྒྱུན་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་ཀྱང་སྟོན་ཅིང་བདག་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གསུངས་པའི་དོན་དང་ཚིག་ཀྱང་འཛིན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ནི་གཟུངས་ཀྱི་ལས་སོ། །ཡང་དང་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པ་དང་ རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于此，在其他生世中由于询问正法、供养、受持、读诵等而积累获得总持的善业，无论转生何处都将成就如是蕴体。由于成就何种蕴体，便能一经诸佛菩萨所说的义理和文句便能全部领受，这称为异熟所生总持。
因此，《圣无尽慧经》中也说：'其中何为无尽总持？所谓总持，即是由忆念所积累的善根资粮，而能受持、总持、不忘、以念总持八万四千法蕴，这称为总持。'
在今生中，由于多次从众多善知识处听闻众多法要，而能领受诸佛菩萨等所说，以及诸和尚、阿阇黎等所说的一切法义文句，这称为闻熟所生总持。
关于此总持，《圣无尽慧经》中也说：'复次，所谓总持，即是能持一切佛世尊所说，以及一切菩萨、一切缘觉、一切声闻、一切众生所说及善说之一切，这称为总持。'
由于修习并现前空性、无相、无愿等任一三摩地，而能一次领受诸佛菩萨所说的义理和文句，这称为三摩地总持。
关于'小与大'，在上述三种总持中，异熟所生和闻熟所生总持称为小。三摩地总持称为大。
关于'大亦有三种'，所说的三摩地总持大中，又可分为三种：小、中、大。
关于'未入已入坚，小与中，清净地'，未入初地的胜解行者由修习某些三摩地而获得的总持称为小，因为尚未证悟法界故为小。
已入地的诸坚固菩萨的总持中，从初地乃至七地，由不清净三摩地所成就的总持称为中，因为这些地中尚有勤作和加行。
关于'清净地为大'，八地、九地、十地清净地所住的三摩地所生总持，因为无需勤作而任运成就，故为大。以上显示了总持的分类。
关于'安住诸总持，数数菩提等，亦为说正法，恒时而受持'，诸菩萨安住依止上述异熟所生总持、闻熟所生总持、三摩地总持三者，为利益众生而经常宣说正法的文句义理，为自利而受持诸佛菩萨所说的义理文句，这是总持的作用。
'数数'的含义是恒常不间断之义。

།ཐོས་པ་གོམས་པས་ནི་ཚེ་འདི་ལ་མང་དུ་ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཚེ་འདིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་ལ་ལན་མང་དུ་མཉན་པ་ལས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པས་བཤད་པའི་དོན་དང་ཚིག་འཛིན་ཅིང་མི་བརྗེད་པར་བཟུང་བའི་མཐུ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཐོས་ པ་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ།།སྨོན་ལམ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུངས་ཀྱི་འོག་ཏུ་སྨོན་ལམ་གྱི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་གཟུངས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་ སྨོན་ལམ་འདེབས་ཏེ།སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡང་སྨོན་ལམ་གང་དང་གང་བཏབ་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་གཟུངས་ཀྱི་འོག་ཏུ་སྨོན་ལམ་གྱི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །འདོད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྨོན་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ དང་།རྒྱུ་དང་། ས་དང་། དབྱེ་བ་དང་། ལས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ནི་འདོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདིར་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་འདོད་པ་ནི་འདོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་པ་ནི་སེམས་གཡོ་ཞིང་འགུལ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་སེམས་བསྐྱེད་ ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བར་ཐོབ་པར་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་ཤིང་ཚིག་ཏུ་འབྱིན་པ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དེ་བསྐུལ་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡེ་ཤེས་ནི་འདིའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྐུལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་བསྔོས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བསྐུལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་རྒྱུ་བསྟན་ཏོ། །བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ནི། །ས་རྣམས་ཀུན་ལ་མཉམ་ པ་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ལྷ་དང་མིའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ འདེབས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི།སྨོན་ལམ་དེ་དག་ཀུན་པས་ཀྱང་ཁྱད་ཞུགས་པས་ན་མཉམ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ས་བསྟན་ཏོ། །རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ནི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བར་ ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚེ་འདིར་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པར་བྱ་བའོ། །སེམས་ལས་འཕྲལ་དུ་འབྲས་བུའང་དེ། །ཞེས་བྱ་ བ་ལ།དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྨོན་ལམ་དང་སྦྱར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སེམས་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཙམ་ལས་ཤེའམ། །སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཕྲལ་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དུ་ན་ལུས་ དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ལས་སུ་བྱས་པ་མེད་པར་ཚེ་འདིར་ཡང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཙམ་གྱིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མ་འོངས་དོན་རྣམས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། །སེམས་ཙམ་ལས་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མ་འོངས་པ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ བྱ་སྟེ།ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་གཡོས་པ་མེད་ལ། སེམས་ཙམ་གྱིས་བསམས་པའམ། སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཙམ་གྱིས་ཚེ་ཕྱི་མར་ཡང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཀུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་དུས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ནི་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་དུས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་མི་རྟོགས་པས། འདི་དང་འདི་ལྟ་བུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ཡང་ཐ་དད་པ་ནི་མི་མཐུན་པར་འདེབས་པས་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ།

关于'通过听闻修习，于今生能持守多闻'等句，于今生中多次从众多善知识处听闻，能够持守并不忘失佛等所说的义理和文句的力量，这就称为从听闻修习而生的总持。
关于'分别发愿之三偈'等句，在总持之后解说发愿部分有何关联呢？如是获得总持的菩萨们为自他利益而发愿，所发的任何愿皆如其所愿而成就，因此在总持之后解说发愿部分是相关的。
关于'具有欲求之心'等句，宣说了愿的自性、因、地、分类和业。其中欲求是对所欲求的事物生起欲望，此处是思维并欲求如何获得无上菩提果，这称为欲求。心是具有使心动摇的特征，发心后思维如何获得无上菩提果并用语言表达，这是愿的自性。
关于'由智慧所激发'等句，智慧指的是无分别智慧，菩萨们的愿是从无分别智慧的因而生，故称为智慧所激发。或者说回向为获得智慧，称为智慧所激发，这说明了因。
关于'诸坚固者之愿，于诸地中无等'等句，坚固的菩萨们在十地中所发的愿，较之世间人为获得人天果报而发愿，以及声闻缘觉为获得果位而发愿都更为殊胜，故称无等，这说明了地。
关于'当知亦成为因'等句，应当了知菩萨们的愿成为成就一切义利的因，这是其义。其中成就一切义利有两种：今生成就自他利益和他世成就自他利益。
关于'从心立即有其果'等句，'其'字与愿结合，意为菩萨之愿。'从心'是指仅从心或仅由发愿。'立即'是指今生。实际上是说，即使没有通过身语造作，仅仅发愿也能在今生成就自他利益。
关于'为成未来诸义利，唯从心识得成就'等句，未来指来世，虽无身语造作，仅凭心念或发愿，在来世也能成办一切自他利益。
关于'种种'等句，信解行地的菩萨们的愿称为种种，因为在那时不了解法界遍行相，发愿说愿成为这样那样时，所发之愿各不相同、不一致，故称种种。

།ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་ པོར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ནི་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་དག་གོང་མ་གོང་མའི་ས་རྣམས་ལ། །བྱང་ཆུབ་བར་དུ་སེམས་པ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གཉིས་ནས་བརྩམས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ས་ལ་མ་ཐུག་གི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་ས་འོག་མ་འོག་མ་ལ་ལྟོས་ནས། ས་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་འཕགས་ཤིང་ཁྱད་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། ། བདག་དང་གཞན་དོན་རབ་ཏུ་སྒྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ནི་བདག་གི་དོན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་ལས་སོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བསོད ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་དང་ལྡན་པས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་།འོད་ཟེར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ནི་ཚིག་ གིས་བརྗོད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་ལས་གསུངས་པས་ན།སྨོན་ལམ་གྱིས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་མངོན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨོན་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།དེ་ལྟར་གཟུངས་དང་སྨོན་ལམ་དུ་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་གསུམ་ལ་བསྒོམས་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ རྣམས་སྤོང་བར་འགྱུར་བས་ན།སྨོན་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཡང་ན་སྨོན་ལམ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལུས་ཀྱི་ལས་སམ། ངག་གི་ལས་སམ། ཡིད་ཀྱི་ལས་གང་སྒྲུབ་པར་བསམས་པ་དེ་ དང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་སྟེ།ལས་གསུམ་ལ་ཡང་སེམས་ཀྱི་ལས་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒྲུབ་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ན། སྨོན་ལམ་གྱི་འོག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །བདག་མེད་གཉིས་པོ་དག་དང་ནི། །བདག་འཛིན་གནས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་དག་ རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་ཞི།།ཏིང་འཛིན་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྤྱོད་ཡུལ་ནི་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་གནས་དང་རྟེན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་ནས གང་ཟག་དང་ཆོས་ཡོད་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་བོ་ལྔ་ལ་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་ཏེ། དེ་ཇི་ལྟར་དམིགས་ཤེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བདག་དང་ཆོས་སུ་འཁྲུལ་པ་མེད་པར་འབྱུང་བའི་གནས་དང་རྟེན་ཡིན་ཞིང་ སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པས་སྨོན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་སོ།

关于'大'这个词，初地菩萨的愿是称为'大'，因为实现十种大愿的缘故。
关于'在上上清净诸地中，直至菩提的诸菩萨'这句话，从第二地开始直至佛地之间的诸菩萨的愿称为清净，为什么呢？因为相对于下下地，上上地的愿更加殊胜和超越的缘故。这说明了愿的分类。
关于'圆满成就自他利'这句话，菩萨的愿既成就自利也成就他利，这是其作用。
关于'以愿力具足福德力'等，由于积累福德资粮的菩萨具足福德力，以发愿的力量，诸菩萨以无量身、无量光明、无量神通成就自他利益，这是难以用言语表达的，如经中所说，由此可见愿能成就自他利益。
关于'三种三昧分别有三个偈颂'，愿之后解释三种三昧有什么关联呢？如是具足陀罗尼和愿的菩萨为了断除一切障碍而修习三种三昧，修习这三种三昧能断除自他颠倒，因此在愿之后解释三种三昧的分类是有关联的。
或者说，具足愿的诸菩萨，无论是身业、语业还是意业所欲成就的一切都能如愿成就。在三业中，心的事业即三昧的成就是最主要的，因此在愿之后解释三昧的部分是有关联的。
关于'二种无我及执我之处应当了知，彼等恒时寂灭，是三昧之境界'，境界是指所缘境。其中，遍计所执的人无我和遍计所执的法无我二者是空性三昧的境界，因为空性三昧缘于遍计所执的人法无我空性。
人无我和法无我的所依是五取蕴，因为缘于五取蕴而执著人和法存在的缘故。五取蕴是无愿三昧所缘，如何缘呢？这五取蕴是人我和法我错乱的所依处，具有生老等种种痛苦，因此不应希求，如是缘取。

།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་སྤངས་པ་དང་། དེ་གཉིས་ཀྱི་གཞི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ སྤངས་པའི་འགོག་པའི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་དམིགས་ཏེ།ཇི་ལྟར་དམིགས་ཤེ་ན། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དམིགས་ སོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ནི། གཟུང་འཛིན་དངོས་པོར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་ངོ་བོ་ལྟ་བུར་གྱུར་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། དེའི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་ལྟ་བུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ལྟ བུར་ཤེས་པར་བྱའོ།།གཟུང་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་གསུམ་ལ་འཛིན་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་བདག་མེད་པ་གཉིས་དང་། དེའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དམིགས་ པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་སྟེ།དེ་བས་ན་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ནི་གཟུང་བར་གཞག་།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི་འཛིན་པར་གཞག་སྟེ། བདག་མེད་པ་གཉིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །འཛིན་པ་ གཉིས་ཀྱི་གནས་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། ཚིག་དེ་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་མི་རྟོག་དང་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས། །དགའ་བ་དང་ནི་ རྟག་ཏུ་ལྡན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེས་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་ལ་ཡོད་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ པའི་མཚན་ཉིད་དེ།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་ཆོས་རྣམས་བྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཆགས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྟག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་ པའི་མཚན་ཉིད་དེ།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་སུ་འཁྲུལ་པ་སྤངས་པ་དང་། དེ་དག་གི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྟག་ཏུ་སེམས་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། ཚིག་དེ་དག་གིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་ཤེས་དང་སྤང་བ་དང་། །མངོན་སུམ་དུ་ནི་བྱ་བའི་ཕྱིར། །རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རབ་ཏུ་བཤད། །ཅེས་སྨོས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གསུམ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་སྟོང་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་དོ། །སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

遍计所执的补特伽罗和遍计所执的诸法寂灭断除，以及彼二者之所依取蕴五蕴寂灭断除的灭谛圆成实相，以无相三摩地所缘。如何缘取呢？圆成实相是远离眼色等一切相的，如是缘取。
三种三摩地，应知为能取所取事，如上所说，空性、无愿、无相三摩地，应知如同能取所取之体性。二种无我及其所依五取蕴，以及彼等寂灭的圆成实相是如同所取事。空性、无愿、无相三摩地三者，应知如同能取事。
能取于三种所取境，等等。作为境的二种无我，及其所依五取蕴，以及彼等寂灭相的圆成实相为所缘，即空性等三种三摩地。因此，二种无我等安立为所取，三种空性三摩地安立为能取。二种无我是空性三摩地的行境。二种能取的所依是无愿三摩地的行境。彼等寂灭是无相三摩地的行境。以上词句显示三种三摩地的行境。
无分别及背转，具足喜及恒常。空性三摩地三者是无分别相，因为彼空性三摩地于遍计所执法和遍计所执补特伽罗不作实有分别故。无愿三摩地是背转相，因为通达遍计所执补特伽罗和诸法生起之因的五取蕴是种种苦的所依，故不生贪著。无相三摩地是恒时具足欢喜相，因为于断除遍计所执补特伽罗和法的迷乱，以及断除彼等所依五取蕴的涅槃圆成实相，恒时生起心喜故。以上词句显示三摩地的相。
为何说三种三摩地？为此说：为遍知及断除，以及现前故，宣说为三种。空性、无愿、无相三摩地三者，是为了遍知、断除和现前而说三种三摩地。其中，为了了知遍计所执法和补特伽罗无我空性而说空性三摩地，因为由空性三摩地通达遍计所执法和补特伽罗空性故。为了断除彼之所依五取蕴而说无愿三摩地。因为由无愿三摩地了知五取蕴是苦的自性而断除故。

།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་སུ་བརྟགས་པ་དང་ཡང་བྲལ། དེའི་གནས་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྤངས་པའི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཤད་ དོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་བམ་པོ་དྲུག་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཆོས་ཀྱི་མདོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་འོག་ཏུ་ཆོས་ ཀྱི་མདོ་བཞིས་བཤད་པར་འབྲེལ་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།གོང་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དང་། མཚན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཤད་ན། ཆོས་གང་ལ་བསྒོམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མ་བསྟན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་ལ་བསྒོམས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ གྱི་རྒྱུ་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འོག་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུ་ཡི་ཕྱིར། །ཆོས་ཀྱི་མདོ་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཤད་པ་ནི། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་དུ་མངོན་དུ་བྱ་བའི་རྒྱུར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་དང མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་བཤད་དེ།སུ་ལ་བཤད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ། །འདུས་བྱས་ ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་གཉིས་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བཤད་དེ། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པ་གཉིས་ལྟར་བསྒོམས་ན་སོག་ལེའི་སོ་དང་འདྲ་བའི་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་ཆགས་ཤིང་སྨོན་ལམ་མི་འདེབས་པས་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི མདོ་གཉིས་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བཤད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བཤད་དེ། ཀུན་བརྟགས་ ཀྱི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་བསྒོམས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་སྟེ། དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་མདོ་གསུམ་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བཤད་དོ། །ཞི་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།ཞི་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བཤད་དེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དབང་པོ་དང་ཡུལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་ ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་བསྒོམས་ན་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་འགྲུབ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་བཤད་དོ། །ཇི་ལྟར་ན་མི་རྟག་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་ ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་བཤད་པ་ལ།མི་རྟག་པའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། བདག་མེད་པའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟ་བུ། ཞི་བའི་དོན་ནི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མེད་པའི་དོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨ་ནི་ཏ་ཏ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་ སྟེ། ནི་མེད་པའི་དོན་ཏོ།

远离遍计所执的人我和法我，为了现证断除五取蕴所依的圆成实相，所以宣说无相三摩地。涅槃是以无相三摩地现证的缘故。《大乘庄严经论》第六品释文完。
关于法要分别的两个偈颂，即在三种三摩地之后解说四法要，有何关联呢？前面已经解说了三摩地的对境和特征等，但未说明修习何法能成就三种三摩地的因。因此，为了显示修习四法要能成为三种三摩地的因，所以在三摩地之后解说四法要是有关联的。
为三摩地之因，法要有四种，为利诸有情，菩萨作宣说。即为了现证空性、无愿、无相三种三摩地，诸菩萨宣说一切有为法无常、一切有为法是苦、一切法无我、寂灭涅槃这四种法要。向谁宣说呢？向诸有情宣说。为何宣说呢？为了利益有情、令其安乐而宣说，这是其义。
关于'一切有为法无常，一切有为法是苦'等，'一切有为法无常'这一法要和'一切有为法是苦'这一法要二者，是为了现证无愿三摩地的因。如是修习一切有为法无常和一切有为法是苦这两个方面，就不会贪著如锯齿般的诸有为法而发愿，从而成就无愿三摩地。因此说这两个法要是无愿三摩地的因。
关于'一切法无我'是为空性的，'一切法无我'这一法要是为空性三摩地的因。修习遍计所执的人无我和遍计所执的法无我，就能成就空性三摩地。因此第三个法要是为空性三摩地的因。
关于'寂灭即是涅槃'等，'寂灭即是涅槃'这一法要是为无相三摩地的因。以远离诸根、境等一切相，超越一切分别和观察的方式修习涅槃，就能成就无相三摩地。因此第四个法要是为无相三摩地的因。
关于'如何是无常义'等，在解说无常等四法要时，无常的含义是什么？苦的含义是什么？无我的含义是什么？寂灭的含义是什么？这是其义。关于'无的含义'，'无常'一词在梵语中称为'anitata'，其中'ni'是无的含义。

།ནི་ཏ་ཏ་ནི་རྟག་པའི་དོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་མ་ཡིན་གྱི། གང་དུ་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ། །རྟག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ གང་ཟག་དང་།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མེད་དེ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟག་ཏུ་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་མི་རྟག་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། མེད་པའི་དོན་དང་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏེ། དངོས་པོ་འཇིག་པའི་དོན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་རྟག་པའི་དོན་ནི་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དབེན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཇིག་པ་གང་ཡང་མེད། འདི་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོའི་དོན་བསྟན ཏོ།།རྣམ་རྟོག་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ཏེ། ཇི་ཙམ་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གིས་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་དེ་ཙམ་ དུ་འཁོར་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་གཞན་དབང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། དགའ་བ་མེད་པའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ། །དགའ་ བ་ཟད་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ཏོ།།སྨོན་པ་མེད་པའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྒྲ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །འདིས་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོའི་དོན་བསྟན་ཏོ། ཡོངས་སུ་རྟོགས་དོན་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངེས་པར་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཀུན་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་དང་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ལ་ནི་བདག་དང་རང་བཞིན་མེད་ཀྱི། དེ་ལྟར་ཀུན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་གཞན་དབང་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ནི་བདག མེད་པའི་དོན་ཏེ།དོན་དུ་ན་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་ནི་བདག་མེད་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་གང་ཞེ་ན། བདག་ནི་ཤིན་ཏུ་བདག་མེད་པ་སྟེ། གང་བདག་མེད་ པའི་དོན་དེ་ནི་གསོབ་པོ།།གསོག་གོ་།རང་ལུས་པའོ། །སྟོང་པའོ། །སྟོང་པའི་དོན་ནི་བདག་མེད་པའི་དོན་ཏེ། འདི་ནི་བདག་མེད་པའི་དོན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞི་བའི་དོན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གཞན་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་སུ་རྟོག་པ་དང་བྲལ་ཏེ། གཟུང་འཛིན་གྱི་དྲི་མ་སྤངས་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གང་ཡིན་པ་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་ཞི་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། ཞི་བས་ཞི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཞི་བ་ཉིད་ཞི་བའོ། །མ་ཞི་བ་ཡང་ཞི་བས་ཞི་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞི་བའི་དོན་དེ་ནི་མཚན་མ་ ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ།འདི་ནི་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིས་ནི་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །དེ་དག་བཞི་ནི་བསྟན་པ་ཡི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞིའི་དོན་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་རྟག་པའི་དོན་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་དོན་དང་མེད་པའི་དོན་ཏོ།

尼达达是恒常的意思。菩萨们的生灭之义不是无常义，而是永远不存在的意义才是无常义。那么什么是永远不存在呢？对诸有为法所遍计的补特伽罗和遍计的诸法如同兔角一样不存在，遍计相永远不存在的意义就是无常义。因此《圣无尽慧经》中也说：'其中无常义是什么？是不存在义和无常义，而不是事物坏灭义。无常义是法无我，因为本性空寂故无有任何坏灭，这就是无常义。'由此显示了'一切有为法无常'这一法句的含义。
分别义者，能取所取分别的心和心所其他依他起相的含义是苦义。只要依他起执著能取所取分别，就会在轮回中受苦。因此依他起颠倒分别的含义就是苦义。因此《圣无尽慧经》中也说：'其中苦义是什么？无喜乐义是苦义。喜乐尽是苦义。无愿求义是苦义。宣说苦声是苦义'等等。由此显示了'一切有为法皆苦'这一法句的含义。
遍知义亦复如是者，'亦复如是'的意思是确实存在的意思。遍计的补特伽罗和遍计的诸法虽无我和自性，但如是分别的依他起并非不存在的含义是无我义。实际上遍计的补特伽罗和法无自性的含义就是无我义。因此《圣无尽慧经》中也说：'其中无我义是什么？我是极无我，凡无我义即是虚幻、积聚、自体、空性。空性义即是无我义，这就是无我义。'由此显示了'一切法无我'这一法句的含义。
分别寂静义者，分别心和心所依他起相远离遍计的补特伽罗和遍计诸法的分别，断除能取所取的垢染后圆成实相的含义，就是寂静涅槃的含义。因此《圣无尽慧经》中也说：'其中寂静义是什么？不因寂静而成寂静，寂静性本寂静。不寂静也不因寂静而成寂静，凡寂静义即是一切相寂灭，这就是寂静。'由此显示了'寂静涅槃'这一法句的含义。
彼等四种所说者，菩萨们的四种法句的含义就如上所说。菩萨们的不存在义就是无常义者，无常义有二种：生灭义和不存在义。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་རྟག་པའི་དོན་ནི་ཉན་ཐོས་ ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་མ་ཡིན་གྱི།གང་མེད་པའི་དོན་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་དུ་འདོད་དོ། །གང་རྟག་ཏུ་མེད་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བས་ན་གང་རྟག་ཏུ་མེད་པ་དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྟག་ཏུ་མེད་པ་དེའང་གང་ཞེ་ན། ཀུན་དུ་ བརྟགས་པའི་གང་ཟག་དང་།ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཏེ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་རྟག་ཏུ་མེད་དེ། ཀུན་བརྟགས་རྟག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་ལ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་རྟོག་པའི་དོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡོད་པར་རྟོག་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་དོན་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དུ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་མདོར་ན་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མེད་པའི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་ཡོད་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་སྟེ། ཇི་ཙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ཞིང་བསླད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ བའོ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཏེ། གང་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་དོན་དེ་ནི་མི་རྟག་པའི་དོན་ཏོ། །གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་ བ་དེ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་བའི་དོན་ཏེ།དེས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་གཉིས་ཀྱི་དོན་བསྟན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱི་དོན་ནི་བདག་མེད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་གཞན་ དབང་ཙམ་ནི་ཡོད་ཀྱི།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་ཆོས་མེད་པའི་དོན་ནི་བདག་མེད་པའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཀ་རི་ཀཱ་ལས། དེ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འབྱུང་བ་ངེས་པར་ཡོད་པའི་དོན་ དུ་དྲངས་ཏེ།ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་དང་། ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་ནི་མེད་ཀྱི། དེ་ལ་ཀུན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པའི་གཞན་དབང་གི་སེམས་ཙམ་ནི་ཡོད་པའི་དོན་ལ། བདག་མེད་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་དང་། གང་ཟག་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་བདག་ མེད་པའི་དོན་ཏོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་དོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནམ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལ། ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ཆོས་དང་བྲལ་ནས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་དོན་ལ་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། གཞན་གྱི་དབང་ནི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པའི་དོན་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་དོན་ལ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ནི་འགག་།ཕྱི་མ་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མའི་དོན་ལ་ཡང་མི་རྟག་པའི་དོན་དུ བལྟའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་བས་ན་དེ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་གཞན་དབང་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་ན། ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་དང་གཏན་ཚིགས་སྟོན་ཏོ། །མི་རིགས་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དངོས་པོ་རྣམས་ཚད་མས་བསྒྲུབ་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དམ་བཅའ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་དཔེའོ། །དཔེར་ན། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བའོ། །གཅིག་དང་དུ་མའི་རང བཞིན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུའོ།།གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔེའོ།

关于菩萨们对无常义的理解，并非如声闻等所说是生灭之义为无常义，而是认为凡是不存在的义为无常义。所谓'凡是永远不存在的即是无常'，因此凡是永远不存在的即称为无常。那么永远不存在的是什么呢？遍计所执的人我和遍计所执的诸法，一切遍计所执的相都如兔角般永远不存在，遍计所执永远不存在性即称为无常。
'对非真实的执著之义即是苦义'，对遍计所执的人我和遍计所执的法执著为实有的心和心所之义称为苦义，实际上是依他起相称为苦。简而言之，这是这样说的：颠倒心和心所对不存在的人我和法执著为实有，是颠倒执著。只要有这种颠倒执著，就会产生生老等苦，具有染污的自性，所以称为苦。
或者说，有漏的颠倒心和心所是生灭法，凡是生灭之义即是无常义。凡是无常即是苦，成为苦即是苦义。这就解释了'一切有为法无常'和'一切有为法皆苦'这两个法句的含义。
'唯是遍计之义即是无我义'，只有依他起的遍计存在，而遍计所执的人我和法不存在之义即是无我义。为了说明这个意义，'如是'这个词表示确定。如《论颂》中出现'如是'一词是为了引出确定存在的意义：遍计所执的人我和遍计所执的法是不存在的，而能对此起遍计的依他起唯心是存在的，这个意义称为无我义。遍计所执的法和人我无自性即是无我义。
'分别寂灭之义'等，当依他起相远离了遍计所执性的遍计所执法而成为圆成实相时，这个意义称为寂灭涅槃。
'依他起相刹那坏灭义'等，生灭之义也称为无常，因此依他起相前刹那灭，后刹那不生，刹那义也应视为无常义。
因此'为了证明这个'，由于依他起诸法是刹那性的，为了证明如何是刹那性，以十个偈颂说明刹那性的因和理由。
'因从不合理因生故'等，用量来证成诸法时有三种方式来证成：宗、因和喻。例如：'一切法无自性'是宗，'离一多自性故'是因，'如影像'是喻。

།དེ་དང་འདྲ་བར་འདིར་ཡང་ཚིགས་བཅད་བཅུའི་མཇུག་ནས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་དམ་བཅའ་བ་སྟེ། ཇི་ལྟར་དམ་བཅའ་ཞེ་ན། ཕྱི་ནང་གི་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་ མ་རེ་རེ་ལ་འཇུག་པས་ན།མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་དམ་བཅས་སོ། །དེ་ལ་ཡང་། མི་རིགས་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གཉི་ག་བསྡུས་ནས་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་གཏན་ ཚིགས་ནི་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་དང་།རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཉིད་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚན་ཉིད་ངེས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་དང་། འགོག་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྱུར་བ་ཉེ་བར་དམིགས་ པའི་ཕྱིར་དང་།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ཕྱིར་དང་། ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་གི་ཕྱིར་དང་། དག་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱི་ནང་གི་འདུས་བྱས་རྣམས་མི་རྟག་གོ་ཞེས་དམ་བཅའ་སྟེ། མི་རིགས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པར་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་གཏན་ཚིགས་ཡིན་ནོ། ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་འདུས་བྱས་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་རྒྱུ་གང་དང་། གཏན་ཚིགས་གང་དང་། ཚད་མ་གང་གིས་འགྲུབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐད་ཅིག་མ་མེད་པར་འདུས་བྱས་རྣམས་འཇུག་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས བྱ་བ་ལ།ཕྱི་ནང་གི་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགགས་ཤིང་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དུ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་པར་མི་རིགས་ཏེ། འདུས་བྱས་རྣམས་ཏེ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ། །འཇུག་པ་མི་རིགས་ཞེས་སྨྲས་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པ་ ནི་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བས་ན་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་བྲེང་མ་ཆད་པའམ། འདབ་ཆགས་སམ། སྔ་ཕྱིའི་རྒྱུན་འབྲེལ་པར་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ནི་འགགས། ཕྱི་མ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དུ་ཆུའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་བྲེང་མ་ཆད་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བྲེང་མ་ཆད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དང་། དེས་ཅི་ཞིག་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། འགག་པ་མེད་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ནི་འགགས། ཕྱི་མ སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པར་མི་རུང་སྟེ།དཔེར་ན་ཆུའི་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་འབབ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་སྟེ་ཡང་དུས་གཞན་དུ་འཇུག་ཅིང་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་འགོག་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་པར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་ སེམས་ཏེ།སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་དེ་རྒྱུས་སྐྱེས་ནས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་མི་འགག་གི་།ལོའམ་ཞག་གམ་ཟླ་བའི་བར་དུ་མ་འགགས་པར་འདུག་ནས། དེ་ནས་ཡང་དེ་འགགས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་གཞན་རྒྱུས་བསྐྱེད་ནས་རྒྱུས་བསྐྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཡང་ལོའམ་ཟླ་བའམ་ཞག་འགགས་ ཏེ།ཡང་གཞན་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དུ་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པར་རུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ལ། དེ་ཡང་མི་རུང་བར་སྟོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་མི་རུང་བར་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འབྱུང་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་རྒྱུས་བསྐྱེད་ནས། དེའི་བར་དུ་ལོའམ་ཟླ་བར་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་གནས་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་བར་དེར་སྐྱེ་འགག་གི་རྒྱུན་ཆད་དེ་རྒྱུན་དུ་འཇུག་པ་མེད་པས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་དེའི་བར་ན་དེ་མ་ཐག་ཏུ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དང་པོའི་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུས་བསྐྱེད་ནས་ཐག་གི་ཟད་ཅིག་ཏུ རྒྱུན་མེད་པར་གནས་པར་འདོད་དེ།དེ་ལྟར་ན་བར་ན་གནས་པའི་ཚེ་ན་ཡང་། རྒྱུ་གང་གིས་གནས་པའི་ཚེ་ཡང་བརྗོད་དགོས་ལ། དེ་འགགས་ནས་ཕྱིས་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་སྐྱེ་བ་ཡང་རྒྱུ་གང་གིས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་སྨྲ་དགོས་ཏེ། འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་མི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ དོན་བཤད་དོ།

同样在这里，从十个偈颂之后'一切有为法无常'这句话是立宗。如何立宗呢？由于内外有为法在每一刹那中运行，所以立宗为无常。对此，'不合理因为从因而生'等两个偈颂，包含内外二种事物，以理由说明是无常的。其中理由是：因为不合理、因为从因而生、因为相违、因为自性不住、因为无实、因为相确定、因为随顺、因为遮止、因为观见变化、因为因果、因为已得、因为自在、因为清净、因为随顺有情，立宗说内外有为法无常。不合理等是成立无常的因和理由。
若问如何成立，是指内外有为法无常和刹那性，以何因、何理由、何量而成立的意思。'因为无刹那性有为法运行不合理'，是说内外有为法前刹那灭尽而后刹那生起的方式中，相续不断地生起和运行是不合理的。有为法相续生起，所以是刹那性的。
为了说明'运行不合理'所说的意思，说'运行即是相续生起故称运行'。运行的意思是不间断或相连或前后相续关联，前刹那灭尽，后刹那生起的方式，如水流一般不间断地生起称为运行。
虽然成为称为不间断的运行，对于如此说法有何所立的疑问，为此说'此亦于每一刹那中生灭不可缺少'。如是相续运行也是前刹那灭尽，后刹那生起的方式中，没有生灭就不可能相续运行，如水的刹那相续流动一样。
若有人这样想：'若于其他时中运行且前后灭尽和生起的相续中运行'，是说如果其他人这样想：第一刹那由因生起后不会立即灭尽，而是经年或日或月期间不灭尽而住，之后才灭尽，其他刹那由因产生，由因产生的刹那也经年或月或日灭尽，又生起其他的方式中相续运行是可以的。对此说明这也不合理。
为说明如何不合理的道理，说'因为无因故不会立即生起'。如果第一刹那由因产生后，其间经年或月不生不灭而住，如此则其间生灭相续断绝，无有相续运行，故诸事物其间也不会立即相续生起。为什么呢？认为第一刹那由因产生后住一段时间无相续，如此则住的时候也要说明由何因而住，灭尽之后后来其他刹那生起也要说明由何因产生，这以上解释了'不合理'的意思。

།སྐྱེས་ནས་དུས་རྒྱུན་མེད་པར་དངོས་པོ་དུས་གཞན་དུ་གནས་པར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་རྒྱུས་བསྐྱེད་ནས། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་མ་འགགས་ཀྱི་བར་དེ་ན་ཡང་། སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བ་དང་ འགག་པའི་ཚུལ་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབྱུང་བ་མེད་པར་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་དུས་གཞན་དུ་སྣང་ཞིང་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བར་མི་རུང་སྟེ།དཔེར་ན་ཆུ་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུ་ཆུ་འབབ་པ་ཡོད་ན་ནི་ཆུའི་བྲེད་རྒྱུན་དུ་སྣང་ལ་སྐད་ཅིག་མ་རྒྱུན་དུ་འབབ་པ་ཆད་ནས་ཆུ་འབབ་པར་མི་སྣང་བ་ བཞིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་མེད་པར་དངོས་པོ་རྣམས་དུས་གཞན་དུ་སྣང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རུང་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ཇི་ལྟར་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་བཞིན་དུ། སྐད་ཅིག་མ་ གཉིས་པ་ཕན་ཆད་མ་འགགས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པར་འདོད་ན།དེའི་བར་ན་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་སྨྲ་བར་བྱ་དགོས་སོ། །ཡང་དངོས་པོ་གང་དུས་གཞན་དུ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གནས་ཤིང་རྟག་ཏུ་ཡང་ སྣང་བའི་དངོས་པོ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་ཏེ།དཔེར་ན་མར་མེ་བཞིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མར་མེ་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་དུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྣང་ལ། རས་དང་མར་མེ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་ཟད་དེ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་འདི་དག་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་སྣང་ བར་འདོད་ན་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ།ནམ་རྒྱུ་ཟད་དམ་མེད་པར་གྱུར་ན་རྒྱུན་དུ་སྣང་བ་ཡང་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་བར་དུ་རྒྱུན་དུ་སྡང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་འགག་མེད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་ཏེ་འགྱུར་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱི་དང་ནང་ གི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་ཏེ།རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། གང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ནི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་གལ་ཏེ་བྱུང་ ནས་ཕྱིས་ཀྱང་འབྱུང་ན་ནི་དེ་ལ་ངེས་པར་རྒྱུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་དེ། བྱུང་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བར་འདོད་ན་ནི་ཇི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོས་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་བཞིན་དུ། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་ སོགས་པ་ལ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་མོད་ཀྱི། སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་པ་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་པར་རང་འཇིག་གོ་སྙམ་ན། དེ་མི་རིགས་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།རྒྱུ་མེད་ན་ནི་ཐོག་མ་ནས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དེ་ཐོག་མ་ནས་མེད་ཅིང་ཐོག་མ་ནས་མི་སྐྱེ་ལ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གང་དང་གང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེས་ཏེ། དཔེར་ན་མྱུ་ གུ་བཞིན་ནོ།།གང་དང་གང་རྒྱུ་མེད་པ་ནི་དེ་མི་སྐྱེ་སྟེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་དུ་འདྲ་བས་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ལ་ལ་ནི་རྒྱུ་ཡོད། ལ་ལ་ལ་ ནི་རྒྱུ་མེད་པར་མི་རིགས་སོ།

关于'生起后若无刹那相续，事物不应存在于其他时间'这句话，还有，第一刹那由因产生后，直到第二刹那以后未灭之间，若无刹那生灭方式的相续不断产生，诸事物就不应显现于其他时间并持续存在。
譬如，若有水的刹那相续之因的流水，则水流相续显现，若刹那相续流动中断，则水流不复显现。
为什么呢？因为是从因而生的缘故。关于'刹那相续若无，诸事物为何不应显现于其他时间'这个问题，诸事物是从因而生，如果认为第一刹那如何由因产生，第二刹那以后直到未灭之间也如是存在，
那么在此期间维持存在的因也不应理，应当说明是什么因使其维持存在。再者，某些事物在其他时间也以刹那相续方式不断存在并恒常显现，这些事物是从因而生，
如同灯火一样。就像灯火因从因而生而以刹那相续方式不断显现，当棉芯和油等因耗尽不存在时就不再显现那样，如果认为这些事物也应当持续显现，就是从因而生，
当因耗尽或不存在时，持续显现也会中断。因此，为了使其在期间持续显现，因不可能无灭。
关于'一切有为法皆从因生而变化'这句话，一切内外有为法都从因缘而生。什么是'从因缘而生'的含义？是'从因缘而起'的意思，
凡从因缘所生者，其本性非是常住，而是刹那性的意思。
关于'若生已后仍生起，则彼必定有因'这句话，第一刹那由因缘产生后，如果认为第二刹那等也生起，那么如同第一刹那由因产生一样，第二刹那等也需要产生的因，这是其含义。
如果有人这样想：第一刹那虽有产生之因，但第二刹那无产生之因而自行灭去。为显示这不合理，
故说'若无因则从始即无'。如果后刹那无产生之因，则该刹那从始即无、从始不生且不显现。其中凡有因者皆生起，如同苗芽。
凡无因者则不生，如同虚空之花。再者，若后刹那生起无因，则前刹那生起也应无因，因为同为刹那性质，某些刹那有因而某些刹那无因是不合理的。

།ལ་ལ་དག་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་སྐྱེད་པ་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཡང་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་ན། མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འབྱུང་བར་མི་འོས་ཏེ། དེའི་རྒྱུས་དགོས་པར་སྤྱད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐད་ ཅིག་མ་སྔ་མ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས།ཕྱི་མ་དེ་ཉིད་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས། རང་གི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་འགགས་ཟིན་པས་འགགས་པ་དེས་ཕྱི་མ་བསྐྱེད་མི་ནུས་སོ། །རྒྱུ་གང་གིས་འབྲས་བུ་གང་བསྐྱེད་དེ་འགགས་པ་ དེས་གཞན་མི་སྐྱེད་པ་ནི་ས་བོན་བཞིན་ཏེ།དཔེར་ན་ས་བོན་གྱིས་མྱུ་གུ་བསྐྱེད་ནས་འགགས་པའི་ས་བོན་དེས་སྡོང་བུ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དགོས་པ་སྤྱད་ཟིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་བསྒྲུབས་ནས་འགགས་ཟིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ དག་འདི་སྙམ་དུ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་འགགས་ཟིན་པས་ན་དེས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་མི་སྐྱེད་ཀྱི།སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་དེ་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་གཞན་ཡང་མི་དམིགས་ ཏེ།དེ་བས་ན་ངེས་པར་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་གཞན་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་དེ་ལ། རྒྱུ་གཞན་གྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཞན་ཡོད་པར་ཡང་མ་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ནི་རྒྱུ། ཕྱི་མ་ནི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ།།གོང་དུ་བཤད་པའི་དོན་རྣམས་ཀྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་རྒྱུན་མེད་པར་དུས་གཞན་ན་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་རྒྱུ། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་འབྲས་བུའི་ཚུལ་དུ་ཆུའི་བྲེང་བཞིན་དུ་རྒྱུན་མ་ཆད་ པར་འབྱུང་བ་མེད་པར་དངོས་པོ་རྣམས་དུས་ཐག་གི་ཟད་ཅིག་ཏུ་སྣང་ཞིང་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།།ཚིག་དེ་དག་གིས་ནི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྟེ་འདི་ལྟར་གང་གིས་རྒྱུ་དགོས་པ་སྐྱེས་ཟིན་པ་ནི་མི་སྐྱེའི། སྐྱེས་ནས་ཀྱང་དུས་གཞན་ལ་ཕྱིས་ འགག་པར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་པོ་སྐྱེས་ལ་རྒྱུད་དགོས་པ་བཞིན་དུ། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་དགོས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་སྐྱེས་པ་བཞིན་ དུ།དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་དངོས་པོ་དེ་དག་སྐྱེ་ན་ནི་རྒྱུ་དགོས་པ་བདེན་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་དང་པོར་དངོས་པོ་གཅིག་བསྐྱེད་ནས་སྐྱེས་ཟིན་པའི་འོག་ཏུ་དང་པོ་དེས་ཕྱིས་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེས་ནས་ལོའམ་ཟླ་བའམ་ཞག་ལ་སོགས་པར་དུས་ཐག་གི་ཟད་ཅིག་གནས་ནས། དེ་ནས་གདོང་ཕྱིས་ བདག་གི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མི་འགག་སྟེ།དེ་བས་ན་བར་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མི་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དེ་རྒྱུ་གང་གིས་འགག་པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་དང་པོ་རྒྱུས་བསྐྱེད་ནས། ཐ་ གི་ཟད་ཅིག་གནས་ཏེ།ཕྱིས་འགག་པར་འགྱུར་བ་དེའི་དངོས་པོ་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་པ་ལས་ཕྱིས་འགག་པར་འགྱུར་རམ། འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་པ་ལས་འགག་པར་འགྱུར་བར་བརྟག་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོའི་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན་ན་ གནས་པའི་རང་བཞིན་ལ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་ན།དངོས་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་མི་འཇིག་སྟེ། ཕྱིས་ཀྱང་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རྟག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ལ་རྟག་པ་དང་གནས་ པའི་རང་བཞིན་མེད་པས་དང་པོ་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི་བར་དུ་གནས་པར་མི་སྲིད་དེ།དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་དང་པོ་མེད་པ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་མེད་པ་ཁོ་ནར་གནས་ཀྱི། དང་པོ་ནི་མེད་པ་ལ། ཕྱིས་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་མི་འགྱུར་བ་དང་འདྲའོ།

有些人认为最初刹那生起的那个因，后一刹那也由那个因产生，为了说明这是不合理的，所以说'由于该因已完成其作用，故不应由该因产生'。由产生前一刹那的因本身，也产生后一刹那是不合理的。为什么呢？因为产生前一刹那的因，在产生其果后已经灭去，已灭的因不能产生后者。任何因在产生果后灭去，就不能再产生其他，就像种子一样。比如种子产生苗芽后灭去的种子，不能作为产生后面茎干的因。'已完成作用'是指已经完成果的产生而灭去的意思。
如果有人这样想：由于产生前一刹那的因在产生其果后已经灭去，所以它不能产生后一刹那，而后一刹那是由其他因产生的。为了说明这也不合理，所以说'也未见有其他因，因此应知必定从前因产生其他'。对于后一刹那，未见有其他因能产生，因此应知前一刹那是因，后一刹那是果，如此相续不断地产生。
为了总结上述内容，所以说'如是若无相续，则不应于其他时存在'。如上所述，前前刹那是因，后后刹那是果，如水流般相续不断，若无此相续，诸法不应在某一时间显现和存在。这些文字说明了'由因所生故'的含义。
如果这样认为：已经由因产生的不再生起，但生起后在其他时间才灭去，而不是刚生即灭。这是说，如果有人这样想：如同最初事物生起需要因一样，后一刹那生起也需要因。如果像事物生起那样，之后这些事物还会生起的话，确实需要因。但是因缘最初产生一个事物后，已生的事物之后就不再生起，而是经过年月日等一段时间存在后，然后才灭去，不是刚生即灭，因此中间没有生起，所以不需要因。
为了说明这样也不合理，所以说'又此由何因而灭'等。最初由因产生的事物，存在一段时间后灭去，这个事物是由存在的自性灭去而后灭去，还是由坏灭的自性灭去而灭去，需要观察。如果是存在的自性灭去，由于存在的自性中没有坏灭的自性，那么这些事物也不会坏灭，之后也不会灭去，将永远存在。
如果这个事物是坏灭的自性，由于坏灭的自性中没有常住和存在的自性，从最初就会灭去，不可能中间存在。比如虚空是无的自性，最初无，之后也只是保持无，而不会最初无后来却成为有那样。

། གཞན་ཡང་དངོས་པོ་དེ་སྐྱེས་ནས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་གནས་ཏེ། ཕྱིས་འགག་པར་འགྱུར་བ་རྒྱུ་གང་གིས་འགག་པར་འགྱུར་བའི་འགག་པའི་རྒྱུ་བསྟན་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་གཞན དག་ན་རེ་དངོས་པོ་དེ་ཕྱིས་འགག་པར་འགྱུར་བ་ནི་དང་པོ་སྐྱེད་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིས་འགག་གོ་ཞེ་ན་ཡང་དེ་ལྟར་མི་རིགས་སོ།།ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དང་པོ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དེས། མཇུག་ཏུ་འགག་པའི་རྒྱུ་ཡང་བྱས་པར་ཇི་ལྟར་མི་རིགས་ཤེ་ན། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། འགག་པ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པས་གང་ན་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་འགག་པ་མེད་ལ། གང་ན་འགག་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པའི རྒྱུ་བྱེད་པར་མི་རུང་ངོ་།།སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་འགག་པ་གཉིས་འགལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་། སྐྱེ་བའི་རྒྱུས་འགོག་པ་བྱས་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་དོ་སྙམ་པ་ལ། མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འགལ་བ་གཉིས་རྒྱུ་འདྲ་བ་ལས་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་གཉིས་ ནི་འགལ་བ་ཡིན་ལ།འགལ་བའི་ཆོས་གཉིས་རྒྱུ་གཅིག་ལས་སྐྱེ་བར་ནི་མི་མཐོང་སྟེ། སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུས་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་ཅིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། དངོས་པོ་མེད་ཅིང་འགག་པར་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་འགག་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་སྐྱེད་ པའི་རྒྱུར་མི་རུང་ངོ་།།འགག་པའི་རྒྱུས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་འགག་པར་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཡོད་ཅིང་སྐྱེ་བར་མི་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་འགག་པའི་རྒྱུས་དངོས་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི་དེ་འགག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དེས་འགོག་པར་བྱེད་པར་མི་རིགས་སོ། །འགལ་ བའི་ཆོས་གཉིས་རྒྱུ་གཅིག་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་ལྟ་སྟེ། གྲིབ་མ་དང་། ཉི་མ་དང་། གྲང་བ་དང་། དྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་གྲིབ་མ་ནི་གང་ལ་ཉི་མའི་འོད་མེད་ཅིང་མི་གསལ་བའི་ཕྱོགས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་ཐོག་གཡོགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱབས་ཡོད་པའོ། ། ཉི་མ་ནི་གང་དུ་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གྱིས་བབ་ཅིང་། གསལ་བའི་ཕྱོགས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ། །འདི་ལྟར་གྲིབ་མའི་རྒྱུ་སྐྱབས་ཅན་གྱིས་ཀྱང་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ཡང་འབྱིན་པར་བྱེད། གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་མི་གསལ་བ་ཡང་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཉིས་བྱེད་པར་ནི་མ་མཐོང ངོ་།།དེ་བཞིན་དུ་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་ཀྱང་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཡང་འབྱིན་པར་བྱེད་གྲིབ་མ་དང་མི་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཡང་འབྱིན་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཉིས་བྱེད་པ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །འདི་ལྟར་ཡང་གྲང་བ་དང་དྲོ་བ་གཉིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་སྟེ། གང་ན་ གྲང་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་དྲོ་བ་མེད་ལ།གང་ན་དྲོ་བ་ཡོད་པ་དེ་ན་གྲང་བ་མེད་དེ། དེ་ལ་གྲང་བ་ནི་སོ་ཐམས་པ་དང་སྤུ་ལྡང་བ་ལ་སོགས་པ་དྲོ་བ་ནི་རྔུལ་ཟག་པ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་གྲང་བའི་རྒྱུ་ནི་བ་མོ་དང་ཁ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བ་མོ་དང་ཁ་བ་ལ་སོགས་པ་གྲང་བ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད། དྲོ་ བ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་མཐོང་ངོ་།།དྲོ་བའི་རྒྱུ་ནི་མེ་དང་ཉི་མའི་འོད་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེས་ནི་གྲང་བ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད། དྲོ་བ་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་མཐོང་ངོ་། །ཚིག་དེ་དག་གིས་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་དུས་གཞན་འགགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ ཡང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྣམ་པ་གཞན་དུ་ཡང་ཕྱི་དང་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མི་འགག་གི་།དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་གནས་ནས། ཕྱིས་འགོག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ང་ཡང་འགལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་དང་འགལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཅི་དང་འགལ་ཞེ་ ན།ལུང་དང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འགལ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་འགལ་བ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུང་དང་འགལ་བ་དང་། རིགས་པ་དང་འགལ་བའོ།

此外，事物生起后存在一段时间，之后灭去，那么应当说明是什么原因导致其灭去，这就是其含义。若说是生起的原因导致灭去，这也不合理。如果有人说，事物后来灭去是由最初产生它的那个因导致的，这也是不合理的。为什么不合理呢？因为生与灭是相违的。最初的生因怎么会不合理地成为最后的灭因呢？因为生是有事物，灭是无事物，所以哪里有生就哪里无灭，哪里有灭就哪里无生。因此，生因不能作为灭因。
有人说，虽然生灭二者相违，但生因导致灭去并不矛盾。为了说明这不合理，所以说'相违的两者不能从相同的因中见到'。生与灭是相违的，而相违的两种性质不见从一个因中产生。因为生因是使事物存在并产生，而不是使事物不存在并灭去。如果生因能导致灭去，那它就不能成为生因。灭因也是使事物不存在并灭去，而不是使事物存在并产生。如果灭因能产生事物，那它就不是灭因。因此，生因不能作为灭因。
为了说明相违的两种性质不能从一个因中产生，举例说：'比如影子与阳光、冷与热那样'。其中影子是指没有阳光且不明亮的地方，其因是有遮蔽物等遮盖。阳光是指阳光照射且明亮的地方，其因是日轮。如此，影子的因即遮蔽物，既不能发出阳光，也不能产生如影子般的不明亮，未见有这两种因的作用。同样，日轮也是既发出阳光性质的光明，又产生如影子般不明亮的性质，未见有这两种因的作用。
同样，冷与热二者也是相互矛盾的，哪里有冷哪里就没有热，哪里有热哪里就没有冷。其中冷是指牙齿打颤、汗毛竖立等，热是指出汗等。其中冷的原因是霜雪等，霜雪等既不能产生冷又不能产生热。热的原因是火和阳光等，它既不能产生冷又不能产生热。这些话语说明了'从因而生'这句话的含义。
或者说'在其他时间灭去'也是相违的。从另一个角度来说，内外诸行不是一生起就灭去，而是存在一段时间后才灭去，这也是相违的。与什么相违呢？与教证相违。所说的相违有两种：与教证相违和与理证相违。

།དེ་ལ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེས་ནས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་གནས་ཏེ་འགག་གོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལུང་དང་ འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།བཀའ་ལུང་དང་ཇི་ལྟར་འགལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །འདུ་བྱེད་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་མཐུ་ལས་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ། ཕྱི་ནང་གི་འདུ་བྱེད་ཀྱང་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་མཐུ་ལས་ སྐྱེས་པས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ།།སྐྱེ་ཞིང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་ན་འཇིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལས་རིང་དུ་མི་གནས་པས་ན། རེ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པས་ན། ཡུན་ཐུང་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དངོས་ པོ་རྣམས་དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་ཏུ་གནས་ན་ནི་དེ་སྐད་དུ་འབྱུང་བའི་ལུང་དང་འགལ་ལོ།།ཡང་ལུང་དང་འགལ་ཞིང་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་། འདུ་བྱེད་དེ་དག་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ འགག་པར་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྣལ་འབྱོར་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྒོམ་ཞིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀྱང་། ཕྱི་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་ཅིང་འགག་པར་མཐོང་སྟེ། དེ་ལྟར་ མཐོང་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་སྐྱོ་བ་སྐྱེའོ།།སྐྱོ་བ་སྐྱེས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ནས། གྲོལ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་དག་ལ་ཡང་སྐྱོ་བ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། གྲོལ་བ་རྣམས་ མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པར་གནས་པར་གྱུར་ན་ནི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་འགག་པ་ཡིན་པར་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟར་མ་མཐོང་ན་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྐྱོ་བར་མ་གྱུར་ན་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་མ་བྲལ་ན་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་འགག་པར་མཐོང་བས་ན་ཕྱིར་གྲོལ་བའི་བར་དུ་འགྱུར ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའོ། །འགལ་བའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཞན་དག་འཆི་བའི་དུས་ལ་སོགས་པ་ན་འགག་པར་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་སེམས་ཅན་གཞན་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པར་ མི་མཐོང་གི་།ནམ་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཆད་དེ་ཤི་བར་གྱུར་པ་ན། འགག་ཅིང་མི་རྟག་པར་མཐོང་བ་དེ་དག་ནམ་མ་ཤིའི་བར་དུ་ནི་སྐྱོ་བ་མི་སྐྱེའོ། །ནམ་དེ་འགག་པར་གྱུར་བར་མཐོང་བ་ལ། གདོད་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ པའི་ཚེ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པར་མཐོང་བས་ན་སྐྱོ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཡང་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་བཞིན་དུ་འཆི་ཁར་འགག་པ་མཐོང་ནས་གདོད་སྐྱོ་བར་གྱུར་ན་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཕལ་པ་འཆི་ཁར་སྐྱོ་བར་གྱུར་པས་དེ་དག་ལ་ རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མེད་པ་བཞིན་དུ།རྣལ་འབྱོར་ལ་ཡང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདིས་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་སྐྱེས་ནས་བདག་ཉིད་གནས་པར་ནུས་པས་དུས་གཞན་དུའང་བདག་ཉིད་གནས་ པའམ།རྒྱུ་འགའ་ཞིག་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཡང་འདི་བརྟག་དགོས་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་ཏུ་འཇིག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྐྱེས་ནས་ལོའམ། ཟླ་བ་ལ་སོགས་པར་དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་གནས་ནས་འགག་ཅེ་ན། དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་དེ་ལ་ཕྱོགས་ རྣམས་ལ་གཉིས་སུ་བརྟག་གོ།

如果说诸事物生起后存在一段时间才灭去，就会与世尊的教言相违。为了说明如何与教言相违，故说'如世尊'等。关于'诸行如幻'，就像幻术由因缘力而生一样，内外诸行也由因缘力而生，所以说如幻。
因为具有生灭的性质，所以称为坏灭。因为生起后不会停留超过一刹那，所以称为暂时。因为每一刹那生起后立即灭去，所以称为短暂住留。如果诸事物存在一段时间，就会与如此说的教言相违。
为了说明既违背教言又违背正理，故说'瑜伽行者作意时，见到诸行生灭，在每一刹那中灭去'。瑜伽行者修习四圣谛并作意时，作意内外诸行的生灭相，所以见到诸行在每一刹那中灭去。
由于如此见到，对诸行生起厌离。生起厌离后，便离开贪欲。离开贪欲后，获得解脱和涅槃。如果不是这样，他们就不会有厌离、离贪和解脱。
如果诸行不是刹那性而是恒常存在的话，瑜伽行者作意时就不会见到诸行在每一刹那中灭去。如果不这样见到就不会生起厌离。如果不生起厌离就不会离开贪欲。如果不离开贪欲就不会解脱。但事实并非如此，瑜伽行者们因见到刹那灭而获得解脱，所以诸行是刹那性的。
为了说明相违的比喻，故说'譬如其他人在死亡时等见到灭去'。譬如其他众生不见诸行在每一刹那中灭去，而是在命根断绝死亡时才见到灭去无常。他们在未死之前不生起厌离，只有在见到灭去时才生起厌离。
同样，瑜伽行者在修习瑜伽时见到诸行在每一刹那中灭去，因此生起厌离。或者，如果瑜伽行者像普通众生一样在临死时见到灭去才生起厌离，那么就像普通众生在临死时生起厌离却没有解脱一样，瑜伽行者也会有没有解脱的过失。这就说明了'相违'的含义。
关于'如果诸行生起后能够自身存在，那么在其他时间也自身存在或某些因存在'，还需要考察：诸行并非刹那灭，而是生起后存在一年或一月等一段时间才灭去，对于这种一段时间的存在有两种情况需要观察。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་མི་འཇིག་པར་གནས་པ་དེ། འདུ་བྱེད་དེ་བདག་ཉིད་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་སྟེ། གནས་པའི་མཐུ་ཡོད་པས་དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་ཏུ་གནས་པའམ། ཡང་ན་བདག་ཉིད་གནས་པའི་ མཐུ་ནི་མེད་ཀྱི་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་འགའ་ཞིག་གིས་གྲོགས་བྱས་ནས་དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་ཏུ་གནས་ཏེ།དེ་གཉིས་གང་ལྟར་ཡང་གནས་པར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་ཕྱོགས་ལ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་། བདག་ཉིད་གནས་པ་མི་རུང་སྟེ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། བདག་ཉིད་ལ་གནས་པའི་མཐུ་ཡོད་པས་དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་ཏུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་མི་རུང་སྙམས་ལ། དེའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕྱི་ནང་གི་འདུས བྱས་རྣམས་བདག་ཉིད་མི་གནས་ཤིང་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ལ་གནས་པའི་མཐུ་ཡོད་པས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་སྙམ་པ་ལ། དེའི་ཕྱིར། མཐར་ཕྱིན་གནས་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཇི་ ལྟར་འདུས་བྱས་རྣམས་མཐར་ཕྱིན་ཅིང་མེད་པར་གྱུར་པས་ན།བདག་ཉིད་ལ་གནས་པའི་མཐུ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ལ་གནས་པའི་མཐུ་ཡོད་པ་ཞིག་ན་རྟག་ཏུ་ཡང་གནས་པའི་མཐུ་ཅན་དུ་འདུག་ལ། མཇུག་ཏུ་ཡང་གནས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ རྟག་པའི་རང་བཞིན་ལ་སྐྱེ་འཇིག་མེད་པ་བཞིན་ནོ།།འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་ནི་མཐར་གནས་པར་མི་རུང་སྟེ། འཇིག་པར་འགྱུར་བས་ན། བདག་ཉིད་གནས་པའི་མཐུ་ཡང་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕྱོགས་གཉིས་པ་ནི་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་པའི་རྒྱུར་ཡང་མི་ རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་གྲོགས་བྱས་ནས་དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་ཏུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་གང་ཡང་ མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དངོས་པོ་རྣམས་ལ་བར་དུ་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་དེ། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་པར་མ་མཐོང་བས་གནས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུས་གནས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཚིག་ དེ་དག་གིས་ནི་བདག་ཉིད་མི་གནས་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་ཏོ།།དེ་སྟེ་གང་གནས་པའི་རྒྱུ་མེད་ཀྱང་། འཇིག་པའི་རྒྱུ་མེད་པས་གནས་ཏེ། འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་ཕྲད་ནས་ཕྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱང་གནས་པའི་མཐུ་མེད་པར་གནས་པར་ མ་ནུས་ན།གནས་པའི་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་བསྟངས་ཤིང་དངོས་པོ་རྣམས་གནས་པར་བྱས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དངོས་པོ་གནས་པའི་བར་ན་དེ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་དེ། ནམ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་མ་ཕྲད་ཀྱི་བར་དུ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་གྱི། འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ནས་གདོད་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ།སྔར་ནི་མི་འཇིག་པར་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། མེས་སྔོན་པོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་འཇིག་པར་བྱད་པའི་རྒྱུ་མེ་དང་མ་ཕྲད་པའི་སྔོན་རོལ་ན་ནི་ཁ་དོག་ སྔོན་པོར་སྣང་ལ།ཕྱིས་དེ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེ་དང་ཕྲད་ནས་མེས་སྔོན་པོ་བཤིག་སྟེ། ཁ་དོག་དམར་པོར་འགྱུར་བ་དང་། དཔེར་ན་བུམ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་མ་ཕྲད་པའི་དུས་ན་ནི་བུམ་པ་མི་འཇིག་ལ། འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཐོ་བ་ལ་སོགས་པ་ དང་ཕྲད་ནས།གདོད་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཡོད་ཀྱི། འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་མེད་དེ། དཔེར་ན་ རྡོ་གནམ་དུ་བོར་བ་ལ་གནམ་དུ་འདོར་བའི་རྒྱུ་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་ཀྱི།ས་ལ་ལྷུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེད་དེ་རང་ལྟུང་བ་བཞིན་ནོ།

怎么说呢？诸行在最后一刹那不坏而住的情况，这个行是以自性安住为性质的，由于有安住的力量而在最后一刹那安住，或者虽然自身没有安住的力量，但由某些因缘辅助而在最后一刹那安住。这两种情况都是不合理的。
为了说明第一种情况不合理，说'自性安住是不合理的'。由于自身有安住的力量而在最后一刹那安住，这是不合理的。这就是'如此也不合理'的含义。
为什么不合理呢？因此说'因为自性不住'。就像内外诸行自性不住而是坏灭的本性，所以说由于自身有安住的力量而安住是不合理的。
为什么是坏灭的本性呢？因此说'因为最终不能安住'。就像诸行最终都会消失，所以自身没有安住的力量。如果有自身安住的力量，就应该永远具有安住的力量，最后怎么会不安住呢？就像虚空是常住的本性没有生灭一样。
诸行最终不能安住，会坏灭，所以应知自身也没有安住的力量。
为了说明第二种情况不合理，说'作为安住的因也不合理'。如此，说由安住的因缘辅助而在最后一刹那安住也是不合理的。这就是'如此也不合理'的含义。
为了说明为什么不合理，说'因为没有这样的因，这样的因根本不可得'。诸法中没有使其中间安住的因，因为没有见到诸法中有使其安住的因，所以说由安住的因使其安住也是不合理的。
这些话是为了说明'因为自性不住'的含义。
假如有人说：即使没有安住的因，由于没有坏灭的因而安住，遇到坏灭的因后才会坏灭。如果说诸法自身没有安住的力量不能安住，其他安住的因也没有支持和使诸法安住，但是在诸法安住期间没有使其坏灭的因，在未遇到使其坏灭的因缘之前不会坏灭，遇到使其坏灭的因缘后才会坏灭，之前是不坏而安住的。
为了说明这个比喻而说'如被火烧的青色'。比如铁的青色在遇到使其坏灭的因火之前显现为青色，后来遇到使其坏灭的因火后被火破坏，变成红色。又如瓶子在未遇到使其坏灭的因锤子等之前不会坏灭，遇到使其坏灭的因锤子等后才会坏灭。
为了说明这样也不合理，说'因为没有这样的因所以不合理'。就像诸法有生起的因，但没有使其坏灭的因。比如石头往上抛，有手等往上抛的因，但没有使其落地的因而自行坠落一样。

།དེ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར། འཇིག་པའི་རྒྱུ་དང་མ་ཕྲད་ཀྱི་བར་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ། ། ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྨྲས་པ། འཇིག་པའི་རྒྱུ་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་གང་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་མེས་ལྕགས་ཀྱི་སྔོན་པོ་བཤིག་གོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མེ་དང་མ་ཕྲད་པའི་སྔ་རོལ་ན་ལྕགས་ཀྱི་སྔོན་པོ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡང་མེད་དེ། སྔོན་པོ་རང་གིས་འཇིག་པ་དེ་བཞིན་དུ། མེ་དང་ཕྲད་པའི་དུས་ན་ཡང་མེས་སྔོན་པོ་བཤིག་སྟེ། སྔོན་པོ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེས་མ་བྱས་ཀྱི་སྔོན་པོ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་ཞིག་གོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ། གལ་ཏེ་རང་གི་ངང་གིས་ཞིག་སྟེ། མེས་བཤིག་པ་མ་ཡིན་ན། མེ་དང་མ་ཕྲད་པའི་སྔོན་རོལ་ནས་སྔོན་པོ་མི་སྣང་བར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ལན་དུ། མེས་ཀྱང་སྔོན་པོ་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ནི་མ་གྲུབ་ཀྱི། མི་འདྲ་བར་སྐྱེ་བར་ནུས་པར་འགྲུབ་པོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མེས་ལྕགས་ཀྱི་སྔོན་པོ་འཇིག་པར བྱས་པ་ནི་མ་གྲུབ་ཀྱི་སྔོན་པོ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་ལ།མེས་ནི་གཞན་པ་སྐྱེད་དེ། གང་བསྐྱེད་ཅེ་ན། ལྕགས་ཀྱི་ཁ་དོག་དམར་པོར་བསྐྱེད་དོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་དེ་དང་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་སྔོན་པོའི་རྒྱུ་མི་འདྲ་བར་སྣང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མེས་ནི་ སྔོན་པོ་བཤིག་པ་མ་ཡིན་གྱི།སྔོན་པོ་ནི་རང་ཞིག་ལ། མེ་དང་ཕྲད་པས་ནི་ཁ་དོག་དམར་པོར་བསྐྱེད་དོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཇིག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མེས་སྔོན་པོ་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་བཤིག་སྟེ་མེད་པར་བྱས་ན་ནི་ཕྱིས་གྲངས་པའི་དུས་ན་ ཡང་སྔོན་པོར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་ན།ཕྱིས་གྲངས་པའི་ཚེ་སྔོན་པོར་སྣང་བས་ན། མེས་སྔོན་པོ་བཤིག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། མེའི་སྔ་རོལ་གྱི་སྔོན་པོ་ནི་རང་ཞིག་ལ། མེས་ནི་དམར་པོ་བསྐྱེད་པར་གྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་ཆུ་ཡང་མེ་དང་ཕྲད་ནས་བསྐོལ་བ་ དང་།གདོད་ཕྱིས་མེད་པར་སྣང་གི་།མེ་དང་མ་ཕྲད་པའི་སྔ་རོལ་ནས་མེད་པར་མི་སྣང་སྟེ། དེ་ལྟར་མེ་དང་ཕྲད་ནས་མི་སྣང་བར་གྱུར་པས་ན། ཆུ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མེ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ལྟ་བུ་དབྱིག་ པ་ལ་སོགས་པ་དང་མ་ཕྲད་པའི་སྔ་རོལ་ན་ནི་ཆག་པར་མི་སྣང་ལ་དབྱིག་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་ནས་གདོད་ཆག་པར་སྣང་བས་ན།དངོས་པོ་རྣམས་ལ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། མེ་དང་དབྱིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆུ་ དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཆུ་ཡང་བསྐོལ་ནས་མེ་དང་ཕྲད་པ་དང་། ཇེ་ཉུང་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཤིན་ཏུ་ཉུང་བ་ལས་མཐར་མི་སྐྱེ་བར་སྣང་གི་ལན་ཅིག་མེ་དང་ཕྲད་པས་དེ་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ ཆུ་ཡང་མེ་དང་ཕྲད་ནས་བསྐོལ་བ་དང་ཇེ་ཉུང་ཇེ་ཉུང་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཁད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཉུང་བ་ལས་ཐ་མར་མེད་པར་སྣང་གི་མེ་དང་ཕྲད་མ་ཐག་ཏུ་ནི་ཆུ་ནི་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པས་ན། མེས་ཆུ་མེད་པའི་རྒྱུ་མ་བྱས་ཀྱི། ཆུ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་གི་རྒྱུན་གྱིས་ རང་ཞིག་གོ།།མེས་ནི་དེ་ན་ཇེ་ཉུང་ཇེ་ཉུང་དུ་གྱུར་པ་བསྐྱེད་པར་ཟད་ཀྱི་མེ་ནི་ཆུ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་གིས་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མེས་ཆུ་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱས་ཀྱི་ཆུ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་བྱས་ན། མེས་ཆུ་བསྐྱེད་པས་ན་མཇུག་ཏུ་ཆུ་སྣང་བའི་རིགས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མི་ སྣང་བར་འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་ན་ཡང་།ལན་དུ་ཆུ་ཕྱིས་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་ནི་ཆུ་ཟད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ནི་མཇུག་ཐུག་སྟེ་ཟད། ཆུའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་གྲོགས་རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་མེད་དེ། རྒྱུ་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པས་ན་ཆུ་མ་བསྐྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ཆུ་ཕྱིས་མི་སྣང་བར་འགྱུར་ རོ།།གལ་ཏེ་མེས་ཆུ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་མེ་དང་ཕྲད་མ་ཐག་ཏུ་ཆུ་མེད་པའི་རིགས་ན། མེད་པ་ཕྲད་མ་ཐག་ཏུ་ཆུ་མེད་པར་མ་གྱུར་པས་ན་མེས་ཆུ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་མ་བྱས་སོ།

同样地，由于诸事物无因，说'在未遇到坏灭因之前一直存在'也是不合理的。为了说明如何不合理，说道：'以后也没有任何坏灭因'。就像说火焰毁坏青色铁一样，在未遇到火之前，青色铁没有任何坏灭因，青色是自行坏灭的。同样，当遇到火时，火也不是毁坏青色，火并非使青色坏灭之因，青色是自然坏灭的。
如果有人这样说：'如果是自然坏灭而非火所毁，为何在未遇到火之前青色不会消失呢？'对此回答：'火也不能成立为使青色坏灭之因，而是能成立产生不同（的色）的能力。'火并未成立毁坏铁的青色，青色是自然坏灭的，火则产生其他的，产生什么呢？产生铁的红色。
为了说明这个道理，说道：'如是，因为与火接触，青色之因显现不同。'如是，火并非毁坏青色，青色是自行坏灭，而与火接触则产生红色。'并非在一切方面都不坏灭'是说，如果火从一切方面完全毁坏青色使之不存在，那么在后来冷却时就不应该再变成青色，但后来冷却时显现青色，所以火并非毁坏青色，火之前的青色是自行坏灭，而火则成立产生红色。
如果有人这样说：水也是在遇到火后煮沸，最后才显现不存在，在未遇到火之前并不显现不存在。如此，因为遇到火后显现不存在，所以火是水坏灭之因。同样，诸事物也有坏灭因，比如瓶子在未遇到棍棒等之前并不显现破碎，而遇到棍棒等之后才显现破碎，因此诸事物有坏灭因。
为了说明火和棍棒等并非水和瓶子等的坏灭因，说道：'水也是在煮沸遇到火后，逐渐减少，从极少最后显现不生，而非一遇到火就不存在。'如是，水也是在遇到火后煮沸而逐渐减少，从极少最后显现不存在，而并非一遇到火就立即不显现，所以火并非造成水不存在之因，水是以自性刹那相续而自行坏灭。火只是产生了逐渐减少的状态，而火并不作为水坏灭之因。
其他人说：如果火作为水生起之因而非水坏灭之因，那么因为火生水，最后应该显现水，为什么会不显现呢？对此回答：水后来不显现是因为水尽的前一刹那已到终点而尽，而水后一刹那的生起没有其他助缘因缘，因为不具备因缘，所以水不生起，因此水后来不显现。如果火使水不存在，那么一遇到火水就应该不存在，但一遇到火水并未不存在，所以火并非作为水坏灭之因。

།གཞན་ཡང་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། མེས་ཆུ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་བྱས་ན་ཆུ་དེ་མི་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ ལས་མེས་འཇིག་པར་བྱས་སམ།ཆུ་དེ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལས་མེས་འཇིག་པར་བྱས། གལ་ཏེ་ཆུ་དེ་མེས་མི་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ན་ནི་མི་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ལ། འཇིག་པར་བྱར་མི་རུང་བས་རྒྱུ་གང་གིས་ཀྱང་འཇིག་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ། དཔེར་ ན་ནམ་མཁའ་འཇིག་པ་མེད་པ་ལ་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་པར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཆུ་དེ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཆུ་རང་འཇིག་པས་དེ་ལ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་མི་འཇིག་གོ། །གཞན་ཡང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཐོ་བ་ལ་སོགས་ པས་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཐོ་བས་བུམ་པ་འཇིག་པའི་རྒྱུ་བྱེད་ན། ཐོ་བ་དེས་བུམ་པ་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་དུས་ན་ནི་བུམ་པ་ཉིད་བྱས་སམ། བུམ་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་གཞན་ཞིག་བྱས། གལ་ཏེ་ཐོ་བས་བུམ་པ་ཉིད་བྱས་ན་ནི་ཐོ་བས་བུམ་ པ་བྱས་ཀྱི།བུམ་པའི་འཇིག་པ་མ་བྱས་པ་ན། ཐོ་བས་བུམ་པ་གཞིག་པའི་རྒྱུ་བྱས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡང་འགལ་ལོ། །གལ་ཏེ་ཐོ་བས་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་བྱས་ན་ནི་ཐོ་བས་གཞན་བྱས་པས་བུམ་པ་ལ་ཅི་ཡང་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཐོ་བས་བུམ་པ་བཤིག་པར་མི་རུང་སྟེ། དཔེར་ ན་མཆོད་སྦྱིན་ལ་བདེ་བ་དང་།མི་བདེ་བ་བྱས་པ་དེ་ལྷ་སྦྱིན་ལ་ཅི་ཡང་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཐོ་བས་བུམ་པ་བཤིག་ན་བུམ་པ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་ལས་ཐོ་བས་བུམ་པ་བཤིག་གམ། བུམ་པ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་ལས་ཐོ་ བས་བཤིག་།གལ་ཏེ་བུམ་པ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཁོ་རང་གཞིག་པས་ན། དེ་ལ་ཐོ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་གཞན་གྱིས་གཞིག་མི་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་བུམ་པ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་འཇིག་ཏུ་མི་བཏུབ་པས་ན། རྒྱུ་གང་གིས་ཀྱང་གཞིག་ཏུ མི་བཏུབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་བརྟགས་ན་ཐོ་བས་ནི་གྱོ་མོ་བསྐྱེད་ཀྱི། བུམ་པ་ནི་རང་གི་ངང་གིས་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་དེ་དག་གིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ། །མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ངེས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པས་གང་ཡང་གནས་པར་མི་རུང་ ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་སུ་མེད་ཀྱི། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཁོ་ནར་ངེས་སོ། །གང་ཞེ་ན། མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མའི་མཚན་ཉིད་ དུ་ངེས་སོ།།དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་མཚན་ཉིད་དུ་ངེས་པས་ན་འདུས་བྱས་རྣམས་དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་གནས་ནས་ཕྱིས་འཇིག་པར་མི་རིགས་སོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། ལུང་གི་གཏན་ཚིགས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་འདི་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། འདུས་བྱས་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མི་རྟག་པ་ཁོ་ནར་ངེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་ གསུངས་ཤེ་ན།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་གལ་ཏེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་མི་འཇིག་ན་ནི་ཡུན་ཅུང་ཟད་ཅིག་གི་བར་དུ་མི་རྟག་ལ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་མི་རྟག་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྐྱེས་ མ་ཐག་ཏུ་མི་འཇིག་གི་།དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་ཏུ་གནས་ནས་གདོད་ཕྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་ན་ནི་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མ་ཞིག་གི་བར་དུ་དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་ཏུ་རྟག་པར་གནས་པས་ན་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ནས་འཇིག པར་འགྱུར་བས་ན།མི་རྟག་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། འདུས་བྱས་ལ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་སུ་གཞག་ན་ནི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་མེད་ཅིང་ལུང་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཚིག་དེ་དག་གིས་ནི་མཚན་ཉིད་ངེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ།

此外还应当观察：如果火作为水毁灭的因，那么是从水不会毁灭的自性中被火所毁灭，还是从水会毁灭的自性中被火所毁灭？如果水是不会被火毁灭的自性，那么对于不会毁灭的自性，就不应该被毁灭，任何因也不能使其毁灭，就像虚空无有毁灭一样，因缘也不能使其毁灭。如果水是会毁灭的自性，那么水自己就会毁灭，就不需要其他毁灭的因来毁灭它。
此外，所说瓶子等被锤子等作为毁坏的因也不合理。为什么呢？如果锤子作为瓶子毁坏的因，那么当锤子毁坏瓶子的时候，是对瓶子本身作用，还是对瓶子之外的其他东西作用？如果锤子对瓶子本身作用，那么锤子就是造作瓶子而不是毁坏瓶子，这样说锤子作为毁坏瓶子的因就相互矛盾了。如果锤子对非瓶子的其他东西作用，那么锤子对其他东西作用而对瓶子没有任何作用，就不应该说锤子毁坏了瓶子，就像对祭祀作了苦乐，对提婆没有任何作用一样。
此外，如果锤子毁坏瓶子，是从瓶子会毁坏的自性中被锤子所毁坏，还是从瓶子不会毁坏的自性中被锤子所毁坏？如果瓶子是会毁坏的自性，那么它自己就会毁坏，就不需要锤子等其他因来毁坏。如果瓶子不是会毁坏的自性，那么它就不能被毁坏，任何因也不能毁坏它。
如此观察，锤子只是产生碎片，而瓶子是自然毁灭的。这些话说明了'无实'这个词的含义。
由于特性确定为一，所以生起后任何存在都不合理。这是说，一切有为法的特性不是常住的特性和无常的特性两种，而是一切有为法都确定为一种特性。是什么呢？确定为无常和刹那的特性。
如此，由于有为法确定为刹那的特性，所以有为法存在一段时间后才毁灭是不合理的。有为法的特性确定为一，以什么为证？为了说明教证理由，说道：'这个有为法特性确定为一，世尊也如是说：有为是无常。'有为法的特性确定唯一是无常，这是世尊所说。如何说呢？说道：'一切有为皆无常。'
如果生起后不立即毁灭，而是在短暂时间内既不无常也不消失，就不会确定为无常的单一特性。这是说，如果事物生起后不立即毁灭，而是存在一段时间后才毁灭，那么就不会确定为无常的单一特性。为什么呢？因为在未毁灭之前存在一段时间是常住的，之后才毁灭成为无常，这样有为法就成为常住和无常两种，就不会有确定的单一特性，也会与经教相违。这些话说明了'特性确定'这个词的含义。

།དེ་སྐད་ཅིག་མ་ རེ་རེ་ལ་སྔ་མ་མེད་པ་སྐྱེས་ཟིན་ན།དེ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་ཟེར་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་འགགས་ནས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་འདྲ་བར་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་སྔ་མ་མཐོང་བའི་ དངོས་པོ་དག་ཕྱིས་མཐོང་བའི་དུས་ན་དེ་དག་བདག་གིས་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་དང་སེམས་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ན།དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྔར་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་དག་ཕྱིར་མཐོང་བའི་ཚེ་དེ་ཉིད་བདག་གིས་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེས་པས་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་མི་འཇིག་གི་ དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་གནས་ནས་ཕྱིས་འཇིག་གོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདྲ་བ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་མཐོང་བ་ལས་ཕྱིས་མཐོང་བའི་དུས་ན་བདག་གིས་དེ་ཉིད་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་ བློ་སྐྱེ་བ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མའི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་བོང་ཚོད་ཅི་འདྲ་བར་བྱུང་བ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མའི་ཚེ་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཁ་དོག་དང་བོང་ཚོད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཕྱི་མའི་ཚེ་ཡང་འདྲ་བ་བྱུང་ན་དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་བློ་སྐྱེས་ཏེ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དཔེ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།མིག་འཕྲུལ་ཅན་གྱིས་རྡེའུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མིག་འཕྲུལ་ཅན་གྱིས་ཕོ་ལོང་བརྒྱ་ཙམ་གནམ་དུ་བོར་ན། འདོར་བ་ལ་གོར་མྱུར་བས་དུ་མ་བྱུང་ངོ་སྙམ་པ་མི་སྐྱེའི། གཅིག་ཅིག་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེའོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་དངོས་པོ་རྣམས་ སྐྱེ་བ་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་འདབ་ཆགས་སུ་མྱུར་བར་སྐྱེ་ལ།སྔ་ཕྱི་འདྲ་བ་ཤ་སྟག་སྐྱེ་བས་ན་དེ་ཉིད་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེ་བའོ། །དཔེར་ན་ཆུ་བོ་ལ་སོགས་པ་འབབ་པ་ན་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་འགགས་ཤིང་སྐྱེ་མོད་ཀྱི། ཕྱི་མ་རྣམས་ཀྱང་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་ཤ་སྟག་སྐྱེས་པས་ ན།ཆུ་དེ་དག་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །ཚིག་དེ་དག་གིས་ནི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །འདྲ་བའི་ཕྱིར་དེའི་བློར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གལ་ཏེ་གཞན་དག་ཡང་འདི་སྐད་དུ་རྒོལ་ཏེ། གང་སྔར་མཐོང་ བའི་དངོས་པོ་ཕྱིས་མཐོང་བས་ན།སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་ཞིག་པར་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགགས་པ་དང་འདྲ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཤ་སྟག་སྐྱེས་པས་འདྲ་བ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྔ་མ་ཉིད་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློར་འགྱུར་བར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། མ་འགགས་པར་དངོས་ པོ་སྔར་མཐོང་བ་ཉིད་ཕྱིས་མཐོང་ངམ།སུས་ཤེས་སྙམ་རྒོལ་ལོ། །དེ་ལྟར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་མཇུག་ཏུ་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་སྔ་མ་ཉིད་ཕྱིས་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྐད་ཅིག་སྔ་མ་འགགས་ ནས་ཕྱི་མ་དེ་འདྲ་བ་སྐྱེས་པ་མཐོང་བ་ལས་དེ་ཉིད་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གནས་པ་ལ་ནི་མཐར་འགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཐོག་མའི་སྐད་ཅིག་མ་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་ པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འགག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།བརྟན་པོར་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ནི་དངོས་པོ་དེ་མཇུག་ཏུ་འགག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་ཐོག་མའི་སྐད་ཅིག་མ་འགག་པ་མེད་དེ་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕྱི་མའི་སྐད་ ཅིག་མ་ན་ཡང་གནས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་དངོས་པོ་མ་བརྗེས་པས་ན། ཕྱིས་ཀྱང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དོན་དེ་དག་གིས་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་རིགས་པ་ལྟར་ན། མཇུག་ཏུ་དངོས་པོ་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་སྔར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་མི་རིགས་སོ། །ཚིག་དེ་དག་གིས་ནི་འགོག་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་བསྟན་ཏོ།

如果在每一刹那都生起前者不存在的事物，那么就不会有'这就是它'这样的认识。对此，如果有人这样说：'在每一刹那中，事物灭去后，与前后相似的另一刹那生起。'那么，之前所见的事物，在后来见到时就不应该产生'这是我见过的'这样的认识。但事实并非如此，因为当再次见到先前所见的事物时，会产生'这是我见过的'这样的认识，所以事物并非在每一刹那都灭去，而是存在一段时间后才灭去。
为了说明这样也不合理，因为相似性相随，所以说'因为如此'。当再次见到事物时，产生'我见过这个'的认识，是因为前一刹那事物的颜色和形状如何，在后一刹那也生起相似的颜色和形状。当后来也出现相似的情况时，就会产生见到同一事物的认识，这并无过失。
为了举例说明而说：'如同幻眼者见石子'。比如，当幻眼者向空中抛出约百颗骰子时，因投掷迅速，不会产生'有许多'的认识，而是产生'看到一个'的认识。同样，当事物生起时，也是刹那相续迅速生起，前后都是相似的生起，所以产生'见到同一个'的认识。
例如，当江河等流动时，虽然每一刹那都在灭去和生起，但因为后面的都与前面的相似而生起，所以产生'见到那些水'的认识。这些话说明了'相随'的含义。
如果有人问：'如何知道是因为相似而产生那样的认识，而不是因为事物本身仍然存在？'这是说，如果有人这样争辩：'后来所见的先前事物，并非是见到前者未灭的实体，而是前一刹那灭去后生起与之相似的另一刹那，怎么能确定是因为生起相似的东西而产生见到前者的认识呢？'怀疑是否真的是未灭的先前所见事物在后来被见到。
为了说明这样不合理，所以说'因为会灭'。因为事物最终会灭去，所以并非是见到先前的同一事物，而是前一刹那灭去后，见到生起相似的后一刹那，由此产生'见到同一个'的认识。
为了说明这个道理，说：'如果保持同样存在，就不会最终灭去，因为与最初刹那无差别的缘故。'如果事物不是在每一刹那都灭去，而是稳定存在的本性，那么这个事物最后也不会灭去。为什么呢？就像最初刹那不灭而保持存在的本性一样，在后一刹那也是同样存在本性的事物，因为没有改变事物，所以后来也不会灭去。
为了总结这些含义，说：'因此，不应该是同一个。'按照上述道理，因为事物最终会灭去，所以先前所见的事物不应该在后来还能见到同一个。这些话说明了'因为会灭'这句话的含义。

།ཐ་མར་འགྱུར་བ་ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཡང་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ པ་གཞན་དུ་ཡང་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མཇུག་ཏུ་གཉེར་མ་ཅན་དང་།སྐྲ་དཀར་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་མཐོང་ལ་ཕྱིའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁོང་རུལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མཐོང་བས་ན། སྐད་ཅིག་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅི་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་སྔ་མ་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བར་ཕྱི་མའི་དུས་ན་སྐྲ་དཀར་ལ་ སོགས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལ་བྱའོ།།ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བར་རུལ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ལ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་གལ་ཏེ་ཐོག་མ་ནས་མ་བརྩམས་སུ་ཟིན་ན་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་མར་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་མི་དམིགས་ ལ་ཞིག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཐོག་མ་ནས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་རྒ་བ་དང་། འདྲུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་བརྩམས་སུ་ཟིན་ན་ནི་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་ཐ་མར་སྐྲ་དཀར་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མཐོང་བ་མི་འགྱུར་ལ། ཕྱིའི་ དངོས་པོ་ལ་ཡང་རུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཐ་མར་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ཐ་མར་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་ འགྱུར་བར་འགྱུར་བས་ན།དངོས་པོ་རྣམས་དང་པོ་ཉིད་ནས་གང་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་བརྩམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་གྱིས་བརྒལ་བ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་རྒ་བ་དང་རུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་ བར་བརྩམས་ན།ཅིའི་ཕྱིར་ན་ཕྱིས་མཐོང་བའི་ཚེ་བདག་གིས་སྔོན་མཐོང་བའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེས་ཟེར་བ་ལ། གང་མཐར་གྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་ཐ་མར་སྣང་བར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ནས་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་གཞན་དུ་ འགྱུར་ལ་སྐྱེས་ཤིང་བརྩམས་པས་ན།མཇུག་ཏུ་སྐྲ་དཀར་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། རུལ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྣང་སྟེ། དེ་བས་ན་དང་པོ་ནས་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འོ་མ་ལས་ཞོའི་གནས་བཞིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དཔེར་ནའོ་མ་ལས་ཞོར་འགྱུར་བ་ཡང་དང་པོ་ནས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཇེ་སྐ་ཇེ་སྐར་འགྱུར་བར་བརྩམས་པས་ན། མཇུག་ཏུ་སྐ་བའི་རང་བཞིན་ཞོར་འགྱུར་བས་ན་སྣང་ཞིང་མངོན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་གཞན་གྱིས་བརྒལ་བ་གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བརྩམས།ཅིའི་ཕྱིར་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བརྩམས་པ་མ་ཚོར་ཞེས་བརྒལ་བ་ལ། ལན་དུ་ཇི་སྲིད་དུ་དེ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཕྲ་བས་ཡོངས་སུ་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དང་འདྲ་བ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཤེས་པར་བྱ་བ་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།དཔེར་ན་འོ་མ་དང་པོ་ནས་གཞན་ནས་གཞན་དུ་སྐ་བའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བར་བརྩམས་ནས། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རྩོམ་པ་ཕྲ་བས་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གཞན་དང་ ཡང་རྒ་བ་དང་འདྲུལ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བརྩམས་པ་ཕྲ་བས་ན།དེའི་ཚེ་རིག་པར་མ་གྱུར་གྱི། མཇུག་ཏུ་རྒ་བ་དང་རུལ་པ་གསལ་བར་སྣང་བར་གྱུར་བ་དང་། གདོད་རྒས་པ་དང་རུལ་བར་རིག་གོ། །དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ འདབ་ཆགས་སུ་བྲེད་མ་ཆད་པར་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་འདྲ་བར་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པས་ན།བདག་གིས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཉིད་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེའོ།

关于'最后观察到变化的缘故'这句话，从另一个角度来说，对于内在事物，最后观察到皱纹和白发等变化的现象，对于外在事物，也观察到柱子等腐朽等变化的现象，因此应当了知诸事物是刹那性的。
为了说明什么是变化，所说'变异'即是转变的意思。'变异'的含义是，对于内在事物，后来与先前不同，出现白发等变化；对于外在事物，柱子等与先前不同，呈现腐朽的特征，这称为变化。
如果从最初就没有开始（变化），那么内外诸事物最后的变异也不会被观察到。如果诸事物从最初每一刹那就不开始衰老和腐朽等特征，那么对于内在事物就不会观察到最后出现白发等特征的变化，对于外在事物也不会观察到最后出现腐朽等特征的变化。
因此，从最初就开始转变，如前所述，由于内外诸事物最后会变成与先前不同的特征，所以应当了知诸事物从最初每一刹那就开始从一种状态转变为另一种状态。
他人质疑：如果每一刹那都开始衰老和腐朽等特征的转变，为什么后来看到时会生起'我看到的就是以前看到的那个事物'的想法？
所说'逐渐生起的最后才显现'，从第一刹那起，前后相似的自性转变并开始，所以最后显现白发等特征和腐朽等特征。因此，从最初就开始了转变。
为了说明这个比喻，所说'如同牛奶变成酸奶的情况'，例如牛奶变成酸奶也是从最初每一刹那开始逐渐变稠，最后变成稠密性质的酸奶而显现可见。
又有他人质疑：如果每一刹那都开始转变，为什么感觉不到这种转变的开始？回答：只要细微的转变无法完全了知，就会随着与之相似的（状态）相续，因此成立了'这就是那个'的认知。
例如，牛奶从最初就开始转变为稠密的性质，由于转变的开始很细微而无法了知，同样，其他内外诸事物也开始转变为衰老和腐朽等特征，因为很细微，当时无法了知，到最后衰老和腐朽明显显现时才认识到已经衰老和腐朽。
因此，诸行相续不断地前后相似而生起，所以会产生'我看到的就是先前刹那的那个'的想法。

།དོན་དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན། ཕྱི་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཇུག་ཏུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་བས་ན། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་བས་ན། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་སྟེ། ཚིག་དེ་དག་གིས་འགྱུར་ བ་ཉེ་བར་དམིགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བཤད་ན་གཏན་ཚིགས་གང་གིས་སྐད་ཅིག་མ་གྲུབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། དེའི་གཏན་ཚིགས་སྨྲས་པ། དེའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལས་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཚིག་ གི་དོན་དེའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུ་དང་སྐད་ཅིག་མའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྒྱུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་ན། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་བརྟག་ལ། འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་ན། དེ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྒྱུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར། སེམས་ནི་སྐད་ཅིག་མར་གྲགས་པས་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་གཞན་ལས་གྱུར་པས་དེ་དག་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་ འགྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་མུ་སྟེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གྲགས་སོ། །དེ་ལྟར་སེམས་སྐད་ཅིག་མར་གྲགས་པས་ན། སེམས་དེའི་རྒྱུ་ནི་མིག་དང་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ཏེ།མདོ་ལས་ཀྱང་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སེམས་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པས་ན་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་ པོ།།གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་འདུ་བྱེད་རྟག་པས་སེམས་སྐད་ཅིག་མར་སྐྱེད་དེ། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། དེ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་ལས་ནི་སྐད་ཅིག་མར་ འབྱུང་བར་མི་འོས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ།།མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཞིང་རྟག་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་གྱི་སེམས་འབྱུང་བར་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་དཔེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟག་པ་ལས་མི་རྟག་པ་ བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྟག་པ་ལས་ནི་མི་རྟག་པ་འབྱུང་བར་མི་སྲིད་དེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་རྟག་པ་ལས་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །རྒྱུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་འདུ་བྱེད་ ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།གཞན་ཡང་མིག་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། སེམས་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ པས་ན་དེའི་འབྲས་བུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་རིག་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཡང་ཅི་མངོན་ལ་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེའི་ལན་དུ་ཟིན་པ་དང་། དབང་བ་དང་། དག་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ནི་སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཟིན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད པ་དང་།སེམས་དག་པའི་རྗེས་སུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྲང་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྲང་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།

为了总结上述内容，所以说'由于每一刹那都在变异，故成立刹那性'。如前所说，由于内外诸行最终显现变异，由于诸行在每一刹那都显现变异，故成立诸行皆为刹那性。这些词句表明了'观察到变化'的含义。
若问'如何成立'，即当说诸行成立为刹那性时，以何理由成立刹那性的意思。对此理由说道：'从其因果而知'。为了说明此语义的含义，说'即刹那性的因和刹那性的果的意思'。因为因是刹那性的，所以应当了知从其所生之果也是刹那性；因为果是刹那性的，所以应当了知能生此果之因也是刹那性。
为了成立因为因是刹那性故果是刹那性，说道'由于心识公认为刹那性，从眼、色等其他诸行所生，故它们也成立为刹那性'。如是眼识等一切识都是刹那性，这在佛教徒和外道中都是公认的。如此由于心识公认为刹那性，而此心识的因是眼和色等，经中也说'依靠眼和色生起眼识'。因此，由于诸行的果——心识成立为刹那性，故能生此果的因——诸行也成立为刹那性。
若有人这样说：'由恒常的诸行生起刹那性的心识，因此诸行是恒常的，而从其所生的心识是刹那性的'，为了说明这是不合理的，说道'从非刹那性者不应生起刹那性'。意思是说从非刹那性而恒常的眼和色等生起具有刹那性自性的心识果是不合理的。为了说明其比喻，说道'譬如从恒常不生无常'。从恒常不可能生起无常，譬如从恒常的虚空不会生起瓶子、毛毯等无常事物一样。
为了成立因为因是刹那性故果是刹那性，又说'一切诸行是心识之果'。此外，眼和色等一切诸行是心识的果，诸行是心识的果，而心识是它们的因。如此，由于心识是刹那性的，故应当了知其果——诸行也是刹那性的。
若问'如何了知'，即诸行是心识的果这一点如何显现，以及心识是刹那性故诸行也是刹那性这一点如何显现的意思。对此回答说'由于执受、主宰、清净和随从有情的缘故'。诸行是心识的果，这是由于心识执受诸行、心识主宰诸行、诸行随顺心识的清净、诸行随顺有情的心识，因此显现诸行是心识的果。

།སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཟིན་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ཀྱི་མིག་ལ་སོགས་པ་ ལ་གནས་དང་བཅས་པ་ཟིན་པ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།གནས་ནི་ལུས་ལ་བྱའོ། །སེམས་ནི་འདིས་མིག་གི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལུས་ཀུན་དུ་བཟུང་སྟེ། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ལུས་ཟིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྷན་ཅིག་ཏུ་བརྒྱལ་བ་དང་། བདེ་བར་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མའི་མངལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་ནས་བརྒྱལ་བར་གྱུར་པ་དང་། གདོད་ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་ལས་ནུར་ནུར་པོ་དང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོར་འགྲུབ་ཀྱི། ཇི་སྲིད དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་ནས་བརྒྱལ་བར་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་ལས་ནུར་ནུར་པོ་དང་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་མི་འགྱུར་བས་ནི་ལུས་ན་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱིས་ལུས་ཡོངས་སུ་བཟུང་ངོ་།།མདོ་ལས་ཀྱང་། དགའ་བོ་གལ་ཏེ་ མའི་མངལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བར་མ་གྱུར་ན་ཕ་མའི་མི་གཙང་བ་ལས་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ།།གཞན་ཡང་སེམས་ལ་གནོད་པར་གྱུར་ན་ལུས་ལ་ཡང་གནོད་པར་འགྱུར་ལ། སེམས་བདེ་བར་གྱུར་ན་ལུས་ཀྱང་དགེ་བར་འགྱུར་བས་སེམས་ ཀྱི་རྗེས་སུ་ལུས་འབྲང་བའི་ཕྱིར།སེམས་ཀྱིས་ལུས་ཟིན་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སེམས་དབང་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སེམས་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སེམས་འདི་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ ལ་དབང་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ནི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །ཇི་ལྟར་དབང་བྱེད་པ་ལུང་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད་དོ། །སེམས་ཀྱིས་དྲངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་ཀྱིས་གང་ དུ་བསམས་པར་ལུས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བས་ན་སེམས་ཀྱིས་ཁྲིད་པ་དང་དྲངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ལ་འདོད་ཆགས་ཞིག་སྐྱེས་ནས་ལུས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ནས་སྤྱོད་པ་ཟེད་ཟེད་པོ་དང་། བཞིན་འཛུམ་པ་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་སེམས་ལས་ཞེ་སྡང་ཞིག་སྐྱེས་ན་ནི་ཁུ་ཚུར་འཆང་བ་དང་། བཞིན་ཁྲོ་གཉེར་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པར་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སེམས་དབང་ངོ་། །ལུང་གི་གཏན་ཚིགས་གཉིས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་བཞིན་དུ་མདོ་གཞན་དག་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དབང་གིས་མིང་དང་གཟུགས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དག་ པའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དག་པའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དག་ པའི་སེམས་ནི་རྣལ་འབྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ལ་བྱ་བ་སྟེ།འདུ་བྱེད་རྣམས་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་སེམས་དབང་བྱེད་དོ། །རྣལ་འབྱོར་པས་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། ལུང་གི་ གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

为了说明心的造作已被掌握的意义，说'心的眼等与所依已被掌握'。所依是指身体。心已经完全掌握了具有眼根等的整个身体，因此应当了知诸行是心的果。
为了说明心如何掌握身体，说'由于随顺昏迷和安乐的掌握'。如此，识进入母胎后成为昏迷状态，才从父母的不净物形成为凝酪位、胞胎位等身体的实体。只要识未进入母胎成为昏迷状态，就不会从父母的不净物转变为凝酪位、胞胎位等。因此，由于身体随顺于心，所以心完全掌握了身体。
经中也说：'庆喜，如果识在母胎中未成为昏迷状态，就不会从父母的不净物转变为凝酪位等。'
此外，当心受到损害时，身体也会受到损害；当心安乐时，身体也会健康。由于身体随顺于心，心掌握了身体，因此诸行是其果。
为了说明心主宰诸行的意义，说'心主宰诸行'。此心主宰诸行，因此诸行是心的果。
为了以经证说明如何主宰，说'如世尊所说：此世间为心所引导，为心所牵引'。由于身体随顺于心所思维的方向，所以称为被心引导和牵引。
关于'心生起和显现'，当心生起贪欲时，身体也随之而行，表现出轻浮的行为、面带微笑等不同特征。如果心生起嗔恨，则会表现出握拳、皱眉等不同状态，因此心主宰诸行。
为了说明第二个经证，说'如是说识缘名色'。如是在其他经中说由于识的力量而生起名色，因此诸行是心的果。
为了说明随顺清净心的意义，说'随顺清净心'是指瑜伽师的清净心，诸行也如是转变。关于'随顺清净心'，清净心是指瑜伽师们的心，诸行随瑜伽师的心如何思维而如是转变，因此心主宰诸行。
若问瑜伽师如何能如所思维般转变，为了以经证说明，说'例如，得到禅定的比丘'等。

།སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྗེས་སུ་འབྲང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་ སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སྡིག་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཁ་དོག་དང་། དྲི་དང་རོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མཐུ་ཆུང་བར་འགྱུར་ཞིང་གསེར་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡང་སོལ་བ་ ལ་སོགས་པར་སྣང་ལ།བསོད་ནམས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་དང་དྲི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་སྣང་ལ་དངོས་པོ་ངན་པ་རྣམས་ཀྱང་རིན་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པར་སྣང་བས་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ། །ཚིག་དེ་ དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེ་བས་ན་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སེམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་ སྐད་ཅིག་མ་ལས་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་མེད་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུའི་རྗེས་སུ་འབྲང་སྟེ། རྒྱུ་ཅི་འདྲ་བར་བཏབ་པ་འབྲས་བུ་ཡང་དེ་འདྲ་བར་སྐྱེའོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་རྒྱུ་འབྲས་སཱ་ལུའི་ས་བོན་བཏབ་ན་འབྲས་བུ་ཡང་འབྲས་སཱ་ལུའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ སྨིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་ན་དེའི་འབྲས་བུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ལ། དེའི་འབྲས་བུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ནི་མི་རིགས་ སོ།།དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་རེ་ཞིག་བྱེ་བྲག་མེད་པར་སྐད་ཅིག་མར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲུབས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ཡན་ཆད་དུ་ཕྱི་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ་སོར་མ་ཕྱེ་བར་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ནང་གི་རྣམས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་སུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་ཞིག་གིས་ནང་གི་འདུ་བྱེད་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཐོག་མ་ཇེ་བས་ཇེ ཆེ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནང་གི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཡོད་དེ། ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་དང་། ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་དང་། སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་དང་། འགྱུར་བར་སྐྱེ་བ་དང་། སྨིན་པར་སྐྱེ་བ་དང་། ཐ་མའི་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ མཆོག་གི་སྐྱེ་བ་དང་།འོད་གསལ་བར་སྐྱེ་བ་དང་། འོད་མི་གསལ་བར་སྐྱེ་བ་དང་། ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། ས་བོན་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་། ས་བོན་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། གཟུགས་བརྙན་དུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཡོད་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་པོ་དེ་སྐད་ ཅིག་མར་སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་ཚད་མ་ནི།རྒྱུ་དང་ཚད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ནས། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དག་གིས་བསྟན་ཏོ། །ཇེ་བས་ཇེ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོག་མར་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེ་དང་། །ཞེས་ བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ།འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དག་གི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་འགྲུབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་ ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མར་འགྲུབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་ནི་དང་པོར་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནང་གི་འདུ་བྱེད་སྣ་ལ་སྐྱེ་བ་བཅུ་བཞི་ཡོད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ཇེ་བསྟན་ནས། དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ནི་གཏན་ ཚིགས་ཀྱིས་ཕྱིས་འཆད་དོ།

为了说明随顺有情心意的道理而说'为随顺有情'等。如是诸行随顺于心，怎样呢？如是造作恶业的有情们，由于心的力量，庄稼等的色香味等也变得微弱，金等物质也显现为炭等。由于行善者们心的力量，谷物等显现为色香圆满，劣质物品也显现为珍宝等，因此诸行显然是心的果。
为了总结这些文句而说'是故彼等是刹那'。如上所说，由于诸行是心的果，应知诸行是刹那性。为了说明此义而说'由于随顺于彼，刹那因不应无刹那果'。一切果都随顺于因，种下什么样的因，就生起什么样的果。
譬如种下稻种之因，其果也就成熟为稻果。同样，由于诸行之因心是刹那性，所以应知其果诸行也是刹那性。因为心是刹那性，其果诸行若成为非刹那性常住相是不合理的。
如是先以两偈颂证成诸行无差别是刹那性，意思是：到此为止，未分别内外诸行，而是合为一体用两偈颂显示是刹那性。又为了成立内在诸行，应知以诸偈颂，意思是：现在以五偈颂成立内在诸行心与心所是刹那性。
关于'最初渐增等'，内在诸行的生起有十四种：最初生起、渐次增长生起、相续生起、住位生起、变异生起、成熟生起、最后生起，如是殊胜生起、明显生起、不明显生起、往他处行生起、有种子生起、无种子生起、影像生起，对于这十四种生起，成立其为刹那性的因和量，是以'因与量的差别'乃至'随顺于心，一切有为法皆是刹那'来说明。
'从渐增等'意思是：从'最初渐增等'开始直到'一切有为法皆是刹那'的五偈颂成立内在诸行是刹那性。若问'以彼等如何成立刹那性'，意思是：以这五偈颂如何成立内在诸行是刹那性？
'最初生起是最初显现成就身体'，对于内在诸行有十四种生起的相，先说明其性质，后以理由说明它们如何是刹那性。

།དེ་ལ་ཐོག་མ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་མའི་མངལ་དུ་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་ཏེ་བརྒྱལ་ནས་སྐྱེ་བའི་ཉིང་མཚམས་སྦྱར་བ་གང་ཡིན་པ་ལ། ཐོག་མ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཆི་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འགགས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས པ་འབྱུང་བ་ན།སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇེ་བས་ཇེ་ཆེ་བ་ནི་དང་པོ་སྐྱེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཕན་ཆད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇེ་བས་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་དང་པོ་ལ། མའི་མངལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་མ་རྟོགས་པ་སྐད་ཅིག་ མ་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་ནུར་ནུར་པོ་དང་མེར་མེར་པོ་དང་ལྟར་ལྟར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ན་ནི་ནུར་ནུར་པོའི་རང་བཞིན་འགགས་ནས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་འགགས་ ནས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །སོགས་པ་ནི་ཁ་ཟས་དང་། ཉལ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དོན་ནི་ལུས་ཆུང་ཞིང་རིད་པ་ལས་ཉམ་ཆེ་ ཞིང་བརྟས་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ།འདོད་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཁ་ཟས་དང་གཉིད་དང་ཚངས་པར་སྤྱོད་པས་ལུས་ཉམ་ཆུང་ངུ་ལས་ཉམ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་བྱེད་དོ། །གཟུངས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ན་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པས་ལུས་བརྟས་པར་ འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འདི་དག་རྟག་པ་ཡིན་ན་ནི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་ལུས་ཉམ་ཆུང་ངུ་ལས་ཉམ་ཆེན་པོར་འགྱུར་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པས་ལུས་ཉམ་ཆུང་ངུ་ལས་ཉམ་ཆེན་པོར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན། དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་ མར་རིག་པར་བྱའོ།།གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་གང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་གནས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་གནས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོ་དྲུག་ནི་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གནས་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་དེའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་དུ་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་རོ། །འགྱུར་ བས་ན་གང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་ནམ་སེམས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པས་ན་ལུས་ཀྱང་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བར་བཞིན་འཛུམ་པ་དང་། ཁ་དོག་མདངས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་ དང་།ནམ་ཞེ་སྡང་གི་རྣམ་པར་སྐྱེ་བ་ན། ལུས་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཁྲོ་གཉེར་བསྡུས་པ་དང་། སོ་གཙིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་རྟག་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་སྲིད་ཀྱི། མི་རྟག་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྲིད་དེ། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་ རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།།སྨིན་པ་ནི་གང་སྐྱེས་ནས་དང་། བྱིས་པ་དང་། གཞོན་ནུ་དང་། དར་ལ་བབ་པ་དང་། དར་བྱིད་པ་དང་། རྒས་པའི་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དང་པོ་མའི་མངལ་ནས་བྱུང་མ་ཐག་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་ནས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་དེ་ལས་འདས་ལ་འགྲོ་ ནུས་ལ་ཐུག་གི་བར་ལ་ནི་བྱིས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནས་དེ་ལས་འདས་ནས་རྩེད་མོ་ནུས་ཀྱི་བར་ལ་ནི་གཞོན་ནུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་དེ་ལས་འདས་ནས་སེམས་དང་ལུས་ཀྱི་མཐུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་དར་ལ་བབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་འདས་ལ་ནམ་ཆེ་རྒས་པ་ལ་སོགས་ པ་འགྱུར་བ་ལ་ནི་དར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།རུ་ཞོམ་པར་གྱུར་པ་ལ་ནི་རྒས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་རྟག་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་གཞན་རྣམས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་ན་སྐད་ཅིག་མར་ རིག་པར་བྱའོ།

关于最初的出生，是指死亡阶段的意识灭尽后，在母胎中第一刹那意识进入并昏迷，结生相续的状态称为最初的出生。如果是常有的话，死亡阶段的意识灭尽后就不可能产生出生阶段的意识。但事实并非如此，死亡阶段的意识灭尽后产生出生阶段的意识时，应知是刹那性的。
渐次增长是指从最初出生的刹那之后。渐次增长是指在第一刹那，意识进入母胎后，未觉知的第二刹那之后，出现凝酪位、膜疱位、血肉位等状态。如果不是刹那性的话，凝酪位的自性灭尽后就不可能产生膜疱位等状态。但事实并非如此，前面的凝酪位等灭尽后，产生其他的膜疱位等状态，因此应知是刹那性的。
等等是指饮食、睡眠、梵行、禅定等。这些的含义是使身体从瘦小变得强健。在欲界中，通过饮食、睡眠和梵行使身体从虚弱变得强壮。在色界等中，通过入定使身体变得强健。如果这些事物是常有的话，即使通过饮食等也不可能使身体从虚弱变得强壮。但事实并非如此，因为通过饮食等使身体从虚弱变得强壮，所以应知诸法是刹那性的。
所依事是指眼识等以眼等为所依。所依事的生起是指眼识乃至意识六识称为所依。从眼根乃至意根六根称为所依，因为所依的诸识是刹那性的，其根也不可能不是刹那性的，因此是刹那性的。
变化是因为贪等使色等发生变化。变化的生起是指当心生起贪等状态时，身体也与之前不同，面带微笑、容光焕发；当生起嗔恨时，身体等也会皱眉、咬牙等呈现不同状态。这样的情况在常有的法中是不可能的，只有在无常的法中才会出现，因此应知诸行是刹那性的。
成熟是指出生后、婴儿期、少年期、青年期、壮年期和老年期的阶段。刚从母胎出生时称为出生后。从此之后直到能行走为止称为婴儿期。从此之后直到能玩耍为止称为少年期。从此之后直到身心力量圆满称为青年期。从此之后直到未显老态为止称为壮年期。身体衰败时称为老年期。在常有的事物中不可能出现这样的变化，但事实并非如此，诸法从一个状态转变为另一个状态时，应知是刹那性的。

།ཐ་མ་དང་མཆོག་ནི་གང་ངན་འགྲོ་དང་། བདེ་འགྲོར་སྐྱེ་བ་རྣམས་ཏེ་རིམ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐ་མ་དང་མཆོག་གི་སྐྱེ་བ་ནི་རིམ་བཞིན་དུ་ངན་འགྲོ་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་ཐ་མར་སྐྱེས་པ། ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་མཆོག་ཏུ་སྐྱེས་པའོ། །དེ་ ལ་རྟག་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་པ་ལས་འགགས་ནས་ལྷ་དང་མིར་སྐྱེ་བ་དང་།ལྷ་དང་མིར་སྐྱེས་པ་ལ་འགགས་ནས། ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་མི་སྲིད་དེ། དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ངན་སོང་གསུམ་ལས་ཤི་འཕོས་ནས། ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། ལྷ་དང་ མིའི་ནང་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ཏེ།དེ་བས་ན་མི་རྟག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འོད་གསལ་བ་ནི་གང་འདོད་པའི་སྤྲུལ་པ་དང་། འདོད་པའི་གཞན་འཕྲུལ་དང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་སེམས་ཙམ་ ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འོད་གསལ་བར་སྐྱེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དྲུག་ལས་འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རིལ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ལ་འོད་གསལ་བར་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་སྐྱེས་པའི་ལྷ་རྣམས་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ལ་རག་ལུས་ཏེ། བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འཕྲུལ་དགའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་ལྷའི་བུ་མོ་གང་དང་གང་འདོད་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་འདོད་པ་དེ་ན། ལྷའི་བུ་མོ་ དེའི་སེམས་དང་མཐུན་པའི་ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་གོས་དང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཀྱིས་སྤྲུལ་ན་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།ལྷའི་བུ་མོ་དག་ཀྱང་ལྷའི་བུ་གང་འདོད་པས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ན། དེ་ལྟ་བུའི་རྐྱེན་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁ་དོག་དང་། གོས་ལ་སོགས་པ་སྣང་ བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་ལྷ་གཞན་དག་དང་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལོངས་སྤྱོད་དག་སེམས་ཀྱིས་འཕྲུལ་ན་དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། སོ་སོའི་ ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་འཇུག་འདོད་པ་དེ་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་དག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཞིང་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་མི་སྲིད་ཀྱི། མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྲིད་པས་ན། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མའོ། །འོད་ མི་གསལ་བ་ནི་གང་དེ་ལས་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འོད་མི་གསལ་བར་སྐྱེས་པ་ནི་གང་གོང་དུ་བཤད་པ་ལ་མ་གཏོགས་པ་རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་དང་།དགའ་ལྡན་དང་། མཚེ་མ་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་དང་། གླིང་བཞི་པའི་མི་རྣམས་དང་། ངན་སོང་ གསུམ་དག་སྟེ།དེ་དག་ནི་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་མི་འགྲུབ་པས་ན་འོད་མི་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འོད་གསལ་བ་ལས་མི་གསལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འོད་མི་གསལ་བ་ལས་གསལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་། རྟག་པའི་ཆོས་ལ་མི་སྲིད་ཀྱི། མི་ རྟག་པའི་ཆོས་ལ་སྲིད་པས་ན།སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་གང་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེས་པ་འགགས་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ཅིང་སྐྱེ་བ་དེ་ ཡང་སྔོན་ཡུལ་གཞན་ན་གནས་པ་དེ་འགགས་ནས་ཕྱིས་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོས་ཤིང་སྐྱེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་སྲིད་ཀྱི། རྟག་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་མི་སྲིད་དེ་དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མའོ།

关于'最低和最高是什么，即恶趣和善趣的转生，分别如是'这句话，最低和最高的转生即是按顺序，转生于三恶趣为最低转生，转生于天界和人间为最高转生。对于恒常的法，从三恶趣死后转生天界人间，从天界人间死后转生恶趣是不可能的。实际并非如此，而是从三恶趣死后转生天界人间，从天界人间死后转生三恶趣，因此应知是无常的。
关于'光明是什么，即欲界化乐天、他化自在天以及色界无色界诸天，因为一切都依赖于心'这句话，光明转生即是在欲界六天中的化乐天、他化自在天，以及色界诸天和无色界一切诸天中的光明转生。为什么呢？因为这些天人的一切行为都依赖于自心，仅凭意念就能成就一切事。怎样呢？化乐天的天人想与任何天女行欲时，依照那天女的心意，以心变化身色、衣服、装饰等，就会如是显现。天女们也是，想与任何天子行欲时，也会显现如是因缘、身色、衣服等。
他化自在天也是为了与其他天人享受欲乐，以心变化受用，就会如是显现。色界无色界诸天也是，想入任何各自的禅定等，仅凭意念就能成就并现前。如是在恒常事物中是不可能发生这样的情况，而在无常事物中是可能的，所以一切有为法都是刹那性的。
关于'不光明是什么，即除此之外其他转生者的'这句话，不光明转生即是除上述以外的四大天王天、兜率天、夜摩天、三十三天、四大部洲的人类和三恶趣。这些仅凭意念不能成就一切事，所以称为不光明。如是从光明转为不光明，从不光明转为光明，在恒常法中是不可能的，而在无常法中是可能的，所以应知是刹那性的。
关于'往他处是什么，即从一处死后转生他处'这句话，往他处转生即是某事物往他处而生，也就是先前住于某处后灭去，之后转生到其他处所。如是也唯有在具有生灭法性者中可能，在恒常法性者中不可能，因此是刹那性的。

།ས་བོན་དང་བཅས་པ་ནི་གང་དགྲ་ བཅོམ་པ་ཐ་མའི་ཕུང་པོ་མ་གཏོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་བོན་ནི་ཁམས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ལ་བྱ་སྟེ། ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤོང་བའི་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་མ་གཏོགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། སོ་ སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ས་བོན་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུས་ཚེ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ལེན་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚེ་ལེན་པ་ཡང་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་མི་སྲིད་ཀྱི། མི་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྲིད་པས་ན། འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་ བྱའོ།།ས་བོན་མེད་པ་ནི་གང་དེ་དག་གི་ཐ་མའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བོན་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་པའི་ཕུང་པོ་ ཐ་མ་ལ་བྱ་སྟེ།སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ན་ནི་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པར་སྐྱེ་མི་སྲིད་ཀྱི། མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་སྔོན་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་སྲིད་པས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་བརྙན་ལ་ གང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་བསྒོམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ།གཟུགས་བརྙན་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་གང་རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ལ་བསྒོམ་པའི་བསམ་གཏན་པའི་གང་ཟག་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཐུ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་ལ། ཐམས་ཅད་སྔོན་པོ་དང་ ཐམས་ཅད་སེར་པོ་དང་།ཐམས་ཅད་དམར་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྔོན་གཟུགས་བརྙན་མི་སྣང་བ་ལས་ཕྱིས་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བར་འགྱུར་མི་སྲིད་ཀྱི། མི་རྟག་པ་ལས་དེ་ལྟར་འགྱུར་སྲིད་པས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་ པར་བྱའོ།།སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། ནང་གི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་ཡོད་དེ། སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མའོ། །གཏན་ཚིགས་གང་གིས་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་ཚད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་སོགས་ པའི་གཏན་ཚིགས་དང་།ཚད་མས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོག་མར་མའི་མངལ་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་དང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མའི་ མངལ་དུ་སྐྱེས་པ་དེས་རྒྱུ་བྱས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་ནུར་ནུར་པོ་འབྱུང་ངོ་།།ནུར་ནུར་པོས་རྒྱུ་བྱས་ནས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བ་གཞན་དག་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དེའི་རྒྱུར་བྱེ་བྲག་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ཕྱིས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་བ་ ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་བྱེ་བྲག་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་དང་པོ་མའི་མངལ་དུ་སྐྱེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་དེ་རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགག་ཅིང་ཕྱི་མ་གཞན་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་གཅིག་སྟེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ཕྱིས་ནུར་ནུར་པོ་ལས་དེ་དང་མི་འདྲ་བའི་མེར་མེར་ པོ་འབྱུང་བ་དང་།མེར་མེར་པོ་ལས་དེ་དང་མི་འདྲ་བའི་ལྟར་ལྟར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་དུས་ན་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བའི་རང་བཞིན་གཞན་དང་གཞན་དག་འབྱུང་ཞིང་དམིགས་པར་འགྱུར་མི་སྲིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟག་པ་ལས་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདྲ་བའི་བྱེ་བྲག་འབྱུང་བར་མི་ སྲིད་སྙམ་པ་ལ་རྒྱུ་བྱེ་བྲག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།རྟག་པ་གཅིག་པུ་ལ་ནི་རྒྱུའི་བྱེ་བྲག་དུ་མ་མེད་དེ། རྒྱུ་གཅིག་ཏུ་ཟད་པས་རྒྱུ་གཅིག་ཏུ་ཟད་པ་ནི་འབྲས་བུ་དུ་མ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ནས་དང་འབྲས་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་དུ་མ་མི་ འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།

关于'具有种子'，除了最后阿罗汉的蕴体之外的意思是：种子是指三界中能产生生命的烦恼习气，具有种子的生命是指通过见道和修道所断除的一切烦恼，获得有余涅槃的阿罗汉的蕴体，以及除了完全断除蕴体余留而成为阿罗汉的最后蕴体之外的阿罗汉、不还果、一来果、预流果和凡夫，这些都称为具有种子的生命，因为由烦恼的因缘从一世到另一世相续。如此取受生命也不可能在常住的事物上发生，而是在无常的事物上发生，因此应当了知诸行是刹那性的。
关于'无种子是指彼等的最后'的意思是：无种子的生命是指阿罗汉们的有余涅槃和无余涅槃界中的最后蕴体。如果不是刹那性的话，就不可能从具有种子转变为无种子，而在无常的诸法中，之前具有种子后来可以转变为无种子，因此应当了知是刹那性的。
关于'影像是修习解脱者的三昧力所致'等的意思是：影像的生起是指修习八解脱的禅修者由三昧力所生起的一切显现，如一切显现为蓝色、一切显现为黄色、一切显现为红色等影像。如果是常住的话，就不可能从先前无影像显现转变为后来有影像显现，而在无常中这种转变是可能的，因此应当了知是刹那性的。
关于'此等四种生命'等的意思是：内在诸行的生命有十四种，这十四种生命全都是刹那性的。若问以何因由成为刹那性？应当以因缘、量度等因由和量度来了知其刹那性。
关于'最初生命是由于因的差别'的意思是：最初在母胎中的生命，应当以因的差别的理由了知其刹那性。也就是说，最初识入胎后，以此为因而后产生凝酪位；以凝酪位为因而产生与前不同的胞胎位等，因此应当了知是刹那性的。
关于'即使其因无差别，后来所生诸行的差别也不应被认知'的意思是：假设最初入胎的刹那是常住单一的，如果因是单一无差别的话，后来从凝酪位产生与之不同的胞胎位，从胞胎位产生与之不同的肉团位等，后后时期出现与前不同的其他自性是不可能的。
对于为何常住不能产生不同差别的疑问，说明'因为因无差别'，即在单一常住中没有多种因的差别，因为因仅有一个，而单一的因不会产生多种果，就像稻种只能产生稻，不会产生稻和米等多种果实一样。

།བྱེ་བྲག་ཡོད་དུ་ཟིན་ན་ནི་དེ་ཕྱི་མ་དང་ཐ་དད་པས་སྐད་ཅིག་མ་འགྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ། དང་པོའི་རྒྱུ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་ཡིན་ལ། དེ་འགགས་པའི་འོག་ཏུ་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བར་ཕྱི་མའི་ཕྱི་མའི་གཞན་སྐྱེ་སྟེ། རྒྱུ་ལ་མི་འདྲ་བའི་བྱེ་ བྲག་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་ནུར་ནུར་པོ་དང་མི་འདྲ་བའི་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འགྲུབ་པོ། །གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྟག་ཏུ་ཡང་ནུར་ནུར་པོ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་གྱི། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ མི་འདྲ་བ་གཞན་དང་གཞན་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་སྐྱེ་བ་ནི་ཚད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ནུར་ནུར་པོ་ལས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཚད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ནི་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐད་ ཅིག་མ་ཡིན་པས་ནུར་ནུར་པོའི་དུས་ཀྱི་ལུས་ཆུང་ངུ་འགགས་ནས་མེར་མེར་པོ་ལྟ་བུར་དངོས་པོ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།ཚད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་བོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་བོང་སྐྱེད་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་གྱུར་པ་ ལ་བྱའོ།།སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཚད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགགས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་གཞན་དང་གཞན་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་ནུར་ནུར་པོའི་ཚེ་བོང་ཆུང་ངུར་གནས་པ་ལས་ མེར་མེར་པོའི་ཚེ་བོང་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔ་ཕྱི་ལ་ཚད་ཆེ་ཆུང་གི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དང་པོར་ནུར་ནུར་པོའི་དུས་གང་ཡིན་པ་རྟག་ཏུ་ཡང་དེ་འབའ་ཞིག་སྣང་བར་འགྱུར་གྱི། མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ཆེན་པོར་སྣང་བ་ནམ་དུ་ ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ནུར་ནུར་པོའི་དུས་འགགས་ནས་ཕྱིས་མེར་མེར་པོ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །སོགས་པར་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་སོགས་པ་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་སོགས་པ་དོན་མེད་པར་ མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ན་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།།སོགས་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྟོན་པ་ནི་སོགས་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ་སྔོན་དུས་སུ་ཉམ་ཆུང་ཞིང་རིད་པར་གནས་པ་ལས། ཕྱིས་ཁ་ཟས་དང་གཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཉམ་ཆེ་ཞིང་ ཚོན་པོར་བརྟས་ཤིང་བརྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པས་བརྟན་པ་ན་སྔོན་ཉམ་ཆུང་ཞིང་རིད་པའི་དངོས་པོ་འགགས་ནས་ཕྱིས་ཉམ་ཚོ་ཞིང་ཆེན་པོའི་དངོས་པོར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན། སོགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ བ་མ་ཡིན་ནོ།།སྐད་ཅིག་མ་མེད་ན་ནི་དེ་བཞིན་དུ་འདུག་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་སྔ་མ་ནི་འགགས། ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུར་སྐད་ཅིག་མའི་རང་བཞིན་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྟག་པ་ནི་མི་འགྱུར་ཞིང་རྟག་ ཏུ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་སྔོན་རིད་ཅིང་ཉམ་ཆུང་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པས་བརྟས་ཀྱང་རིད་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོར་འདུག་གི་།ཚོན་པོ་དང་ཉམ་ཆེན་པོར་འགྱུར་དུ་མི་བཏུབ་པས་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པས་ནམས་ཀྱང་ཉམ་ཆེན་པོ་དང་བརྟས་པར་ མ་བྱས་པས་ན།ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཟོས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྔར་ཉམ་ཆུང་ཞིང་རིད་པ་ལས་ཕྱིས་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་བཟོས་པ་ནི། ཕྱིས་ཉམ་ཆེ་ཞིང་ཚོན་པོར་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའོ།

关于'如果有差别，则由于与后者不同而成为刹那'这句话，假设因上有差别，第一个因是另一个刹那，在它灭去之后，与前者不同而生起后者的后者，当因有不同的差别时，果也会生起与凝滑位不同的胞位等其他状态，如此则成立为刹那性。如果是常住的话，则应当永远只显现为凝滑位，而不会显现为胞位等其他不同的事物。
关于'逐渐增长是由于量的差别'这句话，从凝滑位到胞位等的增长变大，也应当以量的差别的理由而了知为刹那性，因为是刹那性，所以凝滑位时期的小身体灭去后，会生起如胞位般的大事物。为了说明'量'的含义，'量'就是指体积的意思。
关于'若每个刹那不同，则无量的差别'这句话，如果这个事物是常住的，不是前刹那灭去后在后刹那中生起不同的事物，则从凝滑位时的小体积到胞位时的大体积等前后的量的大小差别就不会存在，因为最初凝滑位时是什么样永远都只会显现为那个样子，而永远不会显现为胞位等大量的状态。
但实际并非如此，凝滑位时期灭去后，后来出现胞位等时，应当了知为刹那性。关于'等的生起则等字不会无义'这句话，以等的生起不会无义的理由，应当了知内在诸行是刹那性的。为了说明'等'的含义，说'显示即是等'，是指从先前状态羸弱瘦弱，后来由于饮食睡眠等而强壮肥胖坚实等。
如此，由于诸行是刹那性的，当以饮食等而坚实时，先前羸弱瘦弱的事物灭去后，后来生起强壮肥胖的事物，因此'等'字不会成为无义。关于'若无刹那性，则由于如是安住，那也将成为无义'这句话，如果诸事物不是前刹那灭去、后刹那生起这样的刹那性，而是常住的话，常住是不变化而永远如是安住的，
这样的话，先前瘦弱羸弱的诸事物即使以饮食等得到滋养，也会停留在瘦弱的本性中，不能变成肥胖和强壮，因此饮食等永远都不能使其强壮和滋养，所以食用饮食等就成为无义。但实际并非如此，从先前羸弱瘦弱到后来食用饮食等，后来变得强壮肥胖等并非无义，因此诸行是刹那性的。

། རྟག་པ་ཡིན་ན་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བ་མེད་དེ་སོགས་པ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འཇིག ཅིང་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་གྱི།ཁ་ཟས་ཉིད་ཀྱང་ལུས་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་དང་མི་འདྲ་བའི་བོང་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འགྱུར་བའམ། ཉམ་ཆེན་པོ་དང་། ཚོན་བོར་འགྱུར་བར་འགོག་པ་མེད་ པས་ཁ་ཟས་ཟོས་ཀྱང་བརྟས་པའི་ལས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཁ་ཟས་བརྟས་པར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འགྲུབ་བོ།།གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་གནས་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་གནས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་དབང་པོ་དྲུག་གོ།།དེ་ལ་གནས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་རྟག་པ་མེད་པས་ དེའི་གནས་དབང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་རྟག་པ་ཡོད་པར་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར།དབང་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་གནས་དབང་པོ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ལྟར་ཡང་མི་ རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གནས་འདུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་གནས་པ་མི་འདུག་པར་ནི་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་མིག་གི་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདུག་ན། དེ་ལ་གནས་ཤིང་བརྟེན་པའི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ།མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་དབང་པོ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དབང་པོ་ཡང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་དཔེ་བསྟན་ པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ།བཞོན་པ་འདུག་པ་ལ་ཞོན་པ་མི་འདུག་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བཞོན་པ་ནི་རྟ་ལ་སོགས་པའོ། །ཞོན་པ་ནི་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་མི་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་བཞོན་པ་རྟ་གར་ཡང་མ་སོང་སྟེ་གནས་གཅིག་ན་འདུག་ ན།དེ་ལ་ཞོན་པའི་མི་གནས་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་མི་རིགས་ཏེ་མིའང་འདུག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྟ་ལ་ཞོན་པའི་མི་གནས་གཞན་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་ན་དེ་ཁྱེར་བར་བྱེད་པའི་རྟས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་གནས་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་རས་ཚིག་ན་ར་ས་ལ་ བརྟེན་པའི་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཚིག་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་མ་ཚིག་ན་རས་ཀྱང་ཚིག་པར་མི་རིགས་སོ། །དེ་མ་ཡིན་ན་ནི་གནས་སུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན། དབང་པོ་རྣམས་ སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཏེ།རྟག་པ་ཡིན་ན་ནི་དབང་པོ་རྣམས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གནས་དང་རྟེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །འགྱུར་བ་དང་སྨིན་པ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་ལ་མི་སྲིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་ལུས་ཀྱི་མདོག་གཞན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ བ་དང་།བྱིས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ལས་དར་ལ་བབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་སྨིན་པར་སྐྱེས་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྟག་པར་གནས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་འགྱུར་མི་སྲིད་དོ། །ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མ་ནས་འཇིག་ཅིང་ མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།རྟག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་ཐོག་མའི་རང་བཞིན་འཇིག་ཅིང་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། སྔོན་དང་མི་འདྲ་བའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ལེན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་གཅིག་པར་གནས་པ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མར་མི་འགྱུར་བས་རྟག་པ་ལ་ ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་བདག་གི་ལུས་དང་བཞིན་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་མི་སྲིད་ལ།བྱིས་པ་ལས་དར་ལ་བབ་པ་ལ་སོགས་པ་སྨིན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

为了说明在常住的情况下还有其他过失，所以说'等'字也是不合理的，因为在每一刹那中都不会产生极大的生起等。如果每一刹那不从一处变异到另一处，那么食物本身也不能成为增长身体的特征。为什么呢？因为对于常住之物，在每一刹那中都不会阻碍与刹那不同的体积逐渐增大，或者变得强壮、丰满，所以即使吃了食物也不能产生增长的作用，因此食物不能成立为增长的特征。
关于'在所依事物生起时不可能安住'的意思是：所依事物即是从眼根乃至意根的六根。能依是从眼识乃至意识的六识。其中诸识是刹那性的，能依的诸识没有常住性，因此它们的所依诸根也不可能有常住性，所以应当了知诸根是刹那性的。如果有人认为所依根是常住的，而依于它的诸识是无常的，为了说明这样也不合理，所以说'所依若安住，能依不安住是不合理的'。
如果眼根等诸根不是刹那性而是常住性质的话，那么依止于它的诸识就不可能是刹那性的无常。因此，如果根是常住的话，识也应当是常住的；如果识是无常的话，根也应当是无常的。为了说明这个比喻而说：'如同所乘安住时，能乘者不能不安住'等。所乘是指马等，能乘是指与之相关的人等。如果所乘之马没有去任何地方而住在一处，那么骑在马上的人不可能去其他地方，人也应当安住。如果骑马的人去了其他地方，那么载着他的马也必定会去其他地方。
另外，当布被烧时，依于布的青色等颜色也必定会被烧毁。如果青色没有被烧毁，布也不应该被烧毁。'若非如此则不能成为所依'的意思是：如果识不是刹那性的，诸根不是刹那性而是常住的话，那么诸根就不能成为识的所依和依处。
'变化、成熟、生起和安住是不可能的'的意思是：由贪欲、嗔恨等的力量使身体颜色生起变化，以及从婴儿等阶段成熟为青年等特征的生起，也不是刹那性的，而在常住的事物上是不可能有这样的变化的。为了说明为什么不可能，所以说'因为从最初就不会坏灭和改变'。常住的事物从最初的自性既不会坏灭消失，也不会获得与先前不同的其他特征。因为安住于一个自性的东西不会变成多种样态，所以常住之物不可能由贪等的力量使自己的身体和容貌等发生改变，也不可能从婴儿成熟为青年等。

།དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གནས་པ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་ པས་འགྱུར་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་གནས་གཞན་དུ་ཡང་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་གནས་པ་རྣམས་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པའི་དབང་གིས་གཞན་གྱི་ཁ་དོག་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བའི་འཛུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཕྱིས་གཞན་དུ་ འགྱུར་བ་མི་འབྱུང་ལ།བྱིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་ཕྱིས་དར་ལ་བབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལུས་བོང་ཆེན་པོར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐོག་མར་མི་འཇིག་ཏུ་ཟིན་ན། ཐ་མར་ཡང་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འགྱུར་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པ་ན། དང་པོ་སེམས་མ་སྐྱེས་པའི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པས་མ་ཞིག་མ་འགགས་ན་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་ཡང་བཞིན་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་འཛུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞན་དུ་འགྱུར་བར མི་སྣང་གི་འདོད་ཆགས་འབྱུང་བའི་དུས་ན་ཡང་འདོད་ཆགས་མ་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་བཞིན་དེ་ཉིད་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མང་ཡང་གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ཡང་བྱིས་པའི་མཚན་ཉིད་གཞན་དུ་གྱུར་ནས་མི་འཇིག་ཏུ་མི་བཏུབ་ན་ནི་དར་ལ་བབ་པའི་དུས་ན་ཡང་ལུས་ཀྱི་ བོང་ཚོད་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པར་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་གྱི།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་བྱིས་པའི་རང་བཞིན་འབའ་ཞིག་ཏུ་གནས་ཤིང་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་སྐྱེས་པ་ན་སྔོན་གྱི་བཞིན་དང་ཁ་དོག་འགགས་ནས་ཕྱིས་དེ་མ་ཡིན་པའི་ བཞིན་དང་ཁ་དོག་གཞན་འབྱུང་བ་དང་།སྨིན་པ་ལ་ཡང་བྱིས་པ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་བོང་ཚོད་ལ་སོགས་པ་འགགས་ནས་ཕྱིས་དེ་མ་ཡིན་པར། དར་ལ་བབ་པ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་ཀྱི་བོང་ཚོད་གཞན་སྐྱེས་ཏེ། དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །དེ་ལྟར་ཐོག་ མར་མི་འཇིག་པ་དང་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འགྱུར་བ་དང་།སྨིན་པའི་སྐྱེ་བ་གཉིས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་སོ། །ཡང་ཐོག་མར་མི་འཇིག་ཅིང་མཐར་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་མཆོག་དང་ཐ་མའི་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་ཐ་མ་ དང་མཆོག་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་འགྱུར་བ་དང་། སྨིན་པ་སྐྱེ་བ་ལ་ཐོག་མ་ནས་མི་འཇིག་ཅིང་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མ་བསྒྲུབས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐ་མ་དང་། མཆོག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་ཐོག་མ་ ནས་མི་འཇིག་ཅིང་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཏན་ཚིགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྨིན་པ་སྐྱེ་བ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་དེ་བཞིན་གནས་པ་ལ་ཡང་ལས་ཀྱི་བག་ཆགས་འཇོག་ པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཇི་ལྟར་བྱིས་པ་ལས་དར་ལ་བབ་པ་ལ་སོགས་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་ལ། དང་པོ་བྱིས་པའི་དུས་མི་འཇིག་ཅིང་། དར་ལ་བབ་པའི་དུས་ལ་ཡང་གཞན་དུ་མ་གྱུར་ན་ནི་རྟག་ཏུ་བྱིས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་གྱི། དར་ལ་བབ་པ་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ནམས་ཀྱང་སྣང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་གནས་ཏེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྔོན་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་གནས་ན་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པ་ལས། དགེ་བ་བྱེད་པའི་ལས་འགགས་ནས་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པའི་བག་ ཆགས་ཀྱིས་ཕྱིས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།ལྷ་དང་མིའི་གནས་སུ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྔོན་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་གནས་ན་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལས་དགེ་བའི་ལས་ བྱས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་སྔར་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་འགགས་ནས་ཕྱིས་བདེ་བ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་གྱི།རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

为了详细说明这个道理，所以说'如此安住时，不会被贪欲等所改变，也不会在其他处成熟'。对于具有常住性质的事物，不会因为生起贪欲心的缘故，而使其颜色与先前不同，出现微笑等后来改变的特征。也不会从婴儿等阶段，后来发育成青年等阶段，使身体成长为大体型而成熟。
为了说明为何不会改变，所以说'如果最初不灭，最后也不会有改变'。即使是会改变的生起，当贪欲心生起时，如果最初未生起贪欲心时的颜色等没有坏灭消失，那么在贪欲心生起时，面容等的颜色也不会改变成微笑等特征，在贪欲生起时仍会显现为未生起贪欲时的面容。
即使成熟变化很多，假如是常住的话，婴儿的特征改变后若不会坏灭，那么到了青年时期，身体也不会改变成大体型等，而是在任何时候都只会保持并显现为婴儿的本性。
但实际并非如此，当贪欲心生起时，先前的面容和颜色消失后，后来生起与之不同的面容和颜色；对于成熟来说，婴儿等时期的身体大小等消失后，后来生起与之不同的青年等时期的身体大小。因此可以证明是刹那性的。
如此以最初不灭和不变的理由，证明了变化和成熟这两种生起是刹那性的。又为了证明最后和最胜生起的刹那性，所以说'同样应当了知最后和最胜生起也是刹那性的'。
如同用最初不灭和不变的理由证明变化和成熟生起是刹那性一样，对于最后和最胜生起，也应当了知是用同样的最初不灭和不变的理由来证明其刹那性。
为了说明如何用这个理由来证明刹那性，所以说'如同成熟生起一样，若诸行如是安住，也不会留下业的习气'。就像从婴儿成熟为青年等时，如果最初婴儿时期不灭，到了青年时期也不改变的话，就会永远只显现为婴儿，而永远不会显现出青年等特征。
同样，如果诸行如是安住而是常住的话，从前在天界人间等处行善时，行善的业消失后，由作不善业的习气而后来在三恶道中感受痛苦果报的情况就不会发生，在天界人间也会具有痛苦的本性。从前在三恶道中处于痛苦本性时，由作善业的习气使先前所受的痛苦消失后，后来也不会感受快乐，而是会永远具有痛苦。

།གང་གི་ཕྱིར་ངན་འགྲོར་སྐྱེ་བ་དང་། བཟང་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ཡང་རིམ་གྱིས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་ནི་འཇུག་ པ་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྔོན་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་གནས་སུ་གནས་པ་ན་མི་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་འགགས་ནས་ཕྱིས་དགེ་བ་བྱས་པའི་རྒྱུད་བག་ཆགས་ཇེ་བརྟས་སུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ལས་ཕྱིས་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོར་འབྲས་བུ་བདེ་ བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་།སྔོན་ལྷ་དང་མིའི་ནང་ན་གནས་པ་ན་ལས་དགེ་བ་བྱེད་བྱེད་པ་ལས་སྔར་ལས་དགེ་བ་བྱས་པ་འགགས་ནས་ཕྱིས་ལས་མི་དགེ་བ་བྱས་པའི་བག་ཆགས་ཇེ་བརྟས་ཇེ་བརྟས་སུ་གྱུར་པས་མཇུག་ཏུ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་འབྲས་བུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་གྱི། རྟག་པ་ཞིག་ན་ནི་ཡང་ན་རྟག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་མྱོང་བར་འགྱུར། ཡང་ན་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱི། བར་འགའ་བདེ་བར་འགྱུར། བར་འགའ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུར་རྣམ་པ་དུ་མར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། ། ཐོག་མར་ནི་མི་འཇིག་ཅིང་མཐར་མི་འགྱུར་བའི་གཏན་ཚིགས་དེས་འོད་གསལ་བ་དང་། འོད་མི་གསལ་བ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། འོད་གསལ་བ་དང་། འོད་མི་གསལ་བའི་སྐྱེ་བ་ནི། དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མར་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཐོག་མ་ནས་མི འཇིག་ཅིང་མི་འགྱུར་བ་མེད་ལ།དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་ན་ནི་སྔོན་འོད་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་འོད་མི་གསལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྔོན་འོད་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་འོད་མི་གསལ་བར་རུང་ངོ་། །རྟག་པ་ལས་སྔོན་འོད་མི་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་འོད་གསལ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་ དུ་མི་རུང་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འོད་གསལ་བ་ནི་དེ་ལྟར་གནས་པ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ལ་རག་ལུས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མི་འཇིག་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད་དེ་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པ་ལས་ནི་སྔོན་འོད་མི་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་འོད་ གསལ་བའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་མི་སྲིད་དེ་ཡང་ན་ནི་རྟག་པར་འོད་མི་གསལ་བར་འགྱུར།ཡང་ན་ནི་རྟག་པར་འོད་གསལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་འོད་མི་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་འོད་གསལ་བར་འགྱུར་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཕྲུལ་དགའ་ལ་སོགས་པའི་ ལྷའི་རིས་ནི་འོད་མི་གསལ་བ་ལས་འོད་གསལ་བ་འབྱུང་བ་ནི་སེམས་ལ་རག་ལུས་ཤིང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་ཏེ།དེ་བས་ན་སེམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་བཞིན་གྱི་མདོག་དང་ལུས་ལ་སོགས་པར་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་ མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།འཇིག་པ་མེད་ཅིང་མི་འཇིག་པའི་དངོས་པོ་ལ། འོད་གསལ་བ་ལས་འོད་མི་གསལ་བར་འགྱུར་བ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འོད་གསལ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ཐོག་མ་འཇིག་པ་མེད་པར་མཐར་འགྱུར་བ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ ཞེས་སྨོས་ཏེ།ཐོག་མར་འོད་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལས་ཕྱིས་འོད་མི་གསལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཐོག་མ་ནས་འཇིག་པ་མེད་ཅིང་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་སྔོན་འོད་གསལ་བ་ལས་ཐ་མར་འོད་མི་གསལ་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་བར་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་ སྔོན་འོད་གསལ་བར་གནས་པའི་དངོས་པོ་འགགས་ནས་ཕྱིས་འོད་མི་གསལ་བའི་ངོ་བོ་འབྱུང་བས་ན་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བའི་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་ འགྲོ་བ་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་ངང་གིས་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཕོས་པ་མ་གཏོགས་པར་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཕོ་བར་བྱེད་པའི་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡང་མེད་པས་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།

关于'由于转生恶趣和转生善趣也是由于相续逐渐转变的差别而获得趣入'这句话，实际并非如此。先前在三恶趣中时所造作的不善业刹那灭尽后，之后所造作的善业习气相续逐渐增长的差别，而后感受天人善趣的安乐果报；
先前住于天人之中时所造作的善业灭尽后，之后所造作的不善业习气逐渐增长，最终在三恶趣中感受痛苦果报。
对于无常法是如此，若是常法，要么永远只感受痛苦，要么永远只感受快乐，不会有时快乐有时痛苦这样多种状态。
以'最初不灭且最终不变'的因相，也证成光明和不光明是刹那性的缘故，所以说'光明和不光明的生起，同样应当是刹那性的'。
若最初无不灭不变，诸法是刹那性的话，则从先前光明转变为后来不光明，从先前不光明转变为后来光明是可能的。
为了说明从常法的先前不光明转变为后来光明在性相上是不可能的，所以说'光明不从如是安住中产生，因为生起依赖于心的缘故'。
从不灭不变的常法性相中，不可能从先前不光明转变为后来光明的性相，要么永远不光明，要么永远光明。若从先前不光明转变为后来光明，就是刹那性。
为什么呢？化乐天等天众从不光明转变为光明是依赖于心，由心的因而生。因此，由于心是刹那性的缘故，应当了知由此所生的容颜、身色等果法也是刹那性。
为了说明在不灭且不变的事物上，从光明转变为不光明是不可能的，所以说'对于不光明，也因为最初无灭而最终转变是不应理的'。
最初安住光明自性而后转变为不光明自性，在最初无灭且常住的事物上，不可能从先前光明转变为最后不光明。
因此，应当了知由于先前安住光明的事物灭尽后生起后来不光明的本性，所以诸法是刹那性。
关于'对于往生他处的轮回也无有行走的缘故'这句话，以无有往生他处的轮回中的行走这一因相，应当了知是刹那性。
如是，除了诸法以刹那性从一处转至一处之外，并无所谓从一处转至一处的行走，因此应当了知诸行是刹那性。

།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བའི་མཚན་ཉིད་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེད་པ་གང་ཡང་མེད་དེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ནི་འགགས། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ནི་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡུལ་གཞན་ དུ་འཕོ་ཞིང་ཕྱིན་པར་ཟད་ཀྱི།དེ་ལ་མ་གཏོགས་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཕོ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱེད་པ་པོ་རྫས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་མ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་འགྲོ་བ་བྱེད་པ་པོ་གང་ ཡང་མེད་པར་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའང་འགྲོ་བ་སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པའམ་ཡུལ་གཞན་དུ་བྱེད་གྲང་ན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བ་དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བར་བྱེད་ན། འདུ་བྱེད་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་ཞིག་ཡིན་པ་ལས། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ སྐྱེས་ནས་གདོང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཕོ་བར་བྱེད་དམ།འོན་ཏེ་འགྲོ་བ་མ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འཕོ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་གྲང་ན་དེ་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་ཕྱོགས་དང་པོ་བསྟན་པ་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྐྱེས་ པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བའི་དུས་ན་གར་ཡང་མ་སོང་བས་འདུག་པ་ལ་ནི་འགྲོ་བ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་འདུ་བྱེད་གནས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བ་བྱེད་ཅེས་བྱ་བར་ཡང་འདུ་བྱེད་ཉིད་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་དེ་ལ་འཕོ་བའི་རང་ བཞིན་མེད་པས་ན།འགྲོ་བ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་འདུ་བྱེད་གར་ཡང་མ་སོང་སྟེ་འདུག་པས་ན། འགྲོ་བར་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་དུ་གཞན་དུ་སྤོས་ཤིང་འགྲོ་བར་བྱས་པ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་རྣམས་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གཞན་དུ་འགྲོ་བའི་རང་ བཞིན་ཅན་ཡིན་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཉིད་ཡུལ་གཞན་དུ་སོང་བས་དེ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་རྫས་གཞན་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ་།།ཕྱོགས་གཉིས་པ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་སྟེ་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་པར་སོང་བ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འགྲོ་བ་ད་དུང་མ་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་སྤོས་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། འགྲོ་བ་མེད་པ་དེས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་སྦོད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་དེ་མ་གཏོགས་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་རྫས་གཞན་མེད་པར་གཏན་ཚིགས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་དཔྱད་དེ། འདི ལྟར་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དེས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོས་ན་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡུལ་འདི་ན་གནས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་སྦོད་པར་བྱེད་དམ།འོན་ཏེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡུལ་གཞན་ལ་གནས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་འདི་ན་གནས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྦོད་པར་བྱེད་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ ཡང་མི་རིགས་སོ།།དེ་ལ་དང་པོའི་ཕྱོགས་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཡུལ་དེ་དེ་ན་གནས་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་ན། གནས་པས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡུལ་འདི་ན་གནས་པ་དེས་བདག་ཉིད་ཡུལ་དེ་ན་ གནས་པ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ།བདག་ཉིད་ཡུལ་དེ་ན་གནས་ཏེ་ཡུལ་གཞན་དུ་མ་སོང་ན། འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དཔེར་ན་རྟས་མི་ཁྱེར་ཏེ། ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་རྟ་ཉིད་ཡུལ་དེ་ན་གནས་ཏེ། ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཕྱིན་ན་རྟ་དེ་ལ་ཞོན་པའི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ཅིང་བསྐྱལ་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་བ་བཞིན་ནོ།

为了说明此义，说'诸行无有向他处迁移之相的所谓行走之作用'。诸行前刹那已灭，后刹那生起，以此方式迁移前往他处而已，除此之外，诸行从一处迁移至另一处的所谓行走之作用的能作者实体并不存在，此为其义。
为了以理由说明除诸行刹那性外无有行走作者，故说'彼行走是已生或未生而往他处耶'。若彼行走令诸行迁移他处，则诸行是住相，而所谓行走之法生起后令诸行从一处迁移至另一处，抑或未生之行走令诸行从一处迁移至另一处呢？二者皆不应理。
为显示第一种情况不应理，故说'若是已生，则行走时尚未去任何处，故住者不应有行走'。若谓已生之行走令住于一处之诸行迁移他处，则诸行本身是住性，诸行无有迁移之性，故行走生起时诸行尚未去任何处而住，则行走令诸行迁移他处而行走是不应理的。若诸行非住性而是往他处行走之性，则诸行自身往他处，除此之外不应有行走之其他实体。
为显示第二种情况不应理，故说'若是未生，则不应说无行走而去'。如是，行走尚未生起而说诸行迁移他处是不应理的，因为无有行走不能令诸行迁移他处。
除彼诸行外无有行走作用之他实体，以其他理由亦可观察，如是若行走令诸行迁移他处，则行走自身住于此处而令诸行迁移他处耶？抑或行走住于他处而令住于此处之诸行迁移他处耶？二者皆不应理。
为显示第一种情况不应理，故说'若彼作用住于彼处而作诸行之作用，则住者不应往他处'。行走住于此处，自身住于彼处而令诸行往他处不应理，因为自身住于彼处未往他处，则诸行往他处是不应理的。譬如马载人往他处，若马自身住于彼处未往他处，则不应说骑在彼马上之人已被送往他处。

།ཕྱོགས་གཉིས་པ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེས་ཏེ་ཡུལ་གཞན་དུ་གནས་པ་ཡིན་ན་ནི། བྱེད་པ་མེད་པར་ཡུལ་གཞན དུ་མི་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡུལ་གཞན་ལ་གནས་པས་འདུ་བྱེད་འདི་ན་གནས་པ་འཕོ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཡུལ་གཞན་ལ་གནས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས་འདུ་བྱེད་འདི་ན་གནས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོ་བར་བྱེད་པར་མི་རུང་བར་ འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཤར་ཕྱོགས་ན་གནས་པའི་རྟས་ནུབ་ཕྱོགས་ན་གནས་པའི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་བསྐྱལ་བར་མི་ནུས་པ་བཞིན་པས་དེ་ལྟར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གཞན་ཡང་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། འགྲོ་བར་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་ན་འདུ་བྱེད་སྔར་སྐྱེས་ལ་འགྲོ་ བར་བྱེད་པ་ཕྱིས་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་དམ།ཡང་འདུ་བྱེད་སྔར་སྐྱེས་པ་ལ། འགྲོ་བར་བྱེད་ལ་ཕྱིས་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་དམ། ཡང་འདུ་བྱེད་དང་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གཉི་ག་མགོ་མཉམ་དུ་སྐྱེས་པས་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་སྤོད་ གྲང་ན།རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་སྔར་སྐྱེས་པས། འདུ་བྱེད་ཕྱིས་སྐྱེས་པ་སྤོང་པར་བྱེད་ཅེས་བྱར་ནི་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་སྐྱེས་པའི་དུས་ན་འདུ་བྱེད་མ་སྐྱེས་པས་ན། འདུ་བྱེད་མེད་པ་ལ་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོར་མེད་དེ། ལྷ་སྦྱིན་ སྐྱེས་པས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་གསོར་མེད་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་སྔར་སྐྱེས་ལ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཕྱིས་སྐྱེས་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱར་ཡང་འདུ་བྱེད་སྐྱེས་པས་ན། འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ད་དུང་མ་སྐྱེས་ཏེ་མེད་པས་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་མེད་པ་དེས། འདུ་བྱེད་ ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོད་མི་ནུས་ཏེ།དཔེར་ན་རྟ་ད་དུང་མ་སྐྱེས་པས་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་བསྐྱལ་བར་མི་ནུས་པ་བཞིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་དང་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གཉིས་མགོ་མཉམ་དུ་སྐྱེས་པས་ཀྱང་། འགྲོ་བར་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་སྦོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། དཔེར་ན་གླང་གི་རྭ་གཡས་ གཡོན་གཉིས་མགོ་མཉམ་དུ་སྐྱེས་པ་གང་གིས་ཀྱང་གང་སྐྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་འདུ་བྱེད་དང་།འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གཉི་ག་མགོ་མཉམ་དུ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ན། འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གཉི་ག་འདུ་བྱེད་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡུལ་གཞན་དུ་སྤོས་པ་མེད་དོ། །བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་དེ་ དང་གཞན་དུ་གནས་པའི་འདུ་བྱེད་ལས་ཀུན་ལ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་ངང་གིས་སྐྱེ་ཞིང་འགགས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་གཏོགས་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྫས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་ཏོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་སྐྱེ་བ་ལས་འགྲོ་བ་གཞན་མེད་དོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་ངང་གིས་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡུལ་གཞན་དུ་འཕོས་པ་མ་གཏོགས་པའི་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ ཞེས་བྱ་བའི་རྫས་གཞན་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཚིག་དེ་དག་གི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་གཞན་གང་ཡང་མེད་པས་ན། འདུ་བྱེད་ རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡུལ་གཞན་དུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་འགྲོ་བ་ལ་ནི་རྒྱུ་མང་པོ་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འཇིག་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ལ། རྒྱུ་མང་པོས་ཡུལ་ གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་འཆག་པ་བསམས་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་ལུས་ལ་སོགས་པའི་སྐད་ཅིག་ མའི་རྒྱུན་གྱིས་གོམ་པ་བོར་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པའོ།

为了说明第二方面不合理，所以说如果处在其他处所，则无作用就不能去往他处，因此不合理。如果说能去的在他处，而令此处的诸行迁移，即是说能去的在他处而令此处的诸行迁移到他处是不合理的。譬如在东方的马不能运送在西方的人去往他处一样，因此也是不合理的。
还应当如此观察：能去的令诸行去往他处时，是先生诸行而后生能去令诸行去往他处呢？还是先生诸行而后生能去令诸行去往他处呢？还是诸行与能去二者同时生起而能去令诸行迁移呢？三种情况都不合理。
其中，若说先生能去而后生诸行迁移，则当能去生起时诸行尚未生起，对无有的诸行，能去无法令其迁往他处，如同提婆多生时，未生之子无法抚养一样。
若说先生诸行而后生能去令诸行迁往他处，则诸行生起时能去尚未生起而无有，无有的能去不能令诸行迁往他处，譬如尚未生的马不能运送人去往他处一样。
诸行与能去二者同时生起，能去也不能令诸行迁往他处。譬如牛的左右角同时生起，彼此都不能作为对方生起的因，同样地，若诸行与能去二者同时去往他处，能去二者都不能令诸行有丝毫迁移。
作用于彼处及他处的一切诸行中都不可得，意思是说，诸行以刹那性而生灭，除了后刹那去往他处外，并无其他所谓能去的异体。
为了说明此义，所以说'因此诸行生于他处外别无去'，如上所说，除了诸行以刹那性相续不断迁往他处外，并无其他所谓能去的异体，这就是其义。
为总结这些文句，所以说'因无彼故成刹那'，如是诸行中并无其他能令去往他处的能去，所以诸行成就刹那性，这就是其义。
'于无间生起他处为相的去中当知有多种因'，意思是说，以前刹那灭后刹那生的方式，诸行去往他处时，有多种因令其去往他处。
'也有依心而去'，意思是说，以心为因令诸行去往他处是存在的，譬如由于思维行走的心的力量，身等的刹那相续迈步而去往他处。

།སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུའི་ཤུགས་ཀྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་སྲིད་པ་བར་མདོའི་སེམས་ཅན་ལྟ་བུ་ སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་མའི་མངལ་དུ་འཕོ་བའོ།།འཕེན་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕེན་པས་རྒྱུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་མདའ་འཕེན་པའི་མིའི་དབང་གིས་མདའ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། ། འབྲེལ་བའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་འབྲེལ་པའི་དབང་གིས་རྒྱུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་རྟ་ལ་མི་ཞོན་ཏེ་རྟ་དང་མིར་འབྲེལ་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ན་མིའང་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཆུ་དང་གཟིངས་སུ་འབྲེལ་པས ཆུ་གང་དུ་ཕྱིན་པར་གཟིངས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ།།བསྐྱོད་པའི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསྐྱོད་པས་རྒྱུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པའང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་རླུང་གིས་བསྐྱོད་ནས་རླུང་གི་དབང་གིས་རྩཝ་དང་འདབ་མ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་ བུའོ།།རང་བཞིན་གྱི་དབང་གིས་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་རྒྱུ་བྱས་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པའང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་རླུང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་འདི་ལངས་པའི་རླུང་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་སྣང་བ་དང་། མེ་གྱེན་དུ་ འབར་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ནམ་མཁའི་ཕྱོགས་མཐོན་པོ་དག་ཏུ་མེ་ལྕེ་འབར་བས་ཕྱིན་པར་སྣང་བ་དང་།ཆུ་ཐུར་དུ་འབབ་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་གཤོང་ལ་སོགས་པ་ཐུར་དུ་བབ་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་བུའོ། །མཐུས་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདུ་བྱེད་ཁ་ ཅིག་ནི་མཐུས་རྒྱུ་བྱས་ནས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་སྔགས་པ་དག་སྔགས་ཀྱི་མཐུས་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྨན་འཐུངས་པའམ། ལུས་ལ་བསྐུས་པའི་མཐུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་། རྡོ་ཁབ་ལེན་ གྱི་མཐུས་ལྕགས་འགུལ་ཞིང་གྱེན་དུ་འབྱུང་བ་དང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་ཐོབ་པའི་སེམས་ཅན་དག་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་ཡུལ་གཞན་ནས་གཞན་དུ་ཕྱིན་པའོ། །ས་བོན་ཅན་དང་། ས་བོན་མེད་པའི་དངོས་པོ་སྐྱེ་བས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྔོན་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ལས་འཕགས་པའི་ལམ་བསྒོམས་པའི་མཐུས་ཕྱིས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་དངོས་པོར་སྐྱེས་ཏེ། དེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚད་མ་གང་གིས་དེ་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ལ་མི་རུང བ་དང་།ཐ་མལ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་ནི་སྔོན་ས་བོན་ཅན་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་བར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྟག་ཏུ་ས་བོན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྟག་པར་ས་བོན་དང་ བཅས་པར་གྱུར་ན་ནི་འཕགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ལྟ་བུ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ས་བོན་མེད་པའི་རང་བཞིན་དང་།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་འཇུག་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་མི་ སྲིད་པར་འགྱུར་རོ།

关于'由前业所牵引'这句话，由前业的因力推动诸行前往他处，例如中阴众生由前业力转生入母胎。
关于'由推动力而行'这句话，由推动力作为因使诸行前往他处，例如射箭人的力量使箭前往他处。
关于'由关联而行'这句话，有些由关联作为因使诸行前往他处，例如人骑马时人马相连而去他处，人也随之前往他处；又如水与船相连，水往何处，船也随之而去。
关于'由推移而行'这句话，由推移作为因使诸行前往他处，例如被风推动，草和树叶等随风力前往他处。
关于'由自性而行'这句话，由自性作为因使诸行前往他处，例如风的自性是直行，故升起的风显现前往他处；火的自性是向上燃烧，故火焰显现燃向高空；水的自性是向下流动，故流向低处等前往他处。
关于'由力而行'这句话，有些诸行由力作为因前往他处，例如咒师以咒力从一处去往另一处，或以服药、涂药之力使众生前往他处，又如磁石之力使铁移动并上升或直行，具神通的众生以神通力从此处去往他处。
关于'由有种子和无种子的事物生起而知是刹那性'这句话，从前住于具烦恼种子时，由修习圣道之力，后生起无烦恼的事物，因此应知是刹那性。
若问以何量知其为刹那性？为此说'因不应住留且终极不可能'。诸事物若非刹那性而是常住性，则从前有种子后成无种子是不应理的，将永远具有种子。若如是永远具有种子，则如阿罗汉的诸蕴那样，有余涅槃中无种子的自性，以及无余涅槃界中最后诸蕴也将不可能存在。

།དོན་དེ་ཉིད་ཞིབ་ཏུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་དང་ས་བོན་མེད་པའི་དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གནས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སྔར་ས་བོན་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ལས་དེ་འགགས་ནས་ཕྱིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་ སེམས་གཞན་དུ་འབྱུང་བ་དང་།སྔར་ས་བོན་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ལས་སྐད་ཅིག་མ་དེ་འགགས་ནས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པའི་དངོས་པོ་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པ་རྟག་པར་གནས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལ་རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་ས་བོན་ དང་བཅས་པའི་སེམས་སྔ་མ་འགགས་ནས།ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་རྒྱུ་འགྱུར་བ་མེད་པར་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་ནི་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་ས་བོན་གྱི་དངོས་པོར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་བོན་དང་ བཅས་པ་ལས་ས་བོན་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་།ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགགས་པས་རྒྱུ་བྱས་ནས་ས་བོན་དང་བཅས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། རྟག་པའི་དངོས་པོ་དེ་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་བར་གནས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་རྒྱུ།ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་ནི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུར་འབྱུང་བ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་མ་བྱུང་ན་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་འགགས་ནས་ཕྱི་མ་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་སྐྱེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྟག་ཏུ་ཡང་རང་བཞིན་གཅིག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ གནས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཡང་དཔེར་ན་ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་སྔར་ས་བོན་འགགས་ནས་ཕྱིས་གདོང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་གྱི། ས་བོན་མ་འགགས་པ་ནི་ནམ་ཡང་མྱུ་གུ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །རྟག་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྔར་ས་བོན་ཡོད་པར་གནས་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པའི་ དངོས་པོར་འགྱུར་བར་མི་སྲིད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་ས་བོན་མེད་པ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ངོས་པོ་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ། མི་འཇིགས་པར་རྟག་ཏུ་དེ་གཞན་དུ་གནས་ན་ནི་སྔར་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་ ཐ་མ་ལ་ས་བོན་མེད་པའི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་བར་མི་རུང་སྟེ།རྟག་པ་ལ་ནི་ས་བོན་དང་བཅས་པ་དང་ས་བོན་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་མི་སྲིད་དོ། །རྟག་པ་ལ་སྔར་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལས་ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་འགྱུར་མི་སྲིད་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྔོན་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་ས་བོན་མེད་པར་ཁས་བླང་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ས་བོན་ནི་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་འགགས་ནས་སྐད་ཅིག་མ་ཐ་མ་ལ་ས་བོན་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན། རྟག་པ་ལ་ནི་སྔར་ས་བོན་ནས་ཕྱི་མ་གཞན་སྐྱེ་བ་མེད པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་ནི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ས་བོན་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ལས།ཐ་མ་དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོའི་དུས་ན་ནི་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་མི་ནུས་སོ། །དེ་མེད་ན་ཐ་མ་ཡང་མི་སྲིད་དེ་འདི་ལྟར་ཐ་མ་ཉིད་ཀྱང་མི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་འགགས། ཕྱིས་ས་བོན་མེད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟག་པར་གནས་ན་ནི། རྟག་ཏུ་ཡང་ས་བོན་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོར་གནས་ཀྱི་ས་བོན་མེད་པར་འགྱུར་བར་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་ ཏེ།ས་བོན་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཕྱིས་མེད་པར་གྱུར་པས་ན། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡོད་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ཐ་མ་མི་སྲིད་པར་གྱུར་ན། དགྲ་བཅོམ་པའི་ཕུང་པོ་ཐ་མ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་འབྱུང་བར་གྱུར་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་སོགས་ པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གཟུགས་བརྙན་སྐྱེ་བ་ལ་སྐད་ཅིག་མ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ལས་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་བསྒོམ་པ་དག་སེམས་ལས་ཐམས་ཅད་སྔོན་པོར་སྣང་བ་དང་། ཐམས་ཅད་སེར་པོར་སྣང་བ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་ བརྙན་འབྱུང་བ་ཡང་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་འབྱུང་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།

为了详细说明这个道理，说道'由于有种子和无种子的事物生起的刹那是不应该安住的'。从先前安住于有种子转为灭去之后，后来又生起其他具有烦恼种子的心，以及从先前安住于有种子转为那个刹那灭去之后，后来生起无种子的事物刹那，这些都不是非刹那的常住事物，在常住事物上是不会如此生起的。
对此，为了说明在常住事物上，从有种子的前心灭去后，有种子的后心生起是不合理的，所以说'在每个刹那中，若无因的变化而如是安住，则于其他时候就不应成为种子的事物'。如此，从有种子转为有种子的生起，也是由有种子的前刹那灭去作为因而生起有种子的后刹那，然而对于常住不变的诸事物来说，并没有前前刹那为因、后后刹那为果这样的生起。
若非如此，则从有种子的前刹那灭去后也不应生起其他有种子的后刹那，因为将永远只是安住于同一自性。就像种子生芽时，是先前种子灭去后才生起芽，若种子未灭则永远不会生起芽一样。
为了说明常住诸事物不可能从先前安住于有种子转变为后来无种子的事物，所以说'最后刹那无种子也是不合理的'。如果事物是常住的，不坏灭而永远如是安住，则从先前有种子转为获得阿罗汉时最后刹那的无种子事物是不合理的，因为常住者不可能有有种子和无种子两种状态。
为了说明常住者为何不可能从先前有种子转为后来无种子的特征，所以说'对于先前有种子者，不应承许最后刹那无种子'。因为种子是从有种子的刹那灭去后，在最后刹那生起无种子的刹那，而常住者没有从前种子生起后者，所以不能承许凡夫时心和心所安住于有种子，最后阿罗汉蕴时成为无种子。
若无此，则最后也不可能存在，如此最后也不会生起。若有种子的刹那并非灭去，后来也非生起无种子的刹那，而是永远常住，则将永远安住于有种子的事物，后来也不会转为无种子。
由于后来没有无种子的事物，则所谓阿罗汉最后蕴也不可能存在。如此若最后蕴不可能存在，则说'阿罗汉最后蕴生起'也不会发生，因此阿罗汉等也将不复存在。
'影像生起的刹那应当了知是随心而转'，修习八解脱者，一切显现为蓝色、一切显现为黄色等影像的生起也是由心的力量而生起，因此应了知是刹那性的。

།དོན་དེ་ཉིད་གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སེར་པོ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ བརྙན་སྣང་བ་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྣང་སྟེ།སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣང་ལ་སེམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པས་ན་སེམས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་སྐད་ཅིག་མ་ ཡིན་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བ་མི་སྲིད་པ་ནི་གོང་དུ་སུན་ཕྱུང་བ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔས་ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ནས། ད་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་ཞིག་ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་བོ། །འབྱུང་བ་ རྣམས་དང་དོན་དྲུག་ལ།།སྐད་ཅིག་མར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིའི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་སྟེ། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་དང་སྒྲ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ནི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཏེ།དེ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ། །སྐམ་དང་སྐྱེ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་ཆུའི་ཁམས་ནི་སྐམ་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ། །རང་བཞིན་གྱིས། གཡོ་ ཞིང་སྐྱེ་དང་འབྲི་བའི་ཕྱིར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་གི་ཁམས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བ་དང་སྐྱེ་ཞིང་འབྲི་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ། །ས་ནི་དེ་ལས་འབྱུང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སའི་ཁམས་ནི་ཆུ་དང་རླུང་ལས་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་ བརྗོད་དོ།།ཁ་དོག་དང་དྲི་རོ་རེག་པ་ཡང་མཚུངས་པས་དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དོན་དྲུག་ལས་ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་བཞི་ནི། ཆུ་དང་ས་དང་རླུང་ལ་བརྟེན་ཏེ། དེ་དག་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པས་ན་ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་གི་སྐབས་སྐམ་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ།།འབྱུང་བ་ཤིང་ལ་རག་ལུས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེའི་ཁམས་སྐད་ཅིག་མར་འབྱུང་བ་ཡང་ཤིང་ལ་རག་ལུས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ། །ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་དམིགས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྒྲ་ནི་ ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་དམིགས་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ།།སེམས་ཀྱི་རྗེས་འབྲང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །འདྲི་ བ་ལ།ཕྱི་རོལ་རྣམས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་འདྲི་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། དོན་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་བརྗོད་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། དོན་དྲུག་པོ་རྣམས་གཏན་ཚིགས་དང་ཚད་མ་གང་གི་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆུ་ནི་སྐམ་ཞིང་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆུའི་ཁམས་ནི་སྐམ་པ་དང་སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྟེང་ཀ་དང་། མཚོ་དང་རྫིང་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཆུ་བགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དང་སྐམ་པར་དམིགས་ཏེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ལྟེང་ཀ་དང་མཚོ་ལ་སོགས་པ་དབྱར་ལྟ་བུ་ཆར་ཆུ་ཆེ་བའི་དུས་ན་ནི་ཆར་ཞག་དུ་མའི་སྔ་རོལ་ནས་བབ་ལ། ཆུ་ཉིད་གཅིག་གིས་ལྷུག་ཅེས་ཆེན་པོར་སྣང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། སྐད་ཅིག་མ རེ་རེ་ཁད་ཀྱིས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་སྣང་བ་དང་།དགུན་དཔྱིད་ལ་སོགས་པ་ཆར་ཆུང་ཞིང་ཉི་མ་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་དུས་ན་ཡང་ཉིན་གཅིག་ཏུ་ལྷུག་ཅེས་མི་སྐམ་གྱི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ཁད་ཀྱིས་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་ངུ་སྐམ་ཞིང་འབྲི་བས་ན་ཆུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།

为了明显地说明这个道理，说'因为在每一刹那都是由心的力量而生起'这句话。在每一刹那中，黄色和蓝色等影像的显现，也是随着瑜伽士的心如何如何思维而如是如是显现。因为是由心的力量而显现，而心也是刹那性的，所以应当了知从心所生的蓝色等影像也是刹那性的。因为从刹那性的因不可能产生非刹那性的果，这一点如前已经破斥。如是以五偈颂成立内在诸行是刹那性的之后，现在以三偈颂成立外在诸行是刹那性的。
'对诸大种及六境，应当说是刹那性'，这是说，这些外在诸行，即地、水、火、风四大种，以及色、香、味、触、声和法处所摄色。其中法处所摄色是无表色，应当说这些都是刹那性的。
'干与生'这句中，四大种中的水界，以干涸和生起的理由说是刹那性的。'自性动，生与减故'这句中，风界以自性动摇及生灭的理由说是刹那性的。'地从彼等生'这句中，地界以从水和风产生的理由说是刹那性的。
'色香味触亦同彼'这句中，六境中的色、香、味、触四者依于水、地、风，与它们是同一性质，所以如同地、水、风的情况，以干涸和生起等理由说是刹那性的。
'大种依于木，渐大而可见'这句中，火界的刹那性生起也以依赖木材的理由说是刹那性的。声音则以渐渐增大而被觉察的理由说是刹那性的。
'随心'这句中，法处所摄色即无表色也应当以随顺心的理由了知是刹那性的。
'外境亦刹那'这句中，对于不承认刹那性的人们，以询问的理由使知四大种和六境一切都是刹那性的。
若问'如何说'，是指四大种和六境以何种理由和量度说是刹那性的意思。'水干复生起'这句中，是说水界以干涸和生起的理由说是刹那性的意思。
为了说明这个道理，说'如池塘、湖泊等水渐渐生起和干涸而被觉察'。池塘和湖泊等在夏季等降雨多的时候，虽然雨水在多日之前就降下，但水并非一下子显现为巨大，而是每一刹那渐渐地显得越来越大。在冬春等降雨少而日照炎热等时候，也不是一天之内就突然干涸，而是每一刹那渐渐地变小减少而干涸，由此可见水是刹那性的。

།སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་མི་ འབྱུང་བ་མེད་ན་ཕྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གཉི་ག་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་ཆུ་འདི་རྟག་པ་ཞིག་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སྔ་མ་ནི་འགགས་ནས་ཕྱི་མ་ནི་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དང་། འབྲི་བའི་དུས་ན་ཡང་ཁད་ཀྱིས་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་ངུ་ འགྱུར་བ་མེད་ན་ནི་དུས་གཅིག་ཏུ་ཆེར་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་ལ།དུས་གཅིག་ཏུ་ཆུང་ངུ་སྣང་བའི་རྒྱུ་ཡང་མེད་པས་རྟག་པ་ཞིག་ན་ནི་ཡང་ན་རྟག་པར་ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར། ཡང་ན་རྟག་པར་ཆུང་ངུ་འབའ་ཞིག་ཏུ་སྣང་བར་འགྱུར་གྱི། བར་འགའ་ཇེ་ཆེར་སྣང་ པ་དང་བར་འགའ་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་སྣང་བ་གཉིས་འབྱུང་དུ་མི་རུང་ངོ་།།རླུང་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་དང་འབྲི་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རླུང་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་། སྐྱེ་བའི་གཏན་ཚིགས་དང་། འབྲི་བའི་ གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གནས་པ་ལ་ནི་གཡོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བ་མེད་པ་དེ་ནི་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པའི་ དངོས་པོ་ལ་ནི་གནས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་མེད་དེ།རྟག་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ནི་སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བསྒྲུབས་ཤེ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་ངང་གིས་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་མ་གཏོགས་པར་དངོས་པོ་ཡུལ་གཅིག་ནས་ གཅིག་ཏུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།རླུང་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི། །ཤར་གྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ནས་ལངས་ནས་ནུབ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཕྱིན་པར་འགྲོ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འབྲི་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རྟག་པའི་དངོས་པོ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་དང་འབྲི་བ་མེད་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་བར་འགའ་སྐྱེ། བར་འགའ་འབྲི་བར་མི་འགྱུར། དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་ཡིན་གྱི་རླུང་འདི་དང་པོ་ཆུང་ངུར་ལངས་པ་ལས་ཕྱིས་ཇེ་ཆེ་ཇེ་ཆེར་ལྡང་བ་དང་། དང་ པོར་ཆེན་པོར་ལངས་པ་ལས་ཕྱིས་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་ངུ་འགྱུར་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།།ས་ནི་དེ་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། འགྱུར་བ་བཞིའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་པ་ཡང་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་གཏན་ཚིགས་དང་། འགྱུར་བ་བཞིའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལས་སྐྱེས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གང་ལ་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་དང་རླུང་གཉིས་ལ་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཆུ་དང་རླུང་གཉིས་ལ་བྱ་སྟེ། ཆུ་དང་རླུང་གཉིས་ལས་ས་སྐྱེས་པས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་ བྱའོ།།ཆུ་དང་རླུང་གཉིས་ལས་ཇི་ལྟར་ས་སྐྱེས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཆགས་པ་ནི་ཆུ་དང་རླུང་དུ་བཅས་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་འབྲས་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དང་པོ་འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་ན་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ནམ་མཁའ་ལ་རླུང་གི་ཁམས་ཆགས་ སོ།།དེ་ནས་འཁོར་ལོའི་རྒྱུན་ཙམ་གྱི་ཆར་བབ་ནས་ཆུའི་ཁམས་ཆགས་སོ། །དེ་ནས་རླུང་གིས་ཆུ་བསྐྱོད་པས་ཆུའི་དབུ་བ་ལས་རི་རབ་དང་། གླིང་བཞི་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ས་ནི་ཆུ་དང་རླུང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། ཆུ་དང་རླུང་ནི་སའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ན་དེའང་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས།ཆུ་དང་རླུང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ལ། ཆུ་དང་རླུང་གཉིས་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་བསྒྲུབས་པས། དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལས་འབྲས་ བུ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་པར་རྟག་པ་འབྱུང་བར་ནི་མི་སྲིད་པས་གོང་དུ་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ།།ས་ལ་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་འདི་ལ་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བར་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་པས་ན། སྐད་ ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ།

关于'如果每一刹那都不生起，则无后来差别变化的因，因此两者都不合理'这句话：假如这水是常住的，每一刹那前者不灭而后者也不渐渐增长，在减少时也不渐渐变小，那么一时显现为大的因也没有，一时显现为小的因也没有。如果是常住的话，要么永远只显现为大，要么永远只显现为小，不可能有时显现为渐大，有时显现为渐小这两种情况。
关于'风也因为自性动摇、生起和减少'这句话：风也说为刹那性，是以自性动摇的因相、生起的因相和减少的因相来说明其为刹那性，这是其含义。
为了广说其义，关于'住时则无动摇，无行进已经证成'这句话：若非刹那性，而是以常住相安住的事物，则无从一处到另一处的自性，常住无行进已在前面证成。如何证成呢？除了诸法以刹那性趋向他处外，没有任何事物从一处到另一处的行进，这已经证成。
风则不是这样，从东方等处升起往西方等处行进，因此应知是刹那性。同样，关于'因为安住故无生灭'这句话：常住的事物在一切时中都无生灭而安住，因此不会有时生起、有时减少。然而风不是这样，最初微弱升起后渐渐增强，或最初强烈升起后渐渐减弱，因此应知是刹那性。
关于'地是从彼生起及因四种变化'这句话：说地为刹那性，是以从彼生起的因相和四种变化的因相来说明其为刹那性，这是其含义。
为了说明'从彼生'这个词指什么，说道：'彼'指水和风二者。'彼'字指水和风二者，因为地从水和风二者所生，所以应知是刹那性。
为了说明如何从水风二者生地，说道：'成住是从具水风而生，因此是彼果'。最初世界形成时，首先由业力在虚空中形成风界。然后降下轮状相续的雨，形成水界。之后风动水，从水泡形成须弥山和四大洲等，因此地是水风的果，水风是地的因。
由于是彼果，故也应知是刹那性，这是说：是水风的果，而水风二者已证成是刹那性，其果也应知是刹那性，因为从刹那性因中不可能生出非刹那性的常住果，这在前面已经证成。
关于'地有四种变化可见'这句话：此中观察到与先前不同的色相、形状等其他四种变化，因此应知是刹那性。

།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་ཕྱིར། ལས་ཀྱིས་བྱས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ལས་ཀྱིས་བྱས་པའི་དབང་གིས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་མཐོ་རིས་ལ་སོགས་པའི་གནས་ན་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ལས་དགེ་བའི་དབང་གིས་ས་ གཞི་ཤིང་བལ་བཞིན་དུ་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པ་དག་འབྱུང་བ་དང་།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་ན་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལས་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གི་དབང་གིས་ས་གཞི་ལྕགས་བསྲེགས་པ་རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་བཅས་པ་དང་ངམ་གྲོག་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་ པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་བ་དག་ཀྱང་སྣང་ངོ་།།གཞན་ཡང་ས་གཞི་གཅིག་ལས་སེམས་ཅན་གྱི་རྨོ་བརྐོ་དང་ལག་བྱད་ཀྱིས་མ་ཕྱིན་པའི་དུས་ན་ནི་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་མི་འཁྲུངས་ལ། ས་དེ་ཉིད་ལས་རྨོ་བརྐོ་བ་ལ་སོགས་པ་ལག་བྱད་ཀྱིས་ཕྱིན་པའི་དུས་ན་ལོ་ཏོག་བཟང་ དུ་སྐྱེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་སྟེ།འདི་ནི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །བསྣུན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་འཇིག་པ་བྱས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐོ་བ་དང་འཇོར་ལ་སོགས་པས་བསྣུན་ཅིང་བརྐོ་བའི་དབང་གིས་ཀྱང་ས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྔོན་ཁུང་དང་གཤོང་དུ་མི་གནས་པ་ལས་ འཇོར་གྱིས་བརྐོས་པ་དང་།ཁུང་བུ་དང་གཤོང་དུ་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །མེ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་བྱས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་དབང་གིས་ཀྱང་ས་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ། མེས་བསྲེགས་ན་ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་། དམར་པོར་འགྱུར་བ་དང་། རླུང་གིས་བདས་ནས་མཐོ་བ་ལས་དམའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཆུར་བཅུག་ན་གཤེར་བ་དང་། ཞིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། འདི་ནི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དུས་གཞན་དུ་འཕོ་བའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱིས་བྱས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སའི་དུས་ཀྱིས བྱས་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་དེ།དུས་བཟང་པོའི་ཚེ་ལ་འབྲུལ་ལ་སོགས་པ་བཟང་དུ་འཁྲུངས་པའི་གཞི་བྱེད་པ་ལས་དུས་ངན་པའི་ཚེ་ན་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་ངན་དུ་འཁྲུངས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པ་དང་། དབྱར་གྱི་ཚེ་ན་རྩཝ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། དགུན་ གྱི་དུས་ན་ནི་སྐྱ་བོར་འགྱུར་ཞིང་འཁྱགས་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་དང་།ས་ཕྱོགས་ཁ་ཅིག་ན་སྔོན་དགོན་པར་གནས་པ་ལས་ཕྱིས་གྲོང་དང་འགྲོ་བ་ལང་ལོང་དག་ན་གནས་པར་གྱུར་པ་དང་། སྔོན་གྲོང་ན་གནས་པར་གྱུར་པ་ལས། ཕྱིས་དགོན་པར་གྱུར་པ་དག་ སྣང་སྟེ་འདི་ནི་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞིའོ།།དེའང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མེད་ན་དེ་སྐྱེ་བར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་མེད་དེ། རྟག་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་གཞན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ རྣམ་པ་བཞི་འབྱུང་བར་མི་རུང་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞི་དམིགས་པས་ན། ས་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་རིག་པར་བྱའོ། །ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་རྣམས་ནི་ས་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་པ་སྟེ། དོན་རྣམ་པ་བཞི་ཡང་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་རང་བཞིན་གཅིག་ཅིང་རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་དེ་དག་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལ་བརྟེན་པས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་སྐམ་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་གཡོ་བ་ དང་།དེ་ལས་འབྱུང་བ་དང་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞིའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ཏེ། གྲུབ་ན་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་ལུས་བསྲེགས་པ་དང་། ལྷ་སྦྱིན་ལ་བརྟེན་པའི་ ཁ་དོག་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་ཡང་མ་བསྲེགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བསྲེགས་པ་བཞིན་དུ་མེ་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ན་མེ་ལ་ཡོད་པའི་ཁ་དོག་སེར་པོ་དང་དྲི་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་མ་བསྒྲུབས་པ་མ་ཡིན་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་པ་ཉིད་དོ།

由于众生业的差别，关于'由业所作'等，由于业力所作的缘故，大地会发生变化，如是在天界等处，由于天人善业的力量，大地如棉花般柔软，而在地狱等处，由于地狱众生不善业的差别力量，大地变成炽热的烧铁，以及有峡谷和荆棘等各种痛苦现象。
又如同一片土地，当众生未经耕种和工具加工时不会生长庄稼，而当同一片土地经过耕种等工具加工后便能生长良好的庄稼，故为刹那性，这是第一种变化。
关于'由击打等所作的毁坏'，由于锤子和铲子等击打和挖掘的缘故，土地也会发生变化，从前没有洞穴和低洼处，经铲子挖掘后变成洞穴和低洼处，这是第二种变化。
关于'由火等大种所作'，由火等大种的力量，土地也会发生变化，被火烧后变成蓝色和红色，被风吹后从高处变为低处，浸入水中后变得潮湿和破碎，这是第三种变化。
关于'由于转至他时故为时所作'，土地会因时间而发生变化，在好时节时能作为生长良好谷物等的基础，而在恶劣时节则成为生长劣质谷物等的因，在夏季能生长青绿的草等，而在冬季则变得灰白并成为冰冻等的自性，有些地方从前是荒野后来变成村庄和人来人往的地方，有些从前是村庄后来变成荒野，这是第四种变化。
关于'若无刹那刹那趣入之因则不应生'，如是这四种变化也是刹那生灭，常住之事物是不会有这四种变化的，不是那样的，由于观察到四种变化，应知土地也是刹那性的。
关于'色香味触诸法由与地等相同故，应知亦如是为刹那'，色香味触四境也与地水火风性质相同且为因所生的色法，这些都依托于四大种，由于四大种的干燥、生长、自性动摇、从彼生起等四种变化的理由而成立为刹那性，若成立此理，则应知依托于此的色等也成立为刹那性。
譬如焚烧提婆达多的身体时，依托于提婆达多的色香等也必定被焚烧，如是若成立火为刹那性，则火中所具有的黄色和香等也必定成立为刹那性。

།མེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མའི་འབྱུང་བ་ ཤིང་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མེ་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་པ་ཡང་མེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཤིང་ལ་རག་ལས་ཤིང་འབྱུང་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སྐད་ཅིག་མར་བརྗོད་དེ། ཤིང་ལ་ཇི་ལྟར་རག་ལས་ཤེ་ན། ཤིང་ཡོད་ན་ནི་མེ་འབྱུང་། ཤིང་མེད་ན་ནི་མེ་མི་འབྱུང་། ཤིང་ མང་དུ་བཅུག་ན་ནི་མེ་ཆེར་འབར།ཤིང་ཉུང་ངུ་བཅུག་ན་ནི་མེ་ཆུང་ངུ་འབར་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱའོ། །མེ་ཤིང་ལ་རག་ལས་པས་ན་རག་ལས་པའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མེ་འབྱུང་ལ་མེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤིང་དེ་བཞིན་དུ་མི་གནས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁ་ཅིག་མེ་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་ཀྱང་། ཤིང་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དེ་སུན་འབྱིན་ཏེ། དང་པོ་ཤིང་གིས་མེ་བྱུང་ལ་མེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྲེལ་ཞིང་གནས་པའི་ཤིང་དེ་ཡང་ཇི་ཙམ་ཅི་ཙམ་དུ་མེས་ཤིང་བསྲེགས་ཏེ་མེ་འདས་ཤིང་མི་གནས་ཏེ། ཞིགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཤིང་ཡང་ཞིགས་ཤིང་མི གནས་ཏེ།དེ་བས་ན་མེ་དང་ཤིང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཡང་མིན་ལ། མེ་བཞིན་དུ་ཤིང་ཡང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་ཤིང་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ལ། མེ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་མར་ཤིང་མེད་པར་ཡང་ གནས་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར།ཤིང་ཚིག་པའི་ཚེ་ནི་གནས་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མེས་ཤིང་བསྲེགས་ན་ཤིང་ཟད་དེ་མེད་པར་གྱུར་པ་ན། མཇུག་ཏུ་མེ་ཡང་གནས་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཤིང་ཚིག་སྟེ་ཟད་པ་དང་། མེ་ཡང་མི་གནས་ཏེ་མི་སྣང་བར་གྱུར་པས་ན་མེ་སྐད་ཅིག་མར་ གྲུབ་བོ།།གལ་ཏེ་མེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། ཤིང་ཟད་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་མེ་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །གཞན་གྱིས་བརྒལ་བ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་རིམ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ནས། དེ་ནས་གདོད་ཁ་དོག་དང་དྲི་དང་རོ་དང་། རེག་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་ པའི་རིགས་ན།དེ་ལྟར་ནི་མ་བསྒྲུབས་ཀྱི་ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་གསུམ་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ནས། དེ་ནས་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པའི་དོན་བཞི་ལ་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་གདོད་མེ་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་ཅེས་རྒོལ་བ་ལ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྦྱར་བ་ལ་བདེ་བར་ཁ་ དོག་ལ་སོགས་པ་སྔར་བཤད་དེ།མེ་ནི་ཕྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཚིགས་བཅད་སྦྱར་བ་ལ་མི་བདེ་བས་ཚིགས་བཅད་སྦྱར་བ་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་དོན་བཞི་སྔར་སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབས་ནས། མེ་ཕྱིས་སྐད་ཅིག་མར་ བསྒྲུབས་ཏེ་བཤད་དོ།།ཁ་ཅིག་འདི་སྐད་དུ་སྒྲ་ནི་རྟག་པ་ཡིན་གྱི། མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྒྲ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་ཅིང་སྐྱེ་བ་ཡིན་ན་ནི། དྲིལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་པས་ཕྱིས་སྒྲ་མི་འབྱུང་བའི་རིགས་ན། ཕྱིས་ཀྱང་སྒྲ་འབྱུང་བར་སྣང་བས་སྒྲ་ རྟག་པའོ་ཞེས་ཟེར་བ་ལ།།དེ་ལྟར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྒྲ་དུས་གཞན་དུ་དམིགས་པ་དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དྲིལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་དུས་གཞན་དུ་འབྱུང་ཞིང་གྲག་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དྲིལ་བུའི་སྒྲ་དང་པོ་ཆེར་གྲག་པ་ལས། དེའི་འོག་ཏུ་ཆེར་གྲག་པ་འགགས་ནས། དེ་བས་ཆུང་ངུ་གྲག་གོ། །དེ་ནས་དེའང་འགགས་ནས་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་གྱུར་པའི་རྗེས་ལ་མི་གྲག་པར་གྱུར་པས་ན་སྐད་ཅིག་མར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྒྲ་ རྟག་པ་ཡིན་ན་སྐྱོན་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྐད་ཅིག་མ་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཇེ་ཆུང་ངུ་འགྱུར་བར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་དྲིལ་བུ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲ་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ནི། སྒྲ་དེ་ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་འགྱུར་ ནས་མཇུག་ཏུ་མི་གྲག་པར་མི་འགྱུར་གྱི།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་གྲག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'火也是刹那的元素，依赖于木材'这句话，说火是刹那性的，是因为火这个大元素依赖木材而生起的道理而说是刹那性的。如何依赖木材呢？有木材则火生起，无木材则火不生；放入大量木材则火焰大盛，放入少量木材则火焰微弱，因此应知是刹那性的。
因为火依赖木材，为了说明这种依赖的道理，'火生起时与火同时生起的木材也不会持续'这句话的意思是：有些人虽然承认火是刹那性的，但不承认木材是刹那性的，这是要破斥的。最初木材生起火，与火同时相关而存在的木材，随着火焰燃烧木材而逝去不住，木材也随之损坏不住，因此火与木材既不是同时存在，木材也如火一样是无常的。
如果有人认为木材是无常的而火是常住的，为了说明这种想法不合理，'最后没有木材也不可能存在，当木材烧尽时就不能存在'这句话的意思是：火烧尽木材后木材耗尽不存在时，最后火也不能继续存在，木材烧尽后，火也不住而消失，因此证明火是刹那性的。
如果火是常住的话，在木材耗尽之后火也应该显现才对。他人质疑说：应该先依次证明地水火风四大元素是刹那性的，然后才证明色香味触是刹那性的才对，但现在并非如此，而是先证明地水风三者是刹那性的，然后证明色等四境是刹那性的，最后才证明火是刹那性的这种论证方式。
对此回答说'颂文安排上色等先说，火则后说'，因为颂文编排不便，为了使颂文编排顺畅，所以先证明色等四境是刹那性的，后来才证明火是刹那性的而作如是安排。
有人说声音是常住的不是无常的，认为如果声音是每一刹那都在灭而生的话，铃铛等的声音一生即灭，之后就不应该有声音产生，但是之后仍有声音显现，所以声音是常住的。
为了说明这种观点不合理，'其他时候所感知的声音也应知是刹那性的，因为可以感知到它逐渐变小的缘故'这句话的意思是：铃铛等的声音在其他时候出现并且能听到的也应知是刹那性的。为什么呢？因为铃铛的声音最初响亮，之后响亮的声音消失，变得较小，然后那个也消失，逐渐变小最后不可闻，因此应知是刹那性的。
为了说明声音若是常住会有过失，'若无刹那性，则不应观察到每一刹那都在逐渐变小'这句话的意思是：如果铃铛等的声音不是刹那性而是常住的话，这个声音就不会逐渐变小最后消失，而会一直都能听到，这就有过失，这就是其中的含义。

།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ལ་བྱ་སྟེ།དེའང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །སྡོམ་པ་དེ་གསུམ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་སྐྱེས་པས་ནི་སེམས་སྐད་ཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་གང་སེམས་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་དག་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་བསྒྲུབས་ཟིན་ཏོ། །དྲི་བ་ལས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མུ་སྟེགས པ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་དག་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག་པ་འདི་ནི་འདོད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་དོ།།ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པར་འདོད་ཅེ་ན། ནང་གི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་མཇུག་ཏུ་འཆི་བར་སྣང་ལ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཇུག་ཏུ་ཆག་པར་སྣང་བས་ན་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་རོ། ། དེ་ལྟར་མི་རྟག་པར་འདོད་ལ། སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་མི་འདོད་པ་དྲིས་ནས་དྲིས་པའི་ལན་མེད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པར་འདོད་ལ་སྐད་ཅིག་མར་མི འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་དྲི་བར་བྱ་ཞེ་ན།དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཁྱོད་མི་རྟག་པར་འདོད་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མི་རྟག་པར་འདོད་ལ་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་ སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱ་ཞེ་ན།ཁྱེད་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པའོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་མི་རྟག་པར་འདོད་ན། འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་མི་རྟག་པར་མི་རིག་གོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་སྐད་དུ་དྲིས་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་འདི་སྐད་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཇུག་ཏུ་འཆི་བ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆག་པར་མཐོང་བས་དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པར་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པར་མཐོང་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མར་བདག་ཅག འདོད་ན།དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་མི་རྟག་ཅིང་འཇིག་པར་མི་རིག་ཅིང་མ་མཐོང་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པར་མ་མཐོང་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་ཡང་ འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པའི་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་མི་གཡོ་བའི་ཚེ་ན་ཡང་དེ་མི་རིག་ན་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། གང་དང་གང་སྐད་ཅིག་མར་མི་རིག་པར་ དེ་དང་དེ་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་ན་ཞི་མར་མེ་དང་ཆུའི་རྒྱུན་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ནི་སངས་རྒྱས་དང་མུ་སྟེགས་པ་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་སྟེ།དེ་ལྟར་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ཡང་མར་མེ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་རླུང་གིས་བསྐྱེད་དེ་མི་གཡོ་བའི་དུས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་ རིག་ན།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་འདོད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་སྔོན་གྱི་བཞིན་དུ་ཕྱིས་མི་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་བ་དེ་ལ་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་སྐད་དུ་དྲིས་པ་དང་། གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་མར་མེ་ནི་སྔོན་ཆེ་ཞིང་ ཁ་དོག་གསལ་བ་ལས་ཕྱིས་དེ་དག་མི་སྣང་གི་།མར་མེ་ཆུང་ཞིང་མི་གསལ་བར་གྱུར་ནས། ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་བའི་མཇུག་ཏུ་མར་མེ་དེ་ཉིད་ཤི་ནས་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་ཞེས་ཟེར་བ་ལ། དེ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་གཞན དག་ནི་ལོ་དང་ཟླ་བར་བཞག་ན་ཡང་།ཇེ་ཆུང་ཇེ་ཆུང་དུ་མི་འགྱུར་བས་ན་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་དྲིའོ།

法处所摄色也随心而转故是刹那，如前所说。法处即是无表色，其中包括别解脱戒、静虑戒及无漏戒三种。此三种戒随心而转且从心因而生，由于心是刹那性的，故其果报所生的无表色也是刹那性的。如前已证成，从心所生的诸法皆是刹那性。
从问难中也可证成诸行皆是刹那性。外道和世间人虽承认诸行无常，但不承认是刹那性。他们如何承认无常呢？他们说：内在诸行最终显现死亡，瓶等外在诸行最终显现破坏，故是无常。
对于如此承认无常而不承认刹那性的人，应当询问他们为何不承认刹那性，通过他们无法回答的理由也可证成诸行是刹那性的。
对于承认无常而不承认刹那性的人，应当如此询问：'你承认无常，为何不承认诸行是刹那性的？'
若他们回答说'不能在每一刹那中见到无常'，当他们如此回答时，他们会说：'我们见到诸行最终死亡，瓶等最终破坏，所以承认无常。同样，如果见到诸行在每一刹那中灭去，我们就会承认刹那性。但因为没有见到每一刹那都无常和灭去，所以不承认刹那性。'
对此应当如此询问：对于那些说因为没有见到每一刹那都灭去所以不承认刹那性的人，应当这样问：'对于已成立为刹那性的灯火等，在不动时也不见其刹那性，那为何承认其刹那性？'意思是说，如果凡是不见其刹那性的就不承认其刹那性，那么对于静止的灯火和水流等，佛教徒和外道都承认其为刹那性，虽然它们是刹那性的，但当灯火和水等不被风吹动而静止时也不见其刹那性，为何又承认它们是刹那性呢？
若他们回答说'因为后来不见如先前那样'，对此也应当如此询问：若他们说灯火先前大而明亮，后来不见如此，而是变得小而不明，渐渐变小最后灯火消失不见，所以是刹那性。对此，除此之外的瓶等其他诸行，即使放置年月，也不见渐渐变小，所以不承认是刹那性。对此也应当询问。

།ཇི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འོ་ན་ཡང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་ཕྱིས་དེ་ལྟར་ཅིའི་ཕྱིར་མི་འདོད་ཅེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་དང་པོ་ སྣང་ལ།ཕྱིས་མི་སྣང་བ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་ལ། མྱུ་གུ་དང་། ཁང་ཁྱིམ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དང་པོ་སྣང་ལ། བར་དུ་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་ནས། ཕྱིས་མི་སྣང་བར་གྱུར་ན། ཅིའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་དྲི་བར་ བྱའོ།།གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་སྐད་དུ་དྲིས་པ་དང་། གལ་ཏེ་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་མར་མེ་དང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་གཞན་དག་མཚན་ཉིད་མི་ འདྲ་སྟེ།མར་མེ་ནི་སྐད་ཅིག་མའི་ངང་གིས་འབྱུང་ཞིང་། ཚ་བ་དང་སྣང་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ནམ་ཞིག་ན་ཕྱིས་ཞིག་ཅིང་སྲ་བ་དང་། ཆུ་བླུགས་སུ་རུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་མཚན་ཉིད་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར། མར་མེ་ནི་སྐད་ཅིག་ མ་ཡིན་ལ།འདུ་བྱེད་གཞན་སྐད་ཅིག་མ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་དང་། འཇུག་པ་མི་མཐུན་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་དང་། འཇུག་པ་མི་མཐུན་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་མི་མཐུན་པ་ནི་མེའི་རང་བཞིན་ཚ་བ་དང་། ཆུའི་རང་བཞིན་གཤེར་བ་ལྟ་བུའོ། །འཇུག་པ་མི་མཐུན་པ་ནི་མར་མེ་ལ་སོགས་པ་སྐད ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་ལ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་གཞན་རྣམས་ནི་སྐྱེས་ནས་དུས་ཐ་གི་ཟད་ཅིག་གིས་ཆོད་དེ། ཕྱིས་འཇིག་པའི་ཚུལ་འཇུག་གོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་རང་བཞིན་མི་མཐུན་པར་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མར་མེ་ནི་ཚ་བ་ དང་།གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། དེ་མ་ཡིན་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་གཞན་ནི་སྲ་བ་དང་ཆུ་བླུགས་སུ་རུང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས། རང་བཞིན་མི་མཐུན་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལྟར་ན་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་དེ་འདུ་བྱེད། སྐད་ཅིག་མར་བསྒྲུབ་པའི་དཔེར་རུང་གི་།མཐུན་པ་གཅིག་གི་ དཔེར་མཐུན་པ་གཅིག་སྟོན་པར་ནི་མི་རིགས་སོ།།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་རང་བཞིན་ཉིད་ནི་དེའི་དཔེ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་མར་མེ་ལ་མར་མེ་དང་། བ་ལང་ལ་བ་ལང་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་འགའ་ཞིག་རྟག་པའམ། མི་རྟག་པར་བསྒྲུབ་ན། དེ་ལ་རང་བཞིན་ མི་གཅིག་པའི་དཔེ་གཞན་གྱིས་བསྒྲུབས་ཏེ།དཔེར་ན་ཉི་མའི་འོད་ཚ་བར་སྒྲུབ་པ་ལ། དེ་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པ་མེ་དཔེར་གཞག་སྟེ། ཚ་བ་ཁྱད་མེད་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བ་མེན་བསྒྲུབ་པ་ལ་དཔེར་ན་བ་ལང་གཞག་སྟེ། བ་མེན་ནི་དཔེར་ན་བ་ལང་འདྲ་སྟེ་ཞེས་དཔེར་ གཞག་གོ།།རང་བཞིན་གཅིག་པ་ནི་དཔེར་གཞག་པར་མི་རིགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མར་མེ་དང་མར་མེ་འདྲའོ། །བ་ལང་དང་བ་ལང་འདྲའོ་ཞེས་དཔེར་མི་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ།

如果问道应当如何提问，为此，那么为什么不认为诸行也是如此呢？说道：如是最初显现，后来不显现的诸法被认为是刹那性的，而芽、房屋、瓶子等最初显现，中间形状和颜色等转变为他相，后来变得不显现，为什么不承认是刹那性呢？应当如此提问。
假如有人说：灯火等与其他诸行因为相互特征不同的缘故。对此，如是询问时，假如其他人这样说：灯火与瓶子等其他诸行特征不同，即灯火是以刹那性方式生起，具有热性和发光的特征，而瓶子等是在某时后来毁坏，具有坚硬和可盛水的特征，因为特征不同的缘故，灯火是刹那性的，其他诸行不是刹那性的。对此也应当如此宣说。
如何宣说呢？为此，说道：特征不相同有两种：本性不相同和运行不相同。其中诸行相互不相同有两种：本性不相同和运行不相同。其中本性不相同如火的本性是热性，水的本性是湿性。运行不相同即灯火等于每一刹那生灭，而瓶子等其他诸行是生起后经过一定时间间隔而后毁灭的运行方式。
其中如果承认本性不相同，则为此譬喻合理。即如果承认灯火是热性和明亮的本性，而其他瓶子等诸行是坚硬和可盛水的本性，因为本性不相同，如是则灯火刹那性可以作为诸行刹那性的譬喻，但作为相同性的譬喻则不合理。
为了说明此义，说道：彼之本性不是彼之譬喻，如同灯火对灯火，牛对牛一样。即如此，若要成立某一诸行是常或无常，则应以与其本性不同的他法为譬喻，例如成立日光是热性时，以与其本性相同的火为譬喻，说'热性无别故'，成立野牛时以牛为譬喻，说'野牛如牛'而立为譬喻。
本性相同者不应立为譬喻，例如不立'灯火如灯火'，'牛如牛'为譬喻一样。

།དེ་སྟེ་འཇུག་པ་མི་མཐུན་ན་ཡང་དེ་བས་ན་དཔེར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་མར་མེ་དེ་ལས་གཞན་པ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་ཞིང་འགགས་པའི་འཇུག་པ་མི་མཐུན་ཞེས་ཟེར་བ་ཡང་། དེའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དཔེར་མར་མེ་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟར་མར་མེ་ནི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་ཏེ། བུམ་པ་སྐད་ཅིག་མ ཡིན་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་རྟེན་དུ་མ་གྲགས་ཏེ།དེ་བས་ན་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མར་གྲགས་པ་དེས་དཔེར་བྱས་ནས། བུམ་པ་སྐད་ཅིག་མར་མ་གྲགས་པར་སྐད་ཅིག་མར་སྒྲུབ་པོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲིས་ཏེ། བཞོན་པ་འདུག་ལ་ཞོན་པ་འགྲོ་བར་འདོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་རྟག་པར་འདོད་ལ་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱ་སྟེ། ཁྱེད་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་རྟ་ལ་མི་ཞོན་པ་རྟ་ནི་ཡུལ་གར་ཡང་མ་སོང་སྟེ་འདུག་ལ། དེ་ལ་ཞོན་པའི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་འདོད་དམ་ཞེས་ཟེར་ཏེ། གལ་ཏེ་བཞོན་པ རྟ་ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཕྱིན་ན་དེ་ལ་ཞོན་པའི་མི་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་ཡུལ་གཞན་དུ་མི་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་བཞོན་པ་རྟ་ཡང་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མི་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་སྐད་དུ་དྲིས་པ་དང་། སྐད་ ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དག་འདི་སྐད་ཟེར་ཏེ།རྟ་ལ་མི་ཞོན་ལ་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ན། རྟ་ཡུལ་གཞན་དུ་མ་ཕྱིན་པར་མི་འདོད་ཀྱི། མི་བཞིན་དུ་རྟས་ཀྱང་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་། དེ་ལ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་དྲི་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་ འདུག་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྒྱུན་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།དཔེར་ན་རྟ་ལ་ཞོན་པའི་མི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་ན་རྟས་ཀྱང་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་དང་འདྲ་བར། གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་འདོད་ན་ནི་ དེའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ལྔ་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་མི་འགྱུར་དུ་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་ནི་རྟག་པར་འདུག་ན། དེ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བར་མི་རུང་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྟག་ ན་ནི།དེ་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མི་རྟག་ན་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་མར་མེ་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ལ་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་ཡང་སྙིང་པོ་ནི་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་དྲི་བར་ བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དག་འདི་སྐད་དུ་ཟེར་ཏེ། མར་མེ་ནི་མར་མེའི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཤིང་འབར་ལ་མར་མེ་ཉིད་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་ཞིང་འཇིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་དེའི་སྙིང་པོ་མི་འཇིག་ཅིང་རྟག་པར་གནས་པས་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་ལ་ སོགས་པའི་དབང་པོ་ལ་གནས་ལ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་འཇིག་ཅིང་རྒྱུན་དུ་འགྲོ་བའི་དབང་པོ་ནི་མི་འཇིག་ཅིང་རྒྱུན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་ན། དེ་ལ་ཡང་འདི་སྐད་དུ་དྲི་ཞིང་ལན་གླན་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ལན་གླན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སྙིང་པོ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་རྒྱུན་དུ་འགྱུར་ ཞིང་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུ་མར་མེའི་མེ་ལྕེས་སྙིང་པོ་བསྲེགས་ནས། མར་མེའི་རྒྱུན་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འདས་ཤིང་ཞིགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་སྙིང་པོ་བསྲེགས་པ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ཞིག་ནས་གཞན་དུ་གྱུར་བས་ན། མར་མེ་ནི་ཞིག་གི་།སྙིང་པོ་ ནི་མ་ཞིག་སྟེ།ཕྱི་ན་གནས་པ་མ་མཐོང་སྟེ། དེ་དང་འདྲ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན། དེའི་གནས་དབང་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་རོ།

如果说入法不相应，则以比喻说明。假如说除了灯以外，瓶等诸行生灭的入法不相应，因此以瓶等为喻而立灯为例。如是，灯在世间中众所周知是刹那性的，瓶虽是刹那性的但在世间中并不为人所知是刹那性的。因此以众所周知是刹那性的灯为喻，来证明不为人所知是刹那性的瓶是刹那性的。
对此有如是问：'是否认为所乘停住而骑者前行？'对于承认无常而不承认刹那性的那些人也应当如是问：'你们这些不承认刹那性的人，是否认为马匹未去任何地方而停住，骑在其上的人却去往他处？'
如果所乘之马未去他处，则骑在其上的人必定也不会去往他处。如果人去往他处，则所乘之马必定也会去往他处。
若说'不如是承认'，当如是问时，不承认刹那性者如是说：'骑马之人去往他处时，不承认马未去他处，而是承认马如同人一样也去往他处。'对此也应当如是问。
应当如何问呢？因此说'眼等住于停止状态而识相续流转是不应理的'。譬如骑马之人去往他处时马也去往他处一样，如果承认住于眼等诸根的诸识是刹那性的，则其所依处眼等五根也必定成为刹那性的。
如果眼等诸根是常住的，则住于其上的诸识以刹那相续而相续流转是不应理的。因为如果眼等诸根是常住的，则住于其上的识也应成为常住。如果识是无常的，则诸根也应成为无常的。
如果有人说'灯芯停住而相续流转，但芯是住于原处的'，对此也应当如是问。
如果不承认刹那性者如是说：'灯住于灯芯而燃烧，灯本身虽相续流转毁灭，但其芯不灭而常住，此为所见。同样，识住于眼等诸根，识虽毁灭相续流转，但诸根不灭而相续安住。'对此也应当如是问答。
应当如何答复呢？因此说'芯于每一刹那相续变化而生，故未见。'如是，只要灯焰燃烧灯芯，灯的相续于每一刹那过去毁灭时，被燃烧的芯也于每一刹那毁灭而转变为他物，因此灯是毁灭的，芯并非不毁灭，未见其后来仍住，同样，如果识是刹那性的，则其所依处诸根也成为刹那性的。

།གལ་ཏེ་འདི་སྐད་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན། མར་མེ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར། སྐད་ཅིག་མར་མ་ གྲུབ་ཅེས་ཟེར་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མར་མི་འདོད་པ་དག་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་སྟེ། གལ་ཏེ་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་གཞན་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་མར་མེ་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པར་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པ་བཞིན་དུ་ བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་གཞན་ཡང་སྐད་ཅིག་མར་ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་དུ་མ་གྲགས་ཤིང་མ་གྲུབ་ཅེས་ཟེར་ན།འདི་སྐད་དུ་ལན་གླན་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་ལན་གླན་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་འདྲ་བའི་རྒྱུད་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ བས་དེ་དག་སྐད་ཅིག་མར་མི་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བུམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་འདི་དག་མི་རྟག་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་དང་། རྒྱུ་བྱེད་པས་སྐད་ཅིག་མ་ མ་ཡིན་ཡང་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་སྐྱེའོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བས་ན། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་ཤ་སྟག་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བས་ན། དེ་དག་གིས་སྐད་ཅིག་མར་མ་ཤེས་སོ། །དོན་དེ་ཉིད་ གསལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་གི་ཕྱིར་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡོད་ཀྱང་དེ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐད་ཅིག་མའི་རྒྱུན་གྱིས་འབྱུང་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་སྔ་མ་ནི་འགགས། ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་གཞན་དག་སྐྱེ་སྟེ། གཅིག་ ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་རྣམས་སྔ་མ་འདྲ་བ་ཤ་སྟག་སྐྱེ་བས་ན་སྐད་ཅིག་མ་ནི་མ་ཡིན་པར་རིག་གི་།སྔ་མ་མཐོང་བ་ཉིད་བདག་གིས་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ་ཕྱིན་ཅི ལོག་པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་ལས། སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་རྣམས་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་འབའ་ཞིག་སྐྱེས་པས་སྔ་མ་མ་ཡིན་ཡང་སྔ་མ་ཉིད་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་རྣམས་ རྟག་ཏུ་གནས་པས་ཕྱིས་མཐོང་བའི་དུས་ན་ཡང་།སྔ་མ་ཉིད་མཐོང་བར་གྱུར་ན་ནི། དེས་དངོས་པོ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་མཐོང་བས་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་འཛིན་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མེད་ན་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ པ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ན།རྣམ་པར་བྱང་བ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་དྲིས་པ་ལས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་ འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཐར་པར་འགྱུར་བས་མཇུག་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ འགྱུར་བ་ག་ལ་ཡོད་དེ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་སྔར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ཕྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དྲིས་པ་ལས་ལན་མེད་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མར་གྲུབ་བོ། །གང་ཟག་ལ་ བདག་མེད་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར།བདག་མེད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་ལས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པའི་དོན་བསྟན་ཏེ། དེའང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་དོ། །གང་ཞེ་ན། མེད་པའི་དོན་ཀྱང་མི་རྟག་ པའི་དོན་དུ་བསྟན་ལ།སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པའི་དོན་ཀྱང་མི་རྟག་པའི་དོན་དུ་བསྟན་ཏོ།

如果有人这样说：'如果诸行是刹那性的，为什么像灯火等一样，不能成立为刹那性？'对于这样的问题，
如果不承认刹那性的人们这样问道：如果像灯火是刹那性一样，瓶子等其他诸行也是刹那性的话，为什么像灯火在世间中被公认为刹那性一样，瓶子等其他诸行在世间中不被承认且不成立为刹那性呢？对此应当如此回答。
如何回答呢？因此说：'由于颠倒的事物而产生相似的相续，所以人们不知道它们是刹那性的。'
虽然瓶子等事物是无常的，但由于对不净起净想、对无常起常想的颠倒所生的事物，以及由于作为因的缘故，虽然不是刹那性，但会产生常想。
怎么说呢？由于刹那相续而生起，后刹那的色、形等与前刹那完全相似地相续生起，所以人们不知道它们是刹那性的。为了明显说明这个道理，
所以说：'虽然有从一个转变为另一个的情况，但会产生『这就是那个』的颠倒想。'也就是说，由于诸行以刹那相续而生起，前前刹那灭去，后后其他刹那生起，
虽然有从一个到另一个转变的差别，但因为生起的后后刹那都与前者完全相似，所以不了知是刹那性，反而产生了'我现在看到的就是之前所见到的'这样的颠倒认识。
若不是这样的话，'对无常起常想的颠倒也将不存在'这句话的意思是：
如果诸行是刹那性的，而不是因为后后刹那都与前者相似而生起，从而产生'虽然不是前者但认为看到了前者'的颠倒认识，而是诸法恒常安住，那么在后来看见时也就是看见前者本身，
这样的话，由于见到诸法的无颠倒性，就不会有将不净执为净、将无常执为常的颠倒。若无此颠倒，烦恼也将不存在，
那么何来清净呢？从这个问题也可以证成一切诸行都是刹那性的。如果众生没有颠倒，由于无颠倒就不会有贪等烦恼。为什么呢？因为一切烦恼都从颠倒而生。
这样的话，如果没有烦恼，众生就会自然解脱，那么最终的清净和涅槃又从何而有呢？涅槃也将不存在。但事实并非如此，而是先有烦恼后得涅槃。因此，从无法回答的角度也证成了一切诸行都是刹那性的。
由于已经证成补特伽罗无我，所以关于无我的分别有十二偈颂。关于法的四种道理中已经说明了一切有为法无常的意义，这又分为两种。是哪两种呢？既说明了无有的意义是无常的意义，也说明了刹那坏灭的意义是无常的意义。

།ད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མདོའི་དོན་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་གཉིས་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས། གང་ཟག་ ལ་ཡང་བདག་མེད་པར་སྒྲུབ་བོ།།གོང་དུ་སྐད་ཅིག་མར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་གང་སྐད་ཅིག་མ་ཡིན་པ་དེས་བདག་མེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་སྐབས་སུ་བདག་མེད་པར་བསྒྲུབས་ཟིན་མོད་ཀྱི། མུ་སྟེགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དག་ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་བདག་དང་། བྱེད་པ་ པོ་དང་།ལྟ་བ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དང་། ཤེད་ཅན་དང་། ཤེད་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་སྒྲུབ་བོ། །གང་ཟག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའམ་མེད་ཅེས་བྱ་ ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདག་དང་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས། གང་ཟག་རང་བཞིན་མེད་པར་འདོད་པ་ལ་འདི་སྐད་དུ་འདྲི་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་གང་ཟག་དང་། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་གང་ཟག་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་ གང་ཟག་དང་།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་གང་ཟག་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་གང་ཟག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གང་ཟག་དང་། གང་ཟག་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་འབྱུང་བ་ན་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་ གསུངས་ལ།རང་གི་སྡེ་པ་ལས་ཀྱང་། ཨ་སམ་བི་ཏི་པ་དག་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ལ། ཚིག་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཡང་འདོད་ཅིང་། མུ་སྟེགས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་དག་བདག་དང་གང་ཟག་ཡོད་པར་འདོད་ན། ཁྱེད་གང་ཟག་མེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཡོད་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་དམ། མེད་པ་ཞིག་ཏུ་འདོད་པ་སྨྲོས་ཤིག་ཅེས་དྲིའོ། །སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་སྐད་དུ་འདྲི་བ་ལ་གང་ཟག་མེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལན་སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བཏགས་པར་ཡོད་པར བརྗོད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཚིག་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐ་སྙད་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། མིང་ཙམ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དོན་གཅིག་གོ། །རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་། རང་བཞིན་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དོན་དམ་པར་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་དག་དང་དོན་གཅིག་ སྟེ།གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་བཏགས་པ་དང་། མིང་ཙམ་དང་། ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་ནི་ཡོད་ཅེས་བྱ་ལ། རྫས་དང་རང་བཞིན་དུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། གང་ཟག་གི་སྒྲ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚིག་གི་གནས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དྲང་བའི་ཕྱིར་བསྟན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།།གང་ཟག་ཡོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཁྱེད་ཅག་གང་ཟག་མེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཡང་ན་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་བཟུང་སྟེ། གང་ཟག་ཡོད་པར་མི་སྨྲ་བ། ཡང་ན་ནི་གང་ཟག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་བཟུང་སྟེ། གང་ཟག་མེད་པར་མི་སྨྲ་བར་ཅིའི་ཕྱིར་བཏགས་པར་ནི་ཡོད་པར་ཡང་སྨྲ་ལ། རྫས་སུ་མེད་པར་སྨྲ་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆང་པར་མི་སྨྲ་ཞེ་ན། ལན་དུ་ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་མ་ཡིན་པར བཟུང་ན་ཡོད་པའི་ཉེས་པ་དང་མེད་པའི་ཉེས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་བཟུང་ན་ཡང་ཡོད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གོས་པར་འགྱུར་རོ། །མེད་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་བཟུང་ན་ཡང་མེད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་ཁོ་ནར་ཆད་པ་མ་ཡིན་པར་བཟུང་ན་ནི་ཡོད་པའི་ཉེས་པས་ཀྱང་མི་གོས། མེད་པའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པས་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་ཆད་པར་མ་བཟུང་སྟེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཟུང་ན་ཉེས་པས་ཇི་ལྟར་གོས་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཕྱིས་འཆད་དོ། །དེའང་རྫས་སུ་མེད་པར ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་གང་ཟག་དེ་རྫས་ཀྱི་དངོས་པོར་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་མེད་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན་ཞེས་འདྲིའོ།།དེའི་གཏན་ཚིགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་སྨོས་སོ།

现在广泛阐述一切法无我所说的法门的意义。通过十二偈颂证成一切法无我的方式，也证成补特伽罗无我。虽然在前文通过刹那性的论述，由于凡是刹那性的就是无我，因此已经证成了无我，但是外道和世间人错误地执著认为有离蕴之外的我、作者、见者、受者、力者、主宰等，为了使他们远离这些颠倒见，所以还要用其他理由来证成补特伽罗无我。
关于'补特伽罗是有还是无'这一问题，主张有我和补特伽罗的人们，对于认为补特伽罗无自性的人这样问道：世尊也说过凡夫补特伽罗、预流果补特伽罗、一来果补特伽罗、不还果补特伽罗、阿罗汉补特伽罗、菩萨补特伽罗，以及'一补特伽罗出现于世间时，能利益安乐一切世间，即如来补特伽罗'。而且在自部中，犊子部也认为有一个既非与蕴一体也非与蕴相异的、实有但不可言说的补特伽罗。外道和世间人也认为有我和补特伽罗。那么你们这些主张补特伽罗不存在的人，这个所谓的补特伽罗，你们认为是有还是无？请说。
'说'是指对于这样的提问，无补特伽罗论者回答说'唯是假立而有'的意思。'假立'、'仅是言说'、'仅是世俗'、'仅是名称'这些是同义词。'实有'也与'有自性'、'胜义有'是同义。补特伽罗是假立、仅是名称、仅是世俗施设而有，但不是实有、自性有，所以说是无。因此《圣无尽慧经》中也广说：'如来说这一切补特伽罗之名，都是为了引导众生而施设的世俗言说处'等等。
主张有补特伽罗的人说：你们这些主张补特伽罗不存在的人，要么应该执持补特伽罗存在的立场而不说补特伽罗存在，要么应该执持补特伽罗不存在的立场而不说补特伽罗不存在，为什么说是假立有而实体无呢？为什么不作出一边的决定？答复说，如果不执持一边，就不会落入有的过失和无的过失。如果只执持有的立场，就会染上有的过失；如果只执持无的立场，就会染上无的过失。如果不执持单一边，就不会染上有的过失，也不会染上无的过失，所以不执持一边。至于执持一边会有什么过失，后面会解释。
如果问：'如何了知实体无？'这是有补特伽罗论者这样问：补特伽罗如何显现为实体无、无自性？为了说明这个理由，所以说'因为不可得'。

།ཀཱ་རི་ཀཱ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དགྲོལ་ བའི་ཕྱིར།དེ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེ་ལ་དངོས་པོ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་ནི་གཉིས་ཏེ། མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མའོ། །འདི་ལྟར་གཟུགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་ཆོས་འདི་ དག་ཡོད་པ་ཡིན་པས་མིག་གི་དབང་པོ་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་དམིགས་ཤིང་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་སྟེ།མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་བཅད་པ་དེ་བཞིན་ཏེ་གང་ཟག་ནི་དབང་པོ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མ་དམིགས་ཤིང་མ་མཐོང་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་ ཚད་མས་མ་བཅད་པས་ན་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་ནི་བློས་མི་རིག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་ དུ་རྒོལ་ཏེ།གང་མིག་གིས་མཐོང་བ་དེ་འབའ་ཞིག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མིག་གིས་མི་མཐོང་ལ་རྫས་སུ་ཡོད་ཅིང་བློས་རིག་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོགས་ བཞིན་ནོ།།འདི་ལྟར་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་། མིག་གིས་མཐོང་བ་འབའ་ཞིག་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གོ་ཞེས་བློས་རིག་ཅིང་བཅད་པ་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་གང་ཟག་དེ་གཞན་དག་གིས་ མ་རིག་མ་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་།བདག་ཅག་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བློས་ནི་གང་ཟག་མི་དམིགས་པ་དང་མི་རིག་པ་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་དག་གཅིག་གིས་རིག་ཅིང་དམིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གང་ཟག་བློས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་བཅད་ པའི་ཕྱིར།གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །གང་ཟག་དམིགས་སུ་རུང་བ་འཇུག་གི་ཚད་མས་ཀྱང་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་གསུངས་ན་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་ རྫས་སུ་མེད་ཅིང་དམིགས་པ་ཡིན་ན།མདོ་དག་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དག་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གང་ཟག་ཏུ་དམིགས་གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་སོ་ཞེས་བཀའ་མི་སྩོལ་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་དག་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ གང་ཟག་ལ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ན།ཇི་ལྟར་གང་ཟག་མི་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ལ་དམིགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཀྱིས་མཐོང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་ཏུ་ཡང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ནི་དེ་རུ་ དམིགས་ཀྱང་རྫས་སུ་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལས་དེ་དག་གིས་དམིགས་ཤིང་མཐོང་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་རྫས་ སུ་མེད་བཞིན་དུ།དེ་དག་གིས་དམིགས་ཤིང་མཐོང་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་གིས་གང་ཟག་དམིགས་པ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་ལས། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ་ཡང་། གང་ཟག་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ ལ་དགོངས་ཏེ་བདག་དམིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བདག་མེད་བཞིན་དུ་བདག་ཏུ་ལྟ་ཞིང་བདག་ཏུ་དམིགས་སོ་ཞེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལ་དགོངས་ནས། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་སོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །འདི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བས་དྲིས་པ། གང་ཟག་འདི་ཡོད་པ་ལས་གང་ཟག་ཏུ་དམིགས་ཤིང་འདོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་ཏུ་དམིགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་ཟག་དང་ བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།

为了解释该偈颂的意义，说'它如同色等，不能被观察为实体'。关于此，证明诸事物实体存在的量有二种：现量和比量。
如是从色法乃至诸法，由于这些法存在，故为眼根和眼识等所观察并现见，为现量所决定。而补特伽罗则不为任何根识所观察和见到，不为现量所决定，因此补特伽罗不是实体存在。
'观察'即是心识了知。对此，说补特伽罗论者们并非不能以心识了知补特伽罗，而说补特伽罗不可观察，补特伽罗论者们如是争辩：
不能说'唯有眼见者才是实体存在，其他非实体存在'。因为有些虽不能眼见却实体存在且可为心识所了知，如心和心所法等。
同样，'观察'一词不仅指眼见，也指意识了知'此是如此'并作出判断。因此，即使补特伽罗不为他人所见所观察，
我等补特伽罗论者的心识并非不能观察和了知补特伽罗，补特伽罗确实为一者所了知和观察。如是，由于补特伽罗为心识现见，为现量所决定，
故说补特伽罗实体存在。为了以随理量证明补特伽罗可被观察，世尊亦说'于此生中观察并假立为我'，那么如何是可观察的呢？
若补特伽罗无实体而可观察，则诸经中世尊不应说众生于此生中观察补特伽罗、假立补特伽罗。然而事实并非如此，世尊确实说
众生于此生中观察并假立补特伽罗，那么怎么能说补特伽罗不可观察呢？其中'观察'是指心识见到的意思。'假立'是指言说的意思。
虽然如此观察，但不能成为实体的观察。为什么呢？因为颠倒的缘故。虽然补特伽罗论者们观察补特伽罗，但他们所观察和见到的并非来自补特伽罗实体存在，而是在补特伽罗无实体的情况下
他们观察和见到，因此他们对补特伽罗的观察是颠倒的。世尊在经中说'于此生中观察并假立为我'，这并非是基于补特伽罗确实实体存在而说观察我，
而是基于众生在无我的情况下视为有我、观察为我这种颠倒见解而说'于此生中观察并假立为我'。
若问'此如何可知'，即补特伽罗论者问：如何显示不是因为补特伽罗存在而观察并假立为补特伽罗，而是颠倒地观察补特伽罗？
答曰'因为烦恼的缘故'，由于补特伽罗见和我见是烦恼的本质，故显然是颠倒的。

།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སྟེ་དྲུག་ཡོད་པ་ལས། གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་འདི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་གང་གི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞེ་ན།དེའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟར་ང་དང་ངའི་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་ཡོད་པ་ལས་ང་དང་ངའི་ཞེས་ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འདི་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ ལྟ་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་འདི་སྐད་དུ་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་འདི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པ་ལ། མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པ་ནི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བར་མི་འོས་སོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།གང་དང་གང་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྟག་པ་དང་གཙང་པར་འཛིན་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་དང་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་དེ། དཔེར་ན་མི་ རྟག་པ་དང་མི་གཙང་བར་འཛིན་པ་ལྟ་བུའོ།།དེ་བས་ན་བདག་དང་གང་ཟག་ཏུ་འཛིན་པ་འདི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ན་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བར་མི་རིགས་ཏེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་ཇི་ལྟར་རིག་ཅེ་ ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་།གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བའི་རྣམས་འདྲི་བ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེས་འདྲིའོ། །ལན་དུ། ཀཱ་རི་ཀཱ་ལས། ཉོན་མོངས་རྒྱུས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཀཱ་རི་ཀཱ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དགྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་ འདིའི་རྒྱུ་ལས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་ང་དང་བདག་ཏུ་ལྟ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་འདི་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་ཚོགས་ སུ་ལྟ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་མངོན་ནོ།།གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་རྒོལ་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་ཀྱི་བཏགས་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན། བཏགས་པ་ཡང་གཞི་མེད་པར་འདོགས་མི་སྲིད་དེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་བུམ་པ་མེད་པར་ འདོགས་མི་སྲིད་ཀྱི།བུམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བུམ་པ་ཞེས་འདོགས་པ་དང་འདྲ་བར། གང་ཟག་འདི་ཅི་ལ་བརྟེན་ཏེ་འདོགས་ཤེ་ན། ལན་དུ་གང་ཟག་ཅེས་འདོགས་པ་འདི་ཡང་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ལས་འདོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་འདོགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེ་ བས་ན་མདོ་ལས་ཀྱང་།དགེ་སྦྱོང་ངམ་བྲམ་ཟེའམ། གང་སུ་ཡང་རུང་བ་བདག་གམ་བདག་གི་ཞེས་འདོགས་པ་དེ་དག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ལ་ངའམ་བདག་གི་ཞེས་ལྟ་ཞིང་འདོགས་པར་ཟད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་སྐད་དུ་ལན་གླན་པ་དང་། གཞན་དག་གིས་དྲིས་པ། གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་གང་ལ།གང་ཟག་དུ་གདགས་པ་དེ་ལས་གང་ཟག་གཅིག་ཅེས་དྲིའམ། དེ་སྟེ་ཐ་དད་ཅེས་བྱ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཁྱེད་གང་ཟག་མེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དག་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་གང་ཟག་ཏུ་གཅིག་ སྟེ།ཕུང་པོ་ལྔ་གང་ཡིན་པ་གང་ཟག་ཀྱང་དེ་ཡིན། གང་ཟག་གང་ཡིན་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གཅིག་ལས་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གང་ཟག་ཏུ་འདོགས་པའམ། འོན་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་གང་ཟག་ཐ་དད་དེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཟག་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་གདགས་ ཞེས་འདྲིའོ།།སྨྲས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ལན་སྨྲས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཅིག་དང་ཐ་དད་མི་བརྗོད་དེ། དེ་ནི་དེའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་དེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་ཀྱི་རྫས་སུ་མེད་པས་ན་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཞེས་ ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ།ཕུང་པོ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲའོ།

关于这个问题，烦恼有六种：贪欲、嗔恚、我慢、无明、见解和怀疑这六种。其中，对于人我见是属于哪种烦恼的本质呢？为此说道：'此烦恼是萨迦耶见烦恼的特征，即所谓我和我所。'在六种烦恼中，这种执著我和我所的见解烦恼是萨迦耶见烦恼的特征。
如果说人我论者们认为：'虽然人我见是烦恼的特征，但不是颠倒的特征。'为了说明这种观点的不合理，所以说：'非颠倒不应成为烦恼。'凡是烦恼的地方，那里就有颠倒，比如执著常和净。凡是没有烦恼的地方，那里就没有颠倒，比如执著无常和不净。
因此，如果执著我和补特伽罗成为烦恼的本质，就不应该成为非颠倒，必定会成为颠倒。当问到'如何知道这是烦恼'时，这是我论者和补特伽罗论者的提问，即在询问萨迦耶见怎么显然是烦恼的本质。
作为回答，颂中说：'因烦恼之故。'为了解释这个颂义，说道：'如是从此因生起贪等烦恼。'即如此从我见和我执生起贪欲、嗔恚、愚痴等烦恼。因此，由于我见是烦恼的因，所以萨迦耶见显然是烦恼的本质。
补特伽罗实有论者们这样争辩说：'如果说补特伽罗不是实有而是假立的话，假立也不可能无基础而安立，比如不能在没有瓶子的情况下安立瓶子的概念，而是依靠瓶子而安立瓶子的概念。同样，这个补特伽罗是依靠什么而安立的呢？'
回答说：这个补特伽罗的假立并非依靠实有的补特伽罗而安立，仅仅是依靠五取蕴而安立。因此经中也说：'无论是沙门还是婆罗门，或任何人，凡是安立我或我所的，都只是对五取蕴见为我或我所而安立。'
在如此回答之后，他人又问：'对于色等事物，是将补特伽罗安立为一体呢？还是说有差别？'这是说，你们这些主张无我的人们，将补特伽罗安立于从色蕴到识蕴的五蕴之上时，五蕴和补特伽罗是一体，即五蕴是什么补特伽罗也是什么，补特伽罗是什么五蕴也是什么，是以同一本质而将补特伽罗安立于五蕴之上呢？还是说五蕴和补特伽罗是差别的，即在五蕴之外另有补特伽罗而安立于五蕴之上呢？
'说'是指无我论者们的回答。'不说一体和差别，因为那个的缘故'，这是说，因为如前所说，补特伽罗仅仅是假立而无实体，所以不说补特伽罗和五蕴是一体，也不说五蕴就是我。

།ཕུང་པོ་ལྔ་དང་གང་ཟག་ཏུ་ཐ་དད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པར་བདག་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་ཀྱང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདྲི་བའི་ཚིག་སྟེ། ཁྱེད་ ཕུང་པོ་དང་གཟུགས་གང་ཟག་ཏུ་གཅིག་བར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྨྲ་ལ།ཐ་དད་པར་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྨྲ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱོན་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་མེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལན་འདེབས་པའི་ཚིག་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གཅིག་པར་སྨྲས་ན་ཡང་སྐྱོན་མེད་པར་འགྱུར་ ཐ་དད་ཅེས་སྨྲས་ན་ཡང་སྐྱོན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉེས་པ་གཉིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན་གཅིག་པར་ཡང་མི་སྨྲ། ཐ་དད་པར་ཡང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྐྱོན་གཉིས་པོ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་བདག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ཉིད་རྫས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ དང་གང་ཟག་གཅིག་གོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་ཇི་ལྟར་བདག་ནི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་བཞིན་དུ།ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་རྟག་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔ་ཉིད་ཀྱང་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བདག་གཅིག་པར་གྱུར་ ན།ཕུང་པོ་རྫས་སུ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་གང་ཟག་ཀྱང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་ཟག་ནི་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གྱི་བཏགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་ཉེས་པ་གཅིག་གོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་བོ་ལྔ་ལ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཟག་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་ན་ནི་ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པར་ལོགས་ཤིག་ན་རྫས་སུ་ཡོང་ངོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལྟར་ན།གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ཡང་ལོགས་ཤིག་ན་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པར་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་རྫས་དང་རང་བཞིན་གྲུབ་ པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གང་ཟག་བཏགས་པར་ཡོད་པས་ན་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ན་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པས་ན། གང་ཟག་གི་ཕུང་པོ་དང་རང་བཞིན་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་ཉིད་གང་ཟག་ གི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་མ་བརྗོད་ལ།ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཟག་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ལ། དོན་དུ་ན་ཕུང་པོ་ལ་ཡང་གང་ཟག་གི་རང་བཞིན་མེད། ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པར་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལོགས་ཤིག་ན་ཡང་རྫས་སུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུང་ དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གཉིས་གཅིག་པར་ཡང་མི་བརྗོད། ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ན། གལ་ཏེ་གཞན་དག་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གཅིག་གམ་ཞེས་འདྲི་ན་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ལུང་མི་བསྟན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་ ཐ་དད་པ་གཅིག་ཡིན་ནམ་ཞེས་འདྲི་ན་ཡང་།ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་ལུང་དུ་མི་བསྟན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པར་ཡང་བསྟན་དུ་མི་རུང་ལ། ཐ་དད་པ་ཡང་བསྟན་དུ་མི་རུང་སྟེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ཁ་དོག་ནག་པོར་ཡང་བསྟན་དུ་ མེད།དམར་པོར་ཡང་བསྟན་དུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ཡན་ཆད་དུ་སྤྱིར་མུ་སྟེགས་པ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་པ་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་གཉི་ག་སྤྱིར་བསྡུས་ཏེ་སུན་ཕྱུང་སྟེ། ད་ནི་བསྟན་པ་འདི་ལ་ཞུགས་པ་སཾ་བི་ཏི་པ་དག་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ལྟ་བ་སུན་དབྱུང་བའི་ཕྱིར། གང་རྣམས་སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ལས་འདས་ཏེ་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གང་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སཾ་བི་ཏི་པ་དག་གོ། །སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །དེའི་བསྟན་པ་ནི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ཆོས ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་བཤད་པའོ།

不说五蕴和补特伽罗是相异的，也不说离开五蕴之外另有一个独立的我，这就是其含义。
若问为什么，这是对主张补特伽罗实有者的提问语，即为什么你们既不说蕴和补特伽罗是一，也不说是异的意思。
因为有两种过失，这是主张无我者的回答语，若说蕴和补特伽罗是一也有过失，若说是异也有过失，因为会产生两种过失，所以既不说是一也不说是异，这就是其含义。
为了说明是哪两种过失，所以说'蕴成为我以及成为实有的缘故'。如果说蕴和补特伽罗是一的话，就如同我是常住的自性一样，五蕴也将成为常住的自性，因此不说五蕴就是我，五蕴也不是我的自性。
而且，如果五蕴和我是一的话，如同五蕴是实有的一样，补特伽罗也将成为实有，但补特伽罗不是实有而是假立的。这是第一种过失。
如果说离开五蕴之外另有补特伽罗存在的话，就如同外道们所说的我离开五蕴之外独立实有一样，补特伽罗也将成为独立实有的过失，但补特伽罗离开五蕴之外并不存在实有和自性。
如此，由于补特伽罗是假立的，所以不能说是不可说。如上所述，补特伽罗将成为非实有，因为仅是假立，所以补特伽罗与蕴的自性是一。
既不说蕴就是补特伽罗的自性，也不说离开蕴之外另有补特伽罗，实际上蕴中也无补特伽罗的自性，离开蕴之外也无实有的补特伽罗，这就是其含义。
因此成为不可记事，这是说因为既不说蕴和补特伽罗是一也不说是异的缘故，如果他人问蕴和补特伽罗是一吗，不记说是一。如果问蕴和补特伽罗是异吗，也不记说是异。
为什么呢？因为补特伽罗无自性，所以既不能说与蕴是一，也不能说是异，就像不能说石女儿是黑色，也不能说是红色一样。
以上总括性地破斥了外道的我见和佛教中主张补特伽罗实有者的观点，现在为了破斥入此教法的正量部实有补特伽罗的见解，所以说'对于那些违背导师教法而执著补特伽罗实有的人们当如是说'。
'那些'指的是正量部。'导师'是指佛世尊。其教法是指十二分教，即说诸法无常、苦、空、无我。

།འདས་པ་ནི་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གསུངས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གསུངས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་རྫས་སུ་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ གཅིག་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད།ཐ་དད་པ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་ཅེས་འདོད་ཅིང་ཟེར་ཏེ། དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ་དྲི་བར་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། རྫས་ཀྱང་ཡོད་ལ་མི་བརྗོད་ལ། །དགོས་པ་སྨྲ་བར་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་ཅག་གང་ཟག་མེད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གཅིག་པར་སྨྲས་ན་ནི་ཕུང་པོ་ཡང་བདག་བཞིན་དུ་རྟག་པར་འགྱུར་བ་དང་།གང་ཟག་ཀྱང་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་གཅིག་པར་མི་སྨྲ་ལ། ཕུང་པོ་དང་ཐ་དད་པར་སྨྲས་ན་ནི་གང་ཟག་དེ་མུ་སྟེགས་ཀྱིས་བརྟགས་པའི་བདག་བཞིན་དུ་རྫས་སུ་ཡོད་པའི་ སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་ན་ཐ་དད་པར་ཡང་མི་སྨྲའོ་ཞེས་དགོས་པ་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ།ཁྱེད་ཀྱི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡང་ཡོད་ལ་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པར་ཡར་མི་བརྗོད། ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དར་གཅིག་ཏུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་ཐ་དད་པར་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་གཏན་ ཚིགས་དང་།དགོས་པ་སྨྲ་དགོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་འདྲི་བ་སྟེ། གང་ཟག་དང་ཕུང་པོ་གཅིག་པར་ཡང་མི་བརྗོད། ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་སྨྲ་དགོས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ། གཅིག་དང་ཐ་དད་མི་ བརྗོད་ན།།དགོས་པ་མེད་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་ཏུ་རང་བཞིན་གཅིག་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ན་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་གཅིག་པར་མི་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་མེད་དུ་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ན་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པར་མི་བརྗོད་པའི་ དགོས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་སྨྲ་དགོས་ཏེ།དགོས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་མེད་པ་ནི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མི་འགྲོའོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ། ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གཅིག་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ན་ནི་གང་ན་གཅིག་པར་མི་བརྗོད་པར་དེ་ན་ཐ་དད་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་དང་ཆུ་གཉིས་ཐ་ དད་པས་ན་གཅིག་པར་མི་བརྗོད་པ་བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟ་ན་ནི་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་ཐ་དད་པར་མི་བརྗོད་ན་ནི་གཅིག་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་མེ་དང་མེའི་ཚ་བ་གཉིས་གཅིག་པས་ན་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་མི་འགྲུབ་བོ། །ཅི་སྟེ་དཔེ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་གང་ཟག་མི་བརྗོད་པར་འདོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་ཟེར་ཏེ། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ལ། ཕུང པོ་དང་གཅིག་པར་ཡང་མི་བརྗོད།ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་པ་དངོས་སུ་འདི་འདྲ་ཞེས་ནི་བསྟན་དུ་མི་རུང་གི་།འཇིག་རྟེན་ན་རྫས་སུ་ཡོད་ལ་གཅིག་པར་ཡང་མི་བརྗོད། ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ཟག་འདི་ཡང་རྫས་སུ་ཡང་ཡོད་ལ་ཕུང་པོ་དང་གཅིག་པར་ཡང་མི་ བརྗོད།ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་པར་བདག་ཅག་འདོད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །དཔེ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། དཔེར་ན་མེ་དང་སྲེག་པ་གཉིས་ཐ་དད་པར་ཡང་མ་ཡིན། ཐ་མི་དད་པར་ཡང་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བསྲེག་པ་ནི་ཤིང་ལ་བྱའོ། །འདི་ལྟར་མེ་དང་ ཤིང་གཉིས་རྫས་སུ་ཡོད་ཀྱང་།མེ་དང་ཤིང་གཉིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཤིང་ལས་མེ་འབྱུང་བ་ན་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་ཐ་དད་ན་ནི་ཤིང་མེད་པར་ཡང་མེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཤིང་མེད་པར་མེ་འབྱུང་བ་མ་མཐོང་བས་དེ་བས་ན་ ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

过去有人对经典义理作颠倒解释。如何颠倒解释呢?是这样的:认为补特伽罗实有存在,而且既不说它与五蕴是一,也不说它与五蕴是异。对此应当如此询问。
如何询问呢?因此说:'实有存在却不说,应当说明其理由。'就像我们这些主张无补特伽罗的人,若说蕴与补特伽罗是一,则蕴也会如同我一样成为常有,补特伽罗也会如同蕴一样成为实有存在的过失,所以不说是一。若说蕴与补特伽罗是异,则补特伽罗会如同外道所计的我一样成为实有存在的过失,所以也不说是异。就像这样说明理由一样,你们说补特伽罗实有存在,却既不说它与蕴是一,也不说是异,那么为什么不能说与蕴是一?为什么不能说与蕴是异?应当说明理由和目的。
为什么呢?这是对主张补特伽罗实有的人们提问:为什么要说补特伽罗与蕴既不说是一也不说是异的理由呢?
对此回答说:'若不说一与异,理由不可缺少。'如果不说蕴与补特伽罗本性是一,那么为什么不说是一的理由和根据就不可缺少。如果也不说是异,那么为什么不说是异的理由和根据就必须说明,没有理由和根据就不能成立补特伽罗实有。
而且,如果不说蕴与补特伽罗是一,那么在不说是一的地方就会成为异,就像火与水二者是异故不说是一一样,这样的话蕴与补特伽罗就会成为异。如果不说蕴与补特伽罗是异,就会成为一,就像火与火的热性二者是一故不成为异一样,这样的话蕴与补特伽罗就会成为一,而不能成立'非一即异'的说法。
假如说仅仅是以比喻的方式不说补特伽罗,如果主张补特伽罗实有的人们这样说:补特伽罗实有存在,既不说与蕴是一也不说是异,这样的情况直接说'是这样的'是不行的,但是世间上有实有存在而既不说是一也不说是异的情况,同样地,这补特伽罗也是实有存在而既不说与蕴是一也不说是异,我们是这样认为的。
为了说明是什么比喻而说:'比如火与所烧二者,既非异也非不异。'所烧是指木柴。这样,火与木柴二者虽然实有存在,但火与木柴二者不是异,因为从木柴生火时,火与木柴二者不是异。如果火与木柴二者是异,则无木柴也应当生火,但未见到无木柴而生火,因此不是异。

།མེ་དང་ཤིང་གཉིས་ཐ་མི་དད་ཅིང་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཤིང་ནི་མེའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། ཚ་བའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ལ། མེ་ནི་ཤིང་གི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ། ཚ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གཅིག་ན་ནི་མེ་ལ་རེག་ན་ འཚིག་པར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ་ཤིང་ལ་རེག་ན་ཡང་ཚིག་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དང་།ཤིང་ལ་རེག་ན་མི་འཚིག་པ་བཞིན་དུ་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་རང་བཞིན་གཅིག་པས་མེ་ལ་རེག་ན་ཡང་མི་འཚིག་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་འདྲ་བར་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ལ་ཕུང་པོ་གཅིག་པ་ ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད།ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཡང་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ལ། འདི་སྐད་དུ་ལན་གདབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མེ་དང་བསྲེག་པ་མི་བརྗོད་པའི་མཚན་ཉིད་འཇིག་རྟེན་མཐོང་བ་ དང་།གཙུག་ལག་ལས་ཀྱང་མི་རུང་སྟེ། ཉེ་བར་དམིགས་པ་གཉིས་སུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྱེད་ཀྱི་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་གཅིག་པར་མི་བརྗོད། ཐ་དད་པར་ཡང་མི་བརྗོད་ཅེས་སྨྲས་པ་དེ་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར། ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པར་ཡང་མི་ རུང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཐ་དད་ཅེ་ན། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པས་ཐ་དད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དག་གིས་མཐོང་བས་ན་ཐ་དད་པ་དང་གཙུག་ལག་ལས་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་གཅིག་པར་མ་བཤད་ཀྱི། ཐ་དད་པར་བཤད་པས་ན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་བ་དང་། ཉེ་བར་དམིགས་པའི་ཚད་མས་ ཀྱང་ཐ་དད་པ་དང་གཉིས་སུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཅིག་པ་དང་ཐ་དད་པར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མེ་དང་ཤིང་གཉིས་གཅིག་པ་མི་རུང་སྟེ། ཐ་དད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་ སོ།།སྲེག་པ་ནི་འབྱུང་བ་ལྷག་མ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པས་མེ་དང་ཤིང་དུ་ཐ་དད་དོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས། མེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མེའི་ཁམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཚ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་ཆུ་དང་རླུང་གི་ཁམས་གསུམ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྲ་བའི་ མཚན་ཉིད་ནི་སའི་ཁམས་སོ།།སྡུད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆུའི་ཁམས་སོ། །གཡོ་བ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པས་མེ་དང་ཤིང་ཐ་དད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་མེ་དང་ཤིང་ཐ་དད་པར་མཐོང་བ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མེ་མེད་པར་ བསྲེག་ཤིང་ལ་སོགས་པ་དང་།བསྲེག་པ་མེད་པར་མེ་ཡང་མཐོང་སྟེ་ཐ་དད་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་ཐ་དད་པར་མཐོང་གི་གཅིག་པར་མ་མཐོང་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐབས་འབའ་ཞིག་ཏུ་མེ་མེད་པར་ཤིང་འབའ་ཞིག་ཡོད་པར་མཐོང་སྟེ། གང་གི་ཚེ་ཤིང་ དང་མེ་འབྲེལ་པའི་ཚེའོ།།དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཤིང་མེད་པར་མེ་འབའ་ཞིག་འབྱུང་བར་མཐོང་སྟེ། ཤིང་མེད་པར་མེ་འབྱུང་བའི་དོན་ནི་ཕྱིས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པ་དག་གིས་ཀྱང་མེ་དང་ཤིང་ཐ་དད་པར་མཐོང་བས་ན་དེ་གཉིས་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཐ་དད་པར་གྲུབ་བོ། ། གཙུག་ལག་ལས་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་གཅིག་པར་ཡང་མ་བཤད་ཀྱི། ཐ་དད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཙུག་ལག་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་དུ་ཡང་མེ་དང་བསྲེག་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མ་གསུངས་སོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མངོན་པའི་ཆོས་འབུམ་གྱི་གཞུང་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས ཀྱིས་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་གཅིག་པར་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད།ཐ་དད་པར་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་ནི་མ་གསུངས་ཀྱི། ཤིང་དང་མེ་གཉིས་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་བཀའ་སྩལ་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། མེ་ནི་ཚ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །ས་ནི་སྲ་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཆུ་ནི་གཤེར་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །རླུང་ནི་གཡོ་བའི་ རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་འདི་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་མེ་དང་ཤིང་གཉིས་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

火与木不是不同的，也不是一体的。木是火的因，没有热的自性，火是木的果，具有热的自性，所以自性也不是一体的。如果自性是一体的话，就像触摸火会被烧一样，触摸木也会被烧的过失，以及像触摸木不会被烧一样，火和木二者自性一体，触摸火也不会被烧的过失。
同样的道理，补特伽罗实有而与蕴一体，既不说是一体也不说是异体。对此应当这样说，即对于说补特伽罗实有的人们如此说法，应当这样回答。
火与燃烧不可说的特征在世间所见，在经典中也不合理，因为有两种所缘。对于你说火和木二者不说是一体，也不说是异体的说法不合理。为什么呢？因为火和木二者是异体的缘故，也不可能是非异体。
如何是异体呢？由于特征异体故是异体，由于世间人所见故是异体，经典中也未说火和木二者是一体，而说是异体故是异体，由于所缘量也是异体，以及由于所缘为二故也是异体。
说不可能是一体和异体，是说火和木二者不可能是一体，应成异体的意思。为了说明特征异体的意义，火即是火界。燃烧是其余诸大种，由于它们的特征异体故，火和木是异体。
在四大种中，所谓火即是火界，其特征是热性。所谓木即是地、水、风三界，其中坚性是地界的特征，摄性是水界的特征，动性是风界的特征。如是，由于火和木二者特征异体，故说火和木是异体。
为了说明在世间见到火和木是异体，在世间也见到无火时有柴等，无燃烧时也见到火，故成立为异体。在世间也见到火和木二者是异体而非一体，如此在某些时候无火唯有木，即木与火相关联之时。在某些时候无木唯有火生起，无木而火生起的意义后当说明。如是由于世间人也见到火和木是异体，故彼二者非一体而成立为异体。
为了说明经典中也未说火和木二者是一体而说是异体，经典中世尊也未曾说火与燃烧不可说。在阿毗达磨十万颂论中，世尊也未说火和木二者既不可说是一体也不可说是异体，而是宣说木和火二者就是异体。如何呢？火是热性自性，地是坚性自性，水是湿性自性，风是动性自性，因为如是宣说。
因此这是不合理的，即以上述理由，火和木二者一体的特征不合理，此为其义。

།བསྲེག་པ་མེད་པར་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་འཇིག་རྟེན་ན་ཤིང་མེད་ པར་ཡང་མེ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ལ།ཤིང་མེད་པར་མེ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཤེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེའི་ལན་དུ་ཀཱ་རི་ཀཱ་ལས་ཉེ་བར་དམིགས་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཤིང་མེད་པར་ཡང་མེ་ཡོད་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་རླུང་ གིས་མེ་འཕངས་པ།རྒྱང་རིང་པོར་ཡང་འབར་བ་བཞིན་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དུས་ཁ་ཅིག་ཏུ་སྤང་ངམ། ནགས་ལ་སོགས་པ་མེས་ཚིག་པ་ལས་རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་མེ་ལྕེ་བཅད་ནས་རླུང་གིས་འཕངས་ཏེ། མེ་ལྕེ་རྒྱང་རིང་པོར་སོང་བ་ན་ཤིང་མེད་པར་ཡང་མེ་འབའ་ཞིག་འབར་ བར་མཐོང་སྟེ།དེ་བས་ན་ཤིང་མེད་པར་མེ་འབའ་ཞིག་གནས་པ་མཐོང་ངོ་། །དེ་སྟེ་དེས་ན་གཡོ་བ་རླུང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་མེ་ལྕེ་རླུང་གིས་ཁྱེར་ན་ནི་ཤིང་ལྟ་བུར་མེ་འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རླུང་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེའང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།གང་དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་རླུང་གཉིས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་རླུང་ནི་དེའི་ཚེ་མེ་ལྕེ་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པའི་ལས་བྱེད་པས་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། མེ་ལྕེ་ནི་ཚ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ན། དེ་གཉིས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་ཀྱི། གཅིག་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདྲི་བ་སྟེ། རླུང་གིས་མེ་ལྕེ་ཁྱེར་བའི་དུས་ན་རླུང་དང་མེ་ལྕེ་གཉིས་ཇི་ལྟར་གཅིག་པར་གྲུབ་ཅེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལན་དུ་གཉིས་སུ་སྟེ། དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཀཱ་རི་ཀཱ་ལས གཉིས་སུ་ཞེས་འབྱུང་གི་།དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་མི་འབྱུང་མོད་ཀྱི། རླུང་གིས་མེ་ལྕེ་ཁྱེར་བ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་དམིགས་ཏེ། རླུང་ནི་གཡོ་བར་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་དམིགས་ལ། མེ་ལྕེ་ལ་ནི་དེའི་ཚེ་ཚ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་ན་དེ་གཉིས་ཐ་དད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལྟར་སཾ་བི་ཏི་པ་དག་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ལྟ་བ་སུན་ཕྱུང་སྟེ་བཀག་གོ། །ད་མུ་སྟེགས་པ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པ་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར། གང་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་པོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་པོ་དང་། ཟ་བ་པོ་དང་། ཤེས་པ་པོ་དང་གྲོལ་བ་པོའི བར་དུ་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མུ་སྟེགས་པ་དག་ནི་འདི་སྐད་དུ་དའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཡོད་དེ། གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནས། ཆོས་ལ་ཤེས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཡང་བདག་དེས་མྱོང་བས་ན། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་ བ་ཡང་བདག་དེས་ད་ལྟར་འཁོར་བའི་རྣམས་ཀྱང་བདག་དེས་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་འཆིང་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སེམས་ཅན་དང་། རྡུལ་དང་། མུན་པའོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་འཆིང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་ལས་ཐར་ནས་གྲོལ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་བདག་དེ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ ན་ངའི་བདག་དེ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཟེར་རོ།།བདག་བྱེད་པ་པོར་ནི་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ད་ནི་ལྟ་བ་པོ་ནས་གྲོལ་བ་པོའི་བར་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། བདག་དེ་ནི་ལྟ་བ་པོའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནས། གྲོལ་བ་པོའི་བར་གྱི་བྱེད་པ་པོར་མི་རུང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

如果问到'无可燃物而有火'是如何得知的这句话，是指上文说世间上没有木柴也有火的说法，对此问到没有木柴怎么会有火这个意思。
对此回答，颂词中说'所见'，意思是在世间上见到没有木柴也有火的意思。
为了解释这个意思，说'如风吹火，即使远处也能燃烧'这句话，有时从草原或森林等处着火时，因风力切断火焰，被风吹动，火焰飞到远处时，可见即使没有木柴也只有火在燃烧，因此可见没有木柴也只有火存在。
对于'那么动者是风'这句话，如果补特伽罗论者们说火焰被风带走时，如同木柴一样使火燃烧的因是风，为了说明这也不合理，说'因此火与风二者成立为相异'，这样风在那时使火焰到达其他处所的作用，是动的自性，而火焰是热的自性，所以这二者成立为相异，不是一体的自性的意思。
如果问'为什么'，是补特伽罗实有论者们问，当风带着火焰时，风和火焰二者怎么成立为一体的意思。
回答说'二者'和'所见'相连，颂词中虽然只出现'二者'而没有'所见'这个词，但当风带着火焰时，可见为二种相：风被见为动的相，火焰在那时被见为热的相，所以这二者是相异的意思。
如此三昧底派驳斥了补特伽罗实有论者的见解。
现在为了驳斥外道所说有我和补特伽罗的观点，对于'如此见者乃至解脱者之间有补特伽罗'的说法，外道们这样说：有所谓的我，从见色的作用乃至知法的作用，以及善恶业的苦乐果报也由此我感受，所以善恶业也由此我造作，现在轮回中的也是由此我造作。
众生的束缚有三种：有情性、微尘和黑暗。这样从三种有情束缚中解脱后，此我获得解脱和涅槃，如此我即是作者，他们如此说。
为了说明我作为作者是不合理的，现在说'从见者到解脱者之间都不合理'，意思是此我从见者的作用到解脱者之间作为作者都是不合理的。

།ཇི་ལྟར་མི་རུང་བར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེའང་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱི་དངོས་པོར་བྱེད་པར་འགྱུར་བའམ། བདག་པོར་འགྱུར་བ་བགྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་པ་དང་། སྒྲ་ལ་ཉན་པ་ནི་རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ ཡིན་པ་ནས།ཆོས་ལ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་བདག་དེ་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་ན། དཔེར་ན་མིག་གི་དབང་པོས་རྐྱེན་དང་གྲོགས་བྱས་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་དེས་ཀྱང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དང་གྲོགས་བྱས་ནས་ མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་བྱུང་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཇི་འདྲ་བ་འབྱུང་བ་བདག་དེས་མཐོང་བར་འགྱུར་བས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་དམ།འོ་ན་དཔེར་ན་རྗེ་བོ་དང་དཔོན་པོ་བྲན་ལ་དབང་བས། དེའི་དབང་ གི་མཐུས་བྲན་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་རྣམས་རྗེ་བོ་ལ་འབུལ་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་བདག་དེ་དབང་བྱེད་དེ་བདག་གི་མཐུས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་གཟུགས་ལ་ལྟ་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཟུགས་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བདག་དེས་མཐོང་ ཞིང་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་བུའི་སྒོ་ནས་བྱེད་པ་པོ་ཞེས་བྱ་གྲང་ན།དེ་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་དང་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རེ་ཞིག་།རྣམ་ཤེས་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །འབྱུང་ཕྱིར་དེ་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་ཡང་བརྟེན། མིག་གི་དབང་པོ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་རྐྱེན་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་བདག་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྐྱེན་གཉིས་ལས་མིག་གི རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཀྱང་།བདག་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཤིང་གིས་མེ་བསྐྱེད་ཟིན་ན་ཆུ་དེའི་ཚེ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེ་བསྐྱེད་མི་དགོས་ཏེ། ཆུས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་བྱེད་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་དང་མིག་གཉིས་ཀྱིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་སྐྱེད་ཟིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བདག་དེས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཅི་བྱ་མི་དགོས་ཏེ།བདག་དེ་ན་མེད་པ་དང་། བདག་གིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཅི་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་པོ་ཡང་བྱེད་པར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་པོ་ཡིན་ན་མི་རྟག་དང་། །མི་འདོད་པ་ནི་འབྱུང་ མི་བྱེད།།ཅེས་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་དབང་བྱེད་དེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཅི་སྣང་ཅི་བྱུང་བ་རྣམས་བདག་དེས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་སེམས་ཅན་དག་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་འབའ་ཞིག་དང་ལྡན་པར་འདོད་ཀྱི། སྡུག་བསྔལ་ དང་ནམ་དུ་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འདོད་པ་ཡིན་པས།བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་པར་འགའ་འབྱུང་། བར་འགའ་མི་འབྱུང་བར་མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །མི་འདོད་ པ་དང་མི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནམས་ཀྱང་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བདག་དེ་དབང་བྱེད་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཅི་འབྱུང་ཡང་བདག་དེས་མྱོང་བར་གྱུར་པས་ན། བདག་དེས་རྟག་ཏུ་ བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ནམས་ཀྱང་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

为了说明为何不合理，又说'如果数算能作为观者所谓识的缘的事物或成为主人'。如是，观看色法的是眼识，听闻声音的是耳识，乃至了知法的是意识。如果我执成为作者，譬如眼根作为缘和助缘而生起眼识，同样，我执也作为眼识生起的缘和助缘，眼识生起观看色法的作用后，眼识中生起色法的形相，我执能见到，是否认为以这种方式作为观看等作用的作者？
那么譬如主人和官长掌控仆人，以其权力使仆人们献上所思，同样，我执掌控眼识等诸识，以我执的力量使诸识观看色法，识中显现色法的形相，我执能见到并体验，是否以这种方式称为作者？这两种方式都不合理。
首先为了说明不合理作为生识的缘，故说'依于二识而生起，故彼非缘'。眼识依于色法，也依于眼根，从两种缘而生，因此所谓我执不是生起眼识的缘。为什么呢？因为无义。
虽然从两种缘生起眼识，为何我执不是生识的缘呢？如是，木头已生起火，水此时丝毫不需要生火，水丝毫不能作生火之事，同样，色法和眼根二者已生起眼识时，此时我执丝毫无事可做，我执不存在，我执丝毫不作任何事。
为了说明我执作为识的主人也不合理，故说'若为主人则无常，不欲之事不会生'。如果我执掌控诸识，识中显现色声等任何形相，我执能体验。如是，有情恒常只欲求安乐，永不欲求痛苦，
具乐的识有时生起有时不生起而成为无常相，将有具乐识恒常生起的过失。不欲、不乐俱识永不生起的过失。为什么呢？我执掌控诸识，识中生起任何乐苦我执都能体验，故我执将恒常只生起具乐之识，永不生起具苦之识。

།དེ་དག་གི་དོན་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན་གཉིས་ཀར་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་རིགས་པས་ན། བདག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྐྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་ཡང་མི་རུང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་པོ་བྱེད་པར་ཡང་མི་རུང་བར་བསྟན་པས་ན། བདག་དེ་ལྟ་བ་པོ་བྱེད་པས་ན། གྲོལ་བ་པའི་བར་བདག་བྱེད་པ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ཟག ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཉེས་པའི་སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ཡི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་སྒྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་ཡོད་ན། དེ་དག་ལ་ལས་ཀྱང་ཡོད་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་། རྣམ་ པར་ཤེས་པའི་ལས་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའོ།།མིག་གི་དབང་པོའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་དང་བའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་གཟུགས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་རྫས་སུ་ཡོད་པར་འདོད་ ན་ནི་གང་ཟག་དེ་ལས་ཅི་བྱེད་པའི་ལས་ཀྱང་སྒྲུབ་དགོས་ལ།གང་ཟག་དེའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྒྲུབ་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་དེའི་ལས་དང་མཚན་ཉིད་མེད་ན་ནི་དེ་རི་བོང་གི་རྭ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ། ཉེས་པའི་ སྐྱོན་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཡང་དེ་རྫས་སུ་འདོད་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་དེ་རྫས་སུ་འདོད་ན་ནི་ཡང་ཉེས་པ་འདི་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཉེས་པ་གང་དག་འབྱུང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་གནོད།།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཇི་སྙེད་དུ་ཡོད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དང་འཕགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས། བྱང་ཆུབ་བྱེད་པ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པས་ཆོས་གཟིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡོད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དེས་གང་ཟག་དེ་གཟིགས་ པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཟིགས་ཤིང་མཁྱེན་པར་གྱུར་ན་ནི་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཅིང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ལ་སངས་རྒྱས་དར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན། རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་གསུམ་ལ་གནོད། །ཅེས་བྱ་སྟེ། གནོད་ཅེས་བྱ་བའི་ ཆོས་གསུམ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མེད་པར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་གསུམ་གང་ཞེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ཟབ་མོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ལ་བདག་ མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན།ཟབ་མོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སུ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་པ་དག་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ནི་ བདག་ཡོད་པར་ལྟའི།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཉིད་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མ་རྟོགས་ པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ཀུན་བརྟགས་རང་བཞིན་མེད་པར་མཁྱེན་པས་ན། ཟབ་མོ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དབང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་དང་། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་རང་བཞིན་གཉིས་བྲལ་བ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཙམ་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡོད་པ་ ཙམ་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མུ་སྟེགས་ལ་སོགས་པ་གང་གིས་ཀྱང་མ་རྟོགས་པས་ན་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

为了总结这些意义，所以说'因为两者都不可能'等等。如此依据上述的道理，所说的'我'既不适合作为产生识的缘，也不适合作为识的主宰者，通过这样的论述表明，'我'既不适合作为见者，乃至也不适合作为解脱者，这就是其意义。
为了说明主张补特伽罗实有者还有其他过失，所以说'彼之业与相成立'。如此，如果眼根和识等是实有的，那么它们就应该有业和相。其中眼根和识的业就是见色的作用。眼根的相是明净。眼识的相是了知青等色的自性。如果认为所谓补特伽罗也是实有，那么就必须成立补特伽罗有什么样的业，以及补特伽罗具有什么样的相。如果它没有业和相，那就如同兔角和石女儿一样是不存在的。
为了说明主张补特伽罗实有者还有其他过失，所以说'又若彼实有'。如果承认补特伽罗是实有，就会产生这些过失，这是其意义。
如果问有什么过失，为此说'佛世尊，于三菩提有害'。如此，所谓'佛'是指如实通达一切所知诸法的意义而称为佛。因此在稻秆经中也说：'什么是佛世尊？因为通达一切法故称为佛。以彼及圣法身和智慧眼，见菩提、有学和无学之法。'如果补特伽罗存在，那么一切智者应该见到这补特伽罗。如果见到并了知补特伽罗，那么说'通达并证悟三种法而成佛'就不成立。因此说'于三菩提有害'，意思是说没有通达三法。
如果问是哪三法，为此说'甚深现等觉、不共现等觉、出世间现等觉'。其中通达法无我故为甚深现等觉。通达补特伽罗无我故为不共现等觉。为什么说不共？是与外道不共，为什么呢？因为诸外道执著有我，不见补特伽罗无我。如此通达法无我和补特伽罗无我即称为出世间现等觉。因为世间人未能了悟法和补特伽罗无我。
或者说，因为了知遍计所执无自性故称为甚深现等觉。依他起离遍计所执法和遍计所执补特伽罗二种自性，不是仅仅无有心和心所，而是通达唯有存在性，故称为不共现等觉。如此因为外道等任何人都未能了悟，所以称为不共。

།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་སུ་ལ་ཡང་མེད་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཅིང་གང་ཟག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཟབ་མོ་ཅིའང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་དེ་ནི་ འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ།གང་ཟག་དང་བདག་ཡོད་པར་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་འཇིག་རྟེན་ལས་ལྷག་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཟབ་མོ་ཅིའང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་གང་ཟག་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་ན་ནི་མུ་སྟེགས་པ་དང་མ་འདྲེས་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་ཞེས་སྨོས་ཏེ། མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བདག་ཡོད་པར་ལྟ་བས། མུ་སྟེགས་པ་ལ་ལྷག་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་གང་ཡང་མཁྱེན་པར་གྱུར་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་གང་ཟག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་མ་འོངས་པའང་མ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ཡུན་རིང་པོ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་ཞེན་པས་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་གང་ཡང་ལྷག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ལྟ་ན་ཉེས་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡང་གང་ཟག་ནི་ལྟ་བ་པོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་པོའི་བར་དུ་ཡིན་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འབད་པ་དང་བཅས་པ་དང་འབད་པ་མེད་པར་ འགྱུར་གྲང་ན་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་གང་ཟག་དེ་ལྟ་བ་པོ་ནས་རྣམ་པར་རིག་པ་པོའི་བར་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྟག་གོ། །ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དང་པོ་ལྟ་བ་འདོད་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་མིག་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབད་པ་བྱས་ནས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་ དམ།འོན་ཏེ་མིག་འབྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབད་པ་མེད་པར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་གྲང་ན། གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་ཐང་ཅིག་འབད་པ་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབད་པ་དང་བཅས་པ་ ཡིན་ན་ཡང་འབད་པ་དེ་ཡང་རང་བྱུང་བ་གློ་བུར་བའམ།དེའི་རྐྱེན་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འབད་པ་དང་བཅས་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་ན་ཡང་འབད་པ་དེ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བརྟག་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འབད་པ་དེ་རང་འབྱུང་བ་སྟེ་གཟུགས་ལ་ སོགས་པ་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འདོད་གྲང་ན་གཉི་ག་ལྟར་མི་རིགས་སོ།།དེ་ལ་འབད་པར་རང་འབྱུང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་དེ་རང་བྱུང་མ་ཡིན་གསུམ་ལས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་སྒྲ་ལ་ཉན་པ་ལ་སོགས་བྱེད་པའི་འབད་པ་དེ་རྒྱུ་མེད་པར་རང་ འབྱུང་བར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབད་པ་རང་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་ནི་འོག་ནས་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཉེས་པ་གསུམ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་བས་ན་འབད་པ་རང་འབྱུང་བར་མི་རིགས་སོ། །དེའི་རྐྱེན་ལས་འབད་པ་བྱུང་བ་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་དེའི་རྐྱེན་ཀྱང་སྟེ། དེ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྦྱར་རོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་འབད་པ་དེ་བདག་དེས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བྱས་ནས་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་མིག་གི་དབང་པོ་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ན། བདག་ གི་རྐྱེན་ལས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྔར་ཡང་སྨྲས་ལ།ཕྱིས་ཀྱང་བདག་དེའི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྱུར་བར་འཆད་དོ།

由于通达圆成实相的体性，故称为出世间现证菩提。圆成实相世间任何人都没有，所以称为出世间。如果是补特伽罗现证菩提并通达补特伽罗，就不是通达甚深。为什么呢？如此执著，即是说一切世间都了知。补特伽罗和我的存在是一切世间都了知的，所以佛陀并未比世间更胜解任何甚深。
而且，如果没有通达补特伽罗，也就不会与外道有所区别。为什么呢？外道们执著，即是说，外道们也见有我存在，所以佛陀对于外道也没有证知任何不共法。再者，如果世尊通达补特伽罗，那么就不是未来世间。为什么呢？随顺长久轮回，即是说，凡夫们从无始轮回以来执著我见，所以佛世尊并未超胜世间而通达任何。
为了显示执著补特伽罗实有还有其他过失，又说：'如果补特伽罗是从见者乃至了别者，那么见等是有功用还是无功用呢？'也就是说，如果那补特伽罗是从见者到了别者的造作者，就应当观察两种情况。怎样呢？即是首先生起欲见的意愿，然后是否要通过睁眼等功用而想要作看见色法的行为呢？还是无需睁眼等功用就想要作看见色法的行为呢？两种情况都不合理。
为了显示以有功用的方式作见等行为不合理，说：'若是有功用，则此功用是自然突然产生，还是从其缘而生？'也就是说，如果认为以有功用的方式作见色等行为，那么对此功用也应当观察两种情况。怎样呢？是认为此功用自然产生而作见色等行为呢？两种都不合理。
为了显示功用非自然产生不合理，说：'作见等行为非自然生起有三过失'也就是说，见色闻声等行为的功用不应该无因自然产生。为什么呢？因为如果功用自然产生，就会产生如下所说的三种过失，所以功用不应该自然产生。为了显示从其缘生起功用不合理而说：'彼作者之缘亦非'也就是说，见色等行为的功用也不是由那个我作为因缘而产生。
为什么呢？因为眼识等见色的行为是由眼根和色法的缘而生起，所以见色行为的识不是从我的缘而生，如前所说，以后也会解释那个我不会成为缘。

།འབད་པ་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབད་པ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་གྲུབ་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།གལ་ཏེ་བདག་དེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་འབད་པ་མི་བྱེད་པ་ནས་སྒྲ་ལ་ཉན་པའི་བར་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་འབད་པ་མི་བྱེད་ན་ནི་བདག་དེ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་གྲུབ་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། ལྟ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་བདག་དེ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་འབད་པ་ཡང་མེད་པས་ན་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཉན་པའི་འབད་པ་མེད་ན། བདག་དེ་གཟུགས་ལ་ཡང་མི་ལྟ། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མི་ཉན་པ་ནས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པ་ནས། ཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་བར་གྱི་བྱེད་པ་པོ་མི་བྱེད་པས་ན། བདག་དེ་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་པོ་བྱེད་པ་ནས་ཉན་པའི་བྱེད་པ་པོ་བྱེད་པའི་བར་དུ་བྱེད་པའི་བྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གསུམ་གྱི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེས་པ་གསུམ་པོ་གང་གི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་གལ་ཏེ་འབད་པ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བར་གྱུར་ན ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གླེང་བ་ལས་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་མ་ཡིན་མི་རྟག་དང་། །ཅིག་ཅར་རྟག་ཏུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཉེས་པ་གསུམ་ནི་བདག་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ པའི་ཉེས་པ་དང་།འབད་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་ཡང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་གྱི། རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་དང་། འབད་པ་རྟག་པར་གྱུར་པས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བ་དང་། རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དོན་དེ་དག་གི་བར་དུ་དབྱེ་བ་ཞིབ་ཏུ་ནི་འགྲེལ་པའི་སྐབས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་བས་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་ བྱེད་པ་ནི་རང་འབྱུང་བར་ཡང་མི་རིགས་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།བྱེད་པར་བྱུང་བར་གྱུར་ན་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་དེ་རང་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱེད་པ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་ན་ ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་།གང་ཟག་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ནས་ཤེས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་བར་དེ་དག་གི་གློ་བུར་དུ་བྱུང་སྟེ། རྒྱུ་གང་ལས་ཀྱང་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་གང་ཟག་དང་གང་གིས་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡང་མ་བྱས་པ་བསྐྱེད་པ་ནས། ཉེས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི བར་དག་གང་ཡང་གང་ཟག་གིས་མ་བྱས་མ་བསྐྱེད་པ་ན།གང་ཟག་དེ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པས་ན། ཤེས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པའི་བར་དུ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །གློ་བུར་ཡིན་ན་ནི་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་ནམ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་འདི་གློ་བུར་དུ་བྱུང་གི། །རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་གང་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་དེ་དག་རྒྱུ་ཡོད་ན་ནི་སྐྱེ་ལ། རྒྱུ་མེད་ན་ནི་མི་སྐྱེ་བས་བར་འགའ་མེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི། རྒྱུ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པས་ན། ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པའི་བྱེད་པ་འདི་ནམ་ཡང་མེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་འདི་མི་རྟག་པར་མི་འགྱུར་གྱི། རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །བྱེད་པ་རྟག་ན་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ ཅིག་ཅར་རམ།རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་འདི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཅིག་ཅར་དུ་ཐལ་ཞེས་བྱ་བའམ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།

为了说明不应该无需努力就进行观察等行为，所以说'如果是无需努力的话就已经成就了'这句话。意思是说，如果这个我不需要努力去做观察色法的行为，乃至不需要努力去做听闻声音等行为的话，那么这个我就已经成就为非作者了。
对于'如何成就'这个疑问，因此说'无有观察等作用'这句话。也就是说，如果这个我既无观察色法的努力，也无听闻声音等的努力，那么这个我既不观察色法，也不听闻声音等，从非观察者到非听闻者等，都不是作者，所以这个我怎么能成为从观察的作者到听闻的作者等作用的作者呢？是不可能的。
'因为三种'这句话中的三种过失是指什么，就是上文所说'如果努力是突然产生，从无因而生的话，就会产生三种过失'中提到的三种过失是什么的意思。
为了说明这三种过失，所以说'非作者、无常，以及同时恒常运行的缘故'这句话。三种过失是：我非作者的过失，努力等作用成为无常而非恒常的过失，以及因为努力成为恒常而同时产生和恒常产生的过失。这些内容的详细区分在注释中已经说明了。
因此说'观察等作用也不应该是自生的'。如果作用产生的话就会有三种过失，所以说观察等作用是自生的也不合理。
如果观察等突然产生作用的话，'如果补特伽罗非作者'这句话的意思是，如果从观察的行为到了知的行为等这些突然产生，不是从任何因缘产生的话，那么补特伽罗既没有作也没有生起观察的行为乃至了知的行为，那么这个补特伽罗就不是从观察行为的作者到了知行为的作者等作者。
'如果是突然的话，由于无所依待，作用就永远不会无有，就不会成为无常'这句话的意思是，如果观察等行为的作用是突然产生，不是由因产生的话，那么那些依待因缘的法，有因则生，无因则不生，所以不会有间断；而无因的诸法因为不依待因缘，所以观察等作用永远不会无有，而是一直具有观察等行为的作用。如果这样的话，观察等行为的作用就不会成为无常，而会成为恒常的特征。
'如果作用恒常的话，就会有同时或者恒常产生的过失'这句话的意思是，如果观察等作用成为恒常的特征的话，就会有观察等行为同时产生的过失，或者会有一切时恒常产生的过失。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་ རྟག་པའི་ཆོས་ལ་ནི་ཅིག་ཅར་མི་འབྱུང་གི་།ཁ་ཅིག་འབྱུང་ཁ་ཅིག་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་དང་། བར་འགའ་འབྱུང་། བར་འགའ་མི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། རྟག་པའི་ཆོས་ལ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མར་གཞག་ཏུ་མེད་པས་ན། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཐོག་ཐག་ཏུ་ཁྱབ་པར་འབྱུང་བ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བའི་སྐྱོན དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་འདི་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །བདག་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གནས་དང་ཞིག་པ་ལས། །སྔ་ན་མེད་ཅིང་མི་རྟག་ཕྱིར། །གསུམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱང་མེད་པས་ན། །རྐྱེན་ དུ་ཡང་ནི་མི་རུང་ངོ་།།ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དུ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བདག་དེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བྱེད་ན། བདག་དེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། རྟག་པ་དེས་རྐྱེན་བྱེད་དམ། གལ་ཏེ་བདག་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ་མི་རྟག་ པ་དེས་རྐྱེན་བྱེད་དམ།ཡང་ན་བདག་དེ་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་བྱེད་གྲང་ན་གསུམ་ཆར་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟར་མི་དམིགས་ཤེ་ན། བདག་དེ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་ཏེ་རྟག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྒྱུ་རྟག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་རྣམས་པར་ འགའ་འབྱུང་།བར་འགའ་མི་འབྱུང་བར་མི་རིགས་ཀྱི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ནམ་མིག་བལྟས་པའི་ཚེ་ན་ནི་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡོད་ལ། མ་བལྟས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བས་སྔ་མ་མེད་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་བདག་དེ་མི་རྟག་པར་ཏེ་ཞིག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་བྱེད་དོ་ཞེས་ཟེར་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་བདག་དེ་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྟག་པར་ཁས་བླངས་པ་དོན་མེད་དོ། །རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་ཕྱོགས་ལ་མ་གཏོགས་པ་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ ཡང་མ་ཡིན་པར་གཞག་པའི་ཕྱོགས་གསུམ་པ་གང་ཡང་མེད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་འགལ་བའི་ཆོས་ཡིན་པས་གང་ན་རྟག་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་མི་རྟག་པ་མེད་དོ། །གང་ན་མི་རྟག་པ་ཡོད་པ་དེ་ན་རྟག་པ་མེད་དེ། དེ་བས་ན་ཆོས་གཅིག་ལ་རྟག་པ་ཡང་མ་ ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་ཏུ་མི་རུང་ངོ་།།ཡང་རྟག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་རྟག་པའི་སྐྱོན་ཡང་སྔར་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པའི་སྐྱོན་ཡང་སྔར་སྨྲས་ཟིན་ཏོ། །དེ་སྟེ་ཡང་གང་ཟག་གི་རྐྱེན་གྱིས་ བྱེད་པ་བྱུང་ན་ཡང་དེ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་སྟེ།སྔ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་གང་ཟག་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་བྱས་ནས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་འབྱུང་བར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་ནི་དེ་བཞིན་དུ་རྟག་ པར་གནས་པ་ཡིན་པས།ཇི་ལྟར་མིག་ཕྱེ་བའི་དུས་ན་གཟུགས་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་མ་ཕྱེ་བའི་ཚེ་ན་ཡང་གཟུགས་མཐོང་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་ནི་མིག་མ་ཕྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་གཟུགས་མཐོང་བ་མེད་དེ། ཕྱིས་གཟུགས་གདོད་མཐོང་བས་ན་གང་ཟག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ།

为什么呢？对于无常法，不会同时生起，而是有的生起有的不生起，有时生起，有时不生起。而对于常法，不能安立多种形态，就像虚空一样会持续遍满，会产生一直生起的过失。因此，说见等作用突然生起也是不合理的。
为了说明我也不应该成为见等作用的缘，所以说：'由于安住如是及灭坏，先前无有且无常故，第三方面亦不存在，故不应成为缘。'
如是，我不应该成为见等作用的因和缘。为什么呢？如果我是见等的因和缘，那么这个我是常住的，是以常住来作为缘，还是我是无常的，是以无常来作为缘，或者我既非常住又非无常，以这样的方式作为见等的缘呢？三种情况都不合理。
怎么不合理呢？如果我是如是安住的常住，那么从常住因所生的果不应该有时生起有时不生起，而应该一直生起，因为在眼睛看的时候有见的作用，在未看之前就不应该没有见的作用，在那之前也应该有见的作用，所以不应该先前无有。
如果说我是无常即灭坏的自性，作为见等的缘，那么这样我成为无常，承认常住就没有意义了。除了常住和无常的方面之外，没有既非常住又非无常的第三方面。
为什么呢？因为常住和无常是相违的法，哪里有常住，那里就没有无常；哪里有无常，那里就没有常住。因此，对于一个法不能安立为既非常住又非无常这两种情况。
再者，如果不是常住就会成为无常，无常的过失前面已经说过了。如果不是无常就会成为常住，常住的过失前面也已经说过了。
即使说由补特伽罗的缘产生作用，那么如是安住的它也不应该成为缘，因为先前无有的缘故。也就是说，补特伽罗作为因缘而产生见色等作用也是不合理的。
为什么呢？因为补特伽罗是如是常住安住的，就像眼睛张开时看见色法一样，在眼睛未张开时也应该看见色法，但在眼睛未张开之前是没有见色的，后来才开始见色，所以补特伽罗成为作用的因缘是不合理的。

།དོན་དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱང་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས་གང་གི་ཚེ་སྐྱེས་པ་ན་བྱེད་པ་སྔ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མེད་པར་འགྱུར་ཞེས་སྨོས་ཏེ་གང་ཟག་གི་རྐྱེན་ལས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་བྱུང་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ ལྟ་ན་ནི་གང་ཟག་ནམས་ཀྱང་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།གང་ཟག་རྟག་པར་ཡོད་པས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་ཡང་ནམས་ཀྱང་མེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པའི་རིགས་ན་དེ་ལྟར་ནི་མི་འགྱུར་གྱི་གང་གི་ཚེ་མིག་ཕྱེ་ནས་གཟུགས་ལ་བལྟས་པ་དེའི་ཚེ་འབའ་ཞིག་ ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་སྐྱེད་ཀྱི་དེའི་སྔ་རོལ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་སྟེ།དེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བའི་རིགས་ན། སྔར་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྐྱེན་དུ་མི་རིགས་སོ། །འདི་ལྟར་བར་འགའ་སྐྱེ། བར་འགའ་མི་སྐྱེ་ན་ནི་རྒྱུ་རྟག་པ་ལས་བྱུང་བར་མི་རིགས་སོ། ། ཞིག་པ་ཡང་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་སྟེ། མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་འཇིག་ཅིང་མི་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཡང་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་ནི་གཞན་དག་གིས་རྟག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་པས་གང་ཟག་མི་རྟག་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རྟག་པར་ཁས བླངས་པའི་དོན་མེད་དོ།།གང་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱོགས་གསུམ་པོ་གང་ཡང་མེད་པ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་རྟག་པ་ཡང་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་བར་བཤད། མི་རྟག་པ་ཡང་རྐྱེན་དུ་མི་རུང་བར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ན་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་གསུམ་དུ་གཞག་པ་ནི་མེད་དེ།དངོས་པོ་གཅིག་ལ་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན། མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་གཉིས་སུ་གཞག་ཏུ་མི་རུང་ལ། རྟག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་མི་རྟག་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་། མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་རྟག་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་བས་ཕྱོགས་དེ་ཡང་སྔར་སུན་ཕྱུང་ ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟར་གཅིག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་རྫས་སུ་གང་ཟག་མི་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་མན་ཆད་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་པར་བསྒྲུབས་ནས་ད་ནི་ལུང་གི་ཚད་མས་ཀྱང་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་པར་སྒྲུབ་བོ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདག་ མེད་དེ།།དམ་པའི་དོན་དུ་སྟོང་པའོ། །བདག་ཏུ་དམིགས་པ་ཉེས་པར་ཡང་། །གང་ཕྱིར་དེ་ཡང་བཤད་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུང་ལས་ཀྱང་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་པར་བཤད་དེ། ལུང་ལས་ཤེ་ན། ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་ལས། འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། འདུས་བྱས་ཐམས་ ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་། ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ནང་ནས་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་དོན་དམ་པར་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་། ཆོས་ ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་སྟོང་ངོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཞུང་གཅིག་ལས་བརྩམས་པ་དང་། ལུང་རིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞུང་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས་ལུང་རིང་པོའི་གཞུང་གི་ནང་ནས་ཆོས་གཅིག་ལས་བརྩམས་པ་དང་། གཉིས་ལས་བརྩམས་བ་དང་། གསུམ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། བཞི་ལས་བརྩམས་པ་དང་། ལྔ་ལས་བརྩམས་པའི་ཆར་གྱི་ནང་ནས་ལྔ་ལྔས་ལས་བརྩམས་པའི་ལྔ་ཕྲུགས་བཤད་པའི་སྐབས་སུ། གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་བལྟས་ན་ཉེས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་བས་ན་གང་ཟག་རྫས སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ལས་ཀྱང་ཡོད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་ཡོད་པ་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་བྱས་པ་ཡོད་པའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པ་ནི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་མ་གཏོགས་པར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ནས། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཚུལ་གྱིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་འདི འདོར་ཞིང་ཕུང་པོ་གཞན་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་དག་ནི་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

为了说明此义，如果是从其缘而生，则诸补特伽罗也不应成为无，那么当生起时，为何作用之前是无呢？说道：如果是从补特伽罗之缘而生起看色等作用，如此则补特伽罗也永远不存在。
因为补特伽罗若是常有，则看色等作用也永远不应成为无，应当一切时中都存在，然而并非如此，而是当睁眼看色之时，才生起看色的作用，在此之前为何不生？在此之前也应当生起看色的作业，因为之前未生，故补特伽罗不应理为缘。如此有时生，有时不生，则不应理从常因而生。
坏灭也不应理为缘，因为是无常的缘故。对此，补特伽罗若是坏灭无常的自性也不应理为缘。为何？因为其他人承许补特伽罗是常的自性，若补特伽罗成为无常，则承许为常的义理就不存在了。
所谓'既非住，亦非灭，第三方面皆不存在'，如上所说常也不应理为缘，无常也不应理为缘，因此既非常也非无常的第三方面是不存在的。对一事物而言，不能安立为既非常又非无常这两者，若非常则堕入无常方面，若非无常则堕入常方面，此方面已如前破除。
如是依一而言，补特伽罗实体不可得。从此以下，以现量和比量证成补特伽罗实体不存在后，现在以教量也证成补特伽罗实体不存在。
'诸法皆无我，胜义中是空，执著我过失，以彼亦说故'。教中也说补特伽罗实体不存在。问：何处经中？答：四法印中说：'诸行无常、诸行是苦、诸法无我、寂静涅槃'，其中说一切有为法和无为法皆无我。
声闻经《胜义空》中也说：'一切法胜义中空'。声闻一分所造及《长阿含》等诸多论典中，《长阿含》中有从一法所造、从二法所造、从三法所造、从四法所造、从五法所造品，其中在五法品中说：'因为执我见则生五种过失'，因此补特伽罗实体不存在。
'业亦有，异熟亦有'，业存在是指造作善不善业存在。异熟存在是指感受苦乐果报存在。'除法之名言'等，从无明缘行乃至生缘老死等十二缘起支轮回中生，称为法之名言，除此种方式生起外，舍此蕴而取他蕴之诸蕴是不存在的。

།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། སྲོག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན། བདག་དང་བདག་གི་མེད་པའི་ཕུང་པོ་ལ་བདག་དང་སྲོག་ཏུ་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། ། མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ལྟར་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བདག་དང་གང་ཟག་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ལ། གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་འདིའང་བདག་དང་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བས་མུ་སྟེགས་པ་རྣམས་དང་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བར་ཁྱད་པར་མེད་དེ། འདི་ལྟར་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། ། ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། ཐར་པའི་ལམ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ཡིན་ན། གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་འདིས་བདག་དང་གང་ཟག་ཏུ་བལྟས་པས་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་དང་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བའི་ལམ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེའི་སེམས་མི་འཇུག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བདག་དང་བདག་གི་མེད་པའི་ཆོས་ཏེ་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་བལྟས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དེའི་སེམས་མི་འཇུག་པ་ཞེས བྱའོ།།མི་འཇུག་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མི་དད་མི་གནས་མི་མོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་ཉན་པའི་དུས་ན་དད་པ་མེད་པས་ན་མི་དད་པའོ། །སེམས་པའི་དུས་ན་རྟོགས་པ་མི་འབྱུང་བས་ན་མི་གནས་པའོ། །བསྒོམ་པའི་དུས་ན་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བར་མི་འབྱུང་བས་ན་མི་མོས་པ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།འདི་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞིའོ། །དེའི་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འཕགས་པའི་ཆོས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་དང་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བྱ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་དང་ བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས།མཐོང་བ་དང་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཐོབ་པ་མི་འབྱུང་བས་ན་འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་བྱང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ལུང་གི་ཚིག་རིགས་པ་དང་ སྦྱར་ན་ཡང་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ་།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བའི་རྣམས་ཡང་རྒོལ་བའི་ཚིག་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་ཀུན་ཤེས་པའི་གང་ཟག་དང་། ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ གང་ཟག་དང་།ཁུར་བོར་བའི་གང་ཟག་དང་། དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་རྣམ་པ་མང་པོ་བཤད་དེ། དེ་སྟེ་གང་ཟག་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཅིའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་མང་པོར་བཤད་ ཅིང་བཀའ་སྩལ།གལ་ཏེ་གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་ན་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་གི་རྣམ་གྲངས་བཀའ་སྩལ་པར་མི་འགྱུར་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ཅིང་བཤད་པས་ན་ལུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ཅེས་རྒོལ་ལོ། །དེ་སྐད་དུ་རྒོལ་བ་ལ་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་མིང་དུ་བཏགས་པའི་སྒོ་ནས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་ཟག་མིང་དུ་བཏགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་བྱང་། ། གནས་དང་ཆད་པ་ཐ་དད་པ། །འཇུག་དང་རྒྱུད་ཀྱང་ཐ་དད་པར། །གང་ཟག་གིས་ནི་ཤིན་ཏུ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་དང་ཐ་སྙད་མ་བཏགས་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐ་དད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐ་དད་པ་དང་། གནས་པ་ཐ་དད་པ་དང་། ཆད པ་ཐ་དད་པ་དང་།འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་དང་། རྒྱུ་ཐ་དད་པ་དག་བསྟན་དུ་མི་རུང་གི་།དེ་དག་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་ཡང་། གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པའི་མིང་གི་སྒོ་ནས་དེ་དག་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། གང་ཟག་རྫས་སུ་མེད་ཀྱང་གང་ཟག་མིང་དུ་བཏགས་སོ།

关于'我见和命见'，如果承认补特伽罗实有，就会对无我无我所的蕴体执著为我和命，这是第一种过失。
关于'与外道无别'，如此外道们也执著我和补特伽罗为实有，而此执补特伽罗实有见与外道执著我和补特伽罗见无有差别，这是第二种过失。
关于'入邪道'，涅槃解脱之道是观修诸行无常、苦、空、无我，而此执补特伽罗见执著我和补特伽罗，是入邪道，即是入轮回恶趣之道的意思。这是第三种过失。
关于'其心不入空性'，空性是无我无我所之法，由执补特伽罗实有见故其心不入空性。为显示不入之义，说'不信、不住、不乐'，即闻时无信故不信，思时不生证解故不住，修时亦不能见空性故不乐。这是第四种过失。
关于'其圣法不得清净'，'其'是指执补特伽罗实有见者。圣法是指见道和修道，依见道修道，以见修断除所断烦恼，不能现证涅槃，故说圣法不得清净。这是第五种过失。如是将经文与理结合，补特伽罗实有是不应理的。
关于'世尊于彼彼处'等，是补特伽罗论者的反驳语。即世尊在诸经中说遍知补特伽罗、能知补特伽罗、舍重担补特伽罗、随信行补特伽罗、随法行补特伽罗等多种补特伽罗。若无补特伽罗，世尊为何多说补特伽罗种类？若补特伽罗非实有，世尊不应说补特伽罗种类，然世尊已说，故从经典可知补特伽罗实有。
对此反驳，世尊说补特伽罗并非因其实有，而是为了以补特伽罗假名安立染净诸法的世俗言说。为显示此义，说'烦恼清净，住处断异，趣入相续亦各异，以补特伽罗极善说'。若不立补特伽罗名言，则不能显示烦恼差别、清净差别、住处差别、断除差别、趣入差别、相续差别等，虽补特伽罗非实有，但以补特伽罗假名而说。

།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དང་། ལྡན་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དུས་ན་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ནི་དེའི་དུས་ན་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཡང་གནས་རྣམ་པ་མང་སྟེ། ཀུན ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་པོ་ལ་གནས་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པ་ན་གང་ཟག་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཆུང་ངུ་ཞེས་གདགས་སོ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྲིང་ ལ་གནས་ན་ནི་གང་ཟག་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་འབྲིང་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ན་ནི་གང་ཟག་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་རྣམ་ པར་བྱང་བ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་འབྲིང་ལ་གནས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་སྟེ། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ཡང་གནས་པ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་ལམ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་བྱང་ བ་འབྲིང་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་ལམ་འབྲིང་པོ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་ལམ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གང་གཅིག་ཏུ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་ཞིང་ཆད་པའི་ གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།།གང་ཟག་གང་གཅིག་ཏུ་དགེ་བ་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་ལྟུང་ཞིང་ཆད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་འཇུག་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།།གང་ཟག་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དེ་དག་ལ་ནི་གང་ཟག་འདི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་གི་གང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ གང་ཟག་འདི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་གང་ཟག་ཏུ་གདགས་པ་མེད་པར་ཆོས་དེ་དག་ཐ་དད་པར་དབྱེ་ཞིང་བསྟན་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་གནས་ཐ་དད་པ་དང་། ཆད་པའི་བྱེ་བྲག་ལ་གང་ཟག་ བཏགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་དང་།རྒྱུ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་མ་བསྟན་མ་བཏགས་པར་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་ བའི་གནས་ཐ་དད་པ་དང་།གང་ཟག་འདི་ནི་དགེ་བ་བྱེད་པར་ཆད། གང་ཟག་འདི་མི་དགེ་བ་བྱེད་པར་ཆད་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་དང་། གང་ཟག་འདི་ནི་མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ། གང་ཟག་འདི་ནི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པའོ་ཞེས་འཇུག་པ་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་དང་། གང་ཟག་ འདིའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་འདིའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་ལྡན་ཞེས་རྒྱུད་ཐ་དད་པར་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ།དེ་བས་ན་ཐ་དད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་ མིང་བཏགས་ཤིང་བཤད་དོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མདོ་སྡེ་ལས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་བསྡུའོ། །འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ གྱི་བདེན་པ་གཉིས་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་བསྡུའོ།

对于此，若具有烦恼法，在烦恼时称为具有烦恼的补特伽罗。若具有清净法，在其时称为具有清净的补特伽罗。
其中烦恼也有多种状态：安住于小烦恼、安住于中烦恼、安住于大烦恼。
其中安住于小烦恼时，此补特伽罗应称为小贪。安住于中烦恼时，此补特伽罗称为具有中贪。安住于大烦恼时，此补特伽罗称为具有大贪。同样也适用于嗔等。
清净法也有安住于小清净、安住于中清净、安住于大清净，清净也有三种不同状态。
其中安住于小清净者称为获得小道。安住于中清净者称为获得中道的补特伽罗。安住于大清净者称为获得大道的补特伽罗。
其中某补特伽罗一向造作不善业者，称为堕入烦恼方且偏执的补特伽罗。某补特伽罗一向行善者，称为堕入清净方且偏执的补特伽罗。
行于烦恼者称为行于烦恼的补特伽罗。行于清净者称为趣入清净的补特伽罗。
凡是安住于烦恼的补特伽罗，称为此补特伽罗具有烦恼相续心。凡是安住于清净法的补特伽罗，称为此补特伽罗具有清净法相续心。
如是若不安立补特伽罗，则不应分别宣说彼等诸法差别。
若无补特伽罗之假立，则不能显示烦恼与清净、不同住处、偏执差别、不同趣入及不同因。
此中若不说示、不安立'补特伽罗'之名，则不能显示烦恼与清净之差别、烦恼与清净之不同住处、'此补特伽罗偏执行善、此补特伽罗偏执行不善'等差别、'此补特伽罗趣入不善、此补特伽罗趣入善'等趣入差别、'此补特伽罗心相续具有烦恼、此补特伽罗心相续具有清净'等相续差别等诸多差别。
因此为显示诸多差别而安立并说示'补特伽罗'之名。
遍知经中说：'应遍知之法是烦恼，能遍知者是清净'。此中遍知经中说遍知所知法与能遍知二种。
其中苦谛与集谛二者称为遍知法，归属烦恼方。灭谛与道谛二者称为能遍知，归属清净方。

།དེ་ལ་གལ་ཏེ་གང་ཟག་མ་བརྟགས་ན་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་གང་ཟག་དེ་དག་གི་འཇུག་པ་ཐ་ དད་པ་དང་།རྒྱུད་ཐ་དད་པ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པར་མི་རུང་སྟེ། དེ་བས་ན་གང་ཟག་གི་མིང་བཏགས་སོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་ཞུགས་ཤིང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་ ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་ཤིང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁུར་ཁྱེར་བའི་མདོ་ལས་ཀྱང་ཁུར་དང་ཁུར་ཁྱེར་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། །ཁུར་བོར་བ་ནི་རྣམ་པར་ བྱང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཁུར་ཁྱེར་བའི་མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་ཀྱང་།ཁུར་ཁྱེར་བའི་གང་ཟག་དང་། ཁུར་བོར་བའི་གང་ཟག་ཅེས་གང་ཟག་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བཤད་དོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ནི་ཁུར་ཞེས་བྱའོ། །ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་ནི་ཁུར་ཁྱེར་བའམ། ཁུར་ལེན་ པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་གཉིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་སོ།།ཁུར་བོར་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་གང་དུ་ཁུར་བོར་བ་དང་གང་གིས་ཁུར་བོར་བའོ། །དེ་ལ་གང་དུ་ཁུར་བོར་ཞེ་ན་འགོག་པའི་དུས་སུ་ཁུར་བོར་རོ། །གང་གིས་ཁུར་བོར་ཞེ་ན། ལམ་གྱི་བདེན་པས་ ཁུར་བོར་ཏེ།འདི་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་སོ། །དེ་ལ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མ་སྤངས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་ཁུར་ཁྱེར་བ་ལ་འཇུག་ཅིང་། ཁུར་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལྡན་པ། །ཞེས་བྱའོ། །གང་གིས་འགོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལམ་ གྱི་བདེན་པ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་གཉིས་ལ་ནི་ཁུར་པོར་བ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཁུར་བོར་བའི་ཆོས་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་དང་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐ་དད་པ་ཡང་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་བཏགས་པ་མེད་པ་འདི་ནི་ཁུར་ཁྱེར་བའི་གང་ཟག་གོ། ། འདི་ཁུར་བོར་བའི་གང་ཟག་གོ་ཞེས་བསྟན་པར་མི་ནུས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྦྱོར་བ་དང་། མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ཐ་དད་པས་གནས་རྣམ་པ་མང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་པ་ལ ཡང་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་གནས་ན་བསྒོམ་པ་དང་།མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་གནས་ན་བསྒོམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱི་གནས་ན་བསྒོམ་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་གྱི་གནས་ན་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་ཏེ་བསྒོམ་པའི་གནས་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་ནི་མོས་པ་ སྤྱོད་པའི་ས་བཞི་ལ་བྱ་སྟེ།དེའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ན་ནི་གང་ཟག་དེ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་དུས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའམ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ལམ་ཐོབ་པ་ སྟེ།དེའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་བསྒོམ་པའི་གང་ཟག་ལ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་བསྒོམ་པའི་ལམ་ཡིན་ལ། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡན་ཆད་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་བསྒོམ་པའི་ཚེ་ན་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་པར་ སངས་རྒྱས་པ་དག་ནི་མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལ་ནི་མི་སློབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཐ་དད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཡང་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་མ་བཏགས་པར་འཇུག་པ་ཐ་དད་པ་དང་། རྒྱུད་ཐ་དད་པར་བསྟན་ པར་མི་ནུས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་བཏགས་ནས་བཤད་དོ།

关于这个问题，如果不分析人，就无法说明和解释'这是应当了知的人'和'这是能了知的人'这些人的不同行为和不同相续。因此安立人的名称。
其中，应当了知的人是指趋入烦恼方面并与烦恼法和心相续相应的人。
能了知的人是指趋入清净法并与清净法和心相续相应的人。
在《担负经》中也说：'担负和能担负是烦恼，舍弃担负是清净'。在《担负经》中也说明了担负者和舍弃担负者两种人。
其中，苦谛称为担负，集谛称为担负者或取担负者，这两者属于烦恼方面。
舍弃担负有两种：于何处舍弃担负和以何舍弃担负。其中于何处舍弃担负？在灭时舍弃担负。以何舍弃担负？以道谛舍弃担负。这两者属于清净方面。
其中，未断除苦和集的人是趋入担负并与担负和心相续相应的人。
获得灭谛和道谛的两种人是趋入舍弃担负并与舍弃担负法和心相续相应的人。
如是，若不安立'人'这个名称，就无法说明他们的不同行为和不同心相续，说'这是担负者'，'这是舍弃担负者'。
菩提分法也因加行道、见道、修道和究竟道的差别而有多种境界。
修习三十七菩提分时，有在加行道位时修习，有在见道位时修习，有在修道位时修习，有在究竟道位时修习等，有许多修习的境界。
其中，加行道是指四种胜解行地，此时修习菩提分时，称为胜解行人。
见道时，是菩萨获得初地或声闻获得预流道，此时修习三十七菩提分法的人称为住见道的人。
依大乘而言，从第二地以上是修道，依小乘而言，从获得预流果以上称为住修道，此时修习菩提分时称为住修道的人。
声闻获得阿罗汉果和大乘现前成佛称为究竟道，此时住于菩提分的人称为无学人。
如是，若不安立'人'这个名称，就无法说明如是差别的建立中的不同行为和不同相续，因此安立'人'这个名称而解说。

།དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་བཤད་ཅིང་བསྟན་པ་ཡང་དགོངས་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་ བཤད་ཅིང་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་གང་ཟག་ཀྱང་རྫས་སུ་མེད་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་ཏུ་བཏགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དོན་མེད་པ་དང་དགོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་འདི་ལྟར་ སེམས་ཅན་རྣམས་ཀུན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་མ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་བཤད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྐྱེ་བའི་དོན་དུ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་ ཞེས་སྨོས་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཤད་དོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མི་རུང་སྙམ་པ་ལ་གང་གི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན། སྔ་ནས་སྐྱེས་ པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་གང་ཟག་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ཟིན་པས་ན་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ་ཞེས་བྱར་ཡང་མི་རུང་ངོ་།།གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་སྐྱེས་ཀྱང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱིས་གོམས་པར་མི་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ གང་ཟག་བཤད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གང་ གི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་གོམས་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་འདི་ལྟར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་སེམས་ཅན་གྱིས་གོམས་པ་དང་།འདྲིས་པར་བྱས་ཟིན་པས་ན་དེ་ལ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་ཅེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །ཡང་ གལ་ཏེ་བདག་མཐོང་བས་ཐར་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བཤད་དོ་ཞེ་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་འདི་སྐད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱས་ཤིང་བདག་ཅེས་བྱ་བ་མིང་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཡང་སེམས་ཅན་གྱིས་བདག མཐེ་བོང་ཙམ་མམ་ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་མཐོང་བས་སེམས་ཅན་ཐར་པ་དང་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བདག་མཐེ་བོང་ཙམ་དང་ཡུངས་འབྲུ་ཙམ་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཐར་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་ བཤད་དོ་ཞེ་ན་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི། འབད་པ་མ་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །ཐར་པའམ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་ལྟ་བས་ཐར་པར་འགྱུར་ན་ནི་སོ་སོའི་སྐྱོ་བོ་ཕལ་པ་བདེན་པ་བཞི་མ་མཐོང་ བ་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པས།དེ་ལྟ་ན་ནི་བདེན་པ་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མཉན་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་འབད་པ་མ་བྱས་པར་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐར་པ་ཐོབ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ རོ།།ཡང་ན་ཐར་པ་ཡང་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་བདག་ཏུ་མཐོང་བས་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཉིད་འཆིང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེས་བཅིངས་པར་འགྱུར་གྱི་ཐར་པར་མི་འགྱུར་བས་ན་སེམས་ཅན་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་ཟག་བཤད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་དོན་མེད་དོ།

关于'因此虽然补特伽罗不是实有'等，世尊在诸经中所说和宣说补特伽罗，也是基于这些密意而说和宣说的意思。若不如此，则补特伽罗既非实有，世尊所假立的补特伽罗也将成为无义和无用。
若补特伽罗实有论者如是说：'为了在众生相续中未生我见者的相续中生起我见，世尊说补特伽罗。'为显示这也不合理，故说'这也不适合为生我见'。世尊说有补特伽罗，不适合说是为了生起我见，这是其义。
对于为何如此不适合的疑问，说'因为不是为生我见，已先生故'。说有补特伽罗也不是为了在众生相续中生起我见。为什么呢？因为我见从无始轮回以来已在心相续中生起，所以不适合说是为了生起。
若补特伽罗论者如是说：'虽然众生相续中已生我见，但众生不应熟习该我见，因此世尊说补特伽罗是为了生起对我见的熟习。'为显示这也不合理，故说'也不是为了熟习'。说有补特伽罗不适合是为了熟习我见，这是其义。
为显示如何不合理，故说'因为我见从无始以来已熟习'。如是我见从无始轮回以来众生已经熟习和串习，所以不适合说是为了熟习而说。
又'若说是为见我而得解脱'，若补特伽罗实有论者如是说：众生虽已熟习我见，仅从名言上了知所谓我，但因众生未见拇指大或芥子大的我的体性而得解脱，为了通过见拇指大或芥子大的我使众生获得解脱和涅槃，世尊说补特伽罗，这也不合理。
为显示如此不合理，故说'若不如此，一切未作功用，解脱或'。若由我见得解脱，则凡夫未见四谛者亦有我见，如是则不需为见谛而听闻、思维、修习等功用，一切众生都将获得解脱和涅槃的过失。
又'或者解脱也将成无义'，若说由见我而得解脱，如是则因我见本身是束缚，将被其束缚而不得解脱，所以说世尊为使众生解脱而说补特伽罗也无意义。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དགྲོལ་བའི་ཕྱིར། སྔོན་བདག་དང་བདག་མེད་པར་བཟུང་ལ། བདེན་པ་མཐོང་བ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཚེ། བདག་ཡོད་པར་འཛིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་བདག་ ཡོད་པར་མཐོང་བ་ཉིད་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་འདྲ་སྟེ།སྔོན་ཆད་མ་བསྒོམས་པའི་ཚེ་ན་ནི་བདག་ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་བདག་ཡོད་པར་མ་མཐོང་གི་།བདག་མེད་པར་མཐོང་བས་ན་ཐར་བར་འགྱུར་གྱི་བསྒོམས་ནས་ཕྱིས་བདག་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐར་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དུ་སྔོན་མི་འཛིན་པ་ལས་ཀྱང་ཕྱིས་འཛིན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དཔེར་ན་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་མ་བྱས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་ པ་བཞི་མ་ཐོབ་པས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐར་པར་མ་གྱུར་གྱི་ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བ་དང་གདོད་ཐར་པར་གྱུར་པ་དང་འདྲ་བར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་བདག་ཡོད་པར་སྔོན་མ་མཐོང་བས་སེམས ཅན་ཐར་བར་མ་གྱུར་གྱི།ཕྱིས་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཐུས་ཕྱིས་བདག་ཡོད་པར་མཐོང་བ་དང་། གདོད་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་ན་ཡང་མི་རིགས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྔོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིར་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ བདག་མཐོང་བས་ཐར་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ནི་སྔོན་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་པ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་བྱུང་ནས།དེས་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་ཐར་པར་མ་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྒོམས་ནས་མཐོང་བར་གྱུར་ན་ཡང་འདི་ལྟར་བདག་ཏུ་ མཐོང་བ་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་སྟེ།བདག་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་སྐྱེ། བདག་དང་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པར་འགྱུར་གྱི་ཐར་པར་ནམས་ཀྱང་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ ན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལས་ཐར་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོད་ན་ནི་ཉེས་པ་དེ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡོད་ན་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ད་ནི་ངོ་ཚ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་ པར་བཤད་པའི་བར་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱི་ལས་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ལྡན་པས། །བདག་གི་དོན་ཀྱང་མི་འདོར་ཞིང་། །གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་ཏེ་གང་ དུ་བཤད་པ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་ཚ་བ་དང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་བྱེད་དེ།ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་བདག་གི་དོན་མི་འདོར་བ་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་བདག་གི་དོན་ཀྱང་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདག་ཉིད་དེ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་སྤང་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སྟེ་དེ་དག་ཐོབ་པ་ལས་ནམས་ཀྱང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར བ་ནི་བདག་གི་དོན་མི་འདོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སྤངས་པ་དང་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ཀྱང་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ད་འདི་མན་ཆད་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་སྐབས་བཤད་དོ། ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་། རྣམ་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ཁྱད་པར་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་ལམ་རྫོགས་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་བསླབ་པའི་ལམ་དེ་དག་ལ་སློབ་པའི བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ།ཡོན་ཏན་གཉིས་པོ་གང་ཞེ་ན། བསྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། རབ་ཏུ་བསྔགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཏེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཡོན་ཏན་གྱི་སྐབས་བཤད་པར་འབྲེལ་ཏོ།

为了解释其义，先说'执著有我和无我，当证悟见到真谦时'等。如是，见到有我即如同见到真谛。在未修习时，于有我之法不见有我，而见无我故得解脱。修习后成为有我，解脱及涅槃，此为其义。
如同先前不执著苦为苦而后来执著一样。譬如在未闻思修等之前，因未得苦等四谛，众生未得解脱。后来见到苦等四谛才得解脱。同样，众生对有我之法先前未见有我故未得解脱，后来以修习等力而见有我，才得解脱，若如是说则不应理。
为显示此理，故说'如先前一样，后来也同样得解脱'。若由见我而得解脱，则如先前众生因有我见，由此缘故生贪等烦恼，为其所缚故不得解脱。同样，若修习后见到我，则由见我生一切烦恼：对与我相顺者生贪，对与我不顺者生嗔。如是若生烦恼则为烦恼所缚，永不得解脱。因此，说由我见得解脱是相违的。
'若有此则成彼等过失'是说若有我见则会生起上述过失之意。
现在从惭愧开始直至说人无我之间，为略说菩提分诸业，故说'如是具足彼等德，菩萨恒时不舍弃，自利亦不废他利，亦复成办利他事。'其中'如是'指如上所说，即如所说具足惭愧等功德之菩萨行二种业：二种业即不舍自利及成办他利。
其中自利即圆满断德与圆满智慧德二种。断即断除烦恼障与所知障。智慧即通达人无我与通达法无我，获得此等永不退失即名不舍自利。令众生安住于断德与智慧即名成办他利。
菩提分品释毕。自此以下解说功德品。其中于菩提分品中已完整宣说菩萨所缘、行相、自性、差别等一切菩萨学处道。于彼等学处道中修学之菩萨具足二种功德：何为二种功德？即修习功德与称赞功德。因此，菩提分品之后解说功德品相关。

།དེ་ལ་བསྒྲུབ་ པའི་ཡོན་ཏན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། འབྲེལ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། སེམས་ཅན་ལ་མངོན་དུ་ལྟ་བའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་བསླབ་པའི་ལམ་དེ་དག་ལ་དུས་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ལམ་གྱི་ ངོ་བོར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་རྟག་ཏུ་ཡང་ལམ་སྔར་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྟན་པ་དང་། དགེ་བ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་། རང་གི་ལུས་ནི་ཡོངས་སུ་གཏོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ནི། །བློ་ལྡན་དག་གིས་ངོ་མཚར་ ཤེས།།ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །འབྲེལ་པའི་ཡོན་ཏན་ནི་མཐོང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ལམ་གཉིས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤངས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གནས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བས་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་བསྟན་ཏོ།།ལུང་བསྟན་པ་ནི་ཐོབ་པ་དང་། དབང་བསྐུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བས་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཐོབ་པར་ངོ་མཚར་ཆེ་བར་འདོད་ཅེས་བྱ་བས་སྒྲིབ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་ བའི་གནས་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པར་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་བདག་ཏུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་། ཇི་ལྟར་བློ་ལྡན་སེམས་ཅན་ལ། །བྱམས་པས་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ།།སེམས་ཅན་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་། སྣོད་དུ་ཡང་ནི་བྱེད་པ་ཡང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ།དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཉིད་སེམས་ཅན་ལ་མངོན་པར་ལྟ་བའི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཞེས་བྱ་བའོ། །ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་མོ་ ཞེས་བྱ་བས།གང་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་མེད་ཅིང་མི་སྲིད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་ཆོས་དེ་ལ་དབྱེ་ན་དུ་ཡོད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་དང་། འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །རང་གི་ལུས་ནི་ཡོངས་སུ་གཏོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་བཟའ་བ་དང་། བགོ་བ ལ་སོགས་པ་ཙམ་གྱི་དངོས་པོ་གཏོང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དག་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་སྲིད་པས་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་མ་ཡིན་གྱི། གང་འདོད་པ་རྣམ་པས་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སྡོམ་པའི་ཕྱིར་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དགེ་སློང་ཕ་དང་དགེ་སློང་མ་ལ་སོགས་པ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་ཕྱིར་འཁོར་ལོས་ སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་མི་གཙང་བ་དང་མཆིལ་མའི་རྡོག་བུ་བཞིན་དུ་བོར་ནས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན ནོ།།ཉམ་ཆུང་བ་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱལ་པོ་དང་བློན་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་དང་མཐུ་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་ཆེ་བས་གནོད་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་བཟོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་མཚར་ཅི་ཆེ་སྤྲང་པོ་དང་གདོལ་བུ་ལ་སོགས་པ་མཐུ་དང་དབང་ཆུང་བ་ རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་ལ་ཡང་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་བཟོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ངོ་མཚར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于修行的功德有三种：随顺因缘的功德、相应的功德、以及观察众生的功德。其中随顺因缘的功德是指长期修习这些学处道路，菩萨本身成为道的本体，因此常常宣说已生起的道，未生起的善法也将增长。这也就是从'舍弃自身'开始，到'具慧者知无分别智慧为稀有'这两个偈颂所说明的。
相应的功德是指通过见道和修道二者断除烦恼障和所知障二障后，获得佛地清净住处。其中'如来种姓'说明见道，'获得授记和灌顶'说明修道，'希求获得菩提稀有'说明获得远离二障的清净住处。
如是菩萨获得与一切众生平等的心，如'如何具慧以慈心，善待一切众生'等三个偈颂所说。获得与众生平等心的菩萨常常利益众生，如'令成法器'等十六个偈颂所说。如是获得与众生平等心及利益众生，即称为具有观察众生的功德。
关于'稀有分类三偈颂'，是说凡夫、声闻、缘觉等所没有且不可能具有的功德称为稀有，这稀有法分类有几种，以三个偈颂说明。
其中三个偈颂所摄的内容是说明修持六度的稀有和获得果位的稀有。'舍弃自身'中，布施波罗蜜多不仅是布施饮食衣物等物品，这些在世间人、声闻、缘觉中也有，不足为稀有，而是随愿布施头颅手足等，这才是菩萨布施的稀有。
'为戒律圆满'中，持戒波罗蜜多也不仅是为了受持比丘比丘尼等戒律，而是为了正受戒律，舍弃转轮王等圆满受用，如同抛弃不净物和痰涕一般，从在家出家，这才是菩萨正受持戒波罗蜜多的稀有。
'对弱小忍辱'中，对国王大臣等有权势力量者作损害时能忍受并不稀有，而对乞丐旃陀罗等弱小无力者作种种损害时也能忍受，这才是菩萨忍辱波罗蜜多的稀有。

།ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བར། །བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ ལ་ཡང་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་འགའ་ཙམ་བྱེད་པའམ་དགེ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་བྱེད་པ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི།དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པ་ན། ལུས་ལ་གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་བ་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་སྲོག་ལ་བབ་པ་ ན་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་མི་གཏོང་བར་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མི་ཕངས་པར་བྱས་ནས་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེན་པོར་རྩོམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་དག་ལ་མ་ཆགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསམ་ གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་དམ་པ་མཆོག་ཐོབ་ན་ཡང་དེ་ལ་དགའ་བ་དང་བདེ་བར་བྱ་བ་འཛིན་ཅིང་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་སྤངས་ནས།སླར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ངན་སོང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་གནས་མན་ ཆད་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།རྟོག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ། །བློ་ལྡན་དག་གིས་ངོ་མཚར་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་འབྱེད་ པ་ཡིན་ན།འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ཡང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་ལ་ ངོ་མཚར་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ།།ད་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ལ་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་འབྲས་བུ་ལ་ཡང་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། མི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་མན་ ཆད་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་རིགས་སུ་གནས་པ་ལས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཐོབ་སྟེ།དེ་ཡང་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། དེས་ས་དང་པོ་ཐོབ་ པ་ནས་ས་དང་པོ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་དེའི་ཚེ་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐོབ་པ་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ནི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཅིག་ཐོབ་ པའོ།།ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་སྟེ། དེའི་ཚེ་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ ཐོབ་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འདི་ནི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་པའོ། །དབང་བསྐུར་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་དགུ་པ་ལས་འདས་ནས་ས་བཅུ་ཐོབ་པ་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བར་མཛད་དེ།དེའང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ནི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་གསུམ་ཐོབ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཐོབ་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་སྟེ།འདིས་ནི་མི་སློབ་པའི་འབྲས་བུ་མཆོག་ཐོབ་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་དག་ལ་ནི་ཅི་ཞིག་ངོ་མཚར་ཆེ་ཞེ་ན། གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་དེ་ལྟ་བུ་དག་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་མི་སྲིད་པས་དེའི་ཕྱིར་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བའོ།

对于'不顾身命而精进修持'这句话，精进不仅仅是指听闻、思维等少许善行或做些微善，这些并不稀奇。而是说在修习善法时，即使遭受寒热等痛苦，乃至危及生命时也不放弃精进，不惜生命躯体而广泛精进修持，这才是菩萨精进的稀有之处。
关于'不贪著禅定之乐'，在禅定波罗蜜多中，即使获得初禅、二禅等殊胜安乐，也不执著喜乐，舍弃禅定之乐，而重返欲界，乃至投生三恶道等处所，这是稀有之事。
关于'无分别智慧，智者知稀有'，在智慧波罗蜜多中，智慧虽是分辨诸法自相与共相，但对有为法和无为法的有无等任何方面都无所分别，这是菩萨智慧的稀有之处。如此以两偈颂显示六波罗蜜多修行的稀有殊胜。
现在显示获得果位的稀有殊胜。其中果位分为有学果位和无学果位两种。关于'如来种姓'，从信解行地以下处于凡夫种姓，获得初地时得生如来种姓，这也是稀有之事。其中如来种姓即法界和无分别智，从获得初地开始称为生于如来种姓。
因此，十地经中也说：'尔时以其自性获得法位，称为生于如来种姓'。这是获得第一种有学果位。
关于'获得授记'，获得第八地时，超越一切勤作与精进，获得任运无分别智慧，此时十方一切如来授记无上菩提，这也是菩萨们的稀有之事。这是获得第二种有学果位。
关于'灌顶'，超越第九地获得第十地时，十方一切如来为其灌顶，立为法王太子，这也是菩萨们的稀有之事。这是获得第三种有学果位。
关于'获得菩提'，在佛地证得无上菩提圆满成佛，这也是菩萨们的稀有之事。这显示获得最上无学果位。
为何这些称为稀有？因为上述这些法，在凡夫、声闻、缘觉等处是不可能存在的，所以称为稀有。

།ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བར་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཆོས་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་དང་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ན་ནི་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་ཡིན་མོད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་པ་རླབས་པོ་ཆེ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ལ། དེ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདོད་ཆགས་བྲལ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་། །སྒོམ་པ་དག་ནི་དམ་པ་དང་། །དེ་བཞིན་སེམས་ནི་མཉམ་པ་ལ། །དེ ལ་སྦྱོར་བ་ངོ་མཚར་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སེམས་རྙེད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། །བསྒོམ་པ་དམ་པ་ལ་བསྒོམ་པ་དང་། བདག་དང་སེམས་ཅན་དུ་མཉམ་པའི་སེམས་རྙེད་པ་དག་གིས་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དག་ལ་སྦྱོར་ ཞིང་བྱང་ཆུབ་དམ་པའི་བར་དག་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་ལ།ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་མི་གཙང་བ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པ་རྙེད་ཅིང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ གཏོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་མཚར་དུ་ཆེ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་སྲོག་མི་གཅོད་པ་དང་ནོར་ལ་མ་བྱིན་པར་མི་ལེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ནི་ངོ་ མཚར་དུ་མི་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་པས་བདག་གི་ལུས་དང་སྲོག་ལས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་ཕངས་པར་འཛིན་ཏེ། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཉམས་སུ་ལེན་ པ་དེས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་གནོད་པ་བྱས་ནས་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་ཅིང་བཟོད་པ་བྱེད་པ་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ལོ་རེ་རེ་ཉི་མ་རེ་རེ་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་དགེ་བ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྒོམ་ནུས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཞི་གནས་སྒོམ་པའི་སེམས་ དང་ལྡན་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ལུས་དང་སྲོག་ལའང་མི་ལྟ་བར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སར་རོ་ལ་མ་ཆགས་པའི་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཅི་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དམ་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ས་དང་པོ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ལ་རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལུང བསྟན་པ་ཐོབ་པ་དང་།ས་བཅུ་ལ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་ཡང་བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཡང་དེ་ཡིན། སེམས་ཅན་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པས་བདག་གི་དོན་ལ་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་ཡང་ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'不足为奇的分别偈'，如前所述的这些法，对于世间和声闻等来说是值得惊叹的，但对于发心如大海般的菩萨们来说，这并不值得惊叹，为了说明这一点而作此一偈，这就是其含义。
'离贪欲与悲悯心，以及殊胜之禅修，如是心性平等时，于此修行不稀奇。'这是说，对于获得离贪欲之心、具有大悲心、修习殊胜禅定、获得自他平等之心的人们，如前所述修习波罗蜜多乃至获得殊胜菩提，这都不足为奇。
对于那些视转轮王的受用等如不净物，远离对受用贪著的欲望的人们来说，布施内外一切财物并不稀奇。
对于具有'我要去除一切众生痛苦'这样想法的大悲心者来说，不杀生、不偷盗等持守戒律的行为并不稀奇。
此外，具有殊胜悲心的人，甚至比自己的身命更加珍惜众生，为了去除众生的痛苦而自己承受各种痛苦，即使遭受他人伤害也不报复而保持忍耐，这也不足为奇。
如是，具有能够每年每日每一刹那都不间断修习善法的精进，具有大乘法止观修习之心，不顾惜身命而精进修行，具有不执著禅定境界的禅定，具有无分别智慧，具有殊胜禅修等这样功德的人们，在初地获得如来种性，在第八地超越一切勤作而获得任运成就的无分别，因此获得诸如来授记，获得十地灌顶，乃至在佛地现前证悟，这些也都不足为奇。
此外，获得'我是什么，众生也是什么；众生是什么，我也是什么'这样自他平等心的人们，如同为自己的利益而修习六波罗蜜多一样，为一切众生的利益而修习六波罗蜜多，这也不足为奇，这就是其含义。

།བསྒོམ་པ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ངོ་མཚར་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྒོམ་པ་དམ་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་དགེ་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྒོམ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཞི་གནས་ བསྒོམ་པ་དང་།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་སྟེ། བསྒོམ་པ་ཐོབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མི་ཕངས་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་མི་ཆགས་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དང་ ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ནས།མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ཅིང་། རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ཐོབ་པས། ལུང་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་དང་། ས་བཅུ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཐོབ་པ་ནི་ངོ་ མཚར་དུ་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།སེམས་མཉམ་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར། ངོ་མཚར་ཆེན་པོའི་ཆོས་དང་། ངོ་མཚར་མི་ཆེ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་མཉམ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་སེམས་མཉམ་པ་དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སེམས་མཉམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་ལ་མཉམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་བློ་ལྡན་སེམས་ཅན་ལ། ། བྱམས་པ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞིན། །དེ་ལྟར་བདག་དང་ཆུང་མ་དང་། །བུ་གྲོགས་རྩ་ལག་རྣམས་ལ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བློ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པ་དང་སྡུག་པ་དང་ཕངས་པ་དང་གཅེས་པའི་སེམས་སུ་ཐམས་ཅད འབྱུང་བ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དག་བདག་ཉིད་ལ།བདག་ཉིད་དེ་ཙམ་དུ་སྡུག་པའི་བསམ་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཁྱིམ་ཐབ་ཆུང་མ་ལ་དེ་ཙམ་དུ་སྡུག་པའི་བསམ་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཕ་མ་བུ་ལ་དེ་ཙམ་དུ་སྡུག་པའི་བསམ་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་གྲོགས་རྣམས་ལ་དེ་ཙམ་དུ་ སྡུག་པའི་བསམ་པ་མི་འབྱུང་བ་དང་།ཉེ་དུ་དག་ཀྱང་ཉེ་དུ་ལ་དེ་ཙམ་དུ་སྡུག་པའི་བསམ་པ་མི་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་དག་ལ་བར་འགའ་བདག་ཉིད་ལ་བདག་ཉིད་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་ནས་དུག་ཟ་བ་དང་། གཡང་དུ་མཆོང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ཅིང་བདག་ ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་གསོད་པ་ཡོད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཉེ་དུ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཉེ་དུ་དག་ལ་བརྡེག་བཙོག་པ་དང་། གསད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་། སེམས་མཉམ་པ་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ལ་སྡུག་པར་བྱེད་ཅིང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྡུག་པར་བྱེད་པས་ན་སེམས་ཅན་ལ་སེམས་མཉམ་པ་སྟེ།འདིས་ནི་སེམས་ཅན་ལ་སེམས་མཉམ་པ་བསྟན་ཏོ། །འདོད་པ་ལ་ནི་ཉེ་མགོན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པ་ལ་ནི་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཟང་ཟིང་བྲམ་ཟེ་དང་ ཁྱིམ་བདག་ལ་སོགས་པ་སྟེ།ཉེ་མགོན་མེད་པ་ནི་མཛའ་བ་དང་བཤེས་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཟང་ཟིང་གཏོང་བ་མ་ཡིན་གྱི་མཛའ་བ་དང་། མི་མཛའ་བ་དང་། ཕོངས་པ་དང་མ་ཕོངས་པར་ཀུན་ལ་ཡང་འདྲ་བར་ཡོ་བྱད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་ཉེ་མགོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ ལྟ་བུ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཉམ་པར་བསྒྲུབ་པའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་རྟག་ཏུ་མ་ཉམས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྲུང་བ་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྲུང་བའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྲུང་ བ་ནི་ཕས་ཕམ་པ་བཞི་མི་འབྱུང་བར་སྲུང་བའོ།།བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སྲུང་བ་ནི་ཕྱེད་ཡོལ་ཕན་ཆད་ཟན་མི་བཟའོ་ཞེས་བཅས་པ་དང་། རྩ་མི་བཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཅས་པའི་རྣམ་པ་བསྲུང་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མི་འབྱུང་བར་སྲུང་བ་བཞིན་དུ་བཅས་ པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་རྡུལ་ཙམ་ཚུན་ཆད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བར་སྲུང་ཞིང་།དེ་ལ་བར་འགའ་སྲུང་། བར་འགའ་མི་སྲུང་བ་མ་ཡིན་གྱི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྲུང་སྟེ། དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྟག་ཏུ་མ་ཉམས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཉམ་པར་བསྒྲུབ་པའོ།

依靠殊胜禅修，在第八地无功用行，精进于无分别等，这并非稀有。关于'殊胜禅修'，是指每一刹那都不间断地修习善法，修习大乘止，修习大乘观。依靠获得如是修习，不惜身命而发起精进，不贪着禅定之味，具足无分别智慧。获得第八地后，无功用行，获得无勤无作的精进、禅定和智慧，获得授记，获得十地灌顶，获得佛地现前菩提，这些都不足为奇。
关于'平等心有三偈'，如前所述，有殊胜稀有法，不太稀有法，以及菩萨对一切众生平等心。如何平等心以三偈显示。三偈所摄义为对众生平等心，为众生成就六度平等。
'如智者对众生，生起极大慈，如是于自身，妻子友眷非'。如具慧菩萨对一切众生生起慈爱、喜爱、珍惜、爱护之心，而众生对自身不生如是爱惜之心，丈夫对妻子不生如是爱惜之心，父母对子女不生如是爱惜之心，对朋友不生如是爱惜之心，亲属对亲属也不生如是爱惜之心。为何如此？因为众生有时对自身生嗔而服毒、跳崖等自杀。同样，亲属等对亲属打骂杀害等，这非平等心。菩萨则对一切众生生爱，恒时生爱，故为对众生平等心。此显示对众生平等心。
关于'于欲无亲疏'，于欲即饮食衣物等资具，婆罗门、居士等。无亲疏即不仅对亲友布施资具，而是对亲者、非亲者、贫者、富者皆同等布施资具，此谓无亲疏。如是为布施波罗蜜多平等修行。
关于'戒律恒不坏'，戒律有二种：守护性罪和守护遮罪。其中守护性罪是指不犯四根本堕罪。守护遮罪是指守护过午不食等制定的规范。如同守护性罪不犯一样，对遮罪乃至微尘许也不违犯，不是有时守护有时不守护，而是一切时守护，此谓戒律恒不坏。如是为戒律波罗蜜多平等修行。

། ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་ནི་བཟོད་པར་བྱའི། ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ནི་བཟོད་པར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པས་ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང བཟོད་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདས་པའི་དུས་སུ་ནི་བཟོད་པར་བྱའི་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ནི་མི་བཟོད་ཅེས་བྱ་བ་མེད་ཀྱི་དུས་གསུམ་ཐམས་ཅད་དུའང་བཟོད་པར་བྱེད་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་བཤེས་པ་དང་མཛའ་བ་རྣམས་ལ་ནི་བཟོད་ པར་བྱའི་དགྲ་ལ་སོགས་པ་ལ་བཟོད་པར་མི་བྱའོ།།དབང་དང་མཐུ་ཆེ་བ་རྣམས་ལ་ནི་བཟོད་པར་བྱའི། དབང་ཆུང་ཞིང་ཉམ་ཆུང་བ་རྣམས་ལ་ནི་བཟོད་པར་མི་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་མཛའ་བའི་རྣམས་ལ་བཟོད་པ་བཞིན་དུ་དགྲ་ལ་ཡང་བཟོད་པར་བྱེད་ལ། འདི་ལྟར་དབང་མཐུ་ ཆེ་བའི་རྣམས་ལ་བཟོད་པར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་མཐུ་ཆུང་ངུའི་རྣམས་ལ་ཡང་བཟོད་པར་བྱེད་པས་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུར་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཉམ་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །ཐམས་ཅད་དོན་ལ་བརྩོན་ཆེན་རྩོམ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་བདག་ གི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་།ཇི་ལྟར་དགེ་བ་གཅིག་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དེ་ལྟར་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ པའི་དོན་ཆེན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྩོན་ཆེན་རྩོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཉམ་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསམ་གཏན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་དག་པར་གྱུར་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་རོ་ལ་ཆགས་པའི་བསམ་གཏན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་མ་ཆགས་པའི་བསམ་གཏན་ནི་དག་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་བསམ་གཏན་ལ་མི་གནས་ཀྱི་དག་པར་གྱུར་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི བསམ་གཏན་ལ་བསྒོམ་ལ།དེའང་བར་འགའ་བསྒོམ། བར་འགའ་མི་བསྒོམ་པ་མ་ཡིན་གྱི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྒོམ་པས་རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཉམ་པར་བསྒྲུབ་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱང་ནི་རྣམ་མི་ རྟོག་།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་ངོས་བཞིན་དུ་རྟོག་གི་ཡོད་པར་ཡང་མི་རྟོག་།མེད་པར་ཡང་མི་རྟོག་།རྟག་པར་ཡང་མི་རྟོག་།མི་རྟག་པར་ཡང་མི་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཤེས་རབ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡི། །སེམས་མཉམ་པར་ནི་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཚིགས་ སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པ་བསྟན་ཏོ།།ཕན་འདོགས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པ་དེ་སེམས་ཅན་ལ་ སེམས་མཉམ་པས་བྱམས་པ་དང་སྡུག་པར་སེམས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཀྱི།ལུས་དང་སྲོག་དག་གི་སྒོ་ནས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་བསྟན་པ་ལ་དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་བཞིས་ནི་ཕ་མ་ལ་སོགས་པས་བུ་ཚ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།

关于'于一切处忍耐'，是指于一切处所忍耐、于一切时间忍耐、于一切众生忍耐。其中，不是说在东方要忍耐而在西方不要忍耐，而是在十方一切处都要忍耐，这就是于一切处所忍耐。不是说在过去时要忍耐而在未来时不要忍耐，而是在三世一切时都要忍耐，这就是于一切时间忍耐。不是说对亲友和知己要忍耐而对敌人等不要忍耐，不是说对有权势和强大者要忍耐而对弱小和卑微者不要忍耐，而是如同对待亲友一样对待敌人也要忍耐，如同对待有权势者一样对待弱小者也要忍耐，这就是于一切众生忍耐。如此修习忍辱波罗蜜多。
关于'于一切利益精进'，是指如何为了成就自己的利益而精进，同样为了成就一切众生的利益而精进；如何为了成就一种善业而精进，同样为了成就一切善业而精进，这就是于一切大利益精进。如此修习精进波罗蜜多。
关于'恒时善禅定'，禅定有三种：有烦恼的、清净的和无漏的。其中，贪著禅定喜乐的禅定称为有烦恼的；不贪著禅定喜乐的禅定称为清净的。菩萨不住于有烦恼的禅定，而修习清净的禅定和无漏的禅定。而且不是有时修习有时不修习，而是一切时都修习，这就是恒时善禅定。如此修习禅定波罗蜜多。
关于'智慧亦无分别'，是指以智慧观察一切法如虚空般，不分别有，不分别无，不分别常，不分别无常，这就是无分别智慧。如此修习智慧波罗蜜多。
关于'应知是菩萨心平等'，是指如上所说对六波罗蜜多的修习就是波罗蜜多修习中的心平等。如此两个偈颂说明了为利益众生而修习六波罗蜜多的心平等。
关于'利益分别有十六偈颂'，是指获得对一切众生平等心的菩萨，不仅仅是以平等心慈爱和喜爱众生，而且从身体和生命方面利益众生。如此利益众生的分别以十六偈颂说明，其中两个偈颂说明以六波罗蜜多利益众生，十四个偈颂说明菩萨如同父母对待子女一样利益众生。

།སྣོད་དུ་ཡང་ནི་བྱེད་ པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕོངས་ནས། ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་བྱེད་མི་ནུས་པ་ནི་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་བཟའ་བ་དང་། བགོ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པར་གྱུར་ནས་དགེ་བ་སྤྱོད་མི་ནུས་པ་རྣམས་ལ་ཟང་ཟིང་བྱིན་ནས།ཕོངས་པ་དང་བྲེལ་བ་མེད་པར་བྱས་ཏེ། དགེ་བ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ནི་སྣོད་དུ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྦྱིན་པས་ནི་དེ་ལྟར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་ཚུལ་ཁྲིམས་ འཇོག་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གཞན་ཡང་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཕན་འདོགས་སོ། །གནོད་པ་ལ་ ནི་བཟོད་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་གཞན་དག་གིས་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་པ་དང་། ངག་གི་སྒོ་ནས་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲས་ཀྱང་སླར་ལུས་དང་ངག་གིས་ལན་མི་ལྡོན་པ་ནི་གནོད་པ་ལ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཟོད་པས་ནི་དེ་ལྟར་ཕན་ འདོགས་པར་བྱེད་དོ།།དོན་སྤྱོད་པར་ནི་འགྲོ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དོན་སྤྱོད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་སུ་བྱ་བ་ལ་སྒྲུབ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ལས་སུ་བྱ་བ་ནི་གྲོགས་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐག་རིང་པོའི་གནས་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་གནས་དག་ཏུ་ཡང་འགྲོ་ཞིང་གྲོགས་ བྱེད་པ་ནི་དོན་སྤྱོད་པས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཕན་འདོགས་སོ། །བསྟན་པ་ལ་ཡང་འཛུད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་གང་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུ་རྙེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་བསམ་གཏན་གྱིས་འབར་བ་དང་འཐུལ་བ་ལ་ སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་ནས།སེམས་ཅན་དད་པ་བསྐྱེད་ནས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ནི་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཐེ་ཚོམ་ཡང་དག་སེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་ རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་མི་ཤེས་ཤིང་དེ་དག་ལ་ཡོད་དམ་མེད་སྙམ་དུ་བློ་གཉིས་སུ་འཇུག་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བཤད་ནས་ཤེས་པ་དང་བློ་རྣམ་པ་གཉིས་མེད་པར་བྱས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་ཡང་དག་པར་སེལ་བ་ཞེས་བྱ་ སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟར་ཕན་འདོགས་སོ། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ལ། །ཕན་འདོགས་པར་ནི་འདི་དག་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཕན་འདོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྷག་མས་ནི་མ་ལ་སོགས་པ་དང་འདྲ་བར་ཕན་འདོགས་པ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་མན་ཆད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་ནི་མས བུ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་།ཕས་བུ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཉེ་དུས་ཉེ་དུ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གྲོགས་པོས་གྲོགས་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། བྲན་གྱིས་རྗེ་བོ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་སློབ་མ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། མཁན་པོས་སློབ་མ་ལ་ ཕན་འདོགས་པ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་བསྟན་ཏོ།།ལས་ལྔ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི། །རྒྱལ་སྲས་མ་དང་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། མས་བུ་ལ་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔས་ཀྱང་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མས་བུ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་ལས་ལྔ་པོ་གང་ཞེ་ན། སྐྱེ་གནས་འཛིན་པ་དང་གཅིག་།སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་དང་གཉིས།མཐུན་པར་བྱེད་པ་དང་གསོ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་གསུམ། ངན་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དང་བཞི། སྨྲ་བ་ཡང་སློབ་པར་བྱེད་པ་དང་ལྔའོ།

关于'使成为法器'这句话，对于众生由于缺乏饮食和衣物等，无法听闻、思维等善行，称为'非法器'。对此，菩萨对于因缺乏饮食、衣物等资具而无法行善的众生，布施财物，使其无贫乏忧虑，令其行善，这就是'使成为法器'。布施即是如此利益众生。
关于'安置于戒律'这句话，菩萨自身如住于菩萨戒律一般，也使其他众生安住于戒律，戒律即是如此利益众生。
关于'对损害行忍辱'这句话，当其他众生以身体打击等方式伤害，或以语言说粗暴语时，不以身语还击，这就是对损害行忍辱。忍辱即是如此利益众生。
关于'为利益而行走'这句话，利行即是完成众生的事务。为了做众生的助伴，即使去往遥远或痛苦的地方也前往相助，这就是为利益而行走。精进即是如此利益众生。
关于'引导入教法'这句话，具有禅定者获得神通力，因此以禅定示现燃烧、冒烟等神变，使众生生起信心而皈依等，这就是引导入教法。禅定即是如此利益众生。
关于'断除疑惑'这句话，众生不了知三乘法，对此怀疑是否存在而生起二种心念，这就是疑惑。对他们如实解说三乘的特征，使其了知而无二念，这就是断除疑惑。智慧即是如此利益众生。
'智者对众生，利益即此等'这句话，如上所说，以六波罗蜜成办众生利益，这就是波罗蜜的利益。如是以两个偈颂说明以六波罗蜜利益众生。
余下偈颂说明如母等般利益众生。此下四个偈颂说明菩萨如母对子、父对子、亲属对亲属、朋友对朋友、仆人对主人、老师对学生、和尚对弟子那样利益众生。
'以五种事业，菩萨如母亲'这句话，如母亲以五种事业利益子女，菩萨也以五种事业利益众生。因此，菩萨如同一切众生之母。那么，母亲利益子女的五种事业是什么呢？一是护持生处，二是生养，三是养育、照料和培育，四是保护免受恶事，五是教导言语。

།བསམ་པ་མཚུངས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས། །རྟག་ཏུ་དེ་བཞིན་འཛིན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་ མ་ནི་བུ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་མི་བདེ་བ་བཞིན་དུ།བུ་མངལ་ན་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་གཅིག་མི་གཏོང་སྟེ། འཛིན་པ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེའི་སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་གཏོང་ཞིང་ འཁོར་བའི་མཐའི་བར་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མ་ལྟ་བུའོ། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་མ་མ་ལྟ་བུའོ། །འཕགས་པའི་སར་ནི་སྐྱེད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་མཆོག་ འདས་ནས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། འགོག་པར་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐོབ་པ་དག་ནི་འཕགས་པའི་སའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་གྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཆོས་མཆོག་འདས་ནས་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མན་ཆད་ལ་འཕགས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་མས་བུ་མ་ཤི་བ་དང་། མི་གནོད་པར་ལྟོ་ནས་འབྱིན་ཅིང་སྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་འཕགས་པའི་ས་དེ་དག་ཏུ་འབྱིན་ཅིང་ འཇོག་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ།།དགེ་བ་ཡང་ནི་འཕེལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་མས་བུ་སྐྱེས་ནས་ནུ་མ་ནུ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱིས་གསོས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆུས་བཀྲུས་པ་དང་། མར་གྱིས་མཉེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་བུའི་ལུས་ཆེར་བསྐྱེད་པ་ ལ་སོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་།སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དགེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་འཕེལ་ཞིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན་མ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་དགེ་བ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་དུས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པའོ།།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་ནི་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབ་པའོ། །ཉེས་བྱས་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་མས་བུ་ལ་གཡང་ས་དང་། ངམ་གྲོག་ལ་ སོགས་པར་མི་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་སྲུང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བའི་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པ་བྱེད་པ་དང་།ངག་གི་ཉེས་པ་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་བྱེད་པ་ལས་བསྲུང་ཞིང་བཟློག་ པར་བྱེད་པས་ན་མ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཅིང་ཤེས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་མས་བུ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིང་དང་། ཚིག་དང་། བརྡ་དང་། ཐ་སྙད་རྣམས་ལོབས་པ་དང་མཁས་པར་གྱུར་པ་སློབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ནས།ཇི་ལྟར་མཉན་པའི་ཆོས་སེམས་ཅན་ལ་སྟོན་ཅིང་སློབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་མ་དང་འདྲའོ། །ལས་ལྔ་ཡིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི། །རྒྱལ་སྲས་ཕ་དང་མཚུངས་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ ཕས་བུ་ལ་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཕས་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་བུ་ལ་ཕན་འདོགས་ཤེ་ན། ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་ས་བོན་འདེབས་པར་བྱེད་པ་དང་། བཟོ་སློབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐུན་པའི་མནའ་མ་ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་། གྲོགས་པོ་དམ་པ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། བུ་ལོན་མེད་པར་བྱེད་པས་ཕན་འདོགས་སོ། །དད་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། །ཐམས་ཅད དུ་ནི་སྐྱེད་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཕས་བུའི་ལུས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ཁུ་བ་མ་བཞག་ན་ནི་བུའི་ལུས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བས་ལུས་རྒྱུ་ཁུ་བ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ།

对于'由于心意相同而恒常摄持众生'这句话，就像母亲在未生子之前感到不安，而怀抱胎儿一样，菩萨以大悲心不舍弃一个受苦的众生而摄持他们，同样以这份悲心不舍弃一切受苦众生，直至轮回终尽都会摄持他们。因此，菩萨如同母亲。其中，菩萨如母亲，大悲心如慈母。
关于'生于圣地'这句话，超越了世间胜法的信解行地后，以声闻方式获得预流果、一来果、不还果、阿罗汉果，以及获得灭尽定，这些都是圣地。以菩萨方式则是超越世间胜法后，从初地直至佛地之间都称为圣地。就像母亲不让孩子死亡，从腹中安全生出并养育一样，菩萨也将众生带入这些圣地并安置培育他们，因此如同母亲。
关于'增长善业'这句话，就像母亲生下孩子后让其吮吸乳汁、以食物养育、用水清洗、用油按摩等方式使孩子身体成长一样，菩萨们也让众生增长世间善业和出世间善业，因此如同母亲。其中世间善业是指凡夫阶段修行六波罗蜜多，出世间善业是指从初地以上修行六波罗蜜多和菩提分法。
关于'全面守护过失'这句话，就像母亲防护孩子不掉入悬崖深渊等处一样，菩萨们也防护众生不造作身语意三种过失而堕入三恶道，因此如同母亲。
关于'听闻了知'这句话，就像母亲教导孩子世间的名称、词句、符号和语言使其熟练精通一样，菩萨也从诸佛菩萨处听闻正法，并将所闻之法教导众生，因此如同母亲。
关于'菩萨以五种事业与众生之父相同'这句话，就像父亲以五种事业利益子女一样，菩萨也以五种事业利益众生，因此菩萨如同众生之父。父亲如何以五种事业利益子女呢？五种事业是：播种、教授技艺、为其娶妻、引荐善友、免除债务。
关于'于一切众生处处生起信心'这句话，就像父亲若不播下精子种子就不会生出子女的身体，所以要播下精子这个身体之因一样。

།དེ་བཞིན་དུ་དད་པ་ཡང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ལུས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དེ་རྣམས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་གདུང་མི་གཅོད་པའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་དད་པའི་ས་བོན་འཇོག་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཕ་དང་འདྲའོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་སློབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཕས་བུ་ལ་སོ་སོའི་རིགས་དང་ མཐུན་པའི་བཟོ་སློབ་པར་བྱེད་དེ།རྒྱལ་རིགས་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དགྲ་ཆོས་ལ་སོགས་པ་རྒྱལ་རིགས་ཀྱིས་བསླབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སློབ་པར་བྱེད་པས་ན་དམངས་རིགས་པ་སོགས་པ་ཡང་སོ་སོའི་བཟོ་སློབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་ ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གསུམ་སློབ་པར་བྱེད་པས་ན་ཕ་དང་འདྲའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཕས་ཆུང་མའི་བདེ་བ་དང་དགའ་བ་བུས་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ ཕྱིར།བུ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མནའ་མ་ལེན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་དང་དགའ་བ་སེམས་ཅན་གྱིས་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇོག་ཅིང་དེར་སྦྱོར་ བར་བྱེད་པས་ཕ་དང་འདྲའོ།།སངས་རྒྱས་ལ་ནི་གསོལ་བ་འདེབས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཕས་བུ་དེའི་བུའི་སྲོག་དང་སྲིད་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་གྲོགས་པོ་དམ་པ་དག་ལ་བུ་འདོམས་ཤིང་གཏོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་ཞིང་བཞུགས་སུ་གསོལ་བར་གསོལ་བ་འདེབས་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བར་གསོལ་བ་འདེབས་ཏེ་དེ་བས་ན་ཕ་དང་འདྲའོ། །སྒྲིབ་པ་དེ་དག་རྣམ་པར་སྤང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་ཕས་ བདག་ལ་བུ་ལོན་ཡོད་པའི་སྣམ་བུ་ལ་ཁྲིན་དང་གཉེར་དུ་མི་འགྱུར་བས་སྔ་ནས་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་འདར་མི་སྟེར་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་འཇུག་ཏུ་མི་སྟེར་བའི་སྒྲིབ་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དེ་དེ་བས་ན་ཕ་དང་འདྲའོ།།དད་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་འཕགས་པའི་ལུས་སོ་སོར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ས་བོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཕའི་ཁུ་བ་བུའི་ལུས་ཀྱི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་བསྒྲུབ་པ་བཞིན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ཆོས་སོ་སོ་ལ་ཡང་དད་ པའི་དད་པས་ཀྱང་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་ན།དད་པ་ནི་འཕགས་པའི་ལུས་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་ནོ། །བཟོ་ནི་སློབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་རིགས་བཞི་སོ་སོའི་རིགས་ཀྱི་བཟོ་སློབ་པ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསླབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་བཟོའི་ལས་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཆུང་མ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཆུང་མ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཆུང་མས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་མྱོང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ཐོབ་ན་ཡང་བདེ་བ་དང་དགའ་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་ན་ཆུང་མ་ལྟ་བུ་སྟེ།བདེ་བ་ནི་ལུས་ལ་ཕན་པའོ། །དགའ་བ་ནི་སེམས་ལ་ཕན་པའོ། །སྒྲིབ་པ་ནི་བུ་ལོན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་སྲིད་དུ་བུ་ལོན་ཆགས་པ་ཡོད་པས་དེ་སྲིད་དུ་མི་བདེ་བ་ཡོད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་ཇི་སྲིད་དུ་སྒྲིབ་པ་གཉིས་མ་སྤངས་པ་དེ་སྲིད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་མི་འདའ་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་མི་ཐོབ་པས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་ནི་བུ་ལོན་ལྟ་བུའོ།།ལས་ལྔ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི། །རྒྱལ་སྲས་རྩ་ལག་འདྲ་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དཔེར་ན་ཉེ་དུས་ཉེ་དུ་རྣམས་ལ་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རྩ་ལག་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ།

同样地，信心也是获得三乘身体的种子。因此，为了不断绝三宝种姓，菩萨们在众生心相续中播下信心的种子。因此如同父亲。
'教导增上戒等'是说，如同父亲教导儿子与各自种姓相应的技艺，若是王族则教导武艺等王族应学之事，平民等也教导各自的技艺。同样地，菩萨也教导众生增上戒学、增上心学、增上慧学三学，因此如同父亲。
'为得解脱而修行'是说，如同父亲为使儿子享受妻子的快乐与欢喜，为儿子娶与之相配的媳妇。同样地，菩萨为使众生享受涅槃的快乐与欢喜，安置众生于解脱处并引导他们修行，因此如同父亲。
'向诸佛祈请'是说，如同父亲将儿子介绍并托付给对其生命和事业有益的善知识。同样地，菩萨们为利益一切众生，祈请如来不入涅槃而住世，祈请转法轮，因此如同父亲。
'断除彼等障碍'是说，如同父亲为使欠债的布料不起皱纹和褶皱而预先清洗。同样地，菩萨们也清净众生不让其解脱轮回、不让其进入涅槃处的障碍和所知障，因此如同父亲。
'信心是众生获得各别圣者身体的种子'是说，如同父亲的精液是儿子身体的种子，从其形成一样。对三乘各别法的信心也使获得三乘圣者的身体，因此信心是获得圣者身体的种子。
'技艺即学处'是说，如同教导四种种姓各自种姓的技艺，菩萨的增上戒等三学犹如技艺，这是其义。
'解脱如妻子'是说，涅槃如同妻子，如同妻子体验欢喜和快乐，同样地菩萨获得涅槃也将体验快乐和欢喜，因此如同妻子。快乐是对身体有益，欢喜是对心意有益。
'障碍如债务'是说，如同只要有债务存在就有不快乐，同样地只要未断除二障，众生就不能解脱轮回、不能获得涅槃处，因此烦恼障和所知障二者如同债务。
'以五种事业，菩萨如众生亲眷'是说，譬如亲眷以五种事业利益诸亲眷，同样地菩萨们也以五种事业利益众生。因此菩萨们成为众生的亲眷。

། དེ་ལ་རྩ་ལག་རྣམས་རྩ་ལག་ལ་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་གསང་ཐུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལེགས་པར་བྱེད་པ་ལ་སྟོད་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་རྣམས་རབ་ཏུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་གནས་ལས་ཟློག་པར བྱེད་པའོ།།གང་ཡང་བསྟན་པར་མི་རིགས་པར། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྟོན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཉེ་དུ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་དུའི་ལུས་དང་སྲོག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་གསང་བ་དག་གཞན་ལ་མི་སྒྲོགས་ཤིང་སྦེད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་དུས་གསང་བའི་ཚིག་སྨྲས་ཏེ་གཞན་ པའི་རྣམས་ཐུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐོས་པ་ཉུང་ངུ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྣམས་ལ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ཟབ་མོ་དག་མི་སྟོན་ཅིང་གསང་བར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལ་ཟབ་མོ་བསྟན་ན་སྐྲག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།བསླབས་ལས་ཉམས་པ་སྨོད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་ཉེ་དུས་ལུས་དང་སྲོག་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ངན་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱས་ན་ཁྱེད་ཀྱིས་མ་ལེགས་པ་ཞིག་བྱས་སོ་ཞེས་སྨོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་།ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཉམས་པ་རྣམས་ལ་མ་ལེགས་སོ་ཞེས་སྨོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ལ་བསྔགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ཉེ་དུས་ཉེ་དུ་དག་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་ བའི་ལས་ལེགས་པ་ཞིག་བྱས་ནས་ལས་འདི་ལྟ་བུ་དག་བྱས་པ་ལེགས་སོ་ཞེས་སྟོད་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སེམས་དང་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ན་ལེགས་སོ་ཞེས་སྟོད་པར་བྱེད་དོ།།ལུང་སྟོན་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ ཇི་ལྟར་གཉེན་རྣམས་གཉེན་གྱི་ཕྱི་དང་ནང་གི་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད་ཅིང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་།སེམས་ཅན་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཀླག་པ་དང་། བསམ་གཏན་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་མན་ ངག་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།།བདུད་རྣམས་ཀྱང་ནི་རིག་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་གཉེན་གྱིས་གཉེན་རྣམས་བཙོན་དུ་བཟུང་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། རྐུན་པོ་དང་། མེ་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་བྱུང་ན། འཇིགས་པ་དེ་ལས་བཟློག་ཅིང་འཇིགས་པའི་སྐྱབས་བྱེད་པ་ དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་གཡེངས་པ་རྣམས།འདི་དག་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཅིང་བསླབས་ཏེ་བདུད་ཀྱི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱས་ནས་བདུད་ཀྱི་ལས་བྱེད་པ་ལས་ ཟློག་པར་བྱེད་དོ།།ལས་ལྔ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི། །རྒྱལ་སྲས་གྲོགས་པོ་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་གྲོགས་པོས་གྲོགས་པོ་ལ་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་ པར་བྱེད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་པོར་འགྱུར་བའོ།།དེ་ལ་གྲོགས་པོས་གྲོགས་པོ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་ཕན་འདོགས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་གྲོགས་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ ཤེས་པ་དང་།བདེ་བ་དང་ཕན་པ་སྟོབས་པ་དང་། མི་སྐྱོ་བ་དང་། མི་ཕྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འདོད་པའོ། །ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལས། །བདག་གི་འཁྲུལ་པ་མེད་པའི་བློས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་གྲོགས་པོས་གྲོགས་པོ་ལ་ཇི་ ལྟར་བྱས་ན་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ལ་བློ་འཁྲུལ་པ་མེད་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་སུ་མི་འཛིན། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་མི་འཛིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ།

关于亲朋好友以五种方式互帮互助：能够保守秘密、对做错事的人进行呵责、对做对事的人进行赞扬、指导各种事务、使其远离烦恼之处。
关于'不应向众生宣说之事却为其宣说'，就如同亲朋好友不向他人泄露会危及亲友身命的秘密并加以保护，亲友说出秘密时也能保守秘密一样，菩萨对于少闻寡学的众生、声闻和独觉乘者，不为其宣说甚深广大的深奥法义并加以保密，因为若对他们宣说甚深法义会使其恐惧。
关于'呵责破戒者'，就如同亲友做出杀生等危及身命的恶业时会说'你做了不好的事'进行呵责一样，对于违犯增上戒学、增上心学、增上慧学的众生也会说'这不好'进行呵责。
关于'赞叹圆满者'，就如同亲友做出有益身命的善业时会说'做这样的事很好'进行赞叹一样，当众生获得增上戒、心、慧圆满时也会说'很好'进行赞叹。
关于'教导'，就如同亲友为亲友做内外事务的助伴并加以指导一样，诸菩萨为使众生通达初地等，给予读诵、修禅等教导。
关于'使知魔事'，就如同亲友在亲友遭遇牢狱之灾、国王、盗贼、火灾、水灾等危险时，使其远离危险并给予庇护一样，诸菩萨对于心散乱于五欲等的众生，教导说'这些是魔业'，使其了知是魔业后远离魔业。
关于'以五种事业，菩萨如众生之友'，就如同朋友以五种方式帮助朋友一样，菩萨也以五种事业利益众生，因此菩萨成为一切众生的朋友。
关于朋友如何以五种方式帮助朋友，即：如实了知对朋友有利和安乐的事、给予利益和安乐、不厌倦、不退转、恒常希求利益安乐。
关于'由烦恼清净，以无迷乱智'，就如同朋友如实了知什么对朋友有利有乐一样，诸菩萨对烦恼品和清净品的法无有迷乱，不执烦恼品为清净法，不执清净法为烦恼品，而是了知烦恼即是烦恼，了知清净法即是清净法。

།དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་གཉིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སོ། ། འགོག་པ་དང་ལམ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སོ། །ཡང་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ནས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སོ། །མ་རིག་པ་འགགས་ན་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ནས་སྐྱེ་བ་འགགས་ན་རྒ་ཤི་འགག་པའི་བར་དག་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི ཕྱོགས་སོ།།འཇིག་རྟེན་འབྱོར་པ་མ་ལུས་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་གྲོགས་པོས་གྲོགས་པོ་ལ་འཕྲལ་དུ་སྲོག་དང་སྲིད་པ་བདེ་བར་འགྱུར་བ་སྟོབས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཚངས་པ་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་ པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བདེ་བ་ལ་སེམས་ཅན་འགོད་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལྟ་བུ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཇིག་རྟེན་པ་ཡང་མ་ཡིན་སྦྱིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་གྲོགས་པོས་གྲོགས་པོ་ལ་ནམ་ནམ་ཞར་ཞར་སྲོག་དང་སྲིད་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་ བའི་ཕན་ཡོན་སྟོབས་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འཇོག་པས་ན་ཕན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ནི་ འཕྲལ་དུ་སྲོག་དང་སྲིད་ལ་ཕན་པ་ནི་བདེ་བའོ།།ཡུན་རིང་སྲོག་དང་སྲིད་ལ་ཕན་པ་ནི་ཕན་པའོ། །སྐྱོ་བ་མེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་གྲོགས་པོ་དག་གྲོགས་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱ་བ་ལ་སྐྱོ་བ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་བདེ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཕན་པ་ལ་སེམས་ཅན་འགོད་པར་བྱ་བ་ལ་སྐྱོ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །མི་ཕྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་གྲོགས་པོ་དག་གིས་བདག་གི་གྲོགས་དང་འབྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྲ་མ་སྨྲས་ཀྱང་ཕྱེད་པར་མི་འགྱུར་ བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྤྱོད་ཅིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ལ་བདུད་ལ་སོགས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་།གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་ འགྱུར་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལས་ཕྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྟག་ཏུ་བདེ་དང་ཕན་འདོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་གྲོགས་པོས་གྲོགས་པོ་རྣམས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བདེ་བ་དང་། ཕན་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པར་འདོད་ཅིང་དད་ལ་སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རྟག་ཏུ་ དེ་ལྟར་སེམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་རྟག་ཏུ་ཆོས་དེ་དག་དང་འགྲོགས་པར་འདོད་དོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བདེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཚངས་པ་ལ་ སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམས་ལ་བཀོད་པ་ནི་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་དུས་ན་འཇིག་རྟེན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་མྱོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཀྱི་གཉེན་པོའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་དང་།དེའི་ལམ་ལ་བཀོད་པ་ལ་ནི་ཕན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་དཔེར་ན་སྨན་འཐུངས་ན་ནད་ལ་ཕན་པ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པའི་ནད་ཐམས་ཅད་སེལ་བར་བྱེད་པས་ནི་ཕན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་ལྔ་དག་གིས་ སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱལ་སྲས་བྲན་དང་འདྲ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་བྲན་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་ཇོ་བོ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྲན་དང་འདྲའོ།།བྲན་ཇོ་བོ་ལ་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་ཕན་འདོགས་པའི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། བྱ་བ་ལ་སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། མི་སླུ་བ་ཡིན་སྤྱོ་ཞིང་བརྡེགས་ཀྱང་བཟོད་པ་ཡིན། འདོད་པ་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན། ཐབས་མཁས་ལ་ཁོང་གཟོ་བ་ ཤེས་པ་ཅན་ཡིན་ནོ།

其中，苦谛和集谛二者是烦恼品。灭谛和道谛二者是清净品。或者，从无明缘行乃至生缘老死是烦恼品。从无明灭则行灭乃至生灭则老死灭等是清净品。
关于'世间圆满无余及'这句，如同朋友对朋友当下赐予生命和生存的安乐一样，菩萨也令众生安住于帝释、梵天、转轮王等世间圆满安乐中，并且布施如是等物，此为其义。
关于'非世间亦施'这句，如同朋友对朋友随时随处赐予有益于生命和生存的利益一样，诸菩萨也令众生安住于出世间圆满的大乘涅槃中，故而作利益。
其中，世间利益与安乐是：当下有益于生命和生存的是安乐；长远有益于生命和生存的是利益。
关于'无厌倦'这句，如同朋友们对朋友作利益和安乐时无有厌倦一样，菩萨对于安置众生于世间圆满安乐和出世间圆满利益中也毫无厌倦。
关于'不退转'这句，如同朋友们即便听到离间自己朋友的离间语也不会分离一样，诸菩萨为众生利益而行种种难行，修行六度时不为魔等所转，不为寒热等种种痛苦所转，不退转于菩萨行。
关于'常欲乐与利'这句，如同朋友对诸朋友恒时希望具足安乐和利益法并且信受，对众生也恒时如是思维一样，菩萨也恒时希望众生具足利益和安乐，常与这些法相伴。
关于'世间圆满即安乐'这句，安置于帝释、梵天等世间圆满中称为安乐，因为那时世间享受世间受用之乐的缘故。
关于'为对治烦恼病'等，安置于出世间涅槃及其道中称为利益。为何如此？譬如服药有益于病一样，出世间法也能遣除一切烦恼病，故称为利益。
关于'以五业王子如仆从'这句，如同仆从以五种事业利益主人一样，菩萨也以五种事业利益众生，因此菩萨如同一切众生的仆从。
仆从以五种事业利益主人的五种事业是什么呢？即：具足精进欢喜；不欺诳；受打骂也能忍耐；善巧一切所欲之事；通达善巧方便并知恩。

།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་བྱེད་ལ། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་བརྩོན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་བྲན་ཇོ་བོའི་བྱ་བ་ལ་སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ་སྐྱོ་བ་དང་ལེ་ལོ་མེད་ཅིང་། བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ལ་བར་འགའ་བྱེད། བར་ འགའ་མི་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་དེ་སྐྱོ་བ་དང་ལེ་ལོ་མེད་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་འབྱུང་བར་སྨྲ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་བྲན་བརྫུན་དང་། གཡོ་སྒྱུ་མེད་དེ། ཇོ་བོ་ལ་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་ལ་སོགས་པ་དྲང་པོར་ སྨྲ་ཞིང་མི་སླུ་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཀུན་འབྱུང་གཉིས་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་པར་མ་ནོར་བར་སྟོན། འགོག་པ་དང་ལམ་གཉིས་ལ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་མ་ནོར་བར་སྟོན་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ལས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་མ་ནོར་བར་སྨྲ་ཞིང་སྟོན་པས་ན་བྲན་དང་འདྲ་བའོ། །ལོག་པར་བྱེད་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་བྲན་ཇོ་བོས་ཚིག་དྲག་པོས་སྤྱོ་ཞིང་བརྡེགས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་ལ་ཇོ་བོ་མི་གཏོང་བ་དེ་བཞིན དུ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་དང་། ཕན་བཏགས་ཀྱང་སླར་ལོག་པར་གནོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བས་ན་བྲན་ལྟ་བུའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་གཏོང་ བ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་བྲན་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇོ་བོ་གང་དང་གང་དགོས་པའི་རྣམ་པ་ཡིད་བཞིན་དུ་སྦྱོར་ཞིང་སྟོབས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཏོང་ཞིང་སྟོབས་པར་བྱེད་པས་ན་བྲན་དང་འདྲའོ།།ཡང་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་གཏོང་བ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་དག་གི་ནི་ཐབས་ལ་མཁས། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་ཇི་ལྟར་བྲན་ཐབས་ལ་ཁོང་གཟོ་བས་ཤེས་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ།ཇོ་བོའི་ལས་སུ་བྱ་བ་ཅི་དང་ཅི་བྱ་བ་རྣམས། མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཐབས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམ་པའོ།།ལས་ལྔ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི། །རྒྱས་སྲས་སློབ་དཔོན་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་སློབ་དཔོན་གྱིས་སློབ་མ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། ལས་རྣམ་པ་ལྔས་སེམས་ ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།།སློབ་དཔོན་གྱི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་སློབ་པར་བྱེད་པ་དང་། མྱུར་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་དང་། །དེའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཕྱིར་མདངས་ཅན་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པའོ། ། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་སློབ་དཔོན་བདག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་བསླབས་པ་ཡིན་ཏེ། བཤད་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་ཤེས་པ་དང་། གདོད་ཕན་འདོགས་པར་བྱས་པར་སློབ་དཔོན་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་ཐོབ་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་།མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་དང་། སྤང་བར་བ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པས་ན། སློབ་དཔོན་ཤིན་ཏུ་བསླབ་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ།

对于'成熟一切众生，于一切处精进'这句话，就像仆人对主人的事情充满热情，没有厌倦和懈怠，而是精进努力一样，菩萨对于应当布施的事情也不是有时做有时不做，而是时时刻刻为众生利益而行事，没有厌倦和懈怠，具有精进。
对于'说真实生起'这句话，就像仆人没有虚假和欺诈，对主人所见所闻等如实陈述而不欺骗一样，诸菩萨也如实无误地开示苦谛和集谛是烦恼的方面，灭谛和道谛是清净的方面，如实宣说从烦恼、业和苦而生起的法，因此如同仆人。
对于'对错误行为忍耐'这句话，就像仆人即使被主人用恶言相向和殴打，也能忍受痛苦并承受，不舍弃主人一样，当众生以身口等方式对菩萨作各种伤害，或者对施恩反而作害时，也能忍受而不舍弃众生，因此如同仆人。
对于'舍弃二种圆满'这句话，就像仆人精通一切所需之事，能随主人所需如意地准备和供给一样，菩萨也对一切众生给予世间圆满和出世间圆满，因此如同仆人。或者说，舍弃二种圆满是指圆满福德资粮和智慧资粮。
对于'善巧彼等方便'这句话，就像仆人通晓方便而有智慧，善于迅速完成主人所需做的一切事情一样，菩萨也善巧于使众生成就世间圆满和出世间圆满的方便。世间圆满的方便是布施、持戒等，出世间圆满的方便是修习三十七菩提分法。
对于'以五种事业，佛子如师长'这句话，就像师长以五种事业利益弟子一样，诸菩萨也以五种事业利益众生。师长的五种事业是什么呢？即自己善于学习、教导一切、迅速教导、因其本性而有威德、具有无私的心。
对于'获得无生法忍'这句话，就像师长自己善于学习，完全了知所有应当讲解和了知的法，首先利益他人而成为师长一样，获得第八地的菩萨因为获得无生法忍，对于应知、应行、应修、应断的诸法，获得任运而行的无分别智慧，因此如同善于学习的师长。

།གང་འདོད་པ། ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་ཐམས་ཅད་སློབ་པར་བྱེད་དེ། ཁ་ཅིག་སློབ་ཁ་ཅིག་མི་སློབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། བདག་ཅི་ཤེས་པ་རྣམས་སློབ་མ་ལ་མ་ལུས་པར་སློབ་པར་བྱེད་པ དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་།སེམས་ཅན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་འགའ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་སྟོན་ཅིང་། སློབ་པར་ བྱེད་པས་ན།སློབ་དཔོན་ལྟ་བུའོ། །རྣལ་འབྱོར་གྲུབ་པར་སྦྱོར་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་སློབ་དཔོན་སྒྲའི་གཙུག་ལག་དང་། རྒྱུའི་གཙུག་ལག་ལ་སོགས་པ་འཆད་པ། སློབ་མ་ཉེ་གཡོག་ཏུ་བཀོལ་བའི་ཕྱིར། སློབ་མ་དེ་དག་མྱུར་དུ་ལོབས་པར་མི་ བྱེད་ཀྱི།དུས་རིང་པོས་ལོབས་པར་བྱེད་དོ། །སློབ་དཔོན་ཡང་དག་པ་དག་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། སློབ་མ་བསླབ་པའི་རྣམས་བསླབ་བའི་ལས་དག་མྱུར་དུ་ལོབས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་གྱི་སྒྲ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒྲུབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པས་ན།སློབ་དཔོན་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མདངས་ཅན་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་དག་སློབ་མ་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་ཡིན་པས། བཞིན་ཁྲོ་གཉེར་མེད་ཅིང་། རྟག་ཏུ་ ཡང་འཛུམ་པ་དང་ཚིག་འཇམ་པོར་སྨྲ་བ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་ཁྲོ་གཉེར་མེད་ཅིང་བཞིན་མདངས་ཅན་སྟོན་པ་ལ། ཚིག་འཇམ་པོས་སྨྲ་བས་ན་སློབ་དཔོན་ལྟ་བུའོ། །ཕྱིར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ སྨིན་པ་རེ་བ་མེད།།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་སློབ་དཔོན་སློབ་མ་ལ་ཆོས་སྟོན་ཅིང་འཆད་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཟང་ཟིང་ཅན་གྱིས་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི། སློབ་མའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་སེམས་སྙིང་རྗེ་དང་ ལྡན་པས་སྟོན་པ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བྱེད་པ་ཡང་། ཚེ་འདི་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་ལན་ལ་རེ་བ་མེད་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ལ་རེ་བ་མེད་པས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སློབ་ དཔོན་དང་འདྲའོ།།ལས་ལྔ་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི། །རྒྱལ་སྲས་མཁན་པོ་འདྲ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་མཁན་པོས་སློབ་མ་རྣམས་ལ་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་སེམས་ཅན་ ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཁན་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།མཁན་པོ་ལས་རྣམ་པ་ལྔས་སློབ་མ་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ལས་རྣམ་པ་གང་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་ ཉེས་པ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་།ཟང་ཟིང་གིས་སྡུད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་སྡུད་པའོ། །སེམས་ཅན་དོན་ལ་རབ་བརྩོན་པ། །ཚོགས་ནི་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་མཁན་པོས་སློབ་མ་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་གི་བསླབ་པ་བྱིན་ནས། རབ་ཏུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མ་རྫོགས་པ་རྣམས། ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པར་འབྱིན་པར་བྱེད པས་ན་མཁན་པོ་ལྟ་བུའོ།།ཚོགས་བསགས་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཇི་ལྟར་མཁན་པོས་སློབ་མ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས། བསླབ་པ་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་བྱིན་ཏེ། བསྙེན་པར་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ སེམས་ཅན་ཚོགས་གཉིས་རྫོགས་པ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མཁན་པོ་ལྟ་བུའོ།

对于'如所愿，宣说一切乘'这句话，就像所有老师都会教导，并非有些教而有些不教，而是将自己所知道的全部无余地教授给学生。
同样地，诸菩萨对于希望获得无生法忍的众生，也不是只宣说某一乘，而是无余地宣说声闻、缘觉和大乘的一切法并教导之，因此如同老师。
'瑜伽成就相应'这句话，就像世间的老师教授声明、因明等，为了役使学生做侍者，使这些学生不能快速学成，而要经过很长时间才能学成。
真正的老师则不是这样，而是使学生快速掌握所学之事。同样地，瑜伽一词是指修习止观，使众生快速成就止观禅定，因此如同老师。
'具光泽'这句话，就像老师们对学生怀有慈爱之心，面无皱眉，常常面带微笑，说话温和。同样地，诸菩萨对一切众生具有慈爱之心，面无皱眉，显现光泽庄严之相，以温和语言说话，因此如同老师。
'无所求回报，不期待果报'这句话，就像老师教导开示等于学生时，不是以希求利养恭敬等世俗之心来教导，而是以悲心为了解除学生痛苦而教导。
同样地，菩萨对众生行利益安乐时，既不期待今生的报答，也不期待来世的果报而行利益，因此如同老师。
'以五种事业，菩萨如众生之亲教师'这句话，就像亲教师以五种事业利益学生，同样地菩萨也以五种事业利益众生，因此菩萨如同一切众生的亲教师。
亲教师以何种五种事业利益学生呢？即：令出家、令受具足戒、教导断除过失、以资具摄受、以法摄受。
'精进利益众生，圆满资粮'这句话，就像亲教师使学生从在家出家，授予沙门学处而使之出家。同样地，精进利益众生的诸菩萨也使未圆满福德智慧二资粮的众生圆满二资粮，因此如同亲教师。
'积资获解脱'这句话，就像亲教师使已出家的学生受持二百五十戒而受具足戒。同样地，诸菩萨也使圆满二资粮的众生获得解脱，到达涅槃之处，因此诸菩萨如同亲教师。

།མི་མཐུན་ཕྱོགས་ནི་ཉམས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་མཁན་ པོས་སློབ་མ་ལ།ཕས་ཕམ་པ་དང་ལྟུང་བ་དང་ཉེས་བྱས་ལ་སོགས་པ་གང་དང་གང་ཡིན་པ་སྟོན་ཅིང་། ཉེས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཟློག་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ པར་བྱ་བ་ལ་བགེགས་སུ་གྱུར་པ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་ཤིང་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ན་མཁན་པོ་ལྟ་བུའོ། །འཇིག་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་སྣ་ཚོགས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་མཁན་པོས་སློབ་མ་ལ། ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་ པའི་ཡོ་བྱད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་གིས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བརྒྱ་བྱིན་དང་། ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པས་མཁན་པོ་ལྟ་བུའོ། ། འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་སྦྱོར་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཇི་ལྟར་མཁན་པོས་སློབ་མ་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི ལམ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པས་ན་མཁན་པོ་ལྟ་བུའོ། །དྲིན་གཟོ་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་བཏགས་ན་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་གནས་ན། སེམས་ཅན་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སེམས་ཅན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉི་ག་ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་ པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ལོངས་སྤྱོད་ལ་ནི་མ་ཆགས་ཤིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་བཟའ་བ་དང་། བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ། ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་བྱིན་ཏེ་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པར་བྱས་ན་སེམས་ཅན། དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། དེ་དག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་དང་། སེར་སྣ་སྤངས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ན། སེམས་ཅན་འདི་དག་གིས ཕན་བཏགས་པ་ཞེས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་དོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་ནི་རལ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་ན། སེམས་ཅན་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་ བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་།ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་མ་བྱས་ཏེ། ཕས་ཕམ་པ་ལ་བག་བྱ་སྟེ། བསྲུང་བ་བཞིན་དུ་ཉེས་བྱས་ལ་སོགས་པ་ཉེས་པ་ཕྲ་མོ་རྣམས་ ལ་ཡང་།བག་བྱས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་དོ། །དྲིན་དུ་གཟོ་བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནོད་པ་ དང་ལྡན་པ་དེས།སེམས་ཅན་ལ་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་རྣམས་ལ། སླར་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཅག་ལ་གནོད་པ་མ་བྱས་སོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ བཟོད་པ་ལ་དགའ་བས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་བཟོད་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ན།སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་དོ། །བསྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་སྦྱོར་བའོ།

对于'摧毁违品'这句话，就像和尚对弟子宣说诸如他胜、堕罪、恶作等过失，使其远离过失并断除一样，菩萨对众生也是如此，对于获得解脱和涅槃的障碍，摧毁并断除六波罗蜜多的违品，因此如同和尚。
对于'世间种种圆满'这句话，就像和尚以法衣、钵盂等世间受用资具利益弟子一样，菩萨也使一切众生获得帝释、梵天等种种世间圆满，因此如同和尚。
对于'引导出世间'这句话，就像和尚通过宣说佛法来利益弟子一样，诸菩萨也安置众生于出世间圆满的三乘道和涅槃中，因此如同和尚。
关于'分别报恩的两个偈颂'，当菩萨通过六波罗蜜多等利益众生时，受益的众生对菩萨报恩；当菩萨安住于六波罗蜜多时，也对众生报恩。如此，众生与菩萨彼此互相报恩，这是由两个偈颂所说明的意思。
对于'于受用无著'这句话，对于缺乏饮食、衣服等资具的众生，给予一切资具使其具足受用时，这些众生会对菩萨报恩。同样，当具足受用的众生断除悭吝而行持布施等时，菩萨思维'这些众生已经利益了我'，而对这些众生报恩。
对于'戒律亦无损'这句话，当菩萨使众生安住于戒律时，这些众生会对菩萨报恩。同样，当这些众生不损坏戒律，如同谨慎他胜罪一样谨慎微细的恶作等过失时，菩萨也对这些众生报恩。
关于'具足报恩'这句话，即使众生以身语加害菩萨，具有这种损害的菩萨也不会反过来加害众生，反而会利益他们。因此，众生会想'菩萨没有加害我们'而对菩萨报恩。而当菩萨喜爱安忍，这些众生也安住于安忍时，菩萨也对这些众生报恩。并且也应当实践。

།ཞེས་པ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བརྩོན་འགྲུས་བསྒྲུབ་པ་ དང་།བསམ་གཏན་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཤེས་རབ་བསྒྲུབ་པ་ལ་བཀོད་ན། སེམས་ཅན་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་བཀོད་པ་ལྟར། །སེམས་ཅན་བརྩོན་འགྲུས་བསྒྲུབ་པ་ དང་།བསམ་གཏན་བསྒྲུབ་པ་དང་། ཤེས་རབ་བསྒྲུབ་པ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་དོ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ནི། །དེ་ལྟར་ལུས་ཅན་སྒྲུབ་པར་བྱེད། །དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ། །ཕྱིར་ཡང་དྲིན་དུ་གཟོ་ བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་བཀོད་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སེམས་ཅན་བཀོད་དེ། ལུས་ཅན་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན།འདི་དག་གིས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་ཞེས་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བ་དེ་ལྟར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྤྱོད་པ་ལ་བཀོད་ན།སེམས་ཅན་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་ཅག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་ཡང་། སེམས་ཅན་ འདི་དག་གིས་བདག་ལ་ཕན་བཏགས་སོ་ཞེས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སླར་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་དོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་ལའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་ན། སེམས་ཅན་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་པ་ལྟར།སེམས་ཅན་དེ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ན་ཡང་། སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་དོ། །བཟོད་པ་ལ་དགའ་བ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕན་པ་བྱས་པ་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བའི་ཕྱིར། དྲིན་དུ་གཟོ་ བ་དང་ལྡན་པ་ནི་བཟོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཅན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་།སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནོད་པ་མི་བྱེད་པས་གནོད་པ་བྱས་པའི་སེམས་ཅན་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོད་པ་ལ་དགའ་བ་ཤེས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕན་བཏགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་ལ་ཕན་པ་བྱས་ལ་དྲིན་དུ་གཟོ་བའི་ཕྱིར། དྲིན་དུ་གཟོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོད་པ་ལ་དག་པའི་སེམས་དང་མཐུན་པར་བཟོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱེད་ན། སེམས་ཅན་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་དྲིན་དུ་གཟོ་བར་བྱེད་དོ།།གང་གིས་གང་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །གང་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་དང་ཤེས་རབ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །རེ་བ་རྣམ་པར་ དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གནས་རྣམ་པ་ལྔ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་ཞེ་ན་རེ་བ་དང་སྨོན་པ་སྐྱེ་སྟེ།དེ་བསྟན་པ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་བརྩམས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། འཕེལ་བ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྟག་ཏུ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཇི་ལྟར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་རེ་ཞིང་འདོད་དེ། འདི་ནི་རེ་བའི་གནས་རྣམ་པ་གཅིག་གོ།

对于这段文字，当菩萨将众生安置于精进修行、禅定修行和智慧修行时，那些众生就会感恩菩萨。同样地，当众生按照菩萨所安置的那样修行精进、禅定和智慧时，菩萨也会感恩那些众生。
对于六波罗蜜多，众生如是修行，菩萨也同样以感恩回报。
这是说，当菩萨将众生安置于六波罗蜜多时，众生们会感恩菩萨。同样地，当众生被安置于六波罗蜜多并修行时，菩萨会想'这些众生利益了我'而感恩他们。'同样地'是指如同众生感恩菩萨那样。
当众生被安置于六波罗蜜多的修行时，那些众生会想'菩萨利益了我们'而感恩菩萨。同样地，当众生修行六波罗蜜多时，菩萨也会想'这些众生利益了我'而反过来感恩那些众生。
关于戒律，当菩萨将众生安置于戒律时，如同那些众生感恩菩萨一样，当那些众生住于戒律时，菩萨也会感恩他们。
关于喜爱忍辱，为了感恩菩萨所做的利益，具有感恩心的是忍辱。这是说，即使众生对菩萨造作伤害，菩萨也不会伤害那些众生。当造作伤害的众生知道菩萨喜爱忍辱后，为了感恩菩萨对众生的利益，以感恩心与菩萨喜爱忍辱的清净心相应而住于忍辱时，菩萨也会感恩那个众生。
关于'由何人在何处修行'，如果问由谁修行，是由精进修行。如果问在何处修行，是在禅定和智慧中修行。
关于'希求分别偈'，这是说，如是趣入利益众生的菩萨，应如何获得五种住处？生起希求和愿望，为了说明这个而作了一个偈颂。
关于'增长'，菩萨们常常希求和期望从布施波罗蜜多乃至智慧波罗蜜多等六波罗蜜多如何增长，这是希求处的第一种。

།འབྲི་བར འདོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས།སེར་སྣ་ནས་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དག་རྟག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འཕྲི་ཞིང་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེས་རེ་ཞིང་འདོད་དེ། འདི་ནི་རེ་ཞིང་འདོད་པའི་གནས་རྣམ་པ་གཉིས་ སོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྨིན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་རྟག་ཏུ་དད་པ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་དད་པ་སྐྱེད། དད་པ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་ལ་འགོད། དགེ་བ་ལ་བཀོད་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའོ་ཞེས་རེ་ཞིང་འདོད་ དེ།འདི་ནི་རེ་བའི་གནས་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །ས་ལ་ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་ས་དང་པོ་ཐོབ་ནས། ས་གཉིས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་འདོད་པ་ནས། ས་དགུ་པ་ཐོབ་ན་ས་བཅུ་པ་ཇི་ལྟར་ ཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་འདོད་ཅིང་རེ་སྟེ།འདི་ནི་རེ་བའི་གནས་རྣམ་པ་བཞི་པའོ། །རྟག་ཏུ་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་ལའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ས་བཅུ་ལས་འདས་ནས། སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་བྱ་ཞེས་འདོད་དེ། འདི་ནི་རེ་བའི་ གནས་རྣམ་པ་ལྔ་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རེ་ཞིང་འདོད་ན་ཡང་གནས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་རེ་ཞིང་འདོད་པ་སྐྱེ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའམ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་རེ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ སྐྱེའོ།།སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་དག་གིས་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་ནས། བདག་གི་དོན་དུ་ཞུས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆུད་ཟོས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ནི་ཕལ་ཆེར་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར་ བས་ཆུད་ཟོས་པ་ཡིན་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རེ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅིང་རེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པས་ལས་སུ་ཇི་དང་ཇི་བྱས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་གྲུབ་ཅིང་འབྲས་བུ་མེད་པར་མི་འགྱུར་ན་སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའང་སྦྱོར་བ་རྣམ་པ་བཞི་ཆུད་མི་ཟའོ། ། འཇིགས་པ་སྤངས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ལ་སྐྲག་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་ཆུད་ཟོས་པ་ཡིན་ན་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱང་སྐྲག་ཅིང་འཇིགས་པ མེད་པ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་ལ། སྐྲག་ཅིང་འཇིགས་པ་ཡང་སེལ་བར་བྱེད་པས་ན། སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །དེ་ལ་ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་པ་ནི་ཟབ་པའོ། །ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ནི་ རྒྱ་ཆེ་བའོ།།བསྐྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་དང་སེམས་ཅན་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདོད་པའི་ཕྱིར་སེམས་བསྐྱེད་དམ། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདོད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་ན་ནི་སྦྱོར་བ་ཆུད་ཟོས་ པ་ཡིན་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟར་མི་མཛད་ཀྱི། བདག་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པས་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ཆུད་མ་ཟོས་ཏེ། འདི་ནི་ཆུད་མ་ཟོས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ། །ཐེ་ཚོམ་ ཡང་ནི་གཅོད་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་བཅད་ན་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་ལོག་པར་འགྱུར་བ་ཆུད་ཟ་བ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བའི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པར་བྱེད་པས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ལས་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟ་སྟེ།འདི་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པའོ།

关于'想要书写'，菩萨们对于六波罗蜜的违品，从吝啬到邪慧等，常常希望并期盼如何能减少并衰退。这是希望和期盼的两个方面。
关于'众生得以成熟'，菩萨们常常希望并期盼：对于尚未生起信心的众生令其生起信心，已生起信心的令其趣入善法，已趣入善法的令其完全成熟。这是希望的三个方面。
关于'地道殊胜进展'，菩萨们常常希望从获得初地后，如何获得二地，乃至获得九地后如何获得十地。这是希望的第四个方面。
关于'恒常无上菩提'，菩萨们在一切时中超越十地后，希望如何获得佛果。这是希望的第五个方面。菩萨们若有希望和期盼，则只对这五个方面生起希望和期盼，对于世间圆满或声闻、独觉的道路和涅槃则丝毫不生希望。
关于'修行不虚耗分别偈'，声闻们的修行从开始到为自利而修学，因无有利他故而虚耗，世间人的修行大多无果故而虚耗。而菩萨具有无颠倒的希望和圆满的希望，所作一切皆如实成就果报而不会无果，故称为修行不虚耗，其中有四种修行不虚耗。
关于'远离怖畏'，若对甚深广大的大乘法生起恐惧，则菩萨对大乘的修行将成虚耗。然而诸菩萨不仅自身对甚深广大之法无有恐惧，还能遣除众生对大乘义理的恐惧，故称为修行不虚耗，这是第一种不虚耗。其中法无我和人无我是甚深义，诸地和波罗蜜是广大义。
关于'生起'，若菩萨为求自身与众生世间圆满而发心，或为求声闻、独觉圆满而发心，则修行成为虚耗。然而菩萨不如是行持，而是令自身与众生皆发无上菩提心，因不退失菩提心故修行不虚耗，这是第二种不虚耗。
关于'断除疑惑'，若众生发起无上菩提心后，对大乘法生疑惑而不予断除，则会退失菩提心而成虚耗。然而对于已发菩提心者能断除其对大乘法的疑惑，因此不退失菩提心故修行不虚耗，这是第三种不虚耗。

།བསྒྲུབ་པ་དག་ནི་གདམས་ངག་རྣམས། །རྒྱལ་སྲས་རྟག་ཏུ་ཆུད་མི་ཟ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས།ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གདམས་ངག་བསྟན་པ་བཞིན་དུ། བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་བསྒྲུབ་ཅིང་། སེམས་ཅན་ལ་ཡང་བསྒྲུབ་པའི་གདམས་ངག་མི་སྟོན་ན་སྦྱོར་བ་ཆུད་ཟོས་པ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་དང་མན་ངག་བཞིན་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།སེམས་ཅན་ལ་ཡང་ཡང་དག་པའི་གདམས་ངག་དང་མན་ངག་སྟོན་པར་བྱེད་པས་སྦྱོར་བ་ཆུད་མི་ཟ་སྟེ། འདི་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པ་སྟེ། འདི་ནི་ཆུད་མི་ཟ་བ་གོང་དུ་བཤད་པའི་ ཆོས་བཞི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྟག་ཏུ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ནི་ལས་སུ་བྱེད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་ དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ལས་སུ་བྱེད་པ་རྣམས་མ་ནོར་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ལས་སུ་བྱེད་པ་ལ་མ་ནོར་བར་བྱེད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །སྦྱིན་པ་ལ་ནི་རེ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་བྲེལ་བ་དང་ཕོངས་པ་རྣམས་ ལ་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་དང་།མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་བྱས་ཀྱང་། ཚེ་འདི་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ལན་ཡང་རེ་བ་མེད་ལ། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རེ་བ་མེད་པར་གཏོང་སྟེ། དེ་ལྟར་གཏོད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་ པར་སྦྱོར་བའོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་སྲེད་པར་འདོད་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུངས་ནས་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་ནི་སྲིད་པའི་བདེ་བ་ལྷ་དང་མིའི་གནས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྲུང་བ་མ་ཡིན་ གྱི།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྲུང་སྟེ། འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའོ། །ཐམས་ཅད་དུ་ནི་བཟོད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མི་རྡེག་པ་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཚིག་རྩུབ་པོ་ཙམ་མི་འབྱིན་ཀྱང་སེམས་ལ་ ཁོང་ཁྲོ་བ་ཡོད་ན།ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་ཡང་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པས་ན། ཐམས་ཅད་དུ་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའོ། ། བརྩོན་འགྲུས་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འགའ་ཙམ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའམ། ཐེག་པ་འགའ་ཙམ་གྱི་ཆོས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩམ་པ་ནི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་མི་བྱའི། བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའ་རྣམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་།ཐེག་པ་གསུམ་ཆར་གྱི་ཆོས་ལ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པས་ན། དགེ་བ་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའོ། །དེ་བཞིན་གཟུགས་ མེད་མ་ཡིན་བསམ་གཏན་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམ་གཏན་བསྒོམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་བསྒོམ་གྱི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ བསམ་གཏན་མི་བསྒོམ་སྟེ།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་བདག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་མཐའ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་གཏན་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱའོ།

对于'修持即是教言等，菩萨恒时不空耗'这句话，如果菩萨们对于佛陀和菩提心以及波罗蜜多的教言，既不如教导那样自己修持，也不向众生宣说修持的教言，那就是空耗了修行。而菩萨自己如实地依照教言和口诀修持，也向众生宣说如实的教言和口诀，所以修行不会空耗。这是第四种不空耗，以上所说的四法即是菩萨们恒时不空耗之法。
关于'正确修行分别之两偈'，修行是指实际行持。如是安住于不空耗的菩萨，从身语意三门所作的事业都会无误。因此，以两偈颂来说明无误的实际行持。
'于布施无所希求'是说对贫穷困苦者作法布施、财物布施和无畏布施时，既不希求今生的回报，也不期待来世获得广大受用的果报而行布施。如此布施即是布施波罗蜜多的正确修行。
'持戒不求贪著'是说虽然持戒能使人转生天界和人间，但菩萨持戒并非为了获得天人世间的安乐，而是为了证得无上菩提。这是持戒波罗蜜多的正确修行。
'于一切处行忍辱'是说虽然身不打人、口不出恶语，但如果内心有嗔恨就不是一切处行忍辱。菩萨不仅身语不作伤害，意念中也无嗔恨，这才称为一切处行忍辱。这是忍辱波罗蜜多的正确修行。
'精进能生一切善'是说仅为修持某些波罗蜜多或某一乘法而精进，不能称为能生一切善的精进。菩萨为一切波罗蜜多和三乘之法而精进，才称为能生一切善的精进。这是精进波罗蜜多的正确修行。
'如是非无色定禅'是说菩萨修习禅定是为了获得欲界和色界的果报而修，而不修无色界的禅定。因为生在无色界就无法圆满自己的佛法，也无法成熟众生，所以这样的禅定才是禅定波罗蜜多的正确修行。

།ཤེས་རབ་ཐབས་དང་ལྡན་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐབས་ཡོད་ལ་ཤེས་རབ་མེད་པ་དང་ཤེས་རབ་ཡོད་པ་ལ་ཐབས་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཆིང་བ་ཡིན་པས། ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་དེ་སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང་ལྡན་ན།ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བའོ། །ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་ལ། །བསྟན་པ་ རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་སྦྱོར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྦྱོར་ན་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པ་དང་མ་ནོར་བར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ལས་ ཀྱང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སྦྱོར་ན།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་བཤད་དེ། ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། རྣམ་པར་སྨིན་ པ་ལ་མི་རེ་བའི་སྦྱིན་པ་དང་།སྲིད་པའི་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མེད་པའི་བཟོད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱིས་ མ་གོས་པའི་བསམ་གཏན་དང་ཐབས་ལ་མཁས་པས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཤེས་རབ་དང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ཉམས་པ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་གང་གནས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཉམས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་གང་ལ་གནས་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་འཕེལ་ཞིང་འབོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ལ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཉམས་ཤིང་འབྲི་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཟླ་བ་ཡར་གྱི་ངོ་བཞིན་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཉམས་པ་དང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཆགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཆགས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས སྤྱོད་ལ་ཆགས་ན་སྦྱིན་པ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་མི་ནུས་པས།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །རལ་བར་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསླབ་ཚིག་ཕྲ་མོ་དག་ཀྱང་ཉམས་པར་བྱས་ན། དེས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།ང་རྒྱལ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་དང་གང་ཟག་ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་གུས་པ་མེད་པ་ནི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡོད་པའི་རྣམས་ལ་བཟོད་པར་མི་ནུས་མི་སྲིད་པ་སྲིད་པས་ང་རྒྱལ་གྱིས་ ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།ཉམས་རངས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉལ་བ་དང་འཕྲོས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་བ་ཙམ་ལ་ཆགས་པ་ནི་ཉམས་རངས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཉམས་རངས་ཡོད་ན་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇུག་ཏུ་མི་བཏུབ་པས་ བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།མྱོང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མྱང་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱོངས་ན་བསམ་གཏན་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་ན་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ རྒྱུའོ།།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་། རྫས་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བརྟགས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་མི་འབྱུང་བས། ཤེས་རབ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའོ།

关于'具足智慧方便'这句话，有方便而无智慧，或有智慧而无方便，都是菩萨的束缚。因此，了知诸法空性的智慧若具足摄受众生的四摄法等方便，就是方便所摄持的智慧。这样就是菩萨般若波罗蜜多的正确修行。
关于'于六波罗蜜，诸教者正行'这句话，如前所说，若能修行六波罗蜜，则诸菩萨能正确无误地修行诸波罗蜜，这是其含义。
关于'如《宝积经》中'等内容，如前所说修行六波罗蜜时，若能正确修行六波罗蜜，在《圣宝积经》中也有说明。如何说呢？不期望果报的布施，不住于一切轮回生处的持戒，对一切众生无嗔恨的忍辱，摄集一切善根的精进，不为无色界所染的禅定，以及由善巧方便具足四摄法所摄持的智慧。
关于'退失与殊胜分法之分别有两偈'这句话，若住于某些法会使六波罗蜜退失的称为退失分法。若住于某些法会使诸波罗蜜增长广大的法称为殊胜分法。菩萨住于正行时，六波罗蜜的违品将会衰退减少，其对治法如同上弦月般增长。因此以两偈显示退失与增长。
关于'贪著受用'，对色等五欲功德的贪著称为贪著受用，菩萨若贪著受用则无法行布施，将从布施波罗蜜退失。
关于'具毁犯'，菩萨若违犯微细学处，将从持戒波罗蜜退失。
关于'我慢'，对和尚、阿阇黎及具德人士身语意不恭敬称为具我慢，由于我慢而不能忍受现实，以非现实为现实，因此我慢使忍辱波罗蜜退失。
关于'欢喜'，贪著睡眠、散乱等安乐称为欢喜，如此有欢喜则不适合趣入精进波罗蜜，将从精进波罗蜜退失。
关于'味著'，味著是贪著禅定之味，若味著禅定则会从禅定退失，因此是从禅定波罗蜜退失的因。
关于'分别'，执著我、众生、实物等为实有的分别称为分别，如此分别则无法生起无分别智慧，因此是从智慧退失的因。

། དེ་རྣམས་ཀྱི་ནི་གཉེན་པོ་ལ། །གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། །དེ་དག་ལས་ནི་བཟློག་པས་ན། །ཁྱད་པར་ཕྱོགས་ཆོས་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པ་ནས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉམས་པར གྱུར་པའི་རྒྱུ་དྲུག་ལ་བྱ་སྟེ།རྒྱུ་དྲུག་པོ་དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མ་རལ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་། རང་ཉམས་མེད་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་མི་མྱང་བ་དང་། བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་ཡོད་པར་མི་རིགས་ པ་སྟེ།གཉེན་པོའི་ཆོས་དེ་དྲུག་ལ་གནས་པ་ནི་ནག་པོའི་ཆོས་ལས་བཟློག་སྟེ། དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་འབོགས་ཤིང་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།ཡོན་ཏན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དུ་གྱུར་པ་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དྲུག་སྟེ། གཅིག་རྩ་བ་དྲུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར་བཤད་དེ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལ་གནས་ན་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་མེད་ཀྱི། ཡོན་ཏན་སྒྱུ་མ་ཙམ་ལ་གནས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རྒྱུ་ལ་གནས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་རྩོམ་མོ། །དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་དང་པོ་ནི་རྩ་བ་དྲུག་པའོ། །སྟོབས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་གིས་སྟོབས་པར་བྱེད་པ་ཙམ་ དུ་ཟད་ཀྱི།ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བའི་སྦྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་མེད་པ་ན་སྦྱིན་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་གྱི། སྦྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚུལ་འཆོས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ཕས་ཕམ་པ་དང་ལྟུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པ་ནི་མི་སྲུང་ཞིང་ཉེས་པ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་ལ། སྤྱོད་ལམ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་ཡོན་ཏན་དང་འདྲ་བར་སྟོན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངག་འཇམ་པ་དག་སྟོན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ལ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེ་སྡང་སྤངས་པའི་བྱམས་པ་མེད་པ་ལ། རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་ལ་གསོད་པར་བྱ་བའི་ཞེ་སྡང་དང་། སེམས་ལྡན་ཞིང་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་འཇམ་ཞིང་སྙན་པ་ཙམ་སྨྲ་བ་ནི་བཟོད་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གློ་བུར་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་རྒྱུན་དུ་དགེ་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བྱེད་པ་ནི་མེད་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་མང པོའི་ནང་དུ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེ་བ་དང་ཕུལ་འཕྲལ་ལ་གློ་བུར་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་གནས་པའོ།།ལུས་དང་ངག་ཡིད་དེ་བཞིན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལུས་ཞི་སྟེ་ཤིང་དྲུང་དང་བྲག་ལ་སོགས་པའི་གནས་ན་གནས་པ་དང་། ངག་ ཞི་སྟེ་སྨྲ་བ་མང་པོ་མི་སྨྲ་བར་བྱེད་ཀྱང་སེམས་ལ་རྒོད་པ་དང་གཡེང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་གནས་པའོ། །ཚིག་སྙན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ལ་ཤེས་པ་ནི་མེད་ཀྱི།འཇིག་རྟེན་གྱི་སྒྲའི་གཙུག་ལག་དང་རྒྱུའི་གཙུག་ལག་ཤེས་ཤིང་སྨྲ་བའི་དུས་ན་ཚིག་འབྲེལ་བ་ཙམ་དུ་སྨྲ་བར་ཟད་ཀྱི་དོན་གང་ལ་བྱ་གཏོལ་མེད་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒྲུབ་པ་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་སྟེ། ། ཡང་དག་མ་ཡིན་པར་ཡང་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སྟོབས་པ་ཙམ་ལ་གནས་ནས་ཚིག་སྙན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་གནས་པར་ཟད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་སྒྲུབ་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་སྒྲུབ་པ་མེད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་པར་བཤད་དེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་གཟུགས་བརྙན་ཙམ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །བཟློག་པ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ནི། །ཡང་དག་པར་ནི་དེ་བཤད་དོ།

对于那些的对治，安住于菩萨，由于从那些转变，应当了知殊胜分法。对于这句话，'那些'一词是指前面所说的贪著受用乃至具有分别的退失因六种，对于那六种因的对治就是不贪著受用、戒律不破、无我慢、无自退、不贪著禅定之味、不执著我和众生及诸法为实有。安住于这六种对治法，从黑法中转变，安住于白分，从布施波罗蜜多乃至般若波罗蜜多，六波罗蜜多得以增长并趋向殊胜，这就是其义。
关于功德影像的分类有六个偈颂，其中第一是根本六。对此，讲述了从六波罗蜜多退失的因和六波罗蜜多增长的因。其中，若菩萨安住于六波罗蜜多退失的因，则称为安住于功德影像，即其无有真实功德，仅安住于如幻的功德。若安住于波罗蜜多的因，则称该菩萨安住于真实功德。为显示这点而作两个偈颂。其中第一个偈颂是根本六。
关于'宣说'，仅仅用言语宣说内外布施而已，无有内外事物布施的实践时，则非真实布施，而是安住于布施影像。'伪装'是指不守护别解脱戒等过失而经常生起过失，仅从威仪方面伪装显示如同具德，这称为安住于持戒影像。'显示柔和语'是指内心没有断除对一切众生嗔恨的慈心，经常对众生怀有杀心和嗔恨心，仅仅用言语说些柔和悦耳的话，这称为安住于忍辱影像。
'突然趣入亦复然'是指并非经常精进于善法，而是在众人面前显示大精进或偶尔突然开始精进，这是安住于精进影像。'身语意亦然'是指身体寂静，住于树下、岩洞等处所，语言寂静，不多言语，但内心经常生起各种掉举和散乱，这是安住于禅定影像。
'善巧圆满言词及'是指对三乘法的自相和共相并无了知，仅知世间声明和因明，说法时只是说些连贯的词句而已，对于义理毫无把握，这称为安住于智慧影像。
'远离修行故，亦说非真实'是指仅安住于宣说和圆满言词而已，从布施的实践直至通达法的自相共相的修行都没有，则说此菩萨非是真实菩萨，而说是仅安住于波罗蜜多影像的菩萨。'相反若精进修行，则说为真实。'

།ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པའི་སྟོབས་པ་ནས་ཚིག་སྙན་པ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་སྤྱོད་པ་ལས་བཟློག་སྟེ།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སྤྱོད་པ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པར་བཤད་དོ། །འདུལ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། མི་མཐུན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་པར་ནུས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདུལ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ།།དེའང་མདོར་ན། གང་གིས་འདུལ་བ་དང་། ས་གང་ལ་གནས་པ་ན་འདུལ་བ་དང་། ཆོས་གང་བསྒྲུབས་པས་འདུལ་བ་དང་། གང་གིས་འདུལ་བ་དང་། གང་འདུལ་བས་འདུལ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཀུན་ནི་ས་ བཅུ་ཀུན་ལ་བྱ་སྟེ།ས་གང་ལ་གནས་པའི་ཚེ་འདུལ་ཞེ་ན། ས་བཅུ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་འདུལ་ལོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ཉེར་བསྒྲུབས་པས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་གང་བསྒྲུབས་ཤེ་ན། ས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ཆོས་རྣམས་བསྒྲུབས་པས་འདུལ་ལོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སུ་ ཡིས་འདུལ་ཞེ་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་འདུལ་ལོ། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་དྲུག་ནི་འདུལ་བར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཅི་ཞིག་འདུལ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ནས་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ ཀྱི་བར་དག་ཡོད་པར་འདུལ་ཏེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་བསྒྲུབས་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སེར་སྣ་འདུལ་ལོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒྲུབས་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ངན་པའི་ངང་ཚུལ་འདུལ་ལོ། །བཟོད་པ་བསྒྲུབས་པས་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བ་འདུལ་ལོ། བརྩོན་འགྲུས་བསྒྲུབས་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ལེ་ལོ་ འདུལ་ལོ།།བསམ་གཏན་བསྒྲུབས་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་གཡེང་བ་འདུལ་ལོ། །ཤེས་རབ་བསྒྲུབས་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་འདུལ་ལོ། །ལུང་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ ཀྱང་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་ཤིང་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡོད་པ་འདུལ་བ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་བདག་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྒོམ་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་གནས།ས་ བརྒྱད་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ལུང་དུ་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །བློ་ལྡན་ལུང་བསྟན་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །གང་ཟག་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བློ་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་དེ།གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་ལུང་བསྟན་པ་དང་། དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ལུང་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གི་བྱེ་བྲག་གིས་བསྟན་པ་ལ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལུང་བསྟན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ སེམས་བསྐྱེད་པའི་གང་ཟག་ལུང་བསྟན་པ་དང་།མངོན་དུ་གྱུར་པའི་གང་ཟག་ལུང་བསྟན་པ་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་གང་ཟག་ལུང་བསྟན་པའོ།

对于上述所说，从具有力量到具有圆满悦耳语言的行为相反，从布施等到通达法性的智慧之行时，菩萨安住于真实功德中。
关于'调伏分别偈'，如是安住于真实功德的菩萨，能够调伏众生心相续中与六波罗蜜相违背的方面，因此以一个偈颂宣说调伏分别。
简而言之，宣说了由谁调伏、住于何地而调伏、以何法成就而调伏、谁来调伏、调伏何者等调伏分别。
'具慧'一词中的'一切'是指十地，何时调伏呢？是住于十地时调伏。
'以布施等修习故'，修习何法呢？是在十地中修习六波罗蜜诸法而调伏。
'诸众生'，由谁调伏呢？由众生调伏。
'调伏六种违品分'，调伏什么呢？调伏众生心相续中与六波罗蜜相违背的方面，从吝啬到邪慧。
其中，菩萨修习布施则调伏众生的吝啬；修习持戒则调伏众生的恶劣习性；修习忍辱则调伏嗔恨；修习精进则调伏众生的懈怠；修习禅定则调伏众生的散乱心；修习智慧则调伏众生的邪慧。
关于'授记分别偈'，如是菩萨自身安住于真实功德，并着手调伏众生心相续中与六波罗蜜相违背的方面时，自身将获得无上菩提的授记，并获得无生法忍，进入第八地。
因此以三个偈颂宣说授记分别。
'具慧授记有二种，依据补特伽罗及时间差别'，具有智慧的菩萨们获得无上菩提的授记有两种：依补特伽罗差别的授记和依时间差别的授记。
其中依补特伽罗差别的授记有四种：对住于种姓补特伽罗的授记、对发菩提心补特伽罗的授记、对现前补特伽罗的授记、对非现前补特伽罗的授记。

།དེ་ལ་རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལུང་བསྟན་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་རིགས་དང་ས་ བོན་ཡོད་པས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མཚན་མ་སྣང་ན་གང་ཟག་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་གྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཡོད་ཀྱང་རིག་པའི་མཚན་མ་མེད་པ་རྣམས་ནི་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར བར་ལུང་མི་སྟོན་ཏེ།སེམས་བསྐྱེད་པའི་ལུང་བསྟན་པ་རིགས་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལས་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དད་པ་དང་། མོས་པ་ཆེན་པོའི་ཤུགས་ཀྱིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ན། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་འདི་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་ཏོ། །མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བར་ལུང་བསྟན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་འཆད་པའི་འོག་ཏུ་གང་ཟག་དེ་འདུས་ན། དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང ཟག་འདི་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པའོ།།མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ལ་ལུང་བསྟན་པ་ནི་གང་ཟག་ལུང་སྟོན་པར་འོས་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆོས་འཆད་པའི་འཁོར་དུ་ཚོགས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་ལ་གནས་ པའམ།སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་གནས་པའི་གང་ཟག་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པའམ། མ་འོངས་པ་ན་གང་ཟག་འདི་ལྟ་བུ་དག་ འབྱུང་སྟེ།དེ་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཨཱ་ཙཨཱརྱ་ནཱ་ག་རྫུན་ལུང་བསྟན་པ་ལྟ་བུའོ། །དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ལུང་སྟོན་པ་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། དུས་དཔག་ཏུ་ཡོད་པར་ལུང་སྟོན་པ་དང་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ལུང་སྟོན་པར་ལོ་དང་ ཟླ་བ་དང་བསྐལ་པ་གྲངས་ཆད་པར་བྱས་ནས་ལུང་སྟོན་པ་སྟེ།བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཞེའམ་སྟོང་ཞེའམ་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་སྟོང་ཇི་སྙེད་ཅིག་ན་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྟོན་པའོ། །དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་ལུང་སྟོན་པ་ནི་བསྐལ་པའི་གྲངས་ཆད་པ་ མེད་དེ།འདི་ལྟར་གང་ཟག་འདི་ནམ་ཞིག་ན་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པའོ། །བྱང་ཆུབ་པ་དང་ལུང་བསྟན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་ལུང་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། ལུང་བསྟན་པའི་ལུང་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ན།སངས་རྒྱས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་མ་འོངས་པ་ན་སངས་རྒྱས་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པའོ། །ལུང་སྟོན་ པའི་ལུང་བསྟན་པ་ནི་ནམ་ཞིག་ན་གང་ཟག་གང་འབྱུང་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལུང་མི་སྟོན་གྱི་མ་འོངས་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེས་གང་ཟག་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་ པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་ཆེན་པོར་ཤིན་ཏུ་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལུང་བསྟན་པ་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། གང་ཞེ་ན། གང་ཆེན་པོར་ལུང་བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་ཆེན་པོར་ལུང་བསྟན་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ།

对于住于种姓的补特伽罗的授记，是指从布施到智慧的六波罗蜜多的种姓和种子虽具足，并发起菩提心，但若六波罗蜜多的相未显现，诸如来对此补特伽罗授记说：'将证得无上菩提'。对于虽有大乘种姓但无种姓相者则不授记其将证悟。
发心的授记是指住于种姓的补特伽罗为利益自他，以大信解力广大供养三宝后发起无上菩提心，诸如来对此授记说：'此补特伽罗于未来当证悟。'
现前授记是指如来说法时，若彼补特伽罗在场，如来对其授记说：'此补特伽罗将现前证悟。'
非现前授记是指应当授记的补特伽罗不在如来说法的法会中，而是住于其他世界，或出现于佛涅槃后，诸如来对其授记说：'某某世界的补特伽罗将证悟'，或'未来将出现如是补特伽罗，彼将现前证悟'，如对阿阇黎龙树的授记。
依时间差别的授记有二种：有限时间授记和无限时间授记。有限时间授记是指以年、月、劫数确定地授记，如说'百劫或千劫或若干千万劫后将证悟'。无限时间授记是指无确定劫数，如说'此补特伽罗于某时将证悟'。
关于'菩提与授记'，授记有二种：菩提授记和授记的授记。其中菩提授记是指授记'未来某某佛将现前证悟'，如释迦牟尼佛授记未来将出现弥勒佛。授记的授记是指如来自身不授记某时某补特伽罗将出现，而是说'未来某某如来将出现，彼将授记某某补特伽罗证得无上菩提'。
又说'其他广大宣说'，是指还有其他种类的授记，即何者？即是大授记。大授记是指对第八地菩萨授记无上菩提。

།ས་བརྒྱད་པ་ལུང་བསྟན་པ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཆེན་པོར་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། མི་སྐྱེ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དང་། །ང་དང་སྤྱོད་པ་སྤངས་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་རྒྱལ་སྲས་དང་། །གཅིག་གིས་དངོས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པས། ང་སྤངས་པ་སྟེ། རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་སྤངས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་སྤྱོད་པ་སྤངས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་། ཕྲིན་ལས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ པ་ལས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་།ཕྲིན་ལས་གཅིག་ཅིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་བརྙེས་པ་རང་བཞིན་གཅིག་པས་ན། ས་བརྒྱད་པ་ལུང་བསྟན་པ་ནི་ཆེན་པོར་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལུང་བསྟན་པའི་རྣམ་ གྲངས་གཞན་ཡང་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཞིང་དང་དུས་དང་མིང་དག་དང་། །དེ་ཡང་བསྐལ་པའི་མིང་དག་དང་། །གཡོག་དང་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་དང་། །དམ་ཆོས་རྣམས་སུ་དེ་འདོད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་བདེ་བ་ཅན་ཞེའམ། ཆེ་གེ་མོ་ ཞིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཞེའམ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་དུས་འདི་སྲིད་ཅིག་འདས་ནས།བསྐལ་པའི་མིང་སྐར་མ་ཅན་ཞེའམ། ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཡོག་འདི་སྙེད་ཅིག་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་སྙེད་ཅིག་འཁོར་དུ་ འགྱུར་ཞིང་དེ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་བསྐལ་པ་འདི་སྙེད་ཅིག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་བསྟན་པའོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་སྟོན་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཡང་བསྟན་པ་གཉིས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་དང་། ལུང་བསྟན་པའི་ལུང་ བསྟན་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བས། དུས་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། ། ལུང་བསྟན་པའི་ལུང་བསྟན་པ་ནི་གང་ཟག་གང་ཞིག་ལུང་སྟོན་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལ་ལུང་མི་སྟོན་གྱི་ནམ་ཞིག་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་འདི་སྲིད་ཅིག་ན། འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་དེས་གང་ཟག་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པ་ནི་ལུང་སྟོན་པའི་ལུང་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་ལུང་བསྟན་པ་ཆེན་པོ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། བདག་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ལུང་བསྟན་པའི་གྲངས་སུ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། གང་ཞེ་ན། ལུང་བསྟན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་བསྟན་པ་ནི་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ལུང་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་མི་སྐྱེ བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར།ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བདག་ཉིད་གདོན་མི་ཟ་བར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་ཤེས་པས་བདག་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་ལུང་སྟོན་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་པས་ན།ལུང་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཇི་ལྟར་ན་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར། ང་རྒྱལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དང་བདག་གི་ རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མེད་པར་མ་མཐོང་བས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ། རྩོལ་བ་དང་འབད་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ན་ང་རྒྱལ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མང་པོ་ལ་མཚན་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ སྤངས་པས་ན།མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པ་སྤངས་པ་ཞེས་བྱའོ།

关于第八地授记，若问为何称为大授记？为此说道：'因为获得无生法忍，断除我执和行为，与诸佛及佛子，成为一体之故。'即在第八地获得无生法忍，断除我执，即断除精进与勤勉，断除行为，即断除有相之行为，与一切诸佛及事业合一，因此入第八地的一切菩萨，事业一致且获得无分别任运成就，本性一致，故第八地授记称为大授记。
为显示授记的其他分类而说：'刹土与时间名号，以及劫名等，眷属与随从，及正法皆如是。'即另外还有在某某佛土清净刹或某处，佛号无量光或某某，在如此时间之后，劫名为星宿或某某，声闻眷属若干，其随从菩萨若干为眷属，彼成正觉后所说法将住世若干劫等授记。
关于'又是菩提授记'，有两种授记：菩提授记和授记之授记。其中菩提授记是预言未来某某如来将现前圆满成佛。如说'此如来'等，即在某某时等。授记之授记是指，若授记某人时，彼如来自身不授记，而是说某时将出现某某如来，彼将授记某某人将成就无上菩提，此称为授记之授记。
另外大授记是因为在第八地获得无生忍，而授记'我将成佛'，授记的数目还有其他，何者？即所谓大授记。其中入第八地的诸菩萨被一切如来授记无上菩提，此称为授记。为何彼时称为授记？因为彼时获得无生法忍，入第八地的菩萨必定知道自己必将证得无上菩提，故自己对自己授记将成佛，诸如来也作授记，故称为授记。
入第八地如何获得无生法忍？为此说：'因为断除我慢，断除有相行为，未见与自身相异'等。即入第八地时，断除一切精进与勤勉，故称断除我慢。断除对经典等诸法种种相的作意，故称断除有相行为。

།ས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་། བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པ་མི་འདྲ་བ་མེད་དེ། རྒྱུད་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ མཐོང་བས།དེའི་ཚེ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་ཅིང་བདག་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བདག་ལ་བདག་ལུང་སྟོན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལུང་སྟོན་པས་ནི། ལུང་སྟོན་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ངེས་པར་འགྱུར་བ་ རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩ་བ་དྲུག་པ་སྟེ།ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུར་ལུང་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་ཡང་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་བླ་ན་ མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་མོད་ཀྱི།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་དྲུག་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བ་དང་། ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ངེས་པར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩ་བ་དྲུག་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །བློ་ ལྡན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།།སྐྱེ་དང་སྐྱེ་མེད་ངེས་པར་འགྱུར། །རྟག་ཏུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། །མཉམ་པར་གཞག་ལས་མི་ཉམས་དང་། །བྱ་བ་འགྲུབ་དང་ལྷུན་གྱིས་འགྲུབ། །ཀུན་དུ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དྲུག་སྒྲུབ་པ་ན།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་དྲུག་ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་ངེས་པར་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ངེས་པར་འཐོབ་པར་ འགྱུར་བ་དང་།རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་མི་ཉམས་པ་ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ངེས་པར་འཐོབ་པར་ འགྱུར་བའོ།།རྟག་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབས་པས་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ངེས་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སྦྱིན་པའི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ནས་གང་དུ་སྐྱེས་པ་སྟེ་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་དུ་བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་དང་།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་འཐོབ་པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་ཏུ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབས་པས་ནི་སྐྱེ་བ་ངེས་ པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་བཞིན་དུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་གནས་དེ་དང་། དེ་དག་ཏུ་ཇི་དགར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བར་ གདོན་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྟག་ཏུ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབས་པས་ནི་མི་སྐྱོ་བའི་ངེས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་བདག་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་དུ་ཞུགས་པ་ན་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་སེམས་ཐོབ་པར་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབས་པས། རྟག་ཏུ་བསྒོམ་པ་ ངེས་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཐུས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དུ་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་བསྒོམ་པ་ལ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བསྒོམ་པ་གདོན་མི་ཟ་བ་འཐོབ་པར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

入第八地的菩萨们，与一切如来及自身无分别智自然成就所获得的无有差别，因见无有相续差别。此时获得无生法忍，并且'我将成佛'如是对自己授记，诸如来也授记'将成佛'，故称为大授记。
关于'决定分别之根本六偈'，如前所说具足授记等功德的菩萨，修行六波罗蜜多并非为获得彼等果报，而是为获得无上菩提而修行。然而六波罗蜜多的六种果报也必定确实获得，因此以一个'决定分别之根本六偈'来宣说。
'具慧圆满及，生与无生定，恒时修行及，等持不退失，事业成就及，任运获忍受'。菩萨修行六波罗蜜多时，必定获得六波罗蜜多的六种果报。六种必定获得的果报是：必定获得圆满，必定获得生，必定获得无生，必定获得恒时修行，必定获得不退失等持，必定获得成办事业，必定获得任运成就及无生法忍。
关于'恒时获得广大受用圆满故'，由修行布施波罗蜜多而必定获得圆满，因为以布施力故，菩萨无论生于何处，于一切处必定获得帝释、梵天、转轮王等受用。
关于'恒时随欲受生故'，由修行持戒波罗蜜多而必定获得受生，具足持戒的菩萨并非如为利益众生而以业及烦恼力于轮回中受生，而是必定能随意于天、人等处受生。
关于'恒时不厌轮回苦故'，由修行忍辱波罗蜜多而必定获得不厌离，安住忍辱者于一切时为自他利行时，必定获得不为寒热等一切苦所厌离之心。
关于'恒时修行相续不断故'，由修行精进波罗蜜多而必定获得恒时修行，以精进力故，菩萨无论生于何处，于一切处必定获得相续不断修行世间、出世间善法。

།རྟག་ཏུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་མི་ཉམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་བྱ་བ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབས་པས་ནི་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལས་མི་ཉམས་པ་ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱ་བ་བསྒྲུབ་པ་ ངེས་པར་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་བསམ་གཏན་བསྒྲུབས་པའི་མཐུས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་བསམ་གཏན་ལ་གནས་ནས་ནམས་ཀྱང་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་གདོན་མི་ཟ་བ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་མཐུས། རྫུ་འཕྲུལ་བསྒྲུབས་ནས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་ངེས་པར་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བསྡུའོ། །ཀུན་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབས་པས་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་ངེས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་བསྒོམས་པའི་མཐུས་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་ལ་ གདོན་མི་ཟ་བར་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་ངེས་པའོ། །གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩ་བ་དྲུག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་གང་མ་བྱས་ན། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་མི་བྱར་མི་རུང་བའི་ཆོས་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩ་བ་དྲུག་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །མཆོད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་གོས་དང་།ལྷུང་བཟེད་ལ་སོགས་པ་མཆོད་པ་མི་བྱར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱའོ། །བསླབ་པའི་ཡི་དམ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་མཁན་པོ་དང་ སློབ་དཔོན་ལས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་བསླབ་པ་མི་ཉམས་པར་བྱའོ་ཞེས་དམ་བཅས་པ་བཞིན་དུ། བསླབ་པ་མི་དྲལ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བར་མི་བྱར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གདོན་ མི་ཟ་བར་བྱ་བའོ།།སྙིང་རྗེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱ་བའི་སྙིང་རྗེའི་སེམས་མི་བྱར་མི་རུང་སྟེ། འདི་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བའོ། །དགེ་བ་སྒོམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་རྒྱུན་དུ་བསྒོམ་པ་མི་བྱར་མི་རུང་སྟེ།དེ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱའོ། །བག་ཡོད་དེ་བཞིན་དགོན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ ནི་བག་མེད་པའི་གནས་སུ་འདུ་འཛི་སྤངས་ནས་དགོན་པ་ན་གནས་པ་མི་བྱར་མི་རུང་སྟེ།དེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བའོ། །ཐོས་པའི་དོན་ལ་མི་ངོམས་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་ ལ་བརྟེན་ཅིང་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་མང་དུ་མཉན་པ་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་པ་མི་བྱར་མི་རུང་སྟེ།དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བའོ། །ས་རྣམས་ཀུན་ལ་བརྟན་པ་ཡི། །གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་བ་རྣམས། །ཞེས་བྱ་བ་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་མི་བྱར་ མི་རུང་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ས་བཅུ་ཀུན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མི་བྱར་མི་རུང་བ་ཡིན་ཏེ།གདོན་མི་ཟ་བར་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒྱུན་དུ་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བསྐལ་པ་རེ་རེ། ལོ་རེ་རེ། ཉི་མ་རེ་རེ། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕྲེང་མ་ཆད་པར་བྱ་བ་ནི་རྒྱུན་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་རྒྱུན་དུ་བྱ་བ་ཡིན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'永不退失禅定，为了成办众生事业'这句话，通过修持禅定波罗蜜多，必定获得不退失等持的境界，并且必定能够成办事业。为什么呢？因为通过修持禅定的力量，菩萨无论转生何处，都必定安住于禅定而永不退失，并且通过禅定的力量，必定能成就神通，以神通成办众生利益，这两种确定性是禅定的果报。
关于'为安住于任运成就的无分别智慧'这句话，通过修持般若波罗蜜多，必定获得无生法忍。为什么呢？因为通过修持智慧的力量，必定获得第八地，并且必定安住于任运成就的无分别智慧。因此，般若的果报就是必定获得无生法忍。
关于'必行之分类偈颂共六根本'这句话，若不修持某些法，菩萨就不能证得无上菩提，因此称为必须要做的法，这以一个六根本偈颂来说明。
关于'供养'，通过布施波罗蜜多，必须要以法衣、钵盂等供养一切如来，这是必须要行持的布施波罗蜜多。
关于'学处誓言'，通过持戒波罗蜜多，必须要从和尚、阿阇黎处如法受持菩萨戒学处，并如誓言般不毁坏、不退失，这是必须要行持的持戒波罗蜜多。
关于'悲心'，通过忍辱波罗蜜多，必须要对众生的痛苦生起悲心，这是必须要行持的忍辱波罗蜜多。
关于'修习善法'，通过精进波罗蜜多，必须要持续修习世间和出世间的善法，这是必须要行持的精进波罗蜜多。
关于'正知以及寂静处'，通过禅定波罗蜜多，必须要远离放逸处的散乱而安住寂静处，这是必须要行持的禅定波罗蜜多。
关于'于所闻义无有厌足'，通过般若波罗蜜多，必须要依止众多善知识，并对经典等圣教多闻而无厌足，这是必须要行持的般若波罗蜜多。
关于'于诸地中坚固之必行诸法'，上述六种必须要做的法，是十地中所有菩萨都必须要行持的，这就是其含义。
关于'恒时所行分类偈颂有二'，指每一劫、每一年、每一日乃至每一刹那都要相续不断地行持，称为恒时所行，以两个偈颂说明这六法是恒时所行的意思。

།འདོད་པའི་ཉེས་ལ་ཤེས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་པའི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་སྟེ་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེར་སྣ་སྤང་ཞིང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འདོད་པ་ལྔའི་ཉེས་པ་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། དུག་དང་། མཚོན་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རྟག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ན་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་སེམས་མི་འབྱུང་བས་སྦྱིན་པ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འཁྲུལ་པ་དག་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་ངན་བའི་ངང་ཚུལ་སྤངས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལུས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ཇི་ཡོད་པ་དང་། ངག་གི་འཁྲུལ་པ་ཇི་ཡོད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་ཇི་ཡོད་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྟག་ཅིང་། འཁྲུལ་པ་མི་འབྱུང་བར་བག་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ངན་པའི་ངང་ཚུལ་ དང་བྲལ་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་བདག་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཕྱི་དང་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མྱོང་བ་ཉམས་སུ་བླང་ཞིང་ བཟོད་པར་བྱ་བ་རྒྱུན་དུ་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཞེ་སྡང་སྤངས་ཤིང་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བ་དག་ཀྱང་གོམས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་རྒྱུན་དུ་ བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་ལེ་ལོ་སྤངས་ཤིང་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བདེ་བའི་རོ་མི་མྱང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་རོ་ལ་མ་ཆགས་ཤིང་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མི་མྱང་ བར་རྒྱུན་དུ་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་བྱས་ན་བསམ་གཏན་ལས་མི་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞིང་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མྱུར་དུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །མཚན་མ་དག་ལ་མི་རྟོག་ཅིང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བདག་དང་ཆོས་དང་སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡོད་པ་དང་།མེད་པར་རྟོག་པའི་མཚན་མ་ལ་མི་རྟོག་པ་རྒྱུན་དུ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ལོག་པའི་ཤེས་རབ་སྤངས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མྱུར་དུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ས་རྣམས་ཀུན་ལ་བསྟན་པ་ཡི། །རྟག་ཏུ་བྱ་བ་རྣམས་ ཡིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་དྲུག་པོ་དག་ནི་ས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དམ་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩ་བ་དྲུག་པའོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དེ་ལྟར་མི་བྱར་མི་རུང་བའི་ཆོས་དང་། རྒྱུན་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡོན་ཏན་དམ་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡོན་ཏན་དམ་པ་དང་ལྡན་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉིད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་དམ་པར་ འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་དམ་པའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྩ་བ་དྲུག་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །ཆོས་སྦྱིན་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པ་དང་མི་འཇིགས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་ གསུམ་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་དམ་པ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་སྦྱིན་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་ལ་མི་འཇིགས་པ་དང་། ཟང་ཟིང་སྦྱིན་པས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ སྦྱིན་པ་དམ་པ་སྟེ།དེ་བས་ན་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། གང་གིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཀང་སྟེ་བྱིན་པ་བས། གང་གིས་མདོ་འདི་ལས་ཚིག་བཞི་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ཙམ་ བསྟན་ཅིང་བཤད་ན་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

关于'知晓欲望过患'一句，是指色、声、香、味、触等五种欲妙。菩萨为了断除悭吝圆满布施波罗蜜多，应当经常了知五欲过患是无常的、痛苦的、如梦如幻的、如毒如刃的。如是作意则不会生起对受用等的贪著心，从而圆满布施。
关于'观察诸过失'一句，为了断除恶劣行为圆满持戒波罗蜜多，应当经常观察导致戒律毁坏的因——身体的过失、语言的过失、意念的过失，谨慎防护不令过失生起。如是行持则能远离恶劣行为，圆满持戒波罗蜜多。
关于'如是忍受苦'一句，忍辱波罗蜜多是为了自他利益而经常修习忍受种种内外痛苦。如是行持则能断除嗔恚，圆满忍辱波罗蜜多。
关于'亦当修习善'一句，精进波罗蜜多是指应当经常修习世间和出世间的善法。如是则能断除懈怠，圆满精进波罗蜜多。
关于'如是不贪著禅乐'一句，禅定波罗蜜多是指经常不贪著禅定之乐，不耽著禅味。如是行持则不会退失禅定，迅速圆满禅定波罗蜜多。
关于'不执著诸相'一句，智慧波罗蜜多是指经常不执著我、法、众生等有无的相。如是行持则能断除邪慧，迅速圆满智慧波罗蜜多。
关于'诸地所宣说，恒时诸所作'一句，上述六法是十地菩萨们应当恒时相续不断修持的。
关于'殊胜事分别颂根本第六'一句，如是安住于不可不行之法和恒时应行之法的菩萨将具足殊胜功德。由具足殊胜功德故，菩萨本身也将成为一切众生中最殊胜者。因此以一个根本颂第六来宣说何为殊胜事。
关于'法布施'一句，布施有三种：财物布施、无畏布施和法布施。在这三种布施中，法布施是最殊胜的布施。为什么呢？因为法布施能成就出世间圆满，而无畏布施和财物布施则成就世间圆满，所以法布施最为殊胜。因此《金刚经》等经中也说：'比起以七宝遍满三千大千世界来布施，若能宣说此经中仅仅一个四句偈，所生福德无量增长。'

།ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་། ཟག་ པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ལས་གང་འཕགས་པ་རྣམས་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་རང་བཞིན་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པ་ནི་སྡོམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ནང་ན་དམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་ བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གསུམ་ལས། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བྱ་སྟེ། དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གསུམ་གྱི་ནང་ན་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་ མ་སྐྱེས་བཟོད་པ་དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་། གནོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་དང་གསུམ་ལས་ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ནི་བཟོད་པའི་ དམ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་བཞི་ལས་བཟོད་པའི་དུས་དེ་ཁོ་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་ཞུགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ལ། ཆོས་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐེག་ཆེན་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་དག་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཡང་ཡོད། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དག་རང་གི་ཐེག་པ་ལ་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་ པའི་སྒོ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི།ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །མཐར་ནི་སྙིང་རྗེ་ལྡན་པར་ གནས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་ལས་མཐའི་སྒྲས་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཚད་མེད་པ་བཞི་ལས་སྙིང་རྗེ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་བསམ་གཏན་ གྱི་ནང་ན་དམ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ནང་ན་དམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལས། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་བསམ་ གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྔ་ལས།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་ན། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།བཤད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་མཆོག་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ། སེམས་ཅན་འདུལ་བར་བྱ་བའི་ ཐབས་ཀྱང་ཤེས་ཤིང་།ཐབས་དེ་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་སྟོན་པར་འགྱུར་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་འཆད་པ་ལ་ཡང་མཁས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་བཤད་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་འཆད་དོ། །གང་ཞེ་ན་ཆོས་ རྣམ་པར་གཞག་པ་འཆད་པ་དང་།བདེན་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཆད་པ་དང་། རིགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཆད་པ་དང་། ཐེག་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཆད་པ་སྟེ། རྣམ་པར་གཞག་པ་བཞི་འཆད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཞིས་བསྟན་ཏོ། །མདོ་སོགས་རྣམ་པའི་ བྱེ་བྲག་གིས།།རིག་པའི་གནས་ནི་རྣམ་པར་གཞག་།ས་རྣམས་བདུན་ལ་བློ་ལྡན་པའི། །ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་གཞག་རིག་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་མདོ་ལ་སོགས་པ་ནི། མདོའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་ བཅུ་གཉིས་ལ་བྱའོ།།རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་དུའམ། གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་མི་འགལ་བར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于所谓的戒律，戒律有三种：别解脱戒、禅定戒、无漏戒。其中诸圣者所喜的清净戒律本性即无漏戒，是三种戒律中最殊胜的。
或者说戒律有三种：律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒。所谓清净戒律是指摄善法戒，是三种戒律中最殊胜的。
同样，关于所谓的'未生忍'，忍辱有三种：安受苦忍、耐怨害忍、谛察法忍。其中谛察法忍是忍辱中最殊胜的。在四种胜解行地中，于忍位时以专注于一分的等持相应智慧所证悟，称为谛察法忍。
关于'发起大乘精进'，世间人为获得天人等果报而精进修善，声闻缘觉圣者也在自乘中通过闻思修而发起精进。然而，通过闻思修等方式对甚深广大的大乘法发起精进，是一切精进中最殊胜的。
关于'最后安住具悲'，色界初禅、二禅、三禅、四禅中，'最后'指第四禅。在四无量心中，具足悲无量的第四禅是诸禅定中最殊胜的。又具足四无量心的无漏第四禅是诸禅定中最殊胜的。
关于'般若波罗蜜多'，在布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧六波罗蜜多中，般若波罗蜜多最为殊胜。因此，在十万等般若经中也说：'若欲圆满布施波罗蜜多等，应当修学般若波罗蜜多'等。
关于'宣说安立分别四偈'，如是具足殊胜功德的菩萨，既知调伏众生的方便，由知此方便而成为众生的导师。成为众生导师时，于为众生说法也将成为善巧。所说之法有四种。何者为四？即宣说法的安立、谛的安立、种姓的安立、乘的安立，以四偈显示四种安立。
关于'以经等诸分别，安立诸明处，具慧于七地，当知法安立'，'经等'是指经、授记、偈颂等十二分教。'以诸分别'是指依照十二分教的方式，或说不违背十二分教的意思。

།གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་མི་འགལ་བར་ནང་ རིག་པ་དང་།རྒྱུ་རིག་པ་དང་། སྒྲ་རིག་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ་དང་། བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་འཆད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་བཅུ་ཀུན་དུ་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་རྣམ་ བདུན་བརྟེན་པ་ལས།།བདེན་པ་དག་ཀྱང་རྣམ་གཞག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ལ་བརྟེན་ནས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་འཆད་ཅིང་སྟོན་པ་ནི་བདེན་པ་བཞི་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཆད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་དང་ཐེག་པ་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ནི།རྣམ་པ་བཞི་དང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རིགས་པ་བཞི་སྟེ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པ་བསྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་སྟེ། རིགས་པ་བཞི་སེམས་ཅན་ལ་འཆད་ན། རིགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཆད་པ་ཞེས་བྱའོ། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་རིགས་པ་བཞི་བཤད་ན། མིག་དང་གཟུགས་ལ་ལྟོས་ནས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་། ས་བོན་ལ་ལྟོས་ནས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེས་པའི་འོག་ཏུ་རང གི་ལས་བྱེད་པ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དཔེར་ན་མིག་དང་གཟུགས་ལ་ལྟོས་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་པ་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་ པའི་རིགས་པས་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་།ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་གཉིས་ནི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་ནི་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་རིགས་པས་ནི་ས་ཕྱོགས་གང་དུ་བུམ་པ་མཐོང་ན། ས་ཕྱོགས་དེ་ན་བུམ་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའི། བུམ་པ་ མེད་པ་ཞེས་མི་བྱ་བ་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མའོ།།སྔོན་མེ་གང་ན་ཡོད་པ་ན་དུ་བ་ཡོད་པར་མཐོང་ནས། ཕྱིས་རི་སུལ་ལ་སོགས་པ་ནས་དུད་པ་བྱུང་བར་མཐོང་ན། མེ་མ་མཐོང་ཡང་དེ་ན་མེ་ཡོད་པར་དཔག་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ན་མེ་རང་ བཞིན་གྱིས་ཚ་བ་དང་།ཆུ་རང་བཞིན་གྱིས་གཤེར་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་པ་བཞི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དང་སྦྱར་བ་སྟེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལྟར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་ཆོས་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས། མཐོང་བའི་ལམ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་ཚེ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མ་མཐོང་བའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པ་ནི་ལྟོས པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་ཆོས་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས། མཐོང་བའི་ལམ་ས་དང་པོར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་ མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པ་ནི་ལྟོས་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་དག་ལྟ་བ་འབྲས་བུ་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ཡང་དག་ པའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་ནས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་དེས།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚད་མས་རྣམ་དབྱེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་ པ་དག་ཐོག་ཏུ་དབབ་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྒྲུབ་པ་ནི་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་ཚད་མ་ཞེས་བྱའོ།།དཔེར་ན་ཚེ་འདིར་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་ངན་པ་བྱས་ན། འཕྲལ་དུ་བཅིང་བ་དང་། བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བ་ནི་མངོན་ སུམ་གྱི་ཚད་མའོ།

不违背十二部经，而对内明、因明、声明、医方明、工巧明进行阐述并向其他众生讲解时，应当了知这是菩萨十种建立法。
关于'依彼七种性，亦复建立谛'，依于七种真实性而讲解阐述七种真实性，应当了知这是在阐述建立四谛。
关于'种性与乘之建立，为四种与三种'，四种道理即：观待道理、作用道理、证成道理、法尔道理。向众生讲解这四种道理，称为阐述建立道理。
若以世间方式解释四种道理：依眼与色而生眼识，依种子而生芽，称为观待道理。诸法依因缘而生后能作自业，称为作用道理。例如依眼与色而生眼识，眼识见色的作用称为作用道理。以现量和比量对现见和隐蔽二种事物的认知，称为证成道理。以现量道理，于某处见到瓶，则说彼处有瓶而不说无瓶，此为现量。先见有火处有烟，后见山谷等处生烟，虽未见火但推知彼处有火，此为比量。世间上火性本热、水性本湿，称为法尔道理。
为显示四种道理与法义相结合，故说'如理作意等'。声闻乘与独觉乘于胜解行地如理作意诸法无常、苦、空、无我，依此于见道预流果位生起未见补特伽罗无我的正见，称为观待道理。
诸菩萨于胜解行地如理作意诸法无常、苦、空、无我，依此于见道初地通达补特伽罗无我与法无我的出世间见，称为观待道理。
关于'正见具果'，果即解脱涅槃。如是于见道生起正见后，由此正见能生解脱涅槃，称为作用道理。
关于'以量分别'，以现量与比量对现见与隐蔽诸法加以抉择与成立，称为证成道理。例如，现见今生造杀生等恶业，当下即感受系缚、殴打等痛苦，此为现量。

།མིག་གི་དབང་པོ་བལྟར་མི་སྣང་ཡང་མིག་དང་། གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་དང་སྦྱར་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་དང་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་མིག་གི་དབང་པོ་ཡོད་དོ་ཞེས་དཔག་པ་ནི་ རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པ་དེ་དག་མི་རྟག་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་དཔག་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་མི་ཁྱབ་ཅེས་བྱ་བ་ ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཚ་བ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེ་ལ་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་ཐོབ་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ ཞེས་བྱའོ།།བསམ་པ་དང་ནི་བཤད་པ་དང་། །སྦྱོར་བ་དང་ནི་ཚོགས་རྣམས་དང་། །ཡང་དག་འབྱུང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས། །ཐེག་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པ་ལྔས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བསམ་པ་ཆུང་ ངུ་དང་།བཤད་པ་ཆུང་ངུ་དང་། སྦྱོར་བ་ཆུང་ངུ་དང་། ཚོགས་ཆུང་ངུ་དང་། ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ཆུང་བ་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་པ་འབྲིང་དང་། བཤད་པ་འབྲིང་དང་། སྦྱོར་བ་འབྲིང་དང་། ཚོགས་འབྲིང་དང་། ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ འབྲིང་ལ་ནི།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་པ་ཆེན་པོ་དང་། བཤད་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྦྱོར་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་། ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།རིག་པའི་གནས་ལྔ་མདོ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་ལ་སོགས་པའི་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་དང་མཐུན་པའི་ཆད་པ་ནི་ཆོས་རྣམ་པར་གཞག་པ་འཆད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བརྒལ་བ། མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་ བཅུ་གཉིས་ནི་ནང་རིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བཤད་པས་ན་རིག་པ་བཤད་པར་ཟད་དེ། དེའི་ནང་དུ་རྒྱུ་རིག་པ་དང་། སྒྲ་རིག་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ་དང་། བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འདུས་ཤིང་བཤད་པར་འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ སྡེའི་རིག་པར་ནི་གནས་ལྔ་ཆར་འདུས་པར་ཡོད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།རིག་པའི་གནས་གཞན་དག་ཀྱང་དེར་འདུས་པར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཤད་དོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཉིད་ནི་ནང་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་ རིག་པ་དང་།སྒྲ་རིག་པ་དང་། གསོ་བ་རིག་པ་དང་། བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་དག་ཀྱང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེར་བསྡུས་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བཤད་དེ། དཔེར་ན་རྒྱུ་རིག་པ་ལྟ་བུ་ཡང་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་ སུ་དཔག་པའི་ཚད་མ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་དང་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེའི་ནང་ནས་བཤད་དེ།དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས། རིག་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་ རིགས་པ་དང་།འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པའོ། །སྒྲ་རིག་པ་ཡང་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་སོ། །མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚོར་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་དེ་ དང་།དེ་དག་གི་ནང་ནས་སྒྲའི་མཚན་ཉིད་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །གསོ་བ་རིག་པ་ཡང་གསེར་འོད་དམ་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཆོ་ག་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རིག་པ་ཡང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས། གར་དང་གླུ་དང་ རོལ་མོ་ལ་སོགས་པའི་བཟོའི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་སྡེའི་ནང་ན་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་འདུས་སོ།

虽然眼根不可见，但依靠眼根和色法，产生眼识，由此推理出作为产生眼识的门和所依的眼根存在，这称为比量。又如，由因缘所作的一切都是无常的，比如瓶子一样，由因缘所作而推理其为无常，这称为比量。
关于'不可思议'，法界和无分别智称为不可思议。如果生起正见，将获得不可思议境界的法界和无分别智，这称为法性理。就像火以法性而为热性一样，由如理作意而生正见，由正见而获得涅槃境界，因为是以法性而如此获得，所以称为法性理。
'由发心及说法，加行与资粮等，以及正生差别，许为三种乘。'这是说，以五种方式可知三乘的特征：小发心、小说法、小加行、小资粮和小正生，称为声闻乘；中等发心、中等说法、中等加行、中等资粮和中等正生，称为缘觉乘；大发心、大说法、大加行、大资粮和大正生，称为大乘。
关于'以经和应颂等差别'，是说依照五明处的经和应颂等十二分教相应的判分，称为法的安立解说。有人质疑：经等十二分教称为内明，解说它就只是解说明而已，那么因明、声明、医方明和工巧明如何包含和解说其中？
为了显示五明都包含在大乘经中，所以说其他明处也都包含在其中，在大乘中为菩萨们解说。其中大乘本身称为内明。因明、声明、医方明和工巧明也都摄于大乘经中，世尊为诸菩萨解说。
例如因明，在楞伽经和解深密经等经中解说现量和比量；如解深密经中说：'应知理有四种：观待理、作用理、证成理和法尔理'等等。声明也如在这些经中解说'由有障碍故是色，由有领受自性故是受'等词义特征。医方明如在金光明经等中解说医药仪轨。工巧明也如在这些大乘经中宣说舞蹈、歌曲、音乐等各种工巧。因此，一切明处都摄于大乘经中。

།དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་བདུན་བརྟེན་ནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། དེ་བཞིན་ ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་ལ་བརྟེན་ཏེ།དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པ་བདུན་བཤད་པ་ནི་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཤད་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཇུག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་། ཐ་མ་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འཁོར་ བ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་སྐྱེད་པ་ནས།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་སྐྱེད་པའི་ཚུལ་དུ་གཅིག་གིས་གཅིག་སྐྱེད་ཅིང་འཇུག་པར་བྱེད་ལ་བདེན་ཞིང་མ་ནོར་བས་ན་འཇུག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་བདེན། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ལྟ་བུར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་པའི གཞི་དང་རྟེན་དུ་འགྱུར་བར་བདེན།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་བདེན་པས་ན་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ པ་ནི།རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་ལ། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སེམས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། སེམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བདེན་ཞིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ན། རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་ ས་བཅུའི་མདོ་ལས་ཀྱང་།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ཁམས་གསུམ་པ་འདི་དག་ནི་སེམས་ཙམ་མོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་པར་བདེན་ཞིང་མ་ནོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པས་སྡུག་ བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་སྒྲུབ་ཅིང་སྐྱེད་པར་མ་ནོར་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་མ་ ནོར་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ལམ་གྱི་བདེན་པ་དེས་འགོག་པའི་བདེན་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མ་ནོར་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ ལ་འཇུག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་།གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་གསུམ་གྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདྲ་ཞིང་མཉམ་མོ། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདྲ་ཞིང་ མཉམ་མོ།།རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འདྲ་ཞིང་མཉམ་མོ། །ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཉན་པ་དང་སེམས་པ་ནས་བསྒོམ་པའི་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་འདྲ་ཞིང་ མཉམ་མོ།།དེ་བས་ན་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། བྱམས་པ་དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། འབྱུང་བ་དེ་ བཞིན་ཉིད་གང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའོ།།མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི། གང་དུ་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ། ། གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ངས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་བཤད་པའོ།

关于'依于七种真如'等，依于七种真如，解说七种真如即是解说四谛的建立。
关于'流转真如'，是指无始无终轮回的流转真如，如此轮回是由无明缘起行，乃至由生缘起老死，以此方式相互产生而流转，因为真实无误故称为流转真如。
关于'相真如'，是指遍计所执、依他起、圆成实三相称为相真如。遍计所执相如兔角般真实无相，依他起相是能取所取等颠倒分别的所依，圆成实相是离能取所取二者的自性，因为真实故称为相真如。
关于'唯识真如'，一切法仅是心的显现，称为唯识真如。有为法和无为法都仅是心，离心之外别无所有，因为真实不颠倒故称为唯识真如。因此《十地经》中也说：'善男子，此三界唯是心。'
关于'住真如'，是指安住于苦谛的真如，因为苦谛真实无误地安住于生老死等相故。
关于'邪行真如'，是指业和烦恼的相及集谛的邪行真如，因为集谛生起苦谛真实不颠倒故。
关于'清净真如'，是指灭谛的清净真如，因为了知苦谛和集谛的相真实不颠倒故。
关于'正行真如'，是指道谛的正行真如，因为道谛能成就灭谛真实不颠倒故。
其中流转真如、住真如、邪行真如三者，一切众生平等相同。相真如二者，一切有为法和无为法平等相同。清净真如，声闻、缘觉、如来平等相同。正行真如，从闻思修入善法者平等相同。
因此《圣解深密经》中也说：'弥勒，其中染污法和清净法的真如即是如实性，其有七种：生起真如是诸行无始无终。相真如是诸法人无我和法无我。唯识真如是诸行唯识。住真如是我所说的苦谛。'

།ལོག་པའི་ནན་ཏན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ངས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་བཤད་པའོ། །རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ངས་འགོག་པའི་བདེན་པ་བཤད་པའོ། ། ཡང་དག་པའི་ནན་ཏན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་གང་ངས་ལམ་གྱི་བདེན་པ་བསྟན་པའོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གང་གནས་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གང་ལོག་པའི་ནན་ཏན་གྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་དེས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ། ། བྱམས་པ་དེ་ལ་གང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་། གང་རྣམ་པར་རིག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ། །བྱམས་པ་དེ་ལ་གང་རྣམ་པར་དག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་དེས་ནི། གང་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི བྱང་ཆུབ་དང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ། །བྱམས་པ་གང་ཡང་དག་པའི་ནན་ཏན་དེ་བཞིན་ཉིད་དེས་ནི་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པའི་འདྲེས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་ མཐོང་གིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཤེས་རབ་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་མོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ཉན་ ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་མཐོང་བའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མཐོང་བའི་ལམ་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འབྲས་ བུ་ཐོབ་པ་བྱས་པ་ནི་བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ནི་གྲུབ་པས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་བསམ་ གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ།ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པ་ཡིན་པས་ན། འདི་ལ་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་ཚད་མས་ཅིའི་ཕྱིར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་སྐྱེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལས། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་སོགས་ པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་འཐོབ་ཅེས་དཔྱད་ཅིང་།དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་གནས་ལ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་པ་དང་བཤད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཚོགས་དང་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ཐ་མ་ནི་ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ཐེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དག་ནི་དེའི་དོན་ཙམ་བྱ་བར་སེམས་པས་བསམ་པ་ཆུང་སྟེ། དེ་དག་བསམ་པ་ཆུང་བས་ན། དེའི་སེམས་དང་མཐུན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱང་ཆུང་ངུ་བཤད་དོ། །ཆོས་ཆུང་ངུ་བཤད་པས་དེ་དག་ གིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལས་སུ་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་ཡང་ཆུང་ངུ་ལ་སྦྱར་ཞིང་ལས་སུ་བྱ་ལ།ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བ་ཆུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆུང་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། འབྲས་བུའང་ཆུང་ངུ་འཐོབ་པོ། །བར་མ་ནི་ རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་པ་རྣམས་ནི་བསམ་པ་བར་མ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་ཀྱང་བར་མ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལུགས་བཞིན་པ་དང་ལུགས་ལས་ཟློག་པ་བཤད་དོ། ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཆུང་ངུ་བཤད་པ་ནི་རང་བཞིན་ཙམ་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་བར་མ་བཤད་པས་དེ་དག་གིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལས་སུ་བྱ་བ་ཡང་བར་མ་ལ་སྦྱར་ཞིང་ལས་སུ་བྱ་བ་བར་མ་ཙམ་ལ་འཇུག་གོ། །ལས་སུ་བྱ་བྱ་བར་མ་བྱས པས་ཚོགས་ཀྱང་བར་མ་བསགས་སོ།

邪精进的真如即是我所说的集谛。清净的真如即是我所说的灭谛。正精进的真如即是我所说的道谛。慈氏，其中生起的真如、所住的真如、邪精进的真如，以此一切众生平等无异。
慈氏，其中相的真如、了别的真如，以此一切法平等无异。慈氏，其中清净的真如，以此声闻菩提、独觉菩提和无上正等正觉菩提，一切菩提平等无异。
慈氏，其中正精进的真如，以此闻、思、修相杂所缘的止观所摄持的智慧平等无异。
作用的道理即是正见具有果报。果报是指解脱涅槃，在见道时声闻和独觉补特伽罗生起见无我的正见，菩萨们在见道时生起见补特伽罗无我和法无我的正见，获得解脱果，这称为作用的道理。
法性的道理是不可思议处，法性是成就故不可思议。法界、无分别智等不可思议处称为法性的道理。为何称为法性的道理？因为从法界等如理作意生起正见，从正见获得涅槃果，法性如是成就。
因此，对此以现量和比量为何从如理作意生起正见，从正见为何获得真如等不可思议处而观察推度，因不可度量故称不可思议处为法性的道理。
思、说、加行、资粮和现证最下者是声闻乘。如是声闻们仅思维自利故思小，因其思小，如来们随顺其心而说小法。因说小法，他们从身语意门修习小加行。如同加行小，如是福德智慧资粮亦小，现证即获得小果。
中等是独觉乘。独觉乘者具有中等发心，因此如来为他们说中等法，即说顺逆缘起。对声闻说小法是仅说自性故。如是说中等法，他们从身语意门修习中等加行，仅入中等作业。作中等业故积集中等资粮。

།ཚོགས་བར་མ་བསགས་པས་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ཡང་བར་མ་ཐོབ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་མོད་ཀྱི། མངོན་པར་ཤེས་ པ་ལྔ་ལ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་འཕྲུལ་གྱི་མིག་གིས་སྟོང་གཉིས་ལས་མི་མཐོང་ན། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འཕྲུལ་གྱི་མིག་དང་། རྣ་བ་ལ་སོགས་པས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པ་ཐོས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་ བུ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ།།མཆོག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་དང་གཞན་གཉིས་གའི་དོན་བྱ་བར་སེམས་པས་བསམ་པ་ཆེའོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་བསམ་པ་ཆེ་བས་ན། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་བཤད་ པ་ཆེའོ།།དེ་དག་ཆོས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་སྦྱོར་ཞིང་འཇུག་པས་ན་སྦྱོར་བ་ཆེ་བའོ། །དེ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱར་བས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་བསགས་པས་ཚོགས་ ཆེ་བའོ།།དེ་ལྟར་ཚོགས་ཆེན་པོ་བསགས་པས་མཐར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ། ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཆེ་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་གིས་དབྱེའོ། །ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་མཁས་པ་དེ། ཇི་ལྟར་ཚིག་གི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་མཁས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཚོལ་ཞིང་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ཆོས་རྣམ་པ་བཞིའི་ མཚན་ཉིད་ཚོལ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལ་ཆོས་རྣམ་པ་བཞིའི་ཚོལ་བ་ནི་མིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། རང་བཞིན་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་སྟེ། ཡོངས་སུ་ ཚོལ་བ་འདི་དག་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སའི་དུས་ན།ཚོལ་བར་བྱེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མིང་དང་དངོས་པོ་ཕན་ཚུན་དུ་གློ་བུར་དུ་འབྱུང་བ་ཚོལ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མིང་ནི་གང་གིས་བུམ་པ་ཞེའམ། སྣམ་བུ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ལ་མིང་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་ནི་བུམ་པ་ལྟ་བུར་ཆུ་ བླུགས་སུ་རུང་བ་དང་སྣམ་བུ་ལྟ་བུར་བགོར་རུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཆུ་བླུགས་སུ་རུང་བའི་དངོས་པོ་ལ་མིང་བུམ་པ་ཞེས་བཏགས་པ་ནི་མིང་ཉིད་བུམ་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་གྱི། མིང་ཐམས་ཅད་གློ་བུར་དུ་བཏགས་ ཤིང་ལོགས་ཤིག་ན་བརླ་བརྙན་ཙམ་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ནི།མིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མིང་ཐམས་ཅད་གློ་བུར་དུ་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་མིང་གློ་བུར་བ་མ་ཡིན་གྱི། བུམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ནི། མེ་དང་ཚ་བ་ཉིད་རང་བཞིན་གཅིག་ པས་མེ་མེད་པར་བྱས་ན་ཚ་བ་ཡང་མེད་པར་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་བཅག་སྟེ་མེད་པར་བྱས་ནས་མིང་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན།བུམ་པ་བཅག་ཀྱང་མིང་མེད་པར་མི་འགྱུར་གྱི། མིང་ཕྱི་ན་ཡོད་པ་དང་། ལྷ་སྦྱིན་ཤི་སྟེ་མེད་ཀྱང་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་མིང་ཡང་མེད་པར་མི་ འགྱུར་གྱི།མིང་ཕྱི་ན་ཡོད་པས་ན། མིང་དང་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་ལ། ལྟོ་ཟླུམ་པོ་སྐྱེ་སེང་སེང་པོ་ཆུ་བླུགས་སུ་རུང་དུ་མ་བཏགས་པ་ཡང་གློ་བུར་དང་། བརྙན་མ་ཙམ་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ན་དངོས་པོ་ ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དོན་དུ་ན་བུམ་པའི་དངོས་པོ་ཡང་བུམ་པའི་མིང་དང་། རང་བཞིན་མི་གཅིག་པར་ཤེས་པའོ།

由于积累了中等福德资粮，所以获得了中等的真实果位，声闻和独觉虽然在涅槃果位上没有差别，但在五种神通上是有差别的。声闻的神变天眼只能见到二千世界，而独觉的神变天眼和天耳等能够见闻三千大千世界的色声等，因此在果位上是有差别的。
所谓'最胜是大乘'，是说菩萨们思维要成办自他二利，所以发心广大。由于他们发心广大，所以宣说甚深广大的大乘法，说法广大。他们如法所说那样，以身语意三门为自他利益而修行，所以修行广大。由于他们的广大修行，积累了广大的福德智慧资粮，所以资粮广大。由于这样积累广大资粮，最终获得无上大菩提的广大果位，这就是真实的广大。三乘的差别是由这五个方面来区分的。
关于'遍求分别偈'，如是通达上述四种安立的解说，如何善巧地以语言向众生说法，同样也要以自心寻求了知法的特征。因此以一个偈颂显示四法特征的寻求。其中四法的寻求是：遍求名称、遍求事物、遍求自性假立、遍求差别假立，应当了知这些遍求是在胜解行地时所作的寻求。
关于'名与事物互为客尘的寻求'，名是指能诠表瓶子或毛毯等的名称。事物是指如瓶子能盛水，毛毯能穿着等所诠表的法，称为事物。如是对于瓶子等能盛水的事物，安立瓶子等名称，这名称本身并非瓶子的自性，一切名称都是暂时安立，仅仅是假名安立，了知这一点就叫做遍求名称。
怎么知道一切名称都是暂时的呢？如果名称不是暂时的，而是瓶子的自性，那么就像火与热性是一体，无火则无热那样，打碎瓶子使其不存在时，名称也应该不存在才对。但是打碎瓶子，名称并不会消失，而是仍然存在；天授死亡不在了，天授的名字也不会消失，而是仍然存在，所以名称与事物不是一体的自性。
如是对于'瓶子'这个名称，腹部圆形、颈部细长、能盛水等特征的安立也是暂时的，仅仅是假名安立，了知这一点就叫做遍求事物。实际上，瓶子的事物也与瓶子的名称不是一体的自性，这就是所要了知的。

།བུམ་པའི་དངོས་པོ་དང་། མིང་གཉིས་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་མི་གཅིག་ཅེ་ན། གལ་ཏེ་མིང་དང་དངོས་པོ་གཉིས་རང་བཞིན་གཅིག་ན་ནི། མིང་མེད་ པར་བྱས་པས་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་རབ་ཏུ་མ་བྱུང་བའི་དུས་ན་ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་མིང་བཏགས་པ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་དུས་ན་ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་མིང་མེད་པར་བྱས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན། མིང་མེད་པར་བྱས་ཀྱང་དངོས་པོ་ཕྱི་ན་ཡོད་པས་ན། མིང་དང་དངོས་པོ་གཉིས་གཅིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བཏགས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་འདི། །དེ་ཙམ་ཉིད་དུ་ཚོལ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདི་ལྟར་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་མིང་དང་། བརྗོད་པར་བྱ་བའི་བུམ་པ་ལ་སོགས པའི་དངོས་པོ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ནས་འབྲེལ་པ་ལ།རང་བཞིན་དུ་བཏགས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་སོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་དུ་བཏགས་པ་ནི། ས་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་བཏགས་པ་དང་། ཆུ་གཤེར་བའི་མཚན་ཉིད་བཏགས་པ་དང་། ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ གཟུགས་ཞེས་བཏགས་པ་དང་།མྱོང་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ཞེས་བཏགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་བཏགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི། ས་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཆུ་གཤེར་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ གྲུབ་པ་མེད་པར་ཤེས་ན་རང་བཞིན་དུ་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་བཏགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཡང་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་ བྱས་དང་།གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་མིང་ཙམ་ཚིག་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་རང་ བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ནི།ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ལ་མིང་གློ་བུར་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དངོས་པོ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པའོ། །མིང་ནི་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་སྟེ། བུམ་པའི་དངོས་པོ་ ལ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་བཏགས་པ་འདི་མིང་ཉིད་བུམ་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་གྱི།བླ་ཐབས་དང་། བླ་དྭགས་སུ་བཏགས་པར་ཟད་དེ་ཞེས་ཚོལ་ཞིང་ཤེས་པ་ནི་མིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །མིང་ལ་དངོས་པོ་གློ་བུར་བ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།མིང་ནི་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ལ་བྱ་སྟེ། ཚིག་འདིས་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་ཆུ་བླུགས་སུ་རུང་བའི་བུམ་པ་སྟེ། བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་མིང་ལ། བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་བཏགས་པ་ཡང་གློ་བུར་དང་བླ་ཐབས་སུ་ བཏགས་པར་ཟད་ཀྱི།མིང་དང་དངོས་པོ་གཉིས་རང་བཞིན་མི་གཅིག་པར་ཚོལ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གཉི་ག་མངོན་པར་འབྲེལ་པ་ལ་རང་བཞིན་དང་ཁྱད་པར་དུ་བཏགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཉི་ག་མངོན་པར་འབྲེལ་བ་ནི། རྗོད་པར་ བྱེད་པའི་མིང་དང་།རྗོད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་གཉིས་འབྲེལ་པ་སྟེ། དེ་གཉིས་འབྲེལ་པ་ལས་སུབ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་གཉིས་ཀྱང་བཏགས་པ་ ཙམ་དུ་ཡོད་པར་ཟད་ཀྱི།རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི། རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་བམ་པོ་བདུན་པའི་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་མིང་དང་དངོས་པོ་དང་། རང་བཞིན་དང་ཁྱད་པར་རྣམས ཡོངས་སུ་བཙལ་ན།ས་དང་པོར་མིང་དང་དངོས་པོ་དང་རང་བཞིན་དང་ཁྱད་པར་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུས་བསྟན་ཏོ།

如果问瓶子的实物和名称二者如何不是同一自性，假如名称和实物二者是同一自性的话，则会有去除名称时实物也会消失的过失，比如在未出家时有在家的名称，出家时去除了在家的名称，按理实物也应消失，但去除名称后实物仍然存在，所以名称和实物二者不是一体。
关于'此二种假立，仅此而寻求'，如此能诠的名称和所诠的瓶子等实物二者相互关联时，有自性假立和差别假立。其中自性假立是：地的坚硬性质的假立、水的湿润性质的假立、因有碍故假立为色、因是感受自性故假立为受，如是诸法各自性相别别假立，这些也仅是假立而已，若知地的坚硬性质和水的湿润性质并非成立，这称为遍寻自性假立。
如是对于假立为自相的诸法，又有无常、苦、有漏、无漏、有为、无为、有色、无色、属欲界、属无色界等，这称为差别假立。若知这些差别假立也仅是名言而已，并非有自性，这称为遍寻差别假立。
关于'于事寻名是客尘'，事即瓶子等实物。名即'瓶子'这个词语，对瓶子实物假立'瓶子'这个名称，这名称本身并非瓶子的自性，仅是方便和标记的假立，如是寻求了知称为遍寻名称。
关于'于名寻事是客尘'，名即'瓶子'这个词语，此词所诠的实物是可盛水的瓶子，对'瓶子'这个能诠名称，假立'瓶子'这个所诠实物也仅是暂时和方便的假立而已，寻求名称和实物二者非同一自性，这称为遍寻实物。
关于'二俱相系属假立自性差别'，二俱相系属即能诠名称和所诠实物二者关联，由此二者关联而假立为地等诸法的自相，以及假立为生灭等共相，这二者也仅是假立而已，若知自相也非自性成立，这称为遍寻自体。若知共相也仅是假立而已非有自性，这称为遍寻差别。
《经庄严论》第七品释文完。
关于'如实遍知分别十颂'，如是在胜解行地寻求名称、实物、自性和差别等，在初地将证知名称、实物、自性和差别等为空性相，因此以十颂宣说如实了知。

།ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་ པའི་ཕྱིར།།ཡང་དག་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་དང་ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་བཞི་ནི། མིང་ ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་།དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། ཁྱད་ པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།དེ་ལ་མིང་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་སྟོང་པ་ལ་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཤེས་ན། མིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བུམ་པ་ ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་སྟོང་ལ་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཤེས་ན།དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་སྟོང་ལ་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཤེས་ན།རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་སྟོང་ལ་དམིགས་སུ་མེད་པར་ཤེས་ ན།ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་ཏོ། །བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་དོན་སྒྲུབ་ཕྱིར། །ས་ཀུན་དུ་ནི་སྐྱེ་བར་བྱེད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ས་བཅུ་མན་ཆད་ལ་ས་ཀུན་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་བཞི་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་དག་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། ། ཚིགས་བཅད་འོག་མ་ཕྱེད་ཀྱིས་ནི་ཡང་དག་པའི་ཤེས་པའི་ལས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ས་དང་པོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཤེས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་བཅིངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་དགྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། དེས་བཅིངས་པ་ཐམས་ཅད ལས་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་བཅིངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེས་གང་བཅིངས་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ས་བོན་གྱི། །མཚན་མ་དག་གིས་བཅིངས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་བཅིངས་པ་ནི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། ས་བོན་གྱི་མཚན་མའོ། །དེ་ལ་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ། མཚན་མ་དང་ཡུལ་ཞེས་བྱ་བ་དག་དོན་གཅིག་པས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་སུམ་ཅུ་པའི་བསྟན་བཅོས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་རྣམ་པར་རིག་པར་བཤད་དོ། །ལོངས་སྤྱོད་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་ནི་ལོངས་ སྤྱོད་ཅེས་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་མཚན་མ་དང་ཡུལ་ནི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་སྟེ་ཡུལ་ལྔའོ། །ས་བོན་གྱི་མཚན་མ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ མའི་བག་ལ་ཞ་བ་དང་།བག་ཆགས་ཀྱི་གཞི་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ས་བོན་གྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཅིང་བ་དེ་གསུམ་གྱིས་བཅིངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེས་གང་བཅིངས་ཤེ་ན་དེའི་ཕྱིར། རྟེན་བཅས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དག་།ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གོང་མའི་ བཅིངས་པ་དེས་ནི་རྟེན་དང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་གསུམ་བཅིངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་རྟེན་གྱི་སྒྲས་ནི་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དུ། དབང་པོ་དྲུག་དང་བཅས་པའི་ལུས་ལ་བྱ་སྟེ། དོན་དུ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་བྱའོ།

'由于一切无所缘，真实智慧有四种'等一个偈颂，宣说了如实了知四种智慧的特征和殊胜作用。其中四种如实了知是：具足寻求名称的如实了知、具足寻求事物的如实了知、具足寻求自性的如实了知、具足寻求差别的如实了知。
其中，如果了知一切名称无实体、空性、无所缘，称为具足寻求名称的如实了知。如果了知瓶等一切事物无自性、空性、无所缘，称为具足寻求事物的如实了知。如果了知地的坚硬等一切自相无自性、空性、无所缘，称为具足寻求自性的如实了知。如果了知生灭等诸法无自性、空性、无所缘，称为具足寻求差别的如实了知。如是半偈宣说了如实了知的特征。
'为成就一切教法，于诸地中皆生起'，从初地乃至第十地称为诸地。菩萨为了成就自他二利，于十地中生起并修习四种真实智慧。后半偈宣说了真实智慧的殊胜作用。
如是初地了知诸法无我的智慧是解脱一切束缚的方便，由此能从一切束缚中解脱。为了了知何为束缚及何者被束缚，故说'由住处受用种子，诸相而有所束缚'等。其中束缚是住处相、受用相和种子相。
其中住处相是器世间，相和境是同义，因为器世间是阿赖耶识所缘的境，所以器世间称为住处相。因此《三十颂》等论中也说阿赖耶识是了别住处。受用是从眼识乃至意识，六识称为受用，六识的相和境是色、声、香、味、触五境。种子相是指阿赖耶识，因为阿赖耶识是住处、受用等诸相的习气和熏习的所依，故称为种子相。意思是被这三种束缚所束缚。
若问被何者束缚，故说'具依心及心所等'。上述束缚束缚了所依、心和心所三者，这是其含义。其中所依是指从眼根乃至意根的六根俱全的身体，实际是指色蕴。

།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ ཡང་འདིའི་སྐབས་སུ་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ལ་བྱའོ།།སེམས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་ལ་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལྔའི་ནང་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་བྱའོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བའི་སྒྲས་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་གཉིས་དང་། རེག་པ་དང་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་ལ་བྱ་སྟེ།དོན་དུ་བཤད་པའི་བཅིང་བ་དེས་ཕུང་པོ་ལྔ་བཅིངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དུ་བཅིངས་ཇི་ལྟར་བཅིངས་ཤེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདིར་ནི་ས་བོན་ལྡན་པས་བཅིངས། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། གང་དུ་ བཅིངས་ཤེ་ན།ཁམས་གསུམ་འདིར་བཅིངས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་བཅིངས་ཤེ་ན། གནས་ཀྱི་མཚན་མའི་བག་ཆགས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་མཚན་མའི་བག་ཆགས་ཀུན་གཞི་ལ་བསགས་པས་ཇི་སྲིད་དུ་བག་ཆགས་མ་སྤངས་ཏེ། བག་ཆགས་དང་ལྡན་པ་དེ་སྲིད་དུ་ ཐར་པ་མེད་པས་ན་དེ་ལྟར་བཅིངས་སོ།།དེ་ལ་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཉིད་ཀུན་གཞིའི་གནས་ཡིན་པས་ན་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཞེས་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་མཚན་མ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལོངས་སྤྱོད་ ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་བྱ་སྟེ།དེ་དག་གི་མཚན་མ་དང་ཡུལ་ནི་གཟུགས་ནས་རེག་བྱའི་བར་དུ་ལྔའོ། །གང་དེ་དག་གི་ས་བོན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་གཉིས་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་མཚན་མ་དང་གཞིར་གྱུར་པ་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་ པར་ཤེས་པ་སྟེ།ཀུན་གཞི་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གྱི་རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་གང་ཤེས་ཤིང་བསྒོམས་པས་བཅིངས་པ་ལས་ཐར་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚན་མ་བདུན་དུ་གང་བཞག་པ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་གང་གནས་པ། །བརྟེན་པས་ཐམས་ ཅད་རྣམ་བཤིག་ན།།བྱང་ཆུབ་མཆོག་ནི་རྙེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། མཚན་མ་མདུན་དུ་གང་བཞག་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་སྔོན་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣལ་འབྱོར་པས་འཕྲལ་དུ་བམ་པ་དང་བསྔོས་པ་དང་ཀེང་རུས་ ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མདུན་དུ་བསམས་ཤིང་བརྟགས་ཏེ་གཞག་པ་ནི་མཚན་མ་མདུན་དུ་བཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་འཕྲལ་དུ་བསམས་ཏེ་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བསྒྲིམས་ཤིང་འབད་མི་དགོས་པས་བུམ་པ་དང་ སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ངང་གིས་སེམས་ལ་སྣང་བ་ནི།བདག་ཉིད་ཀྱིས་གང་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་མདུན་དུ་བཞག་པའི་མཚན་མ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའི་མཚན་མ་གཉིས་བཤིག་སྟེ། སྟོང་པར་དམིགས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ ཉིད་དུ་བྱས་ནས།དེ་ལ་ཡོད་པའི་ངོ་བོར་རྟོག་པའི་ཚུལ་དུ་བསྒོམས་ན། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ཡང་དང་པོ་ནི་མདུན་དུ་གཞག་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པར་བཤིག་སྟེ། བསྒོམ་པ་དེ་སྟོང་པར་ བཤིག་པ་དང་དེའི་འོག་ཏུ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པར་བཤིག་སྟེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་འདི་ལྟར་བམ་པ་དང་།བསྔོས་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ། སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ལ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བསྒོམ་མོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྟག་པ་དང་། གཙང་བ་དང་བདག་དང་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི གང་ཟག་སྟོང་པར་བཤིག་སྟེ་བསྒོམས་ན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉིས་སྟོང་པར་བཤིག་སྟེ་བསྒོམས་ན་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

意根也是在此处指烦恼意。心的声音是指八种识，即在五蕴中指识蕴。心所的声音是指受蕴和想蕴二者，以及触、作意等五十一种心所，实际上所说的束缚即是束缚五蕴的意思。
若问在何处束缚、如何束缚，为此说'此中由具种子而束缚'。若问在何处束缚，是在三界中束缚的意思。若问如何束缚，由于处所相的习气和受用相的习气积存于阿赖耶识中，只要未断除习气，具有习气期间就无解脱，因此如是束缚。
其中处所相即器世间，处所是指器世间，由于这些就是阿赖耶识的处所，所以称为处所相。所谓受用相，受用是指从眼识到意识六种识，它们的相和境是色等五境。
所谓'彼等之种子'，处所和受用二者的种子相和所依即是阿赖耶识，因为阿赖耶识是一切法种子的所依。
为了显示通过了知和修习何法而从束缚中获得解脱的方法，说道：'所安立七相，以及自安住，若能尽破除，当得胜菩提。'
'所安立七相'是指瑜伽师依靠先前闻思修等加行，当下观想瓶子、粪便、骸骨等相并安立于前，这称为安立于前的相。
不是仅仅当下观想安立，而是众生从无始轮回以来不需勤勉努力，瓶子、毛毯等自然显现于心，这称为'自安住'。
诸位坚固的菩萨破除安立于前的相和自安住的相二者，使其成为空性无所缘的体性后，以有实体的方式作意而修，则将获得菩提和殊胜菩提的意思。
其中修习次第，首先破除安立于前的相为空性，破除彼修习为空性后，其次破除自安住的诸事物为空性。如何破除呢？即如是：瓶子、粪便等这些仅仅显现于心和心所，并非实有自性，同样地，瓶子和毛毯等这些也仅仅显现于心和心所，并非实有自性，如是修习。
其中声闻和独觉破除常、净、我、乐的补特伽罗为空性而修习，则获得声闻菩提和独觉菩提。诸菩萨破除补特伽罗和法二者为空性而修习，则将获得无上殊胜菩提。

།དེ་ བཞིན་དུ་མི་རྟོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་རིམ་གྱིས་སྨྲ་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདུན་དུ་གཞག་པའི་མཚན་མ་དང་ལྡན་པ་བདག་ཉིད་གནས་པའི་མཚན་མ་གཉིས་ལ་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ཡང་།དང་པོར་མདུན་དུ་གཞག་པའི་མཚན་མ་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པར་བཤིག་ནས་དེ་ལ་ མི་རྟོག་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་གནས་པའི་མཚན་མ་སྟོང་པར་བཤིག་སྟེ། དེ་ལ་མི་རྟོག་པར་བྱའོ། །གང་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མདུན་དུ་གཞག་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་འཆད་དེ། མདུན་དུ་ གཞག་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་རྣལ་འབྱོར་པས་མཉན་པ་དང་བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ལ་བྱ་སྟེ།ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཉིད་འཕྲལ་དུ་སེམས་ཀྱིས་བརྟགས་ཏེ་གཞག་པའོ། །རང་བཞིན་ལ་གནས་ པར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བདག་ཉིད་གནས་པ་ནི་གང་འཕྲལ་དུ་བསམས་ཏེ་མདུན་དུ་གཞག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་བསྒྲིམས་ཤིང་འབད་མི་དགོས་པར་སེམས་ལ་རང་གི་ངང་གིས་སྣང་བ་སྟེ། གང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་ སེམས་ཀྱིས་བརྟགས་ཏེ།སེམས་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་ཡོད་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བའོ། །དེ་ལ་བཤིག་པ་ནི་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལས་བྲལ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་གཉིས་སྟོང་པར་བཤིག་པའི་ཐབས་ནི་མདུན་དུ་གཞག་པའི་མཚན་མ་དང་རང་བཞིན་ལ་གནས་ པ་གཉིས་སེམས་ལ་སྣང་བ་དང་བྲལ་ཞིང་།སེམས་ལ་མི་སྣང་བར་བྱ་བ་ནས། དེ་ལ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་སྤངས་ཏེ། མི་རྟོག་པའི་ཚུལ་དུ་བསྒོམ་པ་ནི་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཐབས་ནི་མཚན་མའི་གཉེན་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྟོང་པར་བཤིག་ནས་མི་རྟོག་པའི་ ཚུལ་དུ་བསྒོམ་པ་ཉིད་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་མེད་ཅིང་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ།།མདུན་དུ་གཞག་པ་དང་། ཕྱིར་བདག་ཉིད་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་དེ་གཉིས་སྟོང་པར་བསྒོམ་པའི་རིམ་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་མདུན་དུ་གཞག་པའི་མཚན་ མ་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་སྟོང་པར་བཤིག་སྟེ་ཇི་ལྟར་བཤིག་ཅེ་ན།ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་འདི་དག་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞིག་གོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་རྣམས་སྟོང་པར་བཤིག་ སྟེ།ཇི་ལྟར་བཤིག་ཅེ་ན་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཀེང་རུས་ལ་སོགས་པ་སེམས་ལ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་སེམས་ལ་སྣང་བར་མ་ཟད་ཀྱི། རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་གི་མཚན་མ་རྣམ་པར་འཇིག་པའི་རྣལ་འབྱོར་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟག་པ་དང་།བདེ་བ་དང་། གཙང་བ་དང་། བདག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ལ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་སྟོང་པར་བཤིག་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་གི་མཚན་མ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་གཉིས་སྟོང་པར་བཤིག་ནས་བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པས་ནི་ བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་དག་གིས་ཇི་ལྟ་བུར་བཅིངས་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་དག་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དུ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་བཤད་པའི་ བསྡུས་པའི་དོན་ནི།ཇི་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་བཅིངས་པ་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བཅིངས་པ་ཤེས་པ་ནས། གང་གིས་བཅིངས་པ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་བ་ཤེས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ སྟེ།དོན་དེ་གསུམ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ། གནས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ས་བོན་གྱི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ནི་བཅིངས་པ་གང་ཡིན་པ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །མཚན་མ་མདུན་དུ་གཞག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་གཅིག་གིས་ནི་གང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཐར་བར་འགྱུར་བའི་ཐབས་བསྟན་ཏོ།

同样地，所谓'如是渐次说无分别'是指对置于前方具相和自性安住二种标相的修习次第。首先要破除置于前方的骷髅等标相为空性，对此修无分别。然后破除瓶等自性安住标相为空性，对此修无分别。
关于'所闻所思等'等文，解释置于前方标相的含义。所谓'置于前方标相'是指瑜伽师所闻思修三摩地的对境，即暂时以心观想安立骷髅等标相。
'安住自性'者，自性安住是指并非暂时思维安立于前方，而是从无始轮回以来不需刻意造作而自然显现于心中，如瓶等由自性心识分别，显现为似乎存在于心外之物。
'于此破除即离实有之无分别'者，破除彼二为空性的方法是令置于前方标相和自性安住二者从心中消失，不显现于心中。断除执为实有的分别，以无分别方式修习，称为安立。其方法即是标相的对治。
破为空性后以无分别方式修习，即是灭除一切执相的方法。
关于'置于前方及后自性安住'等，破二者为空性的次第是：首先破除置于前方的骷髅等标相为空性。如何破除呢？应了知骷髅等显现仅是心的显现而已，并非真实存在而破除之。
破除瓶等自性安住为空性。如何破除呢？如同骷髅等仅是心的显现而无自性，同样瓶等诸法也仅是心的显现而已，无有自性，如是破除。
'具四颠倒之补特伽罗标相破除的瑜伽行者'等文，是指破除执著补特伽罗具有常、乐、净、我四种颠倒见为空性而修习的瑜伽行者，将获得声闻菩提和缘觉菩提。
'破除一切法标相即是大菩提'者，破除补特伽罗标相和法标相二者为空性而修习的瑜伽行者，将获得无上菩提之义。
'由此了知如何系缚及如实了知等'者，总结前述三偈所说的内容：了知众生如何被系缚，了知系缚，了知从系缚中解脱的方法，以及如实了知的特征等三种含义。
其中'住处受用种子'等一偈显示了了知何为系缚。'标相置于前方'等一偈显示了通过何种了知而获得解脱的方法。

།དང་པོ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ། ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ། ། མཚན་ཉིད་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཡོད་པ་སྤངས་ནས་ཐར་བར་འགྱུར་བ་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་ཉིད་དམིགས་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། ། དེ་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཟུང་བ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་སྤངས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུང བ་གཉིས་ནི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སམ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་དང་།ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཆོས་གཉིས་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་ན་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་ངན་ལེན་ཚོགས་མངོན་སུམ་ དང་།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཚོགས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བཅས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ རྣམས་ཀྱི་གནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་ན།གཞན་གྱི་དབང་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །བརྟན་པ་དེ་དག་ཟད་པར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་ཉིད་གསུམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ན། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ ཉིད་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཅི་ཡོད་པ་ཟད་ཅིང་དག་ནས་ཐར་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་འདོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཚོགས་མངོན་སུམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཚོགས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་ པ་ལ་བྱ་སྟེ།ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་ན། གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཟད་པར་བྱ་བ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་ཚོགས་ཀུན་གཞི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཚན་ཉིད་གསུམ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ན། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ལ་ཉལ་ཡོད་པ་ཟད་པར་གྱུར་ནས་ཐར་པ་འཐོབ་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་སྟོང་པར་ཤེས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྒོམས་པས་ན། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་དེ། འཕགས་པ་ ཉན་ཐོས་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོད་པར་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་མི་དམིགས་ཡེ་ཤེས་ནི། རྣམ་པ་ཐ་དད་མེད་ བསྒོམས་པས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས། ཉན་ཐོས་རྣམས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་བསྒོམ་པ་བས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་སྟོན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། འཕགས་ པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཚན་མ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་གཉིས་ཐ་དད་པ་བསྒོམ་སྟེ།དེ་ལ་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལ་བྱའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། འཁོར་བ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ དང་བཅས་པས།མ་ཞི་བའི་རང་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པས་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད། འཁོར་བ་ནི་སྤོང་བར་འདོད། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་འདོད་དོ།

第一偈颂'一切无所缘故'这一偈颂说明了如实了知。由于完全了知三相，阿赖耶识中烦恼障和所知障的习气得以断除而获得解脱，为了说明这一点，故说'如是缘真如智慧'等。其中，真如是指空性法界，意思是以缘空性的智慧现证圆成实相。
'远离二种所取'中的二种所取是指能取所取二者，或遍计所执的人我和遍计所执的法我，如同兔角一样了知其无相，则现证遍计所执相，这是其含义。
'现前习气诸聚集'中的习气聚集是指具有烦恼障和所知障的阿赖耶识，若了知阿赖耶识是一切烦恼障和所知障的所依，是颠倒分别的所依处，则现证依他起相。
'坚固彼等皆尽灭'的含义是，如是菩萨现证三相后，阿赖耶识依他起相中所有的烦恼障和所知障灭尽清净后获得解脱。
'现前习气诸聚集'中的习气聚集是指烦恼障和所知障，了知阿赖耶识是一切颠倒的因，则现证依他起相，这是其含义。
'彼等尽灭'等的含义是，为了断尽阿赖耶识中烦恼障和所知障的习气聚集，应当现证诸相。现证三相后，阿赖耶识中的随眠得以灭尽而获得解脱，这是其含义。
其中，圣者声闻们也通过修习能了知具有四颠倒的人我为空性的正智，所以圣者声闻也有正智。声闻有正智，菩萨有正智，二者有何差别？为了说明正智的差别，故说'如是无缘智慧，无有差别而修习'等。此偈颂说明声闻修无相较菩萨修无相的差别。
如何差别呢？圣者声闻们修习有相和无相为二，其中有相是指轮回，无相是指涅槃。对于轮回，作意其具有生老等苦而本性不寂静；对于涅槃，作意其断除一切痛苦而具有寂静相。希求断除轮回，希求现证涅槃。

།དེ་ལ་དེ་ བཞིན་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་བ་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཚན་མ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ དམིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཐ་དད་པ་མེད་ཅིང་རོ་གཅིག་པར་མཐོང་ནས་འཁོར་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒོམས་ན།ཉན་ཐོས་མཚན་མ་མེད་པར་བསྒོམས་པ་བས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །དེ་བས་ན་འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ ཟད་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་།འཁོར་བའི་ཁམས་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་དེ་ནི་མཚུངས་སོ། །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་དེ་ནི་མཚུངས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མཚུངས་ཤེ་ ན།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཚུངས་པས་ན་དེ་ནི་མཚུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་མཚན་མ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་པར་བསྒོམས་པས་ཇི་ལྟར་ན་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་བས། ཁྱད་ཞུགས་ཤེ་ན། ཡོད་མེད་ དོན་ནི་མངོན་སུམ་དུ།།རྣམ་པར་རྟོག་ལས་འབྱོར་ཞེས་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། མཚན་མ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པར་བསྒོམས་པས་ན། ཡོད་པའི་དོན་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ལ། མེད་པའི་དོན་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་གྱུར་པས། སེམས་ཅན་ གྱིས་གང་དང་གང་བསམས་ཤིང་ཇི་དང་ཇི་ལྟར་བསམས་པ་དེ་དང་དེ་དག་དེ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ནམ་མཁའ་སྟོང་པ་ལས་ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཆར་འབབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསམས་ན་ཡང་། ཡོ་བྱད་ཀྱི་ཆར་འབབ་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་ ཐམས་ཅད་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་བས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་མ་མེད་པར་བསྒོམ་པ་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་ སུམ་དུ་གྱུར་པས་ན་ཡོད་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་མེད་པ་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་བྱ་སྟེ། ཀུན་བརྟགས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པས་ན། མེད་པ་མངོན་སུམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མ་དང་དེ་ བཞིན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མཚན་མ་ནི་འཁོར་བའི་ཆོས་ལ་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་རང་ བཞིན་གཅིག་པར་མཐོང་བས་ན་མཚན་མ་དང་དེ་བཞིན་ཉིད་ཐ་དད་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དོན་དུ་འཁོར་བ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་གྱི། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འཁོར་བའི་སྟོང་པ་ ཉིད་ལ་མ་གཏོགས་པར་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མཐོང་བའོ།།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་བས་ཁྱད་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཁྱད་ཞུགས་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་དག་གི་མཚན་མ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་ཐ་དད་པར་མཐོང་ནས། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་དབྱིངས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དེ་དག་གིས་ནི་མཚན་མ་སྟེ་འཁོར་བ་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ཐ་དད་པར་མཐོང་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཐ་དད་པར་མཐོང་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པས་མ་ཞི་བའི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་སྤངས་པས་ཞི་བའི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་སྟེ།དེ་བས་ན་འཁོར་བ་ནི་སྤོང་འདོད་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མངོན་དུ་བྱ་བར་འདོད་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།

所谓缘于真如的智慧，是指缘于诸法本性涅槃之相的空性见解智慧。菩萨们见到相，即轮回与真如所缘的智慧，即涅槃二者无有差别而为一味，观修'轮回的空性即是涅槃'，较声闻修无相更为殊胜。因此，《圣无尽慧经》中也说：'法界、轮回界和涅槃界是相等的。法界、众生界和一切法界是相等的。为何相等？由于空性相等故是相等'等等。
如是修习相与真如无差别，为何较声闻等修无相更为殊胜呢？'有无义现前，从分别成就'。由于修习相与真如无差别，有义成为现前，无义也成为现前。如是，众生所思所想一切皆如是成就，即使想'愿从空中降下资具雨'，资具雨也会降下，故说从分别一切成就。因此，菩萨修无相较声闻修无相更为殊胜。
其中，'有'是指圆成实相的法界，由于法界现前故称为有现前。'无'是指所取能取遍计所执之相，由于遍计所执无自性也现前故称为无现前。'见相与真如无差别'中，相是指轮回法。真如是指一切法本性涅槃之相空性。由于见轮回与涅槃二者自性为一，故说见相与真如无差别。实际上，轮回与本性空性即是涅槃，涅槃也不离轮回空性而别有所在。
因此，菩萨修无相较声闻修无相更为殊胜。为显示如何殊胜故。'彼等见相与无相有别，不作意一切相而作意无相界'，即彼声闻见相即轮回与无相即涅槃二者有别。如何见为有别？见轮回具有生老等种种痛苦而为不寂静自性，见涅槃断除生老等诸苦而为寂静自性。因此，欲断轮回故作意，欲证得涅槃故作意涅槃界。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་དེ་བཞིན་ ཉིད་ལས་གཞན་དུ་མཚན་མ་མ་མཐོང་བས།མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཐོང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མ་རྟོགས་པའི་མཚན་མ་ཞེས་བྱ་བ། འཁོར་བའི་ཆོས་ལོགས་ཤིག་ན་ཡོད་པར་མ་མཐོང་སྟེ། མཚན་མ་ སྟེ་འཁོར་བ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་ནས།འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་རོ་གཅིག་པར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་ཡང་མི་སྤོང་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མི་ལེན་པའི་ཚུལ་དུ་བསྒོམས་ཏེ། དེ་བས་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐ་དད་པ་ མེད་པར་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར།ཉན་ཐོས་མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་པའི་དོན་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཡོད་པའི་དོན་དུ་ མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།མཚན་མ་མེད་པའི་དོན་ལ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་མཚན་མ་ནི་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུང་འཛིན་མཚན་མ་རྣམས་ནི་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་བཞིན་དུ་དོན་ཐམས་ཅད་འབྱོར་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལྟར་མེད་པའི་དོན་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར། ཡོད་པའི་དོན་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར། གང་དང་གང་བསམས་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འབྱོར་པ རྙེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།བརྒལ་བ། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་པ་མཐོང་བར་རིགས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་མ་མཐོང་སྙམ་པ་ལ་དེའི་ཕྱིར། ནུས་པ་དག་ནི་ཡང་དག་བསྒྲིབས། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་དུ་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཁོར་བ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཡང་། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་བདག་དང་ཆོས་སུ་མངོན་པར་ཆགས་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་སྒྲིབ་པས་ཡང་དག་པར བསྒྲིབས་ཏེ།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡོད་པའི་ཆོས་མ་མཐོང་ལ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པའི་ཆོས་མེད་པ་རྣམས་ནི། སེམས་ལ་སྣང་ཞིང་མཐོང་སྟེ་དཔེར་ན། མི་ཤེས་པས་བསྒྲིབས་པས། ཐག་པ་ཡོད་པ་ནི་མི་མཐོང་ལ། ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་གྱི་རང་བཞིན་ མེད་པའི་སྦྲུལ་མཐོང་བ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ། །དེ་བསལ་ནས་ནི་ཐམས་ཅད་སྣང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གང་ཟག་དང་། ཆོས་སུ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མེད་པས། ཡང་དག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཆོས་ནི་སེམས་ ལ་སྣང་ཞིང་མཐོང་ལ།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་གཟུང་བ་དང་། འཛིན་པ་ལྟ་བུ་ནི་བསལ་ནས་སེམས་ལ་མི་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན་སྔས་པ་དང་བྲལ་བའི་མིས་ཐག་པ་ཡོད་པ་ནི་མཐོང་ལ་སྦྲུལ་མེད་པ་ནི་མི་མཐོང་བ་བཞིན་ནོ། །རང་གི་ངང་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ ནི་གཟུང་བ་དང་།འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་མེད་པའི་ཆོས་ནི་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་སེམས་ལ་སྣང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རང་གི་ངང་གིས་ཡང་དག་པ་ཉིད་སྣང་། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་སེམས་ལ་བསྒྲིམ་མི་དགོས་པར་ སྣང་ཞིང་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་སྣང་གི་།མཚན་མ་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། མི་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་ནི། །ཡོད་མེད་དོན་དུ་རིག་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡོད་པའི་དོན་ནི་སྟོང་པ་ ཉིད་ལ་མེད་པའི་དོན་ནི་གཟུང་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་རྣམས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པའི་དོན་ནི་སེམས་ལ་སྣང་ཞིང་མཐོང་ལ། མེད་པའི་དོན་མཚན་མ་རྣམས་ནི་སེམས་ལ་མི་སྣང་ཞིང་མི་མཐོང་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于'菩萨见到真如之外无其他相，故见无相'这句话，菩萨们在真如空性之外，未见到所谓未证悟的相，即未见轮回法在另一处存在。见到相即轮回本身即是空性的本质，因见到轮回与涅槃二者是一味的缘故，既不舍弃轮回，也不取著涅槃而修持。因此，由于修持轮回与涅槃无差别的缘故，声闻修持无相和菩萨修持无相是有区别的。
关于'真如存在之义'，真如即是空性，意思是直接见到空性是存在的义理。关于'无相之义成为现量'，相即是所取能取等，意思是直接见到无所取能取诸相的体性。'如所分别一切义成就故'是说这样无的义理也成为现量，有的义理也成为现量，凡是所思维的都如是成就，因此称为从分别中获得成就。
问难：如果轮回是涅槃的本性，则一切众生都应有涅槃，一切众生理应都能见到涅槃，为何未见？为此说：'功能皆被真实遮，非真实者普显现。'虽然轮回本身即是涅槃的本性，但凡夫众生被执著我和法的习气障蔽，未见到空性中存在的法，而非真实的所取能取等无有的法却在心中显现而见到，譬如被无明遮蔽，不见实有的绳子，却见到绳上本无的蛇一样。
'于真实菩萨，除彼悉显现'，菩萨们因无执著补特伽罗和法，故真实的空性存在之法在心中显现而见到，非真实的所取能取等则已除去而不显现于心，譬如离开愚痴的人见到实有的绳子，而不见无有的蛇一样。
关于'自然'，意思是对凡夫而言，所取能取等无有的法不需努力就显现于心。'自然真实显现'，意思是对菩萨而言，空性之法不需努力就显现并见到。
为了成立圣者显现空性而不显现诸相的道理，说：'不显与显现，应知有无义。'等，有的义理即是空性，无的义理即是所取能取诸相，应当了知：菩萨们于心中显现并见到有的义理，而无的义理诸相则不显现于心且不见到。

།གནས་ཀྱང་ ཤིན་ཏུ་འཕོས་པ་སྟེ།།དེ་ནི་ཐར་པ་འདོད་བཞིན་སྤྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། གང་གི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་ཆོས་ཀྱང་མཐོང་། མཚན་མ་སྟེ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་མཐོང་ལ། དེའི་ཚེ་ན་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ། གནས་གཞན་དུ་གྱུར་ པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་ལ་ཐར་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ལ་བྱ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་སྐྱེ་བོ་ལ་ལ་ཞིག་བཅིངས་པ་ལས་ཐར་པ་ན། ཇི་དགར་སྤྱོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་སྟེ། དངོས་པོ་གང་མཐོང་ཡང་། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་གི་འཆིང་བ་མི་འབྱུང་བར་སྤྱོད་པས་ན་ཐར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ནི་མི་སྣང་བ་དང་སྣང་བ་དེ་ཉིད་ཐར་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང བ་དང་།མཚན་མ་རྣམས་མི་མཐོང་བའི་སེམས་རྙེད་པ་ཉིད་ཐར་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པས་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདོད་པ་བཞིན་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོད་མེད་ཀྱི་དོན་དུ་མཐོང་བ་དེ་ལ། ཅིའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཇི་དགར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པས་ན་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་དགར་འདོད་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་རང་དབང་ཐོབ་པས་རང་གི་སེམས་ལ་དབང་བྱེད་པས། རང་བཞིན་གྱིས་མཚན་མ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ལ་མཚན་མ འབྱུང་བ་དེ་སྲིད་དུ་འཆིང་བ་ཡིན་ནོ།།ནམ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པའི་དོན་མཐོང་བ་དང་མཚན་མ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་དོན་མཐོང་བ་ནས། སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་སྟེ། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་ལ་སོགས་པ་གང་གི་དབང་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་། སེམས་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ མཚན་མ་བཅིང་ལ་སེམས་གང་ལ་ཡང་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ།།ད་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་ཐབས་གང་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་པར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐམས་ཅད་ཆེན་པོར་ དོན་སྣང་ན།།བར་ཆད་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཆེན་པོའི་སྒྲས་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ས་གཞི་ཆེན་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། དུས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ས་གཞི་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་སྣང་བར་འགྱུར་ན། ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ལས་དེ་སྲིད་ དུ་སྣང་བ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་ས་གཞི་ཆེན་པོ་ཡང་ངམ་གྲོག་དང་ཚེར་མ་དང་གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་མ་དག་པར་སྣང་གི་།གསེར་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཁ་དོག་ཏུ་མི་སྣང་བས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྒལ་བ་གལ་ཏེ་ས གཞི་ཆེན་པོ་འདི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཡིན་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་སྙམ་དུ། ཁར་སང་སྔར་མཐོང་བའི་ས་གཞི་ཉིད་བདག་གིས་དི་རིང་ཡང་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེས་རྒོལ་བ་ཡིན་ལ། དེའི་ལན་དུ་གཅིག་ནས་གཅིག་བརྒྱུད་དང་མཐུན་པས་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་ས་གཞི་ཆེན་པོ་སྐད་ཅིག་མའི་ངང་གིས་སྣང་བ་ནས་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ལས་ས་གཞི་ཆེན་པོའི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ཅི་འདྲ་བར་འབྱུང་བ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ས་གཞི་ཆེན་པོའི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་ཤ་དག་བརྒྱུད་མར་འབྱུང་བས་ན།ཁར་སང་སྔར་ མཐོང་བའི་ས་ཉིད་དི་རིང་ཡང་བདག་གིས་དེ་མཐོང་ངོ་སྙམ་པའི་བློ་སྐྱེ་སྟེ།དེ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུའི་བློ་ཇི་སྲིད་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་པར་མི་འགྱུར་རོ།

对于'住处也极其转变，彼即是求解脱而行'这句话，当见到空性之有法，也见到相即无法时，彼时阿赖耶识以依他起相，称为转依，应知即于此转依上说为解脱和涅槃也是对转依而言。
为何转依称为解脱呢？譬如某人从束缚中解脱时，可随意而行，如是，当转依时，获得心的自在，见任何事物，都不生贪嗔的束缚而行，故称解脱。
'由此应知不显现与显现即是解脱'这句话的含义是，应知见到空性和不见诸相的心境即是解脱和涅槃。
为何如此？因为能随欲而行。对于见到有无之义，为何称为解脱呢？因为此时能随意欲而行故称解脱。为显示随意欲而行之义，说'彼获得自在而能主宰自心，故自性中相不生起'。只要心中生起诸相，即是束缚。
从见到空性之有义和无相等无义时起，获得心的自在，不为贪嗔等所转，心如虚空而住，相的束缚于心不生起，故此时称为解脱。
现在以一偈颂显示以何方便能令佛土清净的佛土清净方便，故说'一切显现为大时，成为障碍'等。大的声音是指器世间大地，若一切时每一刹那都从阿赖耶识中显现如大地般，只要从心中有显现，大地就会显现为不清净的沟壑、荆棘、荒地等，而不显现为金等珍宝的颜色，因此对于清净佛土是一种障碍。
质难：如果大地在每一刹那都显现于心，为何众生会想'我今天也看到了昨天所见的同一片大地'这样的念头？
对此回答说'由从一个传至一个相顺'，即大地以刹那性显现，前一刹那大地的形状和颜色如何生起，后一刹那也生起与前一刹那大地颜色和形状相同的相续，故生起'我今天看到的是昨天所见的同一片大地'的念头。因此，只要有这样的念头存在，佛土就不会清净。

།འོ་ན་ཇི་ལྟར་བྱས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། དེ་བས་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་འདི་ དག་པའོ་ཞེས་སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟར་ཇི་སྲིད་དུ་ས་གཞི་ཆེན་པོ་སེམས་ལ་སྣང་བ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྦྱོང་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱས་ནས། ཅི་ནས་ཀྱང་ས་གཞི་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་སེམས་ལ་སྣང་བར་མ་གྱུར་ཅིང་ས་ཆེན་པོ་ལ་ཆགས་པའི་སེམས་ སྤང་བར་བྱ་སྟེ།ཆགས་པའི་སེམས་སྤངས་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་སེམས་ལ་སྦྱང་བར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ནི་དེ་ལྟར་སྦྱོང་ངོ་། །དེ་བས་ན་བར་ཆད་བྱེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་ལ་ས་ གཞི་ཆེན་པོ་ལྟ་བུར་ཡོད་པར་སྣང་ཞིང་།ཡོད་པར་ཆགས་པ་ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས། ཡོད་པར་ཆགས་པ་སྤང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཡོད་པར་ཆགས་པ་སྤངས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཤེལ་གྱི་ཁ་དོག་ལ་ སོགས་པ་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སེམས་ལ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ།།དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གྲོལ་བ་དང་ཐར་པ་ཐོབ་པ་དེས་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ རྣམས་སྒྲོལ་བར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་བསྡུས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔའོ། །སྨིན་པར་བྱ་དང་རྣམ་སྦྱང་དང་། །ཐོབ་བྱ་སྨིན་ པར་རུང་བ་དང་།།ཡང་དག་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་དང་། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་དཔག་ཏུ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་དངོས་པོ་ དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་།ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། དཔག་ཏུ་མེད་པའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། རང་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ལ་གནས་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། རིགས་མ་ངེས་པ་དང་། རིགས་མེད་པ་རྣམས་ཏེ། ནམ་མཁའི་ཁམས་མཐར་ཐུག་པ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དེར་ཐུག་སྟེ། ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་མཐར་ཐུག་པ་མེད་པས་ ན།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཅན་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའོ། །མ་ངེས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའོ།།རིགས་མེད་པ་ནི་དགེ་བ་བཅུ་ལ་བཀོད་ནས་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་གཞག་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དངོས་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ངམ་གྲོག་དང་ཚེར་མ་ལ་སོགས་པ་མེད་ཅིང་མ་གཞི་ཤེལ་ལ་སོགས་ པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱང་ནམ་མཁའི་མཐའ་ཐོག་ཐག་ཏུ་ཟ་འོག་གི་གུར་བཞིན་དུ་གནས་པས་ན།ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་པོ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་མི་དགེ་ བའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་ནས།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཐོབ་པར་བྱ་ཞིང་། མངོན་དུ་བྱ་བ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་ཡོད་དེ། སྨིན་པར་རུང་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི་འདི་ལྟར་རིགས་ལྔ་ལས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་དང་། རིགས་མ་ངེས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་གཟུད་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྐལ་པ་ཡོད་པས་ན། སྨིན་པར་བྱར་རུང་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྨིན་པར་བྱར་རུང་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ཡང་མཐའ་མེད་པས་ན་དཔག་ཏུ མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

那么，如何做才能使佛土清净呢？为此，所以说'由遍知此为清净'。如是，只要大地在心中显现，就会障碍净化佛土。应当了知这一点后，务必不要让心中显现如大地般的执著，应当断除对大地的贪著心。
断除贪著心后，心中将修习佛土遍净的特征，佛土就是这样清净的。因此，了知其为障碍后，乃至心中显现如大地般的存在，有对存在的贪著时，应知这会障碍佛土的清净，应当断除对存在的贪著。
若断除了对存在的贪著，心中将显现如水晶色等清净特征的佛土。关于'无量差别偈'，如是具足正智的菩萨自己获得解脱后，能解脱无量众生。
因此以一偈宣说无量差别。其中总摄无量，菩萨的无量有五种：'应成熟及清净，所得应成熟，正说事物及，具慧无量种。'
菩萨的无量事有五种：应当成熟的无量事、清净的无量事、应当获得的无量事、应当正确宣说的无量事，共五种无量事。
其中应当成熟的事，是指无差别地安住于声闻种性、独觉种性、菩萨种性、不定种性及无种性者。虚空界无边际，众生界亦如是，如同虚空，众生界无有边际，故称为应当成熟的无量事。
如是声闻种性者、独觉种性者、菩萨种性者应当在三乘中成熟。不定种性者应当在三乘中成熟。无种性者则安立于十善业，安置于人天中成熟。
清净事即器世间，应当清净令其无有沟壑荆棘等，具足如水晶等特征的世界，如同遍布虚空边际的锦缎帐幕般安住，故为无量清净事。
应得的法事即善法与不善法两种，应断除不善法，获得力、无畏等善法，应当现证的也是无量。应当成熟的无量事是指五种种性中，声闻种性、独觉种性、大乘种性、不定种性补特伽罗，皆可引导入三乘，有获得涅槃的机缘，故称为应当成熟事。由于可成熟的众生界无边，故称为无量。

།ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ནི། གདུལ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་བསྟན་པའི་ཐབས་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་མི་གཙང་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ཅན་ལ་བྱམས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་ སོགས་པ་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དང་། སྨིན་པར་རུང་བའི་དངོས་པོ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་རིགས་ཡོད་པ་དང་། རིགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་བྱེ་ བྲག་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་སྨིན་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདར་རུང་བའི་སེམས་ཅན་རིགས་ཡོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི་སྨིན་པར་རུང་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེའང་མདོར་ན་གང་ལ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡང་དཔག་ཏུ་ མེད་པ་དང་།གང་ལ་གནས་ནས་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གང་དང་ལྡན་པས་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། གང་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཐབས་གང་གིས་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། མདོར་ན་དེ་རྣམས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་གང་ལ་དམིགས་ ཤེ་ན།རིགས་ཡོད་པ་དང་རིགས་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་དམིགས་ཏེ། དེའང་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །གང་ལ་གནས་ནས་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་གནས་ནས་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེའང་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །གང་དང་ལྡན་པས་སྨིན་པར་བྱེད་ ཅེ་ན།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །དེའང་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །གང་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། སྨིན་པར་ནུས་པའི་སེམས་ཅན་རིགས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །གང་གིས་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། གདུལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ཆོས་བསྟན་པས་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། དེའང་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །བསྟན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐབས་གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། ཆོས་བསྟན་པའི ཐབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་བྱེད་དེ།དེ་བས་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་ན། འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ནི་སེམས་ བསྐྱེད་ཅིང་།།དེ་བཞིན་མི་སྐྱེ་བཟོད་པ་དང་། །ཆུང་ངུར་དྲི་མ་མེད་པའི་མིག་།ཟག་པ་ཟད་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། །དམ་ཆོས་རིང་དུ་གནས་པ་དང་། །ཤེས་དང་གཅོད་དང་ལོངས་སྤྱོད་དང་། །བཤད་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི། །དེ་བརྩོན་བློ་ལྡན་དག་གིས་ཤེས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་བཤད་པར་བརྩོན་པ་ལ།འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆུང་ངུར་ཆོས་ཀྱི་མིག་དྲི་མ་མེད་པ་ཐོབ་པ་དང་། དེ་ བཞིན་དུ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུར་ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་མྱོང་བའོ། །འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ བསྡུས་ན།འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གསུམ་ཞིག་སྟོན་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཐོབ་པ་ལས། འབྲས་བུ་གང་ཐོབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་གང་ཐོབ་པ་དང་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉི་གས་འབྲས་བུ་གང་ཐོབ་པ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་ གསུམ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཆོས་བཤད་པ་ན། ཉན་པའི་སེམས་ཅན་ལ་ལ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ སྟེ།མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་དེ་ཁོ་ན་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་སྟོན་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་ཡང་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

无量应当正确宣说的事物，即为调伏所化众生的方便，所说的方法也是无量。如对贪欲者说不净法，对嗔恚者说慈爱法等，所说十二分教也是无量。
若问成熟事物与应成熟事物二者有何差别？如是，对于有种姓和无种姓等众生无差别的一切众生，称为成熟事物。对于三乘中应当涅槃、具有种姓的众生，称为应成熟事物。
此等略说：所缘无量，所依而成熟者无量，具足何法而成熟者无量，所成熟者无量，以何方便成熟者无量，略说即显示彼等。
其中若问缘于何者？缘于有种姓和无种姓等一切众生，彼亦无量。若问依止何处而成熟？依止器世间而成熟，彼器世间亦无量。若问具足何法而成熟？具足法界及波罗蜜多等而成熟，彼亦无量。若问成熟何者？成熟能成熟的具种姓众生，彼亦无量。若问以何成熟？以说法调伏方便而成熟，彼亦无量。
所说'宣说果之分别有二偈'者，若问以何方便调伏众生？以说法方便调伏众生。因此以二偈显示：菩萨对众生说法时有八种果。
'发菩提心已，如是得无生忍，小乘无垢眼，同样漏尽已，正法久住及，知与断受用，说法之果报，精进智者知。'
具慧菩萨精进说法时，应知有八种果报。八种果报即：发菩提心、得无生法忍、得小乘无垢法眼、同样得小乘漏尽、正法久住、令不知者了知法义、断除疑惑者之疑惑、体验广大法受用。
八种果报总摄则显示三种果报：声闻从得法所得果报、菩萨所得果报、声闻菩萨二者所得果报，显示此三种。
其中说法时，有些听法众生发无上正等正觉心，此为菩萨所得果报。其中得无生法忍有三种：在胜解行地得忍时，通达唯一真实分之见，亦称为得忍。

།ས་དང་པོའི་དུས་ན་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པས་ན།མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཆོས་བཤད་པའི་དུས་ ན་ཁ་ཅིག་གིས་ནི་བཟོད་པའི་དུས་དེ་ཁོ་ན་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པ་དང་།ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ས་དང་པོ་ཐོབ། ཁ་ཅིག་གིས་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་འཇུག་པས། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུའོ།།ཆོས་ལ་དྲི་མ་མེད་པའི་མིག་ཐོབ་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་ནས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ། རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཐོབ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མིག་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདེན་པ་བཞི་མཐོང་བས་ན། ཆོས་ཀྱི་མིག་ཅེས་བྱ་ལ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་ན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་བས་ན་མདོ་སྡེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས། ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་པས་ན། རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ བའི་ཆོས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་སྐྱེས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་བཟོད་པའི་དུས་ན་ནི། རྡུལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བཟོད་པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དུས་ན་ནི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པའི་གང་ཟག་དག་ནི་ཆོས་བཤད་པའི་མཐུས། བསྒོམ་པའི་ལམ་དང་། མཐར་ཐུག་པའི་ལམ་སྐྱེས་ནས། ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་ཉིད་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་ བུ་ཐོབ་པ་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དྲི་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མིག་ཐོབ་པ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པ་གཉིས་ནི། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཐོས་པའི་འབྲས་བུའོ། །དམ་པའི་ཆོས་གཞན་ལ་བཤད་ན། དེས་ ཀྱང་གཞན་ལ་བཤད།དེས་ཀྱང་གཞན་ལ་བཤད་པའི་སྒོ་ནས་མར་མེ་གཅིག་ལས་མར་མེ་མང་པོ་འཕེལ་བ་བཞིན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་མི་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་ན། དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་ མཚན་ཉིད་ལ་ཤེས་པ་མེད་པ་ལས།དམ་པའི་ཆོས་ཤེས་ནས་ཤེས་པ་མེད་པ་དང་བྲལ་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བས་ན། དོན་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་ ཐེ་ཚོམ་དུ་གྱུར་པའི་ཆོས།ཆོས་ཐོས་ནས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བས་ན་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་གྱི་མི་ཤེས་པ་ཡང་མེད་ཐེ་ཚོམ་གྱི་མི་ཤེས་པ་ཡང་མེད་པ་ངེས་པའི་སེམས་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི། དམ་པའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ ཐོབ་ནས།ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་དོན་སེམས་ཀྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བས་ཆོས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དམ་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་རྣམས་དོན་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པ་དང་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ མྱོང་བ་རྣམས་ནི།ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉི་གའི་ཆོས་ཐོས་པའི་ཐུན་མོང་གི་འབྲས་བུའོ། །གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འཛིན་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལས་གཞན་དག་ལ་ཆོས་བཤད་ན། དེས་ཆོས་བཟུང་ནས། གཞན་ལ་འཆད་པར་ བྱེད།དེས་ཀྱང་གཞན་ལ་འཆད་པར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས། དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་འཇིག་རྟེན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ངེས་པ་རྣམས་ནི་བྱ་བ་ལ། མི་ཤེས་པ་མེད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་གང་ཟག་ནི་ངེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

在初地的时候也称为获得无生法忍，因为当时现证远离能取所取二者的法界，所以称为获得无生法忍。在获得第八地的时候也称为获得无生法忍，因为获得无分别任运成就的智慧。在说法时，有些人在忍位时现证一分三摩地，有些人获得初地，有些人趣入第八地，称为获得无生法忍，这也是诸菩萨所获得的果位。
获得无垢法眼是指住于声闻乘者生起见道后断除见所断烦恼，获得预流果称为无垢法眼，因为以智慧见到四谛故称为法眼，因为断除见所断烦恼故称为无垢。因此经典中说'由说此法门，生起无尘离垢之法眼'。
其中在忍位时称为无尘，因为以忍断除见所断诸烦恼。在智慧位时称为离垢，因为以智慧现证解脱。生起见道的补特伽罗由说法力，生起修道和究竟道，获得断除一切烦恼相的阿罗汉果位称为获得漏尽。获得无垢法眼和获得漏尽二者是圣声闻们听闻法的果位。
若将正法讲说于他人，他又讲说于他人，他又讲说于他人，如同从一盏灯点燃多盏灯一样，正法长久不灭，故称为正法久住。从前对大小乘诸法的自相共相无有了知，了知正法后远离无知，通达大小乘诸法的自相共相，故称为了知义理。
从前对诸法的自相共相生疑惑的法，听闻法后远离对法相的一切疑惑，故称为断除疑惑。从前既无无知也无疑惑的无知而获得决定心者，获得广大正法后，以心领受无过失的法受用义理，称为获得法受用。如是正法久住、无知者了知义理、断除疑惑和领受法受用，是声闻和菩萨二者听闻法的共同果位。
所谓'一个接一个地受持'是指某些菩萨向他人说法，他受持法后又向他人宣说，他又向他人宣说，以此方式正法长久住世。所谓'诸决定者'是指无有无知和无有疑惑的补特伽罗称为决定者。

།དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བའི་རོ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ མེད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མི་ཤེས་པ་མེད་པ་དང་ཐེ་ཚོམ་མེད་པའི་གང་ཟག་རྣམས་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དགའ་བའི་རོ་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མས་མ་གོས་པས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆེ་བ་པོ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གཞན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཟད་ཀྱི། བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཕུན་སུམ ཚོགས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ཏེ།དེ་ལ་བདག་གི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་ཡོད་དོ། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམ་ པ་བདུན་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་ཡང་། ཆེན་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྡུས་ཏེ། རྒྱུ་ཆེ་བ་དང་འབྲས་བུ་ཆེ་བའོ། །དམིགས་པ་དག་ནི་ཆེ་བ་དང་། །གྲུབ་པ་གཉིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ། །ཡེ་ཤེས་གཉིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ བརྩམས།།ཐབས་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །ཡང་དག་ཐོབ་པ་ཆེན་པོ་དང་། །སངས་རྒྱས་ལས་ནི་ཆེན་པོའོ། །ཆེན་པོ་དེ་དག་ལྡན་པས་ན། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བརྗོད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པས་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆེན་ པོ་རྣམ་པ་བདུན་ནི།དམིགས་པ་ཆེ་བ་དང་། སྒྲུབ་པ་གཉིས་ཆེ་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཆེ་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཆེ་བ་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བ་ཆེ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ཆེ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལས་ཆེ་བའོ། །དམིགས་ པ་ཆེན་པོ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཙམ་ལ་དམིགས་པར་ཟད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་མདོ་སྡེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་ སོགས་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པའི་མདོ་སྡེ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པས་ན་དམིགས་པ་ཆེའོ།།སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་བདག་གི་དོན་ཙམ་སྒྲུབ་པར་ཟད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་བདག་དང་གཞན་གཉི་གའི་དོན་བསྒྲུབས་པས་ན་སྒྲུབ་པ་ཆེའོ། །ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ནི་ཆེན་པོ་གཉིས་ཏེ། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་སྟེ། རྟོགས་པའི་དུས་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟོགས་པའི་དུས་ནི་ས་དང་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོའི་དུས་ན་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་གཉིས་རྟོགས་པས་ནི། ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན། གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ལས་མ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོ་ཞེས་མི་བྱའོ།།བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་རྟག་ཏུ་གུས་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་གསུམ་མམ། ཚེ་བདུན་ཙམ་ཞིག་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ ནི་རབ་ཏུ་ཉེ་བ།བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སྟེ། དེ་བས་ན་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཆེའོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་ སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པར་མཐོང་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་མཐོང་བས།འཁོར་བ་སྤངས་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་སེམས་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ཆེན་པོ་ཞེས་མི་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་སྙིང་རྗེས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་ལ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་འཁོར་བར་གནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པར་བྱེད་དེ། དཔེར་ན་པདྨོ་འདམ་ལས་སྐྱེས་ཀྱང་འདམ་གྱི་ཉེས་པས་མི་གོས་པ་བཞིན་དུ་གནས་པས་ན་ ཐབས་མཁས་པ་ཆེའོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡན་ཆད་རྒྱུ་ཆེ་བ་བསྟན་ཏོ།

对于'无上正法的喜悦之味广大受用'这句话，指那些无有无知和疑惑的人听闻正法时，将体验到不被烦恼垢染的清净法喜之味，获得无漏法的广大受用。
关于'大乘之大分为两种偈颂'这句话，菩萨不仅成就利他圆满，也具足自利圆满。其中自利圆满是什么呢？就是具足大乘的大自性。大乘的大自性又有七种大自性。七种大自性统称为大乘。七种大自性又可归纳为两种大：因大和果大。
'所缘大及二成就，二种智慧精进发，方便善巧而成就，正得大及佛事大，具足彼等诸大故，故称之为大乘也'这些偈颂的意思是，因具足七种大而称为大乘。七种大是：所缘大、二种成就大、二种智慧大、精进发起大、方便善巧大、正得大、佛事大。
关于'所缘大是因为具足广大经典等'这句话，声闻仅缘三藏，而菩萨则缘甚深广大的经典，如十万颂般若波罗蜜多等无量经典，故称所缘大。
关于'成就大有两种成就：自利和利他'这句话，声闻仅成就自利，而菩萨成就自他二利，故称成就大。
关于'智慧大有二种：人无我和法无我，是在证悟时'这句话，证悟时指初地，在初地时证悟人无我和法无我二者，故称智慧大。而声闻在获得预流果见道时，仅证悟人无我，故不称智慧大。
关于'精进大是因为在三无数劫中恒时精勤修习'这句话，声闻仅精进三世或七世，而菩萨则在三大阿僧祇劫中精进修习，故称精进发起大。
关于'方便善巧大是无烦恼而不舍轮回'这句话，声闻见轮回有生老等苦，见涅槃为寂静相，故舍轮回求证涅槃，不称方便大。菩萨具足智慧和悲心，以悲心不舍轮回，以智慧虽住轮回而不为轮回烦恼所染，如莲花生于淤泥而不为泥垢所染，故称方便善巧大。
以上显示因大。

།ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་ཆེན་པོ་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཇུག་ཏུ་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མཐའ་དག་སྐྱེ་མཆེད་ དང་།ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ཙམ་ལས་མི་འཐོབ་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཐར་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་མ་འདྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཐོབ་པ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཆེན་པོ་ནི། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་སྟོན་པ་དང་། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ནི། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ན། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལས་མི་བྱེད་ཀྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།འོག་མིན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་དང་། ལྷུམས་སུ་གཤེགས་པ་དང་། མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་ནས།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དག་ཆོས་སྟོན་པའི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པས་ན་ཕྲིན་ལས་ཆེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་འབྲས་བུ་ཆེ་བར་བསྟན་ཏོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཀུན་བསྡུས་པས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས།མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་འབྱུང་བར་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཆེན་པོ་ཉིད་ ཀྱིས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གནས་སུ་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ།།དེ་བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཆེ་བའི་འོག་ཏུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པའི་སྐབས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ ལས།རྨད་ག་ཅད་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་བས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་བརྗོད་ན་དཔག་ཏུ་མེད་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་དག་བསྡུས་ན་ཆོས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་ནང་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དོན་མ་ལུས་པར་འདུས་པ་ན། ཆོས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ལ་ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་རྣམ་པ་བརྒྱད་བསྡུས་པའི་དོན་ཀྱང་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབས་ཏེ། དེའི་འོག་ཏུ་ས་ བཅུའི་རིམ་གྱིས་བསྒོམས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་མངོན་དུ་བྱས་པ་སྟེ།དེ་རྣམས་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རིགས་ཞེས་བྱ་བ་དང་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྐལ་བ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གཅིག་སྟེ། དོན་དུ་ན་སྦྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་ས་བོན་ཡོད་པ་ལ་རིགས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་རིགས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་ཏེ། ཆོས་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཡོད་པས། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ ཆོས་ལ་ཡང་སེམས་གཅིག་ཏུ་དད་པ་ནི་ཆོས་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདི་ནི་ཆོས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ།།དེ་ལྟར་སེམས་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱང་ཡོད། ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ལ་ཡང་མོས་པར་འགྱུར་བས་དེའི་འོག་ཏུ། བདག་ དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་རིགས་ལ་གནས་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ་ཞེས་བྱ་ བའི་དོན་སྨྲས་སོ།

所谓'真实获得大'是指力和无畏等，圣声闻们最终只获得阿罗汉果、遍处、胜处和六神通而已，而菩萨们最终获得力、无畏、不共法等无量功德，故称为'获得大'。
所谓'佛陀事业大'是指'示现正等觉和涅槃'等，声闻们获得阿罗汉果和涅槃后，不再示现正等觉和转法轮等事业，而菩萨们成佛后为了度化众生，从住于色究竟天宫、入胎、成正觉等直至示现涅槃之间都在宣说佛法，故称为'事业大'。以上两方面显示了果位的殊胜。
关于'大乘所摄的两个偈颂'，具有大乘本质的人们并非不能依靠声闻乘和独觉乘而获得涅槃境界，而是以大乘的本质而获得无住涅槃境界。因此在大乘本质之后，解说大乘总集的内容。
所谓'大乘'，在《十万颂般若经》中虽然以稀有等诸多方面阐述大乘的含义无量无边，但若总摄这些无量内容，则大乘的全部含义都包含在八种法中，故称这八种法为大乘。
八种法所摄的内容是：住于种姓的菩萨发起无上菩提心后，在胜解行地修行六波罗蜜多等菩萨行，之后次第修习十地而证得佛地，这些称为大乘。
关于'种姓'，'种姓'、'种子'和'具有根器'是同义词，实际上是指具有从布施到智慧的六波罗蜜多的种子，称为种姓，这是解说'住于种姓'的含义，这是第一法。
关于'信解法'，如是具有大乘种姓后，对甚深广大的法生起专一信心，称为信解法，这是第二法。
关于'如是发心'，具有菩萨种姓且对甚深广大的法生起信解后，为利益自他一切众生而发愿'愿获得无上菩提'，称为发心，这是第三法。以上阐述了'住于种姓而发起无上菩提心'的含义。

།སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་དུ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་ནི་ཆོས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དེས་ནི་བྱང་ ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་ནས་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་ཏོ།།སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་བར་ཆགས་པ་ནི་སྐྱོན་ཏེ། ས་དང་པོར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་སྤངས་པས་ན། མོས་ པ་སྤྱོད་པའི་སར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབས་པས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱོན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདི་ནི་ཆོས་ལྔའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྨིན་བྱེད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ས་གཉིས་ནས་བརྩམས་ཏེ། ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་བསྟན་པ་ལ་མ་དད་པ་རྣམས་ནི་བསྟན་པ་ལ་དད་པར་བྱེད།བསྟན་པ་ལ་དད་པ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་ལ་བཀོད་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ཆོས་དྲུག་གོ། །ཞིང་ཡང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། །མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཕྱིར་ མི་ལྡོག་པའི་ས།ས་བརྒྱད་པ་དང་། དགུ་པ་དང་། བཅུ་པ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ལ་གནས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་ཆོས་བདུན་ནོ། །དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ལ་ནི་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཤེལ་དང་གསེར་ལ་ སོགས་པའི་ཁ་དོག་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད་པའོ།།མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལམ་ནི་ཤེས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་ཏེ། སྙིང་རྗེས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱོགས་ལ་མི་གནས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ འཁོར་བ་ན་གནས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཐུས།འཁོར་བའི་ཉེས་པས་མི་གོས་པས་ན། འཁོར་བ་ན་མི་གནས་སོ། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྟོན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ས་བཅུ་འདས་ནས་ས་བཅུ་གཅིག་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྐུ་གསུམ་ཐོབ་པས་ན་བྱང་ཆུབ་པ་ཞེས་བྱ་ལ། བྱང་ ཆུབ་པ་ནས་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་འཇུག་པ་དང་།ལྷུམས་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ཁབ་ནས་བྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་ནས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དག་སྟོན་པར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་ཆོས་བརྒྱད་པའོ། །དེ་ བས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་མདོར་བསྡུས་ན།རིགས་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དག་བསྟན་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དུ་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྒྲུབས་པ་དེས་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་གཉིས་ཐོབ་སྟེ།ཡོན་ཏན་གཉིས་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། རབ་ཏུ་བསྔགས་པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཡང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་དང་བྲལ་བའི་ཡོན་ཏན་དང་སེམས་ཅན་ལ་མངོན་དུ་ལྟ་བའི་ ཡོན་ཏན་གསུམ་ནི་འདི་ཡན་ཆད་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མན་ཆད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྔགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ནས། ས་བཅུ་རྣམས་ལ་ཕྱེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུ་ཡོད་པ་དང་། ས་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུས་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་པོ་ནི། །ས་རྣམས་ཀུན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུའི་སྟེང་དུ། མོས་པ་སྤྱོད་ པའི་ས་བསྟན་ཏེ་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞིག་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཅིག་ནི་མོས་དང་ལྡན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོན་ཏོ།

关于'修持布施等'这句，在发起无上菩提心后，在胜解行地修持布施波罗蜜多乃至般若波罗蜜多等六波罗蜜多，这是四种法。这说明了发菩提心后在胜解行地修持六波罗蜜多的含义。
关于'趣入无过'这句，执著所取能取是过失，在初地中断除了对所取能取的执著，因此由于在胜解行地修持六波罗蜜多而获得初地，故称为无过。这是第五法。
关于'成熟众生'这句，从二地开始直至七地，以菩提分和波罗蜜多诸法，使对佛法不信者生起信心，使已信者安住善法而得成熟。这是第六法。
关于'清净刹土及无住涅槃'这句，从不退转地、第八地、第九地和第十地开始，清净佛土并安住无住涅槃道。这是第七法。其中清净佛土是指使器世间显现如水晶、黄金等色相。无住涅槃道是智慧和悲心二者，以悲心不舍轮回，故不住于单纯的涅槃一边。菩萨为利益众生住于轮回，但以智慧力不为轮回过失所染，故不住轮回。
关于'示现殊胜菩提'这句，超越十地后，获得第十一佛地三身，称为证菩提，从证菩提开始示现入胎、出生、出家、成道、转法轮乃至涅槃等。这是第八法。因此，大乘简而言之，是指从种姓开始直至圆寂之间的教法称为大乘。
关于'菩萨差别十偈'这句，修持菩提分法获得两种功德：修持功德和称赞功德。其中修持功德又有顺因功德、离系功德和观待众生功德三种，以上已经解说完毕。现在从菩萨差别以下开始宣说称赞功德。其中从胜解行地到十地分类时有多少菩萨，以及住于这些地的菩萨们有何种特征，这些内容称为菩萨差别，以十偈宣说。
关于'应知五种菩萨遍诸地'这句，在十地之上加上胜解行地共十一地中，应知有五种菩萨，这是其含义。关于'一者具胜解'这句，开始宣说五种菩萨的内容。

།དེ་ལ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མོས་ པ་སྤྱོད་པའི་ས་བཞི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེ་བྱ་སྟེ།མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་བཞི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་མོས་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟའི་ཕྱིར་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་ བའི་མཚན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་ཀྱི།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ལ་དད་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པ་ཙམ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་གཞན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཉིས་པ་ནི། །ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་དང་ པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་ དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ལྷག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། །ས་གཉིས་པ་ཡན་ཆད་ས་དྲུག་པ་མན་ཆད་ལ་གནས་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མཚན་མ་དང་བཅས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ས་གཉིས་པ་ལ་ནི་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ། འདི་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ། འདི་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ་ཞེས་ཐེག་པ་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ སུ་འབྱེད་པའི་མཚན་མ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་གསུམ་པ་ལ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་མཚན་མ་སྤངས་སོ། །ས་བཞི་པ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་གནོད་པའི་རྣམ་པར་མཐོང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཞི་བའི་རྣམ་ པར་མཐོང་བའི་མཚན་མ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་ལྔ་པ་ལ་ནི་བཟོའི་ལས་ཀྱི་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་འཇུག་ཅིང་རྟོག་པ་ཀུན་དུ་འབྱུང་ངོ་། །ས་དྲུག་པ་ལ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལུགས་བཞིན་པ་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་ པས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ལ་རྟོགས་པའི་མཚན་མ་ཡོད་པས།ས་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མཚན་མ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ མཚན་མ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཇི་ལྟར་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། ས་དེ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ས་དྲུག་པ་མན་ཆད་ལ་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་ལ་སྤྱོད། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་བརྒྱད་པ་དང་། དགུ་པ་དང་། བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ས་དེ་གསུམ་ལ་གནས་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།དེའི་ཚེ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རྩོལ་འབད་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་གནས་པས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྔ་པོ་ནི། །ས་རྣམས་ཀུན་དུ་ཤེས་པར་བྱ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ས་བཅུ་གཅིག་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞིག་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་བཤད་དེ། དེ་ལ་གང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ པ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབས་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་བསྔོའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བསྔོ་ཞིང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་ ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ལ་མ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།

关于'一'这个词，是指住于胜解行四地的菩萨，住于胜解行四地的菩萨称为具有胜解的菩萨。为什么称为具有胜解呢？因为此时虽然尚未现证法界遍行相，但对法界遍行相具有信心和信解而已。
关于'其他清净增上意乐'，'其他'是指第二菩萨的意思。入初地的菩萨称为清净增上意乐菩萨。为什么称为清净增上意乐呢？因为此时已经通达法界遍行相，具有圆满自他二利的增上心，由于断除了见所断烦恼和所知障，故称为清净。
关于'有相'，住于从第二地乃至第六地的菩萨称为有相菩萨。为什么称为有相呢？在第二地时，分别'这是声闻乘，这是缘觉乘，这是大乘'等对诸乘作种种分别之相。在第三地时，断除俱生我见之相。在第四地时，见苦集谛为过患相，见灭道谛为寂静相。在第五地时，趣入种种工巧明处而起分别。在第六地时，对缘起'无明缘行'等顺观及'无明灭则行灭'等逆观而有证悟之相。因此，住于这些地的菩萨称为有相菩萨。
关于'无相'，住于第七地的菩萨称为无相菩萨。为什么称为无相呢？因为住于此地的菩萨已经断除了第六地以下所生起的一切相，故称为无相。
关于'行无功用'，住于不退转第八地、第九地和第十地的菩萨称为行无功用菩萨。为什么称住于这三地的菩萨为行无功用呢？因为此时成办自他二利及无分别三昧皆无勤作而任运安住，故称为行无功用。
'应知这五种菩萨遍于诸地'，意思是从胜解行地直至第十地的十一地中有五种菩萨应当了知。现在解释这五种菩萨的特征：对于修习六度和已修习六度者，不回向世间圆满和声闻缘觉的涅槃，而是回向无上大菩提并发愿，为显示这是菩萨的特征，故说'于欲无贪'等。

།དེ་ལ་འདོད་པ་ལ་མ་ཆགས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་ ཤིང་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ།།ལས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ལས་གསུམ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ན་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲོག་མི་གཅོད། མ་བྱིན་པར་མི་ལེན། མི་ཚངས་པར་མི་ སྤྱོད་པས།ལུས་ཀྱི་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་བརྫུན་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་འཁྱལ་བ་མི་སྨྲ་བས་ངག་གི་ལས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆགས་སེམས་དང་གནོད་སེམས་དང་ལོག་པའི་ལྟ་བ་མེད་པས་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པར་ དག་གོ།།ཁྲོ་བ་ཟིལ་གནོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཁྲོ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། བཟོད་པ་ལ་གནས་ན་ཞེ་སྡང་གི་སེམས་མི་འབྱུང་བར་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོན་ཏན་མཆོག་ལ་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡོན་ཏན་གྱི་སྒྲས་ནི། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་ རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་ལ་བྱ་སྟེ།ཡོན་ཏན་མཆོག་ལ་བརྩོན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་མི་གཡོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ལ་མི་གཡོ་བ་ནི་བསམ་གཏན་ གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཞག་པའི་སེམས་ལས་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་གཡོ་ཞིང་གཡེང་བ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་ཟབ་མོ་མཐོང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཡང་དག་ཟབ་མོ་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །ཡང་དག་ཟབ་མོ་མཐོང་བ་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་བདག་མེད་པ་གཉིས་མཐོང་ཞིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཚིག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་མོས་ལྡན་བྱང་ཆུབ་སེམས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ བསྒྲུབ་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསྔོ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་མོས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་ འདེབས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཕན་འདོགས་འདོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་འདོད་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ནི་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནོད་པ་མེད་པར་ལྟ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནོད་པ་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱི་སྲོག་མི་གཅོད་པས་ན་སྲོག་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད། ནོར་ལ་མ་ བྱིན་པར་མི་ལེན་པས་ན།ལོངས་སྤྱོད་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད། གཞན་གྱི་བུད་མེད་ལ་མི་ཚངས་པར་མི་སྤྱོད་པས་ན་ཆུང་མ་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཕ་རོལ་གནོད་བྱེད་དག་ལ་བཟོད་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་གནོད་བྱེད་ལ་བཟོད་པ་ནི་ བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།བཟོད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི། སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་བདག་གི་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་། སླར་གནོད་པའི་ལན་ལྡོན་པར་མི་བྱེད་དེ། འདི་ནི་བཟོད་པ་གསུམ་ལས་གནོད་པ་ལ་ཇི་སྙམ་པའི་བཟོད་ པ་བསྟན་ཏོ།།བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བརྟན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྩམས་པ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པ་ནི། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་ཚེ། གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བས། མི་སྐྲག་ཅིང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་འདུ་འཛི་མང་པོའི་ནང་ན་གནས་ཤིང་བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་རོ་ལ་ཆགས་པའི་རྣམ་པ་ནི་བག་མེད་པའོ།

关于不贪著欲望，是布施波罗蜜多。住于布施波罗蜜多时，对色等五种欲妙和受用不贪著，并且完全布施内外诸物。
关于三业清净，是持戒波罗蜜多。住于戒律时，以身门不杀生、不偷盗、不邪淫，故身业清净；以语门不妄语、不两舌、不恶口、不绮语，故语业清净；以意门无贪心、无害心、无邪见，故意业清净。
关于降伏忿怒，是忍辱波罗蜜多。住于忍辱时，因为降伏而不生嗔恨心。
关于精进最胜功德，功德之名指布施等出世间善法。精进最胜功德是精进波罗蜜多，因为以精进而努力成办一切出世间善法。
关于于法不动，是禅定波罗蜜多。以禅定令心专注一境，心不向外动摇散乱。
关于见到真实甚深，真实甚深是人法二无我。见到真实甚深是智慧波罗蜜多，因为以智慧见到并通达二无我。
以上文字说明成就六波罗蜜多。
关于'于大菩提具信解菩提心'，是指将成就六波罗蜜多回向为获得无上菩提之因，称为具足大菩提信解，这表明发愿菩提。
又以其他方式说明以成就六波罗蜜多和发愿菩提而为菩萨，故说'欲作利益'等。
其中欲作利益是布施波罗蜜多，因为布施以饮食衣物等资具利益诸有情。
关于视无害，视无害是持戒波罗蜜多。住于戒律者不杀害他有情故不损害其命，不偷盗故不损害其财物，不邪淫故不损害其妻室。
关于'于他作害者行忍'，于他作害者行忍是忍辱波罗蜜多。住于忍辱者，即使他有情损害自己的生命和财物，也不以害报害。这是在三种忍中说明对损害安忍。
关于坚固，坚固是精进波罗蜜多之发起，具足猛烈精进相时，于善法精进之时，虽遭受寒热等苦，不畏惧且不退失精进，称为坚固。
关于正知，在众多散乱中安住并贪著禅定之味是放逸相。

།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་ནི བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བསམ་གཏན་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་དགོན་པ་ན་གནས་ཤིང་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱེད་པས་ན་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མང་དུ་ཐོས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་མང་པོ་ལས་ཆོས་མང་དུ་ཐོས་ན། ཤེས་རབ་འབྱུང་བས་མང་དུ་ཐོས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་སྟེ། འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ཕ་རོལ་དོན་བརྩོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པ་སྒྲུབས་པའི་རྣམ་པ སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་བསྒྲལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ།བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་ནི་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་བསྒྲུབ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རང་གིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཉེས་པར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པ་སྨོས་ཏེ།རང་གིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ནི་བདག་ལ་ཡོད་པའི་ཡོ་བྱད་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་བྱ་སྟེ། བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ལ། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་པའི་སྐྱོན་གྱིས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ སྐྱེ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོས་པར་བྱ་བ་ལ། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཉེས་པ་ཡོད་པར་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཆགས་ན་སྐྱོན་དང་ཉེས་པ་ཡོད་ པར་མཐོང་བས།ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། འདིས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །ལོངས་སྤྱོད་མ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་གིས་འདོད་པ་ལྔའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཟང་ཟིང་ལ་ཆགས་པ་རྣམས་ནི་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་ མི་ནུས་ཀྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་དང་ཟང་ཟིང་ལ་ཆགས་པ་མེད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་སྟེ། འདིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །ཞེ་ལ་འཛིན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་ ཕྲད་ནས་འདིས་བདག་ལ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་གནོད་པ་བྱས་ཀྱི།ལན་ལྡོན་དུ་བཏང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་ནི་ཞེ་ལ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་། སླར་གནོད་པ་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་བསམ་པ་མེད་པས། ཞེ་ ལ་འཛིན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ། །རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ལ་རྒྱུན་དུ་འཇུག་ཅིང་སྒྲུབ་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་ པ་དང་འདྲ་བར་བསྟན་ཏོ།།མཚན་མ་མཁས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་ན། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་དང་། གཟེངས་བསྟོད་པའི་མཚན་མ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་བསྒོམ་པ་ནི། མཚན་མ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱ་ ཞེ་ན།གང་གི་ཚེ་སེམས་ལ་འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་གཡེང་བར་གྱུར་བའི་དུས་ན་ནི་འཁོར་བའི་སྐྱོན་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་སེམས་ཞི་བར་བྱའོ། །ནམ་སེམས་གཉིད་དང་རྨུགས་པས་ནོན་ཏེ་མི་གསལ་བར་གྱུར་ན་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་ བུའམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་གཟེངས་བསྟོད་པ་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱས་ནས་སེམས་གསོ་བར་བྱའོ།

安住于禅定波罗蜜多即是所谓的谨慎，因为住于为成就禅定的寂静处，不贪著禅定之味，故称为谨慎。
关于'多闻'，从众多善知识处多闻法，则生起智慧，故多闻即是安住于智慧波罗蜜多。以上已说明成就六波罗蜜多。
关于'精进利他菩萨'，如是成就六波罗蜜多的方式，为了度化众生，回向无上菩提，称为精进利他。由此说明发愿大菩提。如是既成就六波罗蜜多又发愿大菩提者即是菩萨的意思。
为了以其他方式说明成就六波罗蜜多并发愿大菩提者是菩萨，故说'见执著自有过患'等。'执著自有'是指自己拥有的资具和受用，对于自己的受用，未见到无常、痛苦、如梦如幻，以及由贪著受用的过患而生三恶趣，障碍听闻世间和出世间圆满的过患者，不会行布施。菩萨们见到贪著自己受用有过患和过失，故能舍弃内外一切。此说明具足布施波罗蜜多。
关于'不贪受用'，凡是贪著五欲受用和资具者，不能从在家出家。菩萨因不贪著五欲功德和资具，故能从在家出家。此说明具足持戒波罗蜜多。
关于'心无怨恨'，遭遇众生加害后想着'此人如此害我，我要报复'，称为怨恨。菩萨虽遭他人加害，也无想要报复的心念，故称无怨恨。此说明具足忍辱波罗蜜多。
瑜伽是指恒常趣入并修习止观等善法，称为瑜伽。此说明等同于成就精进波罗蜜多。
关于'善巧相'，当修习一心专注三摩地时，修习止相、策励相和舍相，称为善巧相。当心散乱于五欲功德等时，应忆念轮回过患等止相而令心寂静。当心为昏沉睡眠所压而不清明时，应忆念禅定果位或如来功德等策励相而振奋其心。

།ནམ་ཞུམ་རྒོད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བསྔོས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ལས་མི་ཉམས་པར་འགྱུར་བས་ན། ནང་དུ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིག་ དེས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་བཏབ་པོ།།དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་བསྒྲུབས་ལ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ཡང་འདེབས་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་ པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་བཀྲེས་པ་དང་གྲང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉེན་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་པ་དག་ནི་བཟའ་བ་ དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་གཏོང་ཞིང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་ཀྱིས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པ་གཏོང་ཞིང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། འདིས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་ པ་བརྟན་ཏོ།།ངོ་ཚ་ཡོན་ཏན་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་སྲོག་གཅོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པས་སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་ལ་འཛེམ་ཞིང་ངོ་ཚ་བ་མེད་པ་དེ་དག་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་མེད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ངོ་ཚ་བའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པ་སྟེ། སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་བག་ཚ་ཞིང་འཛེམ་པས། དེ་དག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་དེ། འདིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་བཟོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་གཞན་གྱིས་བརྡེག་པ་དང་། བཅིང་བ ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་བྱས་པ་ལ།མི་བཟོད་པ་དེ་དག་ནི་སླར་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་བཟོད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པས་གཞན་ལ་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་དེ། འདིས་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ།།བདག་གི་བདེ་ལ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་ཉན་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་བྱེད་ན། བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་ཅིང་། ཉལ་བ་དང་འཕྲེས་པ་ཙམ་གྱིས་བདག་གི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་དེ་དག་ནི། བདག་ དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་མི་ནུས་ཀྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཉན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་བྱེད་པས་ན། གྲང་བ་དང་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་ཅིང་ཉལ་བ་དང་། འཕྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་བདག་གི་བདེ་བ་ལ་མ་ཆགས་པས་བདག་དང་ གཞན་གྱི་དོན་དུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སྟེ།འདིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །དྲན་གཙོ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་སེམས་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་སོང་ནས་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་བརྗེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་བསམ་གཏན་མེད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་མ་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།རྟག་ཏུ་ཡང་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་ཏེ། འདིས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །ཤིན་ཏུ་མཉམ་གཞག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་གང་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མེད་པ་དེ་ དག་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་ཤེས་རབ་མེད་ཀྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རྟག་ཏུ་སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པས། ཡོད་མེད་གང་ཡང་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་ཏེ། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །འདི་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐེག་པ་མི་འཁྲུགས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ།

为了断除怯懦和傲慢而回向，则不会退失大乘行为，故称为内在安住。以此语发大菩提愿。如是成就六波罗蜜多，为获得大菩提而发愿者，称为菩萨，此为其义。
又以其他方式宣说，成就六波罗蜜多及发大菩提愿是菩萨之相，故说'具足悲心'等。其中，对于为饥寒等苦所逼迫的众生，无悲心者不会布施饮食衣物等资具。菩萨则因对缺乏资具而受苦的众生具有悲心，而布施饮食衣物等，此说明成就布施波罗蜜多。
'惭为功德处'者，对于不以杀生、不与取等恶业为耻者无有戒律，菩萨则安住于惭愧功德，对杀生、不与取等恶业心生畏惧而完全不作，此说明成就持戒波罗蜜多。
'忍受诸苦'者，对于他人打骂捆绑等伤害不能忍受者会反过来伤害众生，菩萨则能忍受他人加害之苦而不会反过来伤害他人，此说明成就忍辱波罗蜜多。
'不著自乐'者，有些人行听闻、思维等善法时，不能忍受饥渴之苦，仅贪著睡眠、懈怠等自身安乐，则不能为自他利益精进。菩萨则因行听闻等善法，能忍受寒饿等苦，不贪著睡眠、懈怠等自身安乐，而为自他利益精进，此说明成就精进波罗蜜多。
'念为主'者，对于心随烦恼所转而忘失所修对境者无有禅定，菩萨则具足不忘失三摩地对境之正念，恒时具足禅定，此说明成就禅定波罗蜜多。
'善等持性'者，无有心等持三摩地者则无如实了知之智慧，菩萨则因恒时心等持，具足不分别有无之智慧，此说明成就智慧波罗蜜多。
以上说明成就六波罗蜜多。乘不动摇菩萨。

།ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ཐེག་པ་ཆུང་ངུའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བསྔོས་ན་ནི་ཐེག་པ་ ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ལས་ཉམས་པས།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབས་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་སྤྱོད་པ་ལ་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ ལས་མི་འཁྲུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་བསྒྲུབ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་ གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་སྤངས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པས་ སེམས་ཅན་གྲང་བ་དང་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉེན་པ་རྣམས་ལ་བཟའ་བ་དང་བགོ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོ་བྱད་བྱིན་ནས་གྲང་བ་དང་བཀྲེས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་བར་བྱེད་པ་ མེད་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་སྲོག་མི་གཅོད། ནོར་ལ་མ་བྱིན་པར་མི་ལེན་པས་ན་སྲོག་དང་ནོར་ལ་སོགས་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་བཟོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་པ་ནི་བཟོད་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས། ལུས་དང་སྲོག་ལ་གནོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་ཤིང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་སླར་གནོད་པའི་ལན་མི་ལྡོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་འཇིགས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་ བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འཇིགས་པ་མེད་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ།དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་ཏུ་བརྩམས་པ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པའི་དུས་ན། གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱི་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་ཡང་འཇིགས་པ་མེད་དེ། བརྩོན་འགྲུས་ བརྩམས་པ་ལས་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་གྲོལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་རྣམས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཁམས་གོང་མར་གཏོགས་པར་ སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ལ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་རྟོག་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྟོག་པ་མེད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དང་ལྡན་པ་རྣམས་བདག་དང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་དག་གིས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་ཁས་ལེན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྡུག་བསྔལ་ཁས་ ལེན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་ལ། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་མི་གཏོང་བར་ཁས་བླངས་ ན།གདོད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། འཁོར་བ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་འཁོར་བ་ཁས་བླངས་ན། སྡུག་བསྔལ་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་སྒྲུབ་ ལ།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

对于'如是说'，如果将修行六波罗蜜多的功德回向于世间受用和小乘涅槃，则是退失大乘行为，称为'扰乱大乘'。菩萨们将修行六波罗蜜多的功德回向于无上菩提，因为不退失大乘行为，所以称为'不扰乱大乘'。这是说明发愿求取大菩提。
如是修行六波罗蜜多，并且发愿求取大菩提者，称为菩萨，这是其含义。又以另一种方式来说，修行六波罗蜜多并发愿求取大菩提是菩萨的特征，因此说'断除苦'等。
其中'断除苦'是布施波罗蜜多，因为通过布施，对于受寒冷、饥饿等痛苦折磨的众生，给予饮食、衣物等资具，使他们远离寒冷、饥饿等痛苦。
'无造苦'是持戒波罗蜜多，因为通过持戒不杀生、不偷盗，故不对众生的生命和财产等造成痛苦。
'忍受苦'是忍辱波罗蜜多，因为具有忍辱的人，即使其他众生对其身体和生命造成各种伤害和痛苦，也能忍受痛苦而不报复。
'无惧苦'是精进波罗蜜多，因为对善法猛烈精进的人们在精进时，即使遇到寒热等内外痛苦也无所畏惧，不会退失精进。
'解脱苦'是禅定波罗蜜多，因为获得禅定和三昧的人们远离欲界贪欲，而生于上界，因此不会遭受欲界三恶道的苦苦。
'无分别苦'是般若波罗蜜多，因为具有般若波罗蜜多的人们不执著我、苦因和三苦有自性。这些说明了修行六波罗蜜多。
'受苦菩萨'中，受苦是发愿求取大菩提，因为发愿求取菩提时，为利益众生而发愿'愿获得无上菩提'，为了无上菩提而承诺不舍弃轮回中的众生，才能最终获得无上菩提。而轮回本性即是痛苦，承诺轮回即是承诺痛苦。这说明了发愿求取大菩提。
如是修行六波罗蜜多，并且发愿求取大菩提者即是菩萨，这是其含义。

།ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ ཕྱིར།ཆོས་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ལ་དགའ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སྦྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བའི་ཆོས་ལ་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་ཆོས་ལ་དགའ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།རང་བཞིན་གྱིས་ཆོས་ལ་དགའ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཆོས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་འབྱུང་བར་དགའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་སྨོད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་ལ་སྨོད་པ་ནི། བཟོད་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་མི་བཟོད་པས་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཞེ་སྡང་གི་ཆོས་ལ་སྨོད་པ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་བརྩོན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ལ་བརྩོན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་དག་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་ རྣམས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆོས་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་དབང་སྒྱུར་ཞིང་། འཕྲུལ་གྱི་མིག་ལ་སོགས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ལ་མུན་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་ལ་མུན་པ་མེད་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཏེ། དཔེར་ན་མུན་པ་མེད་པར་གྱུར་ན། བལྟ་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་གསལ་བར མཐོང་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་མཐོང་བའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཆོས་ལ་མུན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིག་གང་དག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏོ། ། ཆོས་གཙོར་བྱེད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབས་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བསྔོས་ཤིང་དེར་གཞལ་བར་བྱས་ན། ཆོས་གཙོར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་བསྒྲུབས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་བག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ།།གང་དག་འདོད་པ་ལྔའི་ལོངས་སྤྱོད་ཡོད་པ་བདག་ཉིད་སྤྱོད་ཅིང་གཞན་ལ་མི་གཏོང་བ་དེ་དག་ནི། ལོངས་སྤྱོད་ལ་བག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཁོར་ལོས་ སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་མི་གཙང་བ་ལྟ་བུར་མཐོང་བས།གཞན་ལ་གཏོང་བར་བྱེད་པས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །གདུལ་བ་ལ་བག་ཡོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གང་དག་གིས་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ དང་།རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མ་བསྲུངས་པ་དེ་དག་ནི་གདུལ་བ་ལ་བག་མེད་པ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་མ་ཐུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གཉིས་ཀ་སྲུང་བར་བྱེད་པས་གདུལ་བ་ ལ་བག་ཡོད་པ་སྟེ།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་དུལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ། །བསྲུང་བ་བག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ན། སེམས་འཁྲུགས་ནས་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་ པ་དེ་དག་ནི།བསྲུང་བ་ལ་བག་མེད་དེ། བདག་དང་གཞན་གཉི་གའི་སེམས་མ་བསྲུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

又以其他方式成就六波罗蜜多，为显示发愿大菩提即是菩萨相故，而说'喜法'等。其中，喜法即具足布施波罗蜜多，因为具足布施者喜好内外布施之法。'自性喜法'中，自性喜法即具足持戒波罗蜜多，因为具足持戒者自性喜好无有丝毫过失之法。'诽谤法'中，诽谤法即具足忍辱波罗蜜多，因为具足忍辱者诽谤不忍之因瞋恚法故。'精进法'中，精进法即具足精进波罗蜜多，因为具足精进者恒时精进于世间出世间善法故。'法自在'中，于法自在即具足禅定波罗蜜多，因为具足禅定者能自在一心，并于神通等获得自在故。'法无暗'中，法无暗即具足般若波罗蜜多，譬如无暗则能清晰见到所见事物，如是生起般若光明者亦能清晰见到诸法自相共相，故具足般若者称为法无暗。以上诸语显示成就六波罗蜜多。
'以法为主即是菩萨'中，若将成就六波罗蜜多回向无上大菩提，愿成为其因，即称为以法为主。此显示发愿大菩提。如是成就六波罗蜜多并发愿大菩提者，即是'菩萨'之义。
又为显示以其他方式成就六波罗蜜多及发愿大菩提即是菩萨相，而说'受用正知'等。若有人自受用五欲而不施予他人，即称为受用放逸。菩萨则视转轮王等受用如不净，故施予他人，称为受用正知，此显示具足布施波罗蜜多。'调伏正知'中，若不护持遮止罪过及性罪者，即是调伏放逸，因为身语意三未调伏故。诸菩萨则护持性罪及遮止罪二者，故为调伏正知，因为身语意三已调伏故。此显示具足持戒波罗蜜多。'守护正知'中，若有人被他人损恼而心生扰乱损害他人者，即是守护放逸，因为未能守护自他二者之心故。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་། བདག་ཉིད་ཞེ་མི་སྡང་ཞིང་གཞན་ལ་སླར་གནོད་པ་མི་བྱེད་པས། བསྲུང་བ་ལ་བག་ཡོད་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།བདག་གི་སེམས་ཀྱང་ཞེ་སྡང་གི་དབང་དུ་མ་སོང་བར་བསྲུངས་ལ། གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱང་འཁྲུགས་པར་མི་འགྱུར་པར་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། འདིས་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ། །དགེ་བ་བག་ཡོད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ལེ་ལོའི་དབང་དུ་ སོང་ནས་དགེ་བ་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ལ་བག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་དགེ་བ་འཕེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལེ་ལོ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས། མཉན་པ་དང་བསམ་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་པས། དགེ་བ་ལ་བག་ ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །དགེ་བ་ལ་བག་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་བསམ་གཏན་ཐོབ་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་རོ་ལ་ཆགས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་བདེ་བ་ལ་བག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་ཁྱད་ པར་ཅན་མི་ཐོབ་ཅིང་།སྔར་ཐོབ་པའི་བསམ་གཏན་ལས་ཀྱང་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བསམ་གཏན་ཐོབ་ཀྱང་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་རོ་ལ་ཆགས་པར་མི་བྱེད་པས། དེ་ལ་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདིས་ནི་བསམ་གཏན་ གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ།།ཆོས་ལ་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་དག་གིས་ཆོས་རྣམས་ལ་རྟག་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པར་བཟུང་བ་དེ་དག་ནི་ཆོས་ལ་བག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལོག་པར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་།སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་ཆོས་ལ་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏེ། ཚིག་དེ་དག་གིས་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།ཐེག་པ་བག་ཡོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོས་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བག་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ ལམ་འདེབས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་བསྒྲུབས་ལ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་ པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྦྱིན་མེད་ངོ་ཚ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་དཔེར་ན་སློང་བ་པོ་རྣམས་ལ་བསླངས་པ་ལས། གཏོང་བས་མ་བྱིན་ན་ངོ་ཚའོ། །དེ་དང་འདྲ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་བསླངས་པར་གཏོང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ན།གལ་ཏེ་སློང་བ་པོ་འོངས་པའི་ཚེ། མིག་གནགས་ནས་བཀྱིགས་ཏེ་མ་བྱིན་ན་ངོ་ཚའོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གི་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་སློང་བ་པོ་འོངས་པའི་རྣམས་ལ་ ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ།འདིས་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཉེས་ཆུང་ངོ་ཚ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་བས་རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་འབྱུང་བ་སྲུང་བ་བཞིན་དུ་བཅས་ པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཉེས་པ་ཆུང་ངུ་རྡུལ་ཙམ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བས།གལ་ཏེ་ཉེས་པ་ཆུང་ངུ་རྡུལ་ཙམ་བྱུང་ན་ཡང་ངོ་ཚ་ཞིང་འཛེམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཉིད་ལས་འདས་སོ་ཞེས་ཉེས་པ་ཆུང་ངུ་ཡང་སྲུང་བར་བྱེད་དེ། འདིས་ནི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པའོ།།མི་བཟོད་ངོ་ཚ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ། བཟོད་པར་བྱེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ན་གལ་ཏེ་མི་བཟོད་པའི་སེམས་ཤིག་བྱུང་ ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་དོ།

菩萨们即使遭受他人的伤害，自己也不生嗔恨，也不对他人报复伤害，这称为'护持谨慎'。既护持自己的心不被嗔恨所控制，也护持他人的心不受扰动，这表明具足忍辱波罗蜜多。
关于'善业谨慎'，那些被懈怠所控而不行善的人称为'对善业放逸'，因为他们的善业无法增长。菩萨断除一切懈怠，经常修习闻思等善业，称为'对善业谨慎'，这表明具足精进波罗蜜多。
关于'善业谨慎'，有些人虽获得禅定，却贪著禅定的乐味，这些人称为'对乐放逸'，因为他们无法获得殊胜的禅定，也会退失已得的禅定。菩萨们虽获得禅定，却不贪著禅定的乐味，称为'对此谨慎'，这表明具足禅定波罗蜜多。
关于'法谨慎'，有些人执著诸法为常、实有等，这些人称为'对法放逸'，因为他们错误理解了法的特性。菩萨们如实了知无常、空性、无我，称为'对法谨慎'，因为他们正确把握了法的特性。这表明具足智慧波罗蜜多。以上这些词句说明了修行六波罗蜜多。
'乘谨慎菩萨'是指，如果将修行六波罗蜜多回向无上菩提，称为'对大乘谨慎'，这表明发愿证得大菩提。这意味着既修行六波罗蜜多，又发愿证得大菩提的人就是菩萨。
又以另一种方式说明修行六波罗蜜多和发愿证得大菩提是菩萨的特征，因此说'不施惭愧'等。比如，对于乞求者的乞求，施主若不布施则会惭愧。同样，菩萨本性就是不待人求而行布施，如果乞求者来时，若皱眉相对而不布施则会惭愧。因此，菩萨想到'这违背了我的本性'，就会对来乞求者布施内外财物，这表明具足布施波罗蜜多。
关于'小过惭愧'，菩萨本性畏惧过失，如同防护本性罪过一样防护微小的制罪，即使是极微小的过失也视为可畏。因此，若生起微小过失也会感到惭愧谨慎。所以菩萨想到'这违背了法性'，而护持微小过失，这表明具足持戒波罗蜜多。
关于'不忍惭愧'，菩萨本性是在一切方位、一切时间对一切众生行忍辱，若生起不忍的心，菩萨也会感到惭愧。

།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལས་འདས་སོ་ཞེས་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་པར་བྱེད་དེ། འདིས་ནི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ། །ཉམས་ པས་ངོ་ཚ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་གྱིས་ལེ་ལོ་སྤངས་ནས། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཐུས་དགེ་བ་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་ལེ་ལོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཉམས་པས་དགེ་བ་རྒྱུན་དུ་མི་བྱེད་ན་ངོ་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་ལེ་ལོ་སྤངས་ནས་བརྩོན་འགྲུས་རྒྱུན་དུ་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །འདིས་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ཏོ། །གཡེང་བས་ངོ་ཚ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས ལུས་དབེན་པར་བྱེད་དེ་དགོན་པ་ན་གནས་པ་དང་།སེམས་དབེན་པར་བྱེད་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་ཅིང་གཡེང་བ་སྤོང་བའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་ལུས་འདུ་འཛིའི་ནང་ན་གནས་ཤིང་སེམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གཡེང་ན་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལས་འདས་སོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ལུས་ཀྱི་འདུ་འཛི་དང་སེམས་ཀྱི་གཡེང་བ་གཉི་ག་སྤོང་བར་བྱེད་དེ།འདིས་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏོ། །ལྟ་ཆུང་ངོ་ཚ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་རང་ བཞིན་གྱིས་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས།ལྟ་བ་ཆེན་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཏེ། གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་ལས་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ནི་མེད་ཀྱི། ལྟ་བ་ཆུང་ངུ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་དུ་ལྟ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ངོ་ཚ་བའོ།།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལས་འདས་སོ་ཞེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་གཉི་ག་ལ་བདག་མེད་པར་ལྟ་སྟེ། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པར་བསྟན་ཏེ། ཚིག་དེ་དག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ སྒྲུབ་པ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཐེག་གཞན་ངོ་ཚ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བསྔོས་ཤིང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ཡིན་ན། གལ་ཏེ་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཐེག་པ་གཞན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྔོ་ཞིང་སྨོན་ལམ་འདེབས་ན་ངོ་ཚ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཉིད་ལས་འདས་སོ་ཞེས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་ རྣམས་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྔོ་བར་བྱེད་དེ་འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཀྱང་བསྒྲུབ་ལ། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡང་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སློང་བ་ལ་རིམ་གྲོ་མེད་ པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སློང་བ་འོངས་ན་མིག་གནགས་ནས་བཀྱིགས་ཏེ་སྟེར་བ་ནི་རིམ་གྲོ་མེད་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་ཚའོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འདོད་ལ་མ་ཆགས་ལས་གསུམ་རྣམ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་ བརྩམས་ཏེ།ཐེག་གཞན་ངོ་ཚས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་དོན་གྱི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ནས་གཞན་དུ་སྦྱར་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དགོང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའི་དོན། རྣམ་གྲངས་དུ་མས་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་དོན་གྱི་མཇུག་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདི་དང་ཕ་རོལ་དག་དང་བཏང་སྙོམས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་སྨོས་སོ།

因此，菩萨超越了法性'这样说着，在一切时一切方一切众生前修习忍辱。这表明具足忍辱波罗蜜多。关于'以退失而惭愧'，菩萨本性断除懈怠，以精进力而成为恒常行善之本性者，若由懈怠力而退失精进不能恒常行善则生惭愧。
因此，'违背菩萨法性'这样说着断除懈怠而恒常发起精进。这表明具足精进波罗蜜多。关于'以散乱而惭愧'，菩萨本性身处寂静而住于静处，心处寂静而断除对色等的分别散乱之本性者，若身处喧嚣之中而心于色等散乱则生惭愧。
因此，'超越菩萨法性'这样说着，诸菩萨断除身的喧嚣和心的散乱二者。这表明具足禅定波罗蜜多。关于'小见而惭愧'，诸菩萨本性具足大智慧，是大见之本性，因为见人法二无我。如是者中若无见法无我，而仅见小见即人无我，则菩萨惭愧。
因此，'超越菩萨法性'这样说着，诸菩萨见人法二者皆无我。这表明具足般若波罗蜜多。以上这些文句显示修行六波罗蜜多。关于'其他乘而惭愧菩萨'，菩萨本性修行六波罗蜜多亦为获得无上大菩提而发愿回向，若将修行六波罗蜜多为其他乘即声闻缘觉乘的涅槃而回向发愿则生惭愧。
因此，'超越菩萨法性'这样说着，将修行六波罗蜜多回向大菩提，这表明发愿大菩提。如是修行六波罗蜜多且发愿大菩提者即是菩萨，此为其义。关于'对乞者无恭敬'，乞者来时瞪眼怒视而施与即称无恭敬，如是者菩萨亦惭愧。
关于'以这些偈颂一切'，从'不贪欲三业清净'开始直至'其他乘而惭愧菩萨'为止，以义的异门从一处至另一处配合，显示以修行六波罗蜜多和发愿大菩提门中何为菩萨相，此为其义。为了总结广说修行六波罗蜜多和发愿大菩提义诸异门的义末，而说'以此及彼等及舍'等一偈。

།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་ལམ་འདེབས་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དེ་སྟོན་ཏོ། །ཕན་འདོགས་པ་ཡང་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ།རྒྱུའི་ཆོས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པའོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདིར་ཕན་འདོགས་པ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བྱེད་དེ། ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་ཡོ་བྱད་བྱིན་ནས་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལ་གཞག་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་འདོགས་སོ། ། ཚེ་རབས་ཕ་རོལ་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཕན་འདོགས་ཏེ། སེམས་ཅན་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བཀོད་ན། ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་བཟང་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པའི་སྒོ་ནས་ཕན འདོགས་ཏེ།སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་། སླར་གནོད་པའི་ལན་མི་གློན་ཞིང་ཅིའང་མི་བྱེད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྦྱོར་བར་འདུ་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱོར་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་སུ་བྱ་བའོ། །འདུ་བྱེད་པ་ནི་གྲོགས་ སུ་འགྲོ་བ་སྟེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་སུ་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་འདོགས་སོ། །འབྱོར་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ལ། འབྱོར་པ་ཐོབ་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ལ་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པས་ ཐོབ་པར་བྱས་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་སོ།།མཚུངས་པར་སྟོན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་གང་ལ་གང་བསྟན་ན་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་སེམས་ཅན་ དང་འཚམ་པའི་ཆོས་བཤད་དེ།ཐེ་ཚོམ་བཅད་པའི་སྒོ་ནས་ཕན་འདོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚིག་དེ་དག་གིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྒྲུབ་པས་རྒྱུའི་ཆོས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པར་བསྟན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ཆེན་པོས་ཕན་འདོགས་པར་འཇུག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབ་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་དང་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། འཇུག་པར་བྱེད་དེ། འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སྨོན་པས་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕན་འདོགས་པ་འབྲས་བུའི་ཆོས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕན་འདོགས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་ཉིད་སྤྱིར་རྣམ པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།དེ་ལྟར་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་དག་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གྲངས་ཀྱིས་དུ་ཡོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་ཉིད་བཤད་ནས་ད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་མི་དབྱེ་བར་མཚན་དུ་ཇི་སྐད་བྱ་བའི་མཚན་འཆད་དོ། ། དེ་ལ་མིང་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་དོན་དང་བཅས་པ་དང་དོན་མེད་པའོ། །དེ་ལ་དོན་དང་བཅས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ལས་དྲངས་ནས་མིང་དུ་བཏགས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །དོན་མེད་པ་ནི་དཔེར་ན་མི་དབུལ་པོ་ལ་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བཏགས་པ་ལྟ་བུའོ། ། འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་གི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བཅུ་དྲུག་པོ་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོན་ཏན་ལས་དྲངས་ནས་མཚན་དུ་བཏགས་པས་དོན་དང་བཅས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཟབ་མོ་ལ དད་པས་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །མཐུ་ཆེན་པོ་མོས་པས་ན། སེམས་དཔའ་ཆེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཐུ་ཆེན་པོ་ནི་བ་སྤུའི་བུ་ག་གཅིག་ནས་ཀྱང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ བདག་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་སེམས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བསྒྲལ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞག་པར་སེམས་པས་ན་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།

此偈颂也通过修持六波罗蜜多和发愿证得大菩提的方式，显示菩萨们如何利益众生。利益有两种：以因法利益和以果法利益。
其中现世利益是以布施波罗蜜多来做，即通过对缺乏资具者布施资具，使其获得受用而利益。
来世则以持戒波罗蜜多来利益，因为若使众生住于戒律，则能获得天人等善趣。
忍辱波罗蜜多是通过保持舍心而利益，因为即使他人加害，也不报复而保持舍心。
'精进加行'中，'加行'是指众生的事业，'精进'是指助伴，精进波罗蜜多是通过助伴众生事业而利益。
'获得圆满'中，获得圆满是指获得神通，禅定波罗蜜多是通过获得神通而利益众生。
'相应教导'中，是指应机说法，即对三乘根机者说能调伏他们的法，智慧波罗蜜多是通过说与众生相应之法，断除疑惑而利益。
如是这些文句显示以修持六波罗蜜多以因法利益。
'以大果利益趣入者是菩萨'中，如是将修持六波罗蜜多回向无上菩提，为证得无上菩提，通过证得菩提、现前成佛、转法轮而利益众生并趣入，这显示以发愿大菩提而以果法利益。
如是以因法利益及以果法利益者即是菩萨，此为其义。
'总说菩萨相之偈'中，如是说了十一地中菩萨的数量和菩萨相后，现在解说这些菩萨应如何称呼。
名称有二种：有义和无义。其中有义是从功德引申而立名，如'薄伽梵'等。无义如对贫人称'富者'。
此处出现菩萨的十六种异名，这些都是从功德引申而立名，应知都是有义。
因信解法无我、人无我性相的甚深所知，故称'菩萨'。因胜解大威力，故称'大士'，大威力是指从一毛孔中显示三千大千世界成劫坏劫。
或者，因发心欲证得无上菩提故称'菩萨'。因发心欲度脱一切众生出离轮回苦而安置于涅槃故称'大士'。

།ཡང་ན་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱང་འཁོར་བ་ན་གནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཉེས་པས་གོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་ཆེན་པོར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་སྔར་བཤད་པ་རྣམས་སོ། །ཤིན་ཏུ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས། བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ཟབ་མོའི་དོན་གྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པས་ ན་གཟི་བརྗིད་མཆོག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པས་ན་རྒྱལ་བའི་སྲས་སོ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པས་ན་རྒྱལ་བའི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །སྐུ་གསུམ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་དང་། སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདབ་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའི་རྒྱུ་བྱེད་པས་ན་རྒྱལ་བའི་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ལས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་རྒྱལ་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །བདུད་བཞི་འཇོམས་པར་བྱེད་པའི་ གྲོགས་མེད་པར་དཔའ་བོ་གཅིག་པུ་ཡིན་པས་ན་མཐུ་རྩལ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་རྟོགས་པའི་ཆོས་ངོ་མཚར་དུ་བྱ་བ་དོན་དམ་པའི་ཆོས་རྟོགས་པས་ན་ངོ་མཚར་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་འདྲོན་ པ་མང་པོ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཆེན་པོར་ཕྱིན་པར་བྱེད་པས་ན།དེད་དཔོན་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱོགས་བཅུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོན་ཏན་གྱི་དྲིས་ཁྱབ་པས་ན། གྲགས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ན་བསོད་ ནམས་ཆེ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ན་སྙིང་རྗེ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ན་དབང་ཕྱུག་ཅེས་བྱའོ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་ལྡན་ པས་ན་ཆོས་ལྡན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་བཅུ་དྲུག་གི་དོན་སོ་སོར་བསྟན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ལེགས་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་སོ། །དེ་ལ་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ རྟོགས་པས་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་དེ་ཉིད་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་དང་། དོན་ཆེན་པོ་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་དང་། རྟག་པའི་དོན་རྟོགས་པ་དང་། ཐབས་རྟོགས་པ་སྟེ། དེ་ལྔ་རྟོགས་པས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ན་དེ་ཉིད་ལེགས་རྟོགས་པའོ། །བདག་གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་རྟོགས་པས་ན་དོན་ཆེན་པོ་ལེགས་པར་རྟོགས་པའོ། །འདུས་བྱས་དང་ འདུས་མ་བྱས་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མ་ལུས་པར་རྟོགས་པས་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བར་འགའ་ཤེས་པ་དང་། བར་འགའ་ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་པས་མ་ཡིན་གྱི་ཕུང་པོ་ ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཞུགས་ཀྱང་མཁྱེན་པ་ཟད་པ་མེད་པར་རྟོགས་པས་ན་རྟག་པ་རྟོགས་སོ།།སེམས་ཅན་གང་ལ་ཆོས་གང་བསྟན་པས་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་དང་སྐུ་ཅི་འདྲ་བ་བསྟན་ནས་འདུལ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་བསྟན་པ་དང་། སྐུ་དེ་རྟོགས་ པའི་ཐབས་རྟོགས་པས་ན་ཐབས་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

或者说，因为具有智慧，所以称为菩萨。具有智慧的人虽然住于轮回，也不会被轮回的过失所染污。
因为精进是成就伟大的因，所以因为具有精进而称为大菩萨。
或者说，因为具有七种大而称为大菩萨。七种大即是前面所说的那些。
因为具有极为甚深广大的智慧，称为智者。因为获得了能解释甚深义理密意的智慧大光明，所以称为最胜威光。
因为生于如来种姓，所以称为佛子。
因为从事于不断佛种的事业，所以称为胜基。
因为作为三身果位以及力、无畏等佛法如花瓣般的因，所以称为胜芽。
因为能战胜自他相续中的烦恼，所以称为胜利者。
因为是无伴独自降伏四魔的勇士，所以称为具力者。
因为通达一切世间未能了悟的殊胜法、胜义法，所以称为最胜稀有。
因为引导进入轮回旷野的众多众生到达大涅槃城，所以称为商主。
因为功德之香遍及十方，所以称为大名称。
因为具有布施等广大福德资粮，所以称为大福德。
因为具有成就一切众生的大悲心，所以称为具悲者。
因为具有出世间广大受用，所以称为自在。
因为具有身语意无过失的业，所以称为具法。
如是分别显示菩萨十六名号的含义之后，为广说菩萨之义，故说'善通达真实'等。
其中，因为通达了解五种殊胜，所以称为菩萨。五种殊胜是：善通达真实、善通达大义、通达一切义、通达常义、通达方便。通达这五种，故称为菩萨。
其中，通达人无我和法无我，是为善通达真实。通达成办自利他利，是为善通达大义。通达有为、无为、有漏、无漏等一切法，是为通达一切义。
菩萨们不是间或了知、间或不了知，而是通达即使入于无余涅槃，智慧也无有穷尽，是为通达常义。
通达以何法教化何众生得以调伏、显现何种身相而得调伏的方便，是为通达方便。

།ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་བཞི་རྟོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་གི་རྗེས་ཤེས་ཕྲ་མོའི་ལྟ་བ་ཤེས། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་རིག་ཤེས་པ་དང་། །ཐམས་ ཅད་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོགས་ཤེས།།དེ་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སེམས་དང་ཡིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་རྟོགས་པ་དང་དེ་གསུམ་ཆར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་རྟོགས་པས་ན། བདག་གི་རྗེས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་ནས་བདག་ཏུ་རྟོག པ་འཇུག་པས་ན།ཀུན་གཞིའི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ལ་བདག་གི་རྗེས་ཤེས་པའོ་ཞེས་བཏགས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ན་ཀུན་གཞི་རང་བཞིན་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སུམ་ཅུ་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལས། དེ་ལ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ནི། །རྣམ་སྨིན་ས་བོན་ཐམས་ཅད་པ། ། ལེན་པ་དག་དང་དེ་ཡི་གནས། །རིག་པ་རྣམ་པར་མི་རིག་པའོ། །རྟག་ཏུ་རིག་དང་ཡིད་བྱེད་དང་། །རིགས་དང་འདུ་ཤེས་སེམས་པར་ལྡན། །དེ་ནི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཏེ། །མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ཀྱང་དེ། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུར་ཤེས་ན་ཀུན་གཞི་རང་བཞིན་ཤེས པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་ང་དང་བདག་གིར་དམིགས་པ་བྱེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པས་ན། ཕྲ་མོའི་ལྟ་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ ལ་ཕྲ་མོར་ལྟ་བ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ་ཞེ་ན།ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ནི་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་བྱེད་པའི་དུས་ན་ཡང་ངའོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་གོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བས་ན། བལྟ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཤེས་པ་ལ། ཕྲ་མོ་ལྟ་བ་ཤེས་པ་ ཞེས་བཏགས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཤེས་པ་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སུམ་ཅུ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས། དེ་ལ་གནས་ཏེ་རབ་འཇུག་ཅིང་། །དེ་ལ་དམིགས་པས་ཡིད་ཅེས་བྱ། །རྣམ་ཤེས་ངར་སེམས་བདག་ཉིད་ཅན། །ཉོན་མོངས་བཞི་དང་འགྲོགས་ པ་སྟེ།།རྟག་ཏུ་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན། །ཅེས་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་དུ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཤེས་པས་ན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཤེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། སུམ་ཅུ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས། །གསུམ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་ལ། །དམིགས་པ་གང་ཡིན དེ་དག་སྟེ།།ཀུན་དུ་འགྲོ་དང་བྱེ་བྲག་གིས། །སེམས་ལ་བྱུང་བ་དགེ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་ཉོན་མོངས་ཉེ་ཉོན་མོངས། །ཚོར་བ་གསུམ་དང་དེ་ལྡན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པའི་ཚུལ་དུ་ཤེས་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ལྟ་བུ་རྟོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པར་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་མ་ཡིན་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པར་ཤེས་པའོ།

为了说明以另一种方式通过了知四种差别而称为菩萨，故说：
'了知自我随识微细见，了知种种分别认识，了知一切非真遍计知，故亦称为菩萨。'
由于了知心、意、识三者的自性，以及了知这三者都是非真实的遍计所执的特征，因此称为菩萨。
其中，心是指阿赖耶识。由于了知阿赖耶识的自性如何，故称为'了知自我随识'。因为缘于阿赖耶识而起我执，所以了知阿赖耶识的自性被称为'了知自我随识'。
若问如何了知才算是了知阿赖耶识的自性？如《三十颂》中所说：'此中阿赖耶识，一切异熟种子，执受及处所，了别不可知。恒与触作意，受想思相应，唯舍受相应，是无覆无记。'如此了知即是了知阿赖耶识的自性。
意是指染污意，即缘阿赖耶识而执为我及我所。由于了知染污意的自性，故称为'了知微细见'。
若问为何了知染污意的自性称为了知微细见？因为染污意在造作善、不善、无记业时，都恒常生起我想和我所想，因其难以观察，故了知染污意被称为'了知微细见'。
若问如何了知才算是了知染污意？如《三十颂》中所说：'依彼转缘彼，思量为性相，四烦恼常俱，谓我痴我见，并我慢我爱，有覆无记性。'如此了知即是了知染污意的自性。
识是指从眼识乃至意识的六转识。由于了知六识的自性，故称为'了知种种分别'。
若问如何了知才算是了知六识的自性？如《三十颂》中所说：'次第三能变，差别有六种，了境为性相，善不善俱非，此心所遍行，别境善烦恼，随烦恼不定，皆三受相应。'如此了知即是了知六识的自性。
了知这八识都是如所取能取般的分别自性，即是'了知一切非真遍计'。

།ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་སྤྱོད་པར་རྣམ་པ་ལྔ་རྟོགས་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ བསྟན་པའི་ཕྱིར།མི་ཤེས་ཤེས་པ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཤེས། །དངོས་པོ་མེད་ཤེས་རྗེས་སུ་འབྱུང་བ་ཤེས། །མི་ཤེས་ཤེས་པ་སོ་སོར་ཤེས་པས་ན། །དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། །ཞེས་སྨོས་ཏེ། རྣམ་པ་ལྔ་ཤེས་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་ཤེས་པ་སོ་ སོར་ཤེས་པ་དང་།རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སོ་སོར་ཤེས་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་སོ་སོར་ཤེས་པ་དང་། འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་སོ་སོར་ཤེས་པ་དང་། མི་ཤེས་པ་ཤེས་པ་སོ་སོར་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔས་ཤེས་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་ བ།དེ་ལ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་ངོས་ལྟ་བུར་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པས་ན། མི་ཤེས་པ་ཤེས་པ་སོ་སོར་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གཟུང་བ་འཛིན་པ་ལྟ་བུའི་ཤེས་པ་མེད་པས་མི་ཤེས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ། མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ལྟ་བུར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དེར་ཡང་། ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་སྣང་བས་ཤེས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དག་པ་ འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྱུ་མ་དང་སྨིག་རྒྱུ་དང་།རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པས་ན། རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྗེས་ལས་བྱུང་བས་རྗེས་སུ་ཤེས་ པ་ཞེས་བཏགས་སོ།།ཡང་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ནས། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལུགས་བཞིན་པ་དག་མ་རིག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཤེས་པ་མི་ཤེས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །མ་རིག་པ་འགགས་ན་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ནས་ སྐྱེ་བ་འགགས་ན་རྒ་ཤི་འགག་པའི་བར་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་རང་བཞིན་ཤེས་པས་ན་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་བཏགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་སྙེད་ཀྱི་ གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་བྱུང་བར་ཤེས་པས་ན་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུང་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པས་ན་མི་ཤེས་པ་ཤེས་པས་སོ་སོར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་གཟུང་འཛིན་གྱི་ཤེས་པ་མེད་པས་ནི་མི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་པས་ན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱི་ཤེས་བྱའི་ཁྱད་ པར་རྣམ་པ་ལྔ་ཤེས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་མེད་ཤེས་ཤིང་དོན་དམ་ཤེས་པ་དང་། །ཐམས་ཅད་ཤེས་དང་མ་ལུས་དོན་ཤེས་དང་། །ཤེས་བྱ་ཤེས་གནས་ཤེས་པ་ཡོངས་ཤེས་པས། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཀྱང་ཞེས་ བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།ཤེས་བྱའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་ལྔ་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་ཤེས་པ་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པ་པོ་དང་། ཤེས་པས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཤེས་པ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དོན་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་གཞན་གྱི་དབང་གི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་གཞན་དབང་ཙམ་དུ་ཟད ཀྱི།དེ་ལས་གཞན་པ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོའི་དོན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཇི་ཙམ་དུ་གཞན་དབང་གིས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དེ་ཙམ་དུ་དོན་མེད་པའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་དུ་འབྱུང་བར་ཤེས་སོ། །དོན་དམ་ པ་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་སྟེ།ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པའོ།

又以其他方式理解五种行为，故称为菩萨，为显示此义，说：'知不知之知，随后知，知无实，知随生，由各别知不知之知，故亦称为菩萨。'
五种知为：各别知不知，各别知随后知，各别知无实，各别知随生知，各别知不知之知。由如是五种了知，故称为菩萨。
其中，无分别智之自性是了知一切法如虚空界，故称为各别知不知。因为在无分别智中无有能取所取之知，故称为不知。然而，无分别智是智慧之自性，如镜中现影像般，在智慧之坛城中，一切所知之坛城皆显现，故亦称为知。
以清净世间智了知一切法如幻、如阳焰、如梦，故称为随后知。清净世间智是从无分别智之后所生，故称为随后知。
或者，了知从无明缘行乃至生缘老死等缘起如理从无明而生，称为知不知。了知从无明灭则行灭乃至生灭则老死灭之缘起自性，故称为随后知知。
了知一切遍计所执相如兔角般无自性，故称为知无实。了知所有能取所取一切及一切苦皆从依他起相而生，故称为随生知。
了知圆成实相离一切能取所取、无二之相，故称为各别知不知。因为在圆成实相中无能取所取之知，故称为不知。因为是智慧之本性，故称为知。
又以其他方式显示由了知五种所知差别故称为菩萨：'知无义及知胜义，知一切及知无余义，由遍知所知处所知，如是亦称为菩萨。'
了知五种所知差别即：了知依他起相，了知圆成实相，了知遍计所执相，了知一切能知所知，了知所知、能知、了知三轮清净，故称为菩萨。
其中，知无义是了知依他起相，即了知三界唯是依他，除此之外无有能取所取之实义，以及了知只要执著依他之能取所取，就会不断生起无义之本性即生老等苦。
知胜义是了知圆成实相，即了知圆成实相离能取所取二相、无二之相。

།ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་ པའི་གཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་།མིག་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་གཟུང་འཛིན་དུ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །མ་ལུས་པའི་དོན་ཤེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་ མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་སྟེ།ཇི་སྙེད་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྨྲ་བ་དང་། བསམ་པའི་ཡུལ་དུ་མྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པའི་གནས་དང་། ཤེས་པ་གསུམ་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པ་ པོ་དང་།ཤེས་པ་གསུམ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཤེས་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ན་ཤེས་བྱ་སྟེ་ཕྱིའི་ཡུལ་དང་། ཤེས་པ་པོ་སྟེ་གང་ཟག་དང་། ཤེས་བྱ་སྟེ་ཤེས་རབ་གསུམ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་དོན་མེད་པར་ཤེས་པ་དང་། དོན་དམ་ པར་ཤེས་པ་དང་།ཐམས་ཅད་ཤེས་པས་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །མ་ལུས་པའི་དོན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་དང་། ཤེས་པ་པོ་དང་། ཤེས་པ་གསུམ་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ ཤེས་པ་དང་།དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་གྱིས་རྣམ་པ་ལྔ་ཤེས་པས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྫོགས་པ་ཤེས་དང་གནས་ཀྱང་ཤེས་པ་དང་། །མང་ཤེས་རིམ་གྱིས་སྟོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ། རབ་ཏུ་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བ་ཤེས་པ་དང་། དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་དེ་ལ་རྫོགས་པ་ཤེས་པ་ནི་འོག་མིན་གྱི་ཕོ་བྲང་དུ་རྫོགས་པར་ལོངས་སྤྱོད་པའི་སྐུས་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་ཤེས་པའོ། །ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་བཞི་དང ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་དག་པ་ལྔ་ཐོབ་ནས།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་ལུས་པར་ཤེས་པ་ནི་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་ཤིང་ལྷ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བར་ཤེས་པའོ། ། མང་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་གཤེགས་ཤིང་། ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟར་མཛད་པར་བྱ་བ་ཤེས་པའོ། །རིམ་གྱིས་སྟོན་པ་ཤེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་ལྷུམས་ནས་འབྱུང་བ་དང་། ཕོ བྲང་སླས་ལྔ་བརྒྱའི་ནང་ན་འདོད་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སྤྱོད་པ་དང་།ཁབ་ནས་བྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་། ལོ་དྲུག་ཏུ་དཀའ་བ་སྤྱད་པ་དང་རྡོ་རྗེ་གདན་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྐུས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་བསྟན་པ་ཤེས་པའོ། །རབ་ཏུ་ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ་ཤེས་པ་ནི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་གང་ གིས་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ནས།སེམས་ཅན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཤེས་པའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཤེས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་ནི་འདས་པ་ཤེས་པ་དང་། མ་ འོངས་པ་ཤེས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། ནང་ཤེས་པ་དང་། ཕྱི་ཤེས་པ་དང་། རྩིང་བ་ཤེས་པ་དང་། ཞིབ་པ་ཤེས་པ་དང་། ཐ་མ་ཤེས་པ་དང་། བཟང་པོ་ཤེས་པ་དང་། ཉེ་བ་ཤེས་པ་དང་། རིང་བ་ཤེས་པའོ། །རྙེད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདས་པ་ ཤེས་པ་ནི་རྙེད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདས་པའི་ཆོས་ནི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས་གཉི་ག་འགགས་པར་ཤེས་སོ། །མ་རྙེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་ཤེས་པ་ནི་མ་རྙེད་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་འོངས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་ཡང་མ་སྐྱེས་ལ། རྒྱུ་མ་ སྐྱེས་པས་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ད་དུང་མ་བསྐྱེད་པར་ཤེས་སོ།།བློ་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་ཤེས་པ་ནི་བློ་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་ནས། ད་དུང་མ་འགགས་པས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པར་ཤེས་པའོ།།ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་ཀྱི་བློས་ཆོས་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་ནི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ནང་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ།

一切智就是了知遍计所执相，即了知色等所取诸法和眼等诸法是所取能取的遍计所执诸法，如同兔角一般无有自性。
了知一切义就是了知蕴界处、有漏无漏等所知诸法的世俗谛，即迅速了知一切世俗法是言说和思维的对境。
了知所知、能知和智慧三者，就是了知所知、能知者和智慧三轮清净，并了知胜义中外境所知、补特伽罗能知者和智慧三者无有自性。
其中，了知无义、了知胜义和一切智表示了知三相。了知一切义的一切相、了知所知、能知者和智慧三轮清净表示了知世俗谛和胜义谛。
又以另一种方式，由于了知五种相而称为菩萨，为显示此义而说：'了知圆满及了知住处，了知广大及了知次第宣说，了知善除疑惑，故亦称为菩萨。'
其中，了知圆满是指了知将在色究竟天宫以圆满受用身现证菩提。或者说获得佛陀四智和法界清净五种后，了知一切所知的一切相而无遗漏称为圆满。
了知住处是指菩萨了知住于兜率天并利益诸天。
了知广大是指菩萨了知入住母胎及在母胎中如何利益众生。
了知次第宣说是指菩萨了知从母胎出生、在五百层宫殿中受用欲乐、出家、六年苦行以及在金刚座示现化身现证圆满菩提。
了知善除疑惑是指以化身转法轮并了知断除众生疑惑。
另以别种方式，也说由了知十一种相而称为菩萨。
十一种相是：了知过去、了知未来、了知现在、了知内、了知外、了知粗、了知细、了知劣、了知胜、了知近、了知远。
关于'获得'，了知过去称为了知获得，即了知过去法已由因生果后二者皆灭。
关于'未获'，了知未来事物称为了知未获得，即了知未来诸事物因尚未生，因未生故因尚未生果。
关于'安住于心'，了知现在事物称为了知安住于心，即了知现在诸事物已由因生果但尚未灭，故成为众生的行境。
关于'了知'，以自心了知诸法无常、苦等称为了知，此表示了知内。

།རྗེས་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ གྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་ལས་ཆོས་རྣམས་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ཕྱི་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །སོ་སོར་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཞན་ལ་སྟོན་པའི་བློ་དང་ཤེས་པ་ལ། སོ་སོར་སྟོན་ པ་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་ལ་སྟོན་པའི་ཤེས་པས་ནི་རྩིང་བ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ། ཆོས་སྟོན་པའི་བློ་ནི་མིང་ཚིག་ལ་སོགས་པ་རགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲ་མེད་བློ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨྲ་བ་དང་བཤད་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་ནང་དུ་བསམ་གཏན་དུ་འཇོག་པའི་བློ་ལ་སྨྲ་མེད་ བློ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདིས་ནི་ཞིབ་པ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ། བསམ་གཏན་གྱི་ཤེས་པ་ནི་སྒྲ་དང་ཚིག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་རྟོག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ང་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་པ་ལ་ང་རྒྱལ་ དང་བཅས་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འདིས་ནི་ཐ་མ་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ། ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ན་ང་རྒྱལ་ཕྲ་མོ་ཡོད་པ་དང་། རྩོལ་འབད་ད་དུང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ང་རྒྱལ་བཅོམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བརྒྱད་པ་དག་ནི་ཤེས་པའི་ང་རྒྱལ་བཅོམ་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིས་ནི་ ཤེས་པ་བཟང་པོ་བསྟན་ཏེ།ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ང་རྒྱལ་ཕྲ་མོ་ཡང་མི་འབྱུང་ཞིང་བརྩལ་འབད་སྤངས་ནས། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུང་འཛིན་དུ་རྟོག་པ་ད་ དུང་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་ང་རྒྱལ་བཅོམ་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟུང་འཛིན་དུ་ཆགས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་གྲོས་བློ་ལྡན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་ནི་ཤེས་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་གནས་དང་སྦྱར་ཏེ། རྙེད་པ་ཤེས་པའི་བློ་གྲོས་ཀྱི་བློ་དང་ལྡན་པ་ དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་སྦྱར་རོ།།སྨིན་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་པ་ལ། སྨིན་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིས་ནི་ཉེ་བའི་ཤེས་པ་བསྟན་ཏེ་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ས་དང་ཉེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།མ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་པ་ལ་མ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིས་ནི་རིང་བའི་མ་སྨིན་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་རིང་བའི་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ན་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་མ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་ཡང་ཐག་རིང་བས་འདིས་ནི་རིང་བའི་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་སྨིན་པའི་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ ཀྱི་དབྱིངས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་དང་།མྱུར་དུ་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བས་ན། འདིས་ནི་ཉེ་བའི་ཤེས་པ་བསྟན་ཏོ། །ཡོན་ཏན་གྱི་སྐབས་བཤད་པ་རྫོགས་སོ།། །།མཚན་མ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་ལྟར་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་ དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་ཡང་།དགེ་བ་སྦེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོན་ཏན་སྒྲོགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གང་ན་ཆུ་བྱ་སྣང་བ་དེ་ན་ཆུ་ཡོད་པར་མངོན་པ་དང་། གང་ན་དུད་པའི་མཚན་མ་སྣང་བ་དེ་ན་མེ་ཡོད་པར་མངོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་དག་ལ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པ་ལྔ་འབྱུང་སྟེ།མཚན་མ་རྣམ་པ་ལྔའི་སྒོ་ནས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་སྟེ། དེའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། ། སྙིང་རྗེ་ལེགས་པར་སྨྲ་བ་དང་། །བརྟན་པ་ལག་པ་བརྐྱང་བ་དང་། །དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་གྲོལ། །མཚན་མ་འདི་དག་བསྟན་པའོ།

关于'随知'，从善知识所教授的法中，了知诸法无常、苦等，称为随知，这表明了外在的了知。
关于'分别宣说'，对于向他人宣说诸法的自相与共相的智慧与了知，称为分别宣说。通过向他人宣说的了知表明了粗显的了知，因为说法的智慧是缘于名句等粗显的对境。
关于'无言智'，舍弃一切言说后，内心安住于禅定的智慧称为无言智。这表明了细微的了知，因为禅定的智慧超越一切声音和言词等，是无分别心专注一境的缘故。
关于'我'，七地以下菩萨的智慧称为具有我慢的智慧。这表明了下等的了知，因为七地以下仍有微细我慢，且仍有勤作的缘故。
关于'摧我慢'，八地以上的智慧称为摧毁我慢的智慧。这表明了殊胜的了知，因为八地以上连微细我慢也不生起，且舍弃勤作而任运而住的缘故。
或者，安住于胜解行地的诸位智慧称为具有我慢，因为尚未断除能取所取分别的缘故。初地以上的智慧称为摧毁我慢的智慧，因为已断除能取所取执著的缘故。
'智慧具慧'等词与十一种智慧相配，如'具有获得智慧的智慧'等。
关于'成熟'，八地以上菩萨的智慧称为成熟的智慧。这表明了接近的智慧，因为八地以上无分别任运，接近佛地的缘故。
关于'未成熟'，七地以下菩萨的智慧称为未成熟。这表明了远离的未成熟智慧，这表明了远离的智慧。
或者，胜解行地的智慧称为未成熟，因为此时未能现证法界且远离佛地，故此表明了远离的智慧。初地以上的智慧称为成熟的智慧，因为入此地者已现证法界且将速疾成佛，故此表明了接近的智慧。
功德品释毕。
关于'相的分别'有两个偈颂：如是上述具足功德的菩萨虽具足圆满功德，却隐藏善行。即使宣说功德，如同见到水鸟之处即知有水，见到烟相之处即知有火一样，那些菩萨也会显现与六波罗蜜相应的五种相。通过五种相而了知'此是菩萨'而列入菩萨之数，以两个偈颂宣说：
'悲心善巧说，坚固伸手施，甚深意解脱，此等表其相。'

།ཞེས་བྱ་བ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། སྙིང་རྗེ དང་ལྡན་པ་དང་ལེགས་པར་སྨྲ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་།བརྟན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ལག་པ་བརྐྱང་བ་དང་། དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་འགྲེལ་བའོ། །ཆོས་དེ་ལྔ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་བཤད་དེ། རང་བཞིན་དང་རྟེན་དང་འབྲས་བུའི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་དང་། གོ་རིམས་དང་བསྡུ་བས་ སོ།།དེ་ལ་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ཏེ། དགེ་བའི་གནས་སུ་ གཞག་པར་སེམས་པ་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པའོ།།ངན་སོང་གསུམ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བཟློག་ནས་ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་སུ་གཞག་པར་སེམས་པ་ནི་བདེ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བསམ་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ལ་འགོད་པར་མཛད་དོ།།དེ་ནི་བསྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལེགས་པར་སྨྲ་བའི་རང་བཞིན་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་རྣམ་པ་ གཉིས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཏམ་གྱི་རང་བཞིན་དང་།ཆོས་འཆད་པའི་གཏམ་གྱི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཏམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཀུན་དུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་བར་ བྱེད་པ་ནི་བཞིན་འཛུམ་ཞིང་ཁྲོ་གཉེར་སྤངས་ནས།རྟག་ཏུ་ཡང་ཁམས་སྙོམས་སམ་མ་སྙོམས་པ་ལ་སོགས་པ་འདྲི་བར་བྱེད་པའོ། །ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་གང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བུ་ཚ་གཉེན་བཤེས་དར་བར་བྱེད་པའམ། གཏེར་དང་འབྲུ་སྤེལ་བར་བྱེད་ པར་འགྱུར་བ་མཐོང་ན།དེ་བཞིན་དུ་གཏམ་དེ་དག་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །ཆོས་འཆད་པའི་གཏམ་གྱི་རང་བཞིན་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་གང་བཤད་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཐར་པ་དང་། མཐོ་རིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་འཆད་དེ། འདིས་ནི་ལེགས་པར་སྨྲ་བའི་རང་བཞིན་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བསྟན་པའི་རང་བཞིན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བརྩོན་འགྲུས་གསུམ་དང་ལྡན་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན བསྒྲུབ་པ་ན།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་འཇིགས་པ་གང་བྱུང་ཡང་མི་སྐྲག་པ་དང་། མི་ཞུམ་པ་དང་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་ལྡོག་པ་སྟེ་དེ་ནི་བརྟན་པའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལག་པ་བརྐྱང་བའི་རང་བཞིན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ན་རྒྱ་ཆེན་ པོ་སྦྱིན་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་གང་ནང་གི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བ་དང་། ཕྱིའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ནི་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་གང་སྦྱིན་ན་དེའི་ཚེ་ འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་སྦྱིན་པ་དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་ཀྱི།དངོས་པོ་སྐྱོན་མེད་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ལག་པ་བརྐྱང་བའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་ པའི་རང་བཞིན་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པ་བཞི་དང་། ལྡེམ་པོ་དགོངས་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བར་མ་ཆད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ནི་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ དང་ལྡན་པའི་རྟེན་ནམ་ཡུལ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། བག་མེད་པའི་སེམས་ཅན་དང་། ལོག་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བའི་སེམས་ཅན་ནོ།

所谓这些，坚固菩萨们以与六波罗蜜相应的五种相，即具足悲心、具足善说、具足坚固、伸手布施、解释甚深密意。这五法又分五种解说：自性、所依、随赞果、次第和摄集。
其中悲心的自性有二种：具足意乐和具足修行。其中具足意乐又有二种：利益意乐和安乐意乐。其中从不善处引导安置于善处的心是利益意乐。从三恶趣等苦中遮止而安置于解脱和善趣的心称为安乐意乐。
其中具足修行是依于彼意乐，菩萨们以身语意三门令诸有情安住于利益和安乐。这称为具足修行。因此称为具足悲心的菩萨。
其中善说的自性是什么呢？有二种：世间言说的自性和说法言说的自性。其中世间言说的自性又有二种：令普遍欢喜和令真实欢喜。其中令普遍欢喜是面带微笑舍离皱眉，经常询问是否安康等。令真实欢喜是见到众生的子女亲友兴盛，或增长财宝粮食时，以如是言说令众生欢喜。
说法言说的自性是宣说波罗蜜多和菩提分等法，以何法说令众生获得解脱和善趣的法，由此显示如是善说的自性。
其中坚固的自性是菩萨具足智慧、三摩地、精进三者，成办自他利益时，任何苦难恐怖生起都不惊惧、不怯弱、具力、不退转，应知这是坚固的自性。
其中伸手布施的自性有二种：布施广大和无烦恼布施。其中于内物头足等一切都能舍施，于外物也能布施转轮王等受用，这称为广大布施。布施时不施予此世他世有害的布施如毒药兵器等，而行无过失布施，这称为无烦恼布施，应知这是伸手布施的自性。
其中解释甚深密意的自性是具足四无碍解，无颠倒无间断地解释如来四种密意、四种隐密意等，应知这是解释密意的自性。
其中具足悲心的所依或境有五种：苦恼有情、行恶有情、放逸有情、邪行有情、烦恼随眠有情。

།དེ་ལ་ངན་སོང་གསུམ་དུ་ སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།ཤན་པ་དང་རྔོན་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས། ལས་ངན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །གང་གར་དང་གླུ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཆགས་ཤིང་ འདོད་པ་ལྔའི་ཡོན་ཏན་ལ་ཞེན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་བག་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།གང་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ཡང་། མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཞེན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །གང་སོ་སོའི་སྐྱེ་ བོ་དགེ་བ་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་རྣམས་ནི།ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་དེ་ལྔ་ལ་དམིགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་ལེགས་པར་སྨྲ་བའི་རྟེན་དང་ཡུལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ཀུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་དབུགས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྐབས་འབྱེད་པ་དང་རིག་པའི་མན་ངག་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་ཉིན་རེ་ཞིང་ཁམས་བདེ་བ་དང་། མི་བདེ་བ་འདྲི་བ་ནི་ཡང་དག་པར་ཀུན་དུ་སྨྲ་བའོ། ། བུ་ཚ་གཉེན་བཤེས་དར་བ་དང་། གཏེར་དང་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བའི་གཏམ་སྨྲ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པའོ། །རྒྱལ་པོ་དང་རྐུན་པོ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་བྱུང་ན་འཇིགས་པའི་བསྐྱབ་བྱ་བའི་ཚིག་སྨྲ་བ་ནི་ཡང་དག་པར་དབུགས་འབྱིན་པའོ། །གསོལ་བ་མ་བཏབ་པར ཡང་དོན་དུ་བྱ་བ་དང་།ལས་སུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲོགས་བྱ་བར་ཁས་ལེན་པ་ནི་ཡང་དག་པར་སྐབས་འབྱེད་པའོ། །ཐར་པ་དང་མཐོ་རིས་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་འཆད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ལུང་སྟོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་དེ་དག་ལ་དམིགས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ལེགས་པར་སྨྲ་བ་ལ་འཇུག་གོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བརྟན་པའི་རྟེན་དང་ཡུལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལོག་པ་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་ དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་དུས་རིང་པོར་འཁོར་བར་གནས་པར་ཁས་ལེན་པ་དང་། འཁོར་མང་པོའི་ནང་ན་ཆོས་འཆད་པའི་ཚེ། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དུ་མར་རྒལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་ཚིག་ཐམས་ཅད་ཁས་ལེན་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་ ཉན་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལག་པ་བརྐྱང་བའི་གནས་དང་རྟེན་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཆེ་བ་སྦྱིན་པ་དང་། ཐ་དད་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་དང་། གུས་པར་བྱ་སྟེ་སྦྱིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་བརྟེན་པའི་སྦྱིན་པའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་དང་ནང་ གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་གཏོང་བ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ལ་སྦྱིན་ཁ་ཅིག་ལ་མི་སྦྱིན་ཞེས་བྱ་བ་མེད་ཀྱི་འདྲ་བ་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་ཀུན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི། ཐ་དད་པ་མེད་པ་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སློང་བ་རྣམས་ལ་རང་གི་ལག་པས་བཀུར་སྟི་དང་བཅས་ པས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་གུས་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དུག་དང་མཚོན་ལ་སོགས་པ་སྦྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་སྦྱིན་པ་གང་སྦྱིན་ན། ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མ་ཆགས།ཚེ་རབས་འདིར་ལན་ལ་མ་ཆགས་པར་སྦྱིན་པ་ནི་མི་གནས་པའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་འགྲེལ་བའི་རྟེན་དང་ཡུལ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ རྣམས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་ཟབ་པར་སྣང་བ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལུགས་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྟེན་དང་པོའོ།།འདུལ་བ་ཡང་ལྟུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། ལྟུང་བ་སློང་བ་ལ་མཁས་པ་ནི་རྟེན་གཉིས་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་རྟེན་གསུམ་པའོ།

其中，投生于三恶趣的众生称为苦恼众生。屠夫和猎人等通过身语意三门从事恶业的众生称为行邪行众生。贪著歌舞等五欲功德的众生称为放逸众生。虽从在家出家，但执著于各种外道见解的众生称为入邪道众生。凡夫虽行善但未断三界烦恼的众生称为具有烦恼随眠心的众生。菩萨缘于这五类众生而生起大悲心。
其中，善说的所依和对境也有五种：即如实宣说、如实令欢喜、如实安慰、如实开解、教示明咒要诀。其中，每日询问安危是如实宣说。谈论子孙亲友兴盛以及财宝粮食等增长的话语是如实令欢喜。当遇到国王和盗贼等危险时说出救护的话语是如实安慰。未经请求而主动承诺协助他人所作之事是如实开解。宣说获得解脱和善趣之法称为如实教示。菩萨们缘于这些而行善说。
其中，菩萨们坚固的所依和对境也有五种：即体验轮回种种痛苦、所化众生造作种种错误、为众生利益而发愿长久住于轮回、在大众中说法时遭受诸多论敌以种种方式诘难、受持一切菩萨学处并听闻广大之法。
其中，菩萨们伸手布施的处所和所依也有五种：即广大布施、无差别布施、恭敬布施、无染布施、无依布施。其中，布施一切内外财物称为广大布施。不分别说'施予某人不施予某人'而平等布施一切众生称为无差别布施。以自己的双手恭敬地布施给乞者称为恭敬布施。不布施毒药和武器等，而是布施能令来世安乐的物品称为无染布施。不执著布施果报于来世成熟，不执著今生回报而行布施称为无住布施。
其中，菩萨们解释甚深密意的所依和对境也有五种：即如来宣说的甚深经典，显示空性，具足缘起顺逆之理，这是第一所依。善巧了知戒律中的堕罪和断除堕罪是第二所依。如实安立诸法自相和共相是第三所依。

།མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་གི་ནང་ནས་དགོངས་པ་དང་བཅས་པའི་མིང་དང་ཚིག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནི་རྟེན་བཞི་པའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་ཐ་དད་པར་དབྱེ་བ་ནི་རྟེན་ལྔ་པའོ། །དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཚེ་འདིར་ཡང་དགྲ་མེད་ཅིང་བདེ་བར་གནས་པའི་སེམས་འཐོབ་པ་དང་།ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་བདེ་འགྲོ་ལྷ་དང་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་འབྲས་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །ལེགས་པར་སྨྲ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ངག་གི་ཉེས་པ་ རྣམ་པ་བཞི་འདི་ལྟ་སྟེ།བརྫུན་དང་ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་འཁྱལ་པ་སྤངས་ཤིང་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་བདག་གི་ཚིག་བཙུན་པ་དང་། ཚིག་གཞན་གྱིས་བཟུང་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བའི་འབྲས་བུའོ། །བརྟན་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་ཚེ་འདིར་ཡང་ཐམས་ཅད་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ལེ་ལོ་དང་སྙོམ་ལས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཞིང་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་ལ།བླངས་ནས་ཀྱང་མི་འདོར་བ་དང་། བཟོད་པས་བདག་དང་ཕ་རོལ་རྗེས་ སུ་འཛིན་པ་དང་།མ་འོངས་པ་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལས་སུ་བྱ་ཞིང་བརྩམས་པའི་རྣམ་པ་ལ་བརྟན་པོར་རྩོམ་སྟེ། བརྩམས་པ་མཐར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་བར་མ་དོར་མི་ལྡོག་པ་འདི་དག་ནི་བརྟན་པའི་འབྲས་བུར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལག་ བརྐྱང་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་གཏོང་བའི་སྒོ་ནས་ཚེ་འདིར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་།དེའི་རྐྱེན་གྱིས་བདག་ཉིད་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་ལག་པ་ བརྐྱང་བའི་འབྲས་བུའོ།།དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་འདིར་ཡང་མདོ་སྡེ་དང་། འདུལ་བ་དང་། མ་མོ་ལྟ་བུ་འཆད་པའི་སྒོ་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མི་ཤེས་པ་དང་ལོག་པར་ཤེས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་སེལ་བ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་རིག་པའི་ གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཆེན་པོ་འཐོབ་སྟེ།འདི་ནི་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་འགྲེལ་པའི་འབྲས་བུའོ། །མཚན་མ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་གོ་རིམས་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བར་བྱེད་པས་སྙིང་རྗེ་དང་པོར་བཤད་ དོ།།དེ་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླང་དགེ་བའི་གནས་སུ་གཞག་པའི་དོན་དུ་རིགས་པའི་མན་ངག་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་དེའི་འོག་ཏུ་ལེགས་པར་སྨྲ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྙིང་ རྗེ་དང་ལྡན་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་རིགས་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཉམས་སུ་མྱོང་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མི་གཏོང་ཞིང་མི་ལྡོག་སྟེ།དེ་བས་ན་དེའི་འོག་ཏུ་བརྟན་པ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བརྟན་པ་དེ་དག་ལྡན་པ་དེ་སེམས་ཅན་བསྟན་པ་ ལ་མ་ཞུགས་བ་རྣམས་ནི་བསྟན་པ་ལ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་ཟང་ཟིང་གིས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ།།བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཆོས་བཤད་པས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་དེའི་འོག་ཏུ་ལག་པ་བརྐྱང་བ་དང་། དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་དགྲོལ་བ་བསྟན་ ཏོ།།མཚན་མ་ལྔ་པོ་དག་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་གིས་མཚན་མ་གང་བསྡུས་ཤེ་ན། སྙིང་རྗེ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་སོ། །ལེགས་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པས་བསྡུས་ཏེ།དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཕྲལ་དུ་ཚིག་རྩུབ་པོ་མི་སྨྲ་ཞིང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་སོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་སྨྲ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་སོ། །དེ་ལ་བརྟན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དང་།བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་སོ། །ལག་པ་བརྐྱང་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་སོ།

从那些经典中分别带有密意的名称和词句等，是第四种依止。分别诸法的法句差别，是第五种依止。其中，具有慈悲心的人们，此生中无敌而安乐地获得心意，其他生世中也生于善趣天人之中，应当了知这是具有慈悲心的果报。
善说的菩萨们断除语言四种过失，即：妄语、离间语、粗语、绮语，此生及他生中自己的言语受人尊重，言语为他人所接受，这是善说的果报。
具有坚定的菩萨在此生中也从一切处远离懈怠和放逸，以极其欢喜的心正确受持菩萨戒律，受持后也不舍弃，以忍辱摄受自他，未来世也坚定地开展菩萨们应当做的事业，直到完成之前中途不退转，这些应当了知是坚定的果报。
其中，具有慷慨的菩萨们通过布施内外财物在此生中利益众生，由此因缘自身在他生中成为大富，圆满菩提资粮，这是慷慨的果报。
解释甚深密意的菩萨此生中也通过讲解经藏、律藏、论藏，遣除众生的无知、邪知和疑惑，其他生世中也获得通达一切明处的大智慧光明，这是解释甚深密意的果报。
这五种标志的次第是：最初菩萨对众生生起慈悲，因此首先说慈悲。然后具有慈悲的菩萨为了利益众生，为了使其从不善处引导安置于善处，宣说如理教诫，因此其后宣说善说。
如是具有慈悲并为众生如理宣说的菩萨虽然经历轮回种种痛苦也不舍弃众生利益而不退转，因此其后宣说坚定。如是具有坚定的菩萨对未入佛法的众生以财物布施摄受令入佛法，对已入佛法的众生以说法饶益，因此其后宣说慷慨和解释甚深密意。
五种标志为六波罗蜜多所摄，其中何种波罗蜜多摄何种标志呢？慈悲为禅定波罗蜜多所摄。善说为戒律波罗蜜多和智慧波罗蜜多所摄。其中，对众生当下不说粗语而说悦耳语是戒律波罗蜜多所摄，宣说正法之语是智慧波罗蜜多所摄。其中，坚定为精进波罗蜜多、忍辱波罗蜜多和智慧波罗蜜多所摄。慷慨为布施波罗蜜多所摄。

།དགོངས་པ་ཟབ་མོ་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་ནི། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་ སོ།།མཚན་མ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་ལས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་སྡུད་དང་མོས་པ་འཐོབ། །སྐྱོ་མེད་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ལས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་ན་ སྐྱེ་གནས་བཞིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་བཟླ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལེགས་པར་སྨྲ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨྲ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་བཞིན་འཛུམ་ཞིང་འཕྲལ་དུ་སྙན་པར་སྨྲ་བའི་ཚིག་དང་།ཆོས་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་དྲངས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་དད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །བརྟན་པ་དང་ལྡན་པར་བྱ་བ་ནི་བདག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ གྲང་བ་དང་།ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་བས་མི་སྐྱོ་ཞིང་མི་ལྡོག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྟན་པ་དང་ལྡན་པར་བྱ་སྟེ། བརྟན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན་དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ཀྱིས་མི་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ རོ།།ལག་པ་བརྐྱང་བ་དང་། དགོངས་པ་ཟབ་མོ་འགྲེལ་པ་གཉིས་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གཞག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕན་པ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ན་འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་གཙེ་བ་མེད་པས་ཕན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འགོད་དོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་ནི་བདེ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོའི་ ལྷག་མ་མ་ལུས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་ན།སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བས་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་ཡིན་པས། དེ་ནི་ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ནང་དུ་བསྡུས་ཏེ། དེ་ཡན་ཆད་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བསམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །མ་དག་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་མ་དག་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས བྱ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་མ་རྟོགས་པས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་མ་སྤངས་པས་ན་མ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ས་བདུན་པ་ མན་ཆད་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ས་དེ་དག་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཤིང་གཟུང་བ་དང་འཛིན་ པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཡང་མེད་ལ།བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་ཤས་ཀྱིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།

对甚深密意的详细解释，是由禅定波罗蜜多和智慧波罗蜜多所摄。为了说明这五种相的作用，故说'普遍摄受及获得胜解，无厌倦二者所摄故'。具足悲心的作用是以菩提心摄受众生，因为具足悲心则发愿度脱四生所摄一切众生，使其无余涅槃。
善说是为了使众生对佛陀教法生起信心而说，菩萨们面带微笑并立即说悦耳之语，以说法方式引导众生，使其对佛法生起信心。具足坚定是为了自己成熟和令众生成熟，对于寒热等外在痛苦，以及饥渴等内在痛苦生起时不厌倦不退转，故应具足坚定。若具足坚定则不会因修行苦行的痛苦而厌倦。
伸手及解释甚深密意二者，思维要安置于有余涅槃中，这称为增上利益意乐。因为获得有余涅槃时，无有贪等烦恼的逼迫而具足利益。思维要安置众生于无余涅槃中，这称为增上安乐意乐。因为获得无余涅槃时，远离生老等苦而具足安乐。
其中五种增上意乐中欲证涅槃是利益与安乐意乐，故摄于增上利益意乐与增上安乐意乐中，至此已说明两种增上意乐。如是这种意乐即是坚定菩萨们对众生的利益意乐与增上安乐意乐，此说明为利众生的增上意乐差别。
所谓'不清净'是指住于胜解行地菩萨们的不清净增上意乐，因为未证悟法界遍行相，未断除见所断烦恼及对能取所取的执著，故称不清净。所谓'清净'是指从初地至七地的菩萨们的意乐称为清净增上意乐，因为入于这些地的菩萨们已完全断除见所断烦恼，无有能取所取执著，并且已渐次断除修所断烦恼及所知障，故称清净。

།ཤིན་ཏུ་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས། ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བསམ་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ས་བདུན་པ་ཡན་ཆད་ན་ནི་བརྩལ་འབད་དང་བཅས་པས་རྩོལ་བ་དང་འབད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ལྡོག་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ཐོབ་ནས་ནི་བརྩལ་འབད་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པས་བརྩལ་འབད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པས་ན་ཤིན་ཏུ་དགའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིག་དེ་དག་གིས་བདག་གི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །ས་ཀུན་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་བཅུའི སྟེང་དུ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་བསྣན་ཏེ་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་དེ་དག་ཀུན་ན་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཞིག་འབྱུང་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ནི། ཕན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གཉིས་འབྱུང་ངོ་། །བདག་གི་དབང་དུ་ བྱས་ནས་ནི།མ་དག་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དག་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྟེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་འབྱུང་ངོ་། །ཡོངས་སུ་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་བདག་གི་དོན་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་འཁོར་བ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་མ་ཡིན་གྱི། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུད་ཅིང་མི་གཏོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ རྗེས་ལ།ཡོངས་སུ་བསྡུ་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་ཏོ། །སྨོན་ལམ་དང་ནི་སེམས་མཉམ་པ། །བདག་པོ་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས། །ཚོགས་རྣམ་དྲང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་ས་ཀུན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དང་། སེམས་མཉམ་པ་འཐོབ་པས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དང་། བདག་པོ་བྱེད་པས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དང་། ཚོགས་རྣམ་པར་འདྲེན་པས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་སྟེ། བློ་ལྡན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་གཅིག་པོ་ཀུན་ལ།རྣམ་པ་བཞི་ལྟ་བུས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ནི་དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའང་དཔེར་ན་འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པའི་མདོ་ལས། ཇི་སྙེད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་བསྡུ་བས་བསྡུས་པ་མངལ་ནས་སྐྱེས་པ་དང་། སྒོ་ང་ ལས་སྐྱེས་པ་དང་།རྫུས་ཏེ་སྐྱེས་པ་དང་། གཟུགས་ཡོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཡོད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་གྱི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བར་བགྲང་བའི་རྣམས། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་དབྱིངས་སུ་དགོད་པར་བྱའོ་ ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ནི་ས་དང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པའི་དུས་ན། བདག་དང་ཕ་རོལ་མི་འབྱེད་པའི་སེམས་ཐོབ་པས། སེམས་ཅན་རྣམས་མི་གཏོང་ཞིང་སྡུད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའང་ས་བཅུའི་ས་དང་པོའི་མདོ་ལས། འདི་ལྟར་དེ་ནི་བདག་གི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བས། བདག་ལ་ཕངས་པར་སེམས་པ་ཡང་མེད་ན། ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ལ་ཕངས་པར་སེམས་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེ་ནི་སུ་ལས་ཀྱང་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་རེ་བ་མེད་ལ་གཞན་དུ་ན བདག་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཡོ་བྱད་མང་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྡུ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

关于'极其清净'，是指不退转地、第八地、第九地和第十地的菩萨们的意乐称为极其清净意乐。为什么呢？因为在第七地以下时，还有勤勉和努力的特征，但获得第八地以上后，舍弃一切勤勉努力，自然成就，没有勤勉努力的特征返回，所以称为极其清净。以上这些词句是从自身角度来阐述增上意乐的分类。
关于'一切地'，菩萨们在十地之上加上胜解行地，在这十一地中都会产生五种增上意乐。就众生而言，会产生利益增上意乐和安乐增上意乐两种。就自身而言，会产生不清净增上意乐、清净增上意乐和极清净增上意乐三种增上意乐。
关于'摄受分别偈颂'，如是为众生利益和自利而发心的菩萨们，不像声闻那样厌恶轮回，而是以大悲心摄受众生不舍弃。因此在增上意乐之后，用一个偈颂来说明摄受的分别。
'以愿心及心平等，以作主而为摄受，为引导诸资粮故，智者于诸地中行。'关于这个偈颂，菩萨们摄受众生有四种方式：以愿心摄受、以获得平等心摄受、以作主摄受、以引导资粮摄受。具慧的菩萨们从胜解行地以上的十一地中，都以这四种方式摄受众生。
其中，以愿心摄受是指从最初发菩提心时起，以具有大悲心的菩提心发愿将一切众生安置于涅槃界中，这称为以愿心摄受。就像在《圣金刚断经》中所说：'凡是以众生摄受所摄的胎生、卵生、化生，有色、无色，有想、无想等所有计入众生数量的众生，都要安置于无余蕴的涅槃界中。'
以获得心平等摄受众生是指在初地证悟法界普遍特性时，获得不分别自他的心，从而不舍众生而摄受。就像在《十地经》初地品中广说：'如是离我想故，于自身都无吝惜之心，何况于一切资具。他不期望从任何人获得哪怕极小的供养，反而自己想要以众多一切资具摄受那些众生。'

།བདག་པོ་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་ནི་གང་གི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་པོའམ། བློན་པོའམ། རྗེ་བོའམ་དཔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དབང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ན། མཐུ་དང་དབང་གིས་སེམས་ཅན་མི་དགེ་བ་ལས་ཟློག་ཅིང་དགེ་བ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་སྟེ། དེའང་དཔེར་ན་ས་བཅུ་བའི་ས་དང་པོ་ལས་དེ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ནི་ཕལ་ཆེར་འཛམ བུའི་གླིང་དུ་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་ཏེ།སྲིད་ཆེན་པོ་ལ་དབང་བསྒྱུར་བ་རབ་ཏུ་ཐོབ་ཅིང་ཆོས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྐྱང་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་སྦྱིན་པ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ལ་མཁས་ཤིང་མཐུ་ཡོད་པ་ཡིན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇུངས་པའི་དྲི་མ་བཟློག་པ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།།ས་གཉིས་པ་ལས་ཀྱང་། དེ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕལ་ཆེར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོར་གླིང་བཞི་པ་ལ་དབང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཀྱིས་དབང་བསྒྱུར་བ་རབ་ཏུ་འཐོབ་ཅིང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་དང་ལྡན་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེར་སྣའི་སྐྱོན་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ངན་པའི་དྲི་མ་བཟློག་པ་ལ་མཁས་ཤིང་མཐུ་ཡོད་པ་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལ་རབ་ཏུ་དགོད་པར་བྱ་བར་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཏེ། ས་གསུམ་པ ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་།རྒྱལ་པོ་དང་ཇོ་བོར་གྱུར་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཚོགས་རྣམ་པར་དྲང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་སྡུད་པ་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་དུ་གྱུར་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་སློབ་མར་བྱས་ཏེ་སེམས་ཅན་ རྣམས་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བཟློག་ཅིང་དགེ་བའི་གནས་སུ་དགོད་པར་བྱེད་དོ།།སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་བསྡུ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཉན་ཐོས་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱོགས་འབའ་ཞིག་ ལ་གནས་པས་སེམས་ཅན་སྡུད་པར་མི་ནུས་ཀྱི་འཁོར་བར་སྐྱེས་ན་གདོད་སེམས་ཅན་སྡུད་པར་ནུས་ཏེ།དེ་བས་ན་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་ བ་བཞི་སྟེ།ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། འབྱོར་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བའོ། །ལས་རྣམས་ཀྱི་ནི་དབང་དག་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདིས་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་བསྟན་ཏེ་ས་དང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞུགས་ པ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེས་ཏེ་དེ་དག་སེམས་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པས་གང་དུ་བསམས་ཤིང་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེར་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བར་ངེས་པ་མེད་དེ།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལས་བྱས་པས་བདག་དང་གཞན་ ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བའི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེའོ།།དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དེ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་གཞག་གོ།

关于以主人身份摄受众生是为何，菩萨若成为国王、大臣、主人或官员等具有权势者时，以威力和权势使众生远离不善而安住于善行。就如在十地经的初地中所说：'住于此地的菩萨大士多数会成为赡部洲的国王，获得统治大国的权力，以正法治理，善巧且有能力以大布施摄受众生，善巧于遣除众生的吝啬垢染'等等广泛宣说。
在第二地中也说：'住于此地的诸菩萨多数会成为统领四大部洲的转轮圣王，获得以正法统治的权力，具足七宝，善巧且有能力遣除一切众生的悭吝过失和破戒垢染，极其善巧于安立众生于十善业道'等等广泛宣说。
在第三地等中，也应如经中所说那样，成为国王和主人后利益众生。为了引导众生，以亲教师和轨范师的身份摄受众生，将众生收为弟子，使众生远离不善处而安立于善处。
关于'分别诸生偈'，如是趣入摄受众生的菩萨，不像声闻那样仅住于涅槃一边而不能摄受众生，而是要投生轮回才能摄受众生。因此在广说摄受分别之后，以一偈宣说分别诸生。
其中菩萨的投生略说有四种：以业力所生、以愿力所生、以三昧力所生、以自在力所生。
关于'诸业之力等'，此说明以业力所生，初地等入地的菩萨及住于胜解行地的诸菩萨是以业力投生，因为他们尚未获得心自在，所以不一定能如其所愿投生于所思所愿之处，而是以所造的福德资粮业力投生于对自他有益的处所。如是应知此生不是以罪恶不善业而生。

།གཞན་ཡང་སྨོན་ལམ་དག་གིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྒྲ་ནི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོ་དང་ གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷ་དང་མི་དང་བྱོལ་སོང་དང་ཡི་དྭགས་དང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས།སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་ བ་ལེན་ཏེ།ལོ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་དུས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་བཏབ་སྟེ། ཉ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་བླངས་ནས། རང་གི་ཤས་སེམས་ཅན་ལ་ཚིམ་པར་བྱས་པ་དང་། ནད་ཀྱི་ བསྐལ་པ་བར་མ་བྱུང་ནས་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་ན།སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་རིག་སྔགས་གྲུབ་པ་དང་། སྨན་པ་ཆེན་པོའི་ལུས་སུ་བསྒྱུར་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཞི་བར་བྱེད་པ་སྟེ། རྒྱས་པར་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་གསང་བ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས།སྐུའི་གསང་བ་བསྟན་པའི་སྐབས་སུ་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་ས་བདུན་མན་ཆད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་སྟེ།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བསམ་གཏན་བསྒྲུབས་པས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་ཞིང་འབྲས་བུ་ལེན་པ་ཡིན་པ་ལས། དེ་ལས་བཟློག་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའོ། །བརྟན་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་འདོད། །ས་བརྒྱད་པ་ དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་ས་བཅུ་པའི་འབྱོར་པ་ཐོབ་པ་ནས།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་གནས་པ་དང་། དེ་ན་འཆི་འཕོ་བསྟན་ཏེ། ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་གཤེགས་པ་དང་། ལྷུམས་ནས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་ པ་སྟོན་པ་སྟེ།དབང་བཅུའི་འབྱོར་བ་ཐོབ་པ་ཡང་ས་བཅུ་པའི་ས་བརྒྱད་པ་ལས་དེས་ལུས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས། བསྐལ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་ཚེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཕྱིར་ཆེའི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱན་དུ་མས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་ཅིང་། ཤིན་ཏུ་ཀླུབས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱི་རླབས་དུས་བཞིན་དུ་མངོན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ལས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དང་དུས་གང་དུ་ཇི་དགའ་བར་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་ བས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་གང་བ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་མོས་པའི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན པའི་ཕྱིར།རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་དང་། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དང་མངོན་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ། །མཐའ་དང་དབུས་མེད་པའི་ ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་བརྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི། ཕལ་ཆེར་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེའོ། །ས་དང་པོ་དང་ གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི་ཕལ་ཆེར་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེའོ།།ས་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་བདུན་པ་མན་ཆད་ནི་ཕལ་ཆེར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་གིས་སྐྱེའོ།

关于'又以愿力'等词，'他'字是指已入地的菩萨。初地和二地的菩萨为了成熟众生，发愿投生于天、人、旁生、饿鬼、地狱等处，以愿力而受生。
在发生大饥荒时，为了消除众生饥渴等痛苦而发愿，化现为鱼和大象等身，以自身肉使众生得以饱足。
在中劫疾病流行时，众生为各种疾病所苦，以愿力成就明咒，化现为大医王身，治愈众生各种疾病。详细内容应如《如来秘密教示经》中身密教示品所说。
关于'三昧'，从三地以上至七地以下的菩萨为利益众生以三昧力受生。虽以修习三昧和禅定本应生于色界并得果报，但他们却反其道而生于欲界，成熟众生。
'诸坚固者欲受生'，从八地、九地、十地等乃至获得十地功德后，为成熟众生，示现化身住兜率天宫，示现死亡，入母胎，出胎等。
获得十种自在功德也是在十地的第八地中，由于如是获得身体智慧的成就，以加持无量无数劫寿命故获得寿自在。
为入极为通达的三昧智慧故获得心自在。
为示现以种种庄严装饰一切世界及殊胜加持故获得资具自在。
为示现业的异熟及适时加持故获得业自在。
为于一切世界示现受生故获得生自在。
为示现随意于任何佛土和时间成正等觉故获得愿自在。
为示现一切世界充满诸佛故获得胜解自在。
为于一切佛土示现神变和变化故获得神通自在。
为示现如来力、无畏、不共佛法、相好庄严及现证菩提故获得智慧自在。
为示现无边无中的法光明故获得法自在。
如是，坚固的菩萨住于胜解行地者虽也有以愿力受生，但多以业力受生。
初地和二地的菩萨虽也有以三昧力受生，但多以愿力受生。
从三地以上至七地以下多以三昧力受生。

།ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ཕ་ནི་ དབང་བཅུ་འཐོབ་པ་འབྱོར་པའི་དབང་དུ་སྐྱེའོ།།གང་བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་བཟློག་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསམ་གཏན་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བུ། ཅི་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ལ་བསམ་གཏན་ལས་བཟློག་པ་ཞེས་བྱ་བའམ་ཞེ་ན། ལན་དུ་བསམ་གཏན་ལས་བཟློག་པའི་ དོན་ནི་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ལ་མི་བྱའི།བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལས་འབྲས་བུ་དེ་བཟློག་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །གནས་པའི་ས་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ལ།དེ་ལྟར་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་བཞིར་བཤད་པ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ཐ་དད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རབས་ཀྱི་སྡེའི་བྱེ་བྲག་གིས་སྐྱེ་བ་མཐའ་ཡས་པས་ཏེ། །སྐྱེ་བ་དེ་དག་གི་ཚེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་དག་པ་ཆུང་ངུ་དང་ འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པས་སེམས་དག་པའི་བྱེ་བྲག་མང་དུ་འབྱུང་སྟེ།དེ་བས་ན་སྐྱེ་བའི་རྗེས་ལ་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དབྱེ་བ་དུས་གནས་པའི་ས་སྟེ་ས་བཅུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ས་ཡིན་པས་གནས་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ སའི་སྟེང་ན་སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པ་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ་ཞིང་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དག་པ་རབ་འབྲིང་གི་བྱེ་བྲག་ལས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བས་ན།སེམས་དག་པའི་ཁྱད་པར་ ཉིད་ལ་ས་བཅུ་ཞེས་བྱ་བར་ཟད་དོ།།ས་བཅུའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་མདོར་བསྟན་པ་དང་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་སྒོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་མདོར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་གང་ཟག་བསླབ་པ་དང་། །ཕུང་པོ་གྲུབ་པ་མཚན་མ་དང་། །ངེས་པའི་ཚིག་ དང་འཐོབ་པའི་ཕྱིར།གནས་པའི་ས་ནི་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གནས་པའི་ས་སྟེ། ས་བཅུ་རྣམས་ནི་དོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་བཤད་དེ། བརྒྱད་གང་ཞེ་ན་མཚན་ཉིད་དང་། གང་ཟག་དང་། བསླབ་པ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། གྲུབ་པ་དང་། མཚན་མ་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་ དང་།འཐོབ་པ་སྟེ། དོན་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ས་བཅུ་བསྟན་ཅིང་བཤད་པ་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་འདི་མན་ཆད་ཞིབ་ཏུ་འཆད་དེ། དཔེར་ན་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་དང་། ཆུའི་ མཚན་ཉིད་གཤེར་བ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་དང་པོའི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་ནས།ས་བཅུ་པའི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྟོང་པ་ཉིད་མཆོག་རྟོགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལས་དང་པོའི་མཚན་ ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མཆོག་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།སྟོང་པ་ཉིད་མཆོག་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །བདག་མེད་པ་དེ་གཉིས་ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་རྟོགས་པས་ན་ས་དང་པོ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མཆོག་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞག་གོ། །དེ་བས་ན་ས་དང་པོ་ལས་ ཀྱང་བསམ་པ་དང་།ལྷག་པའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་སྟོབས་དང་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ དོན་ཀྱང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་བསམ་པ་རབ་ཏུ་བརྟན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དུས་གསུམ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དུས་གསུམ་མཉམ་པ་ ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

第八地、第九地和第十地父亲获得十种自在力而生。关于'远离禅定'这句话，远离禅定的含义是什么？是否指完全放弃禅定称为远离禅定呢？答：远离禅定的含义不是指完全放弃禅定，而是指远离禅定的果报，即不生于色界，为了利益众生而选择生于欲界。
关于'住地差别偈'，如是已说圣菩萨四种受生，由于趣类和生处的差别，以及本生故事的差别而有无量受生。在这些受生时，菩萨们以小、中、大等不同方式而有众多清净心的差别。因此，在受生之后显示清净心差别的时分住地，即十地的差别。
其中，住即是地，故称住地。譬如大地上有情非情种种生住，如是从胜劣清净心的差别中，一切世间出世间功德生起，故清净心的差别即称为十地。
十地的差别分别以略说和广说两种方式来说明。其中为略说故说：'相、补特伽罗、学处、蕴、成就、相、词义及获得，即是彼住地。'意思是说，住地即十地是以八种内容来说明。哪八种？即：相、补特伽罗、学处、蕴、成就、相、词义及获得。以这八种内容来说明和解释十地。
关于'从相差别开始的五偈'，从此以下详细解释。譬如地的相是坚硬，水的相是湿润，如是从初地的相乃至第十地的相分别显示，故造五偈。
关于'证悟胜空性'，其中初地的相是证悟胜空性。胜空性即是人法二无我。因为在获得初地时证悟这两种无我，故初地建立为证悟胜空性相。
因此，在初地中也说'意乐及增上意乐极坚固'，又说'以心力慧力极善分别'，又说'证悟三时平等性'。其义即是：证悟人无我故称为意乐极坚固；证悟法无我故称为增上意乐极坚固。又具足证悟人无我的智慧故称为以心力极分别；具足证悟法无我的智慧故称为以慧力极善分别。因证悟三时一切法皆同一空性相故称为证悟三时平等性。

།ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བར་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལས་གཉིས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བར་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ས་གཉིས་པའི་ཚེ། ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལས་དེའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་ བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོད་པར་གཟིགས་ནས།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འབའ་ཞིག་ལ་གནས་ཀྱི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་རྨི་ལམ་ན་ཡང་ཉེ་བར་མི་སྤྱོད་དོ། །དེ་བས་ན་ས་གཉིས་པ་ནི་ལས་རྣམས་ཀྱིས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་ གཞག་གོ།།དེ་བས་ན་ས་གཉིས་པ་ལ་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། དབྱིག་པ་སྤངས་མཚོན་ཆ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་འཚེ་བ་མི་བྱེད་ན། སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་ཤིང་ ཆེད་དུ་བསམས་ཤིང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པ་འཚེ་བ་ཆེན་པོ་བྱ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཡང་དེ་ལྟར་སེམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ངན་སོང་དང་། ངན་འགྲོ་དང་རྣམ་པར་ལྟུང་བ་ཡོད་པ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་གི་བདག་གིས་ནི་འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་ཏེ།གཞན་ཡང་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་དགོད་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །མཆོག་ཏུ་བདེ་བའི་བསམ་གཏན་ལ། །བསྒྲུབས་ནས་ དེ་དག་འདོད་པར་སྐྱེ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གསུམ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཆོག་ཏུ་བདེ་བའི་བསམ་གཏན་བསྒྲུབས་ནས། བསམ་གཏན་དེ་ལས་ཀྱང་མཉམ་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་བདེ་བའི་བསམ་གཏན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་དང་གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དག་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱའོ། །བསྒྲུབས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཤིང་དེ་ཐོབ་པར་བྱས་པའོ། །མཉམ་པ་ནི་བསམ་གཏན་དེ དག་མེད་པར་མ་གྱུར་པའོ།།སླར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལུས་ལེན་པའོ། །དེ་བས་ན་ས་གསུམ་པ་ལས་ཀྱང་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟར་ཆད་པ་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་སྟེ། འདུ་བྱེད་དུ་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་གནོད་ པ་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཅུ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། མགོན་མེད་པ་དང་རྟེན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཆོས་དེ་དག་ཐོས་ནས་ཀྱང་རང་གི་སེམས་ ལ་ངེས་པར་རྟོགས་ནས་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ།དེ་ལྟར་སྤྱོད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབས་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། དེ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུར་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ།དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བསམ་གཏན་དང་ རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་།རྣམ་པར་ལྡང་བ་གང་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་མཐོང་བ་དེ་ཆེད་དུ་བསམས་ཏེ། སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་མ་གཏོགས་པར་དེ་དག་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་མི་སྐྱེའོ་ཞེས་བྱ་བ་ གསུངས་སོ།།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་རྣམས་ནི། །འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་གསུམ་པ་བསྒྲུབས་པའི་འོག་ཏུ་ས་བཞི་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་མངོན་དུ་བྱས་ ལ།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞག་གོ།

'诸业不失而住'这句话中，第二地的特征即是诸业不失而住的特征。如何理解呢？在第二地时，见到善业、不善业以及其果报苦乐等业的异熟果报存在，因此恒时安住于十善业道，即使在梦中也不行持不善业道。因此，第二地被安立为诸业不失的特征。
因此在第二地也远离杀生，从'舍弃棍棒、舍弃武器'开始，乃至'仅仅以分别念都不伤害其他众生，更何况对其他众生起众生想，故意以身体作出巨大伤害'等等。
又如是发心：'众生的恶趣、恶道以及堕落等，这一切都是由于行持十不善业道而产生，我当如是安住于正行，也当安立他人于正行'等等广说。
'成就最胜安乐禅定，复生欲界'，第三地的特征是菩萨成就最胜安乐禅定后，从彼等禅定中平等，为利众生而生欲界的特征。
其中最胜安乐禅定是指色界初禅、二禅、三禅、四禅以及无漏特征。'成就'是指现前证得。'平等'是指不离彼等禅定。再生欲界是为利众生而取欲界之身。
因此在第三地中，他如是见到如来智慧无有间断，了知诸行如是具有众多过患时，对众生更加生起十种心念。何为十种？即是'无怙无依众生的心念'等等，乃至'闻此等法已，于自心决定了解，独自前往寂静处如是行持。以修行随顺法故，思维不应仅以通达佛法的清净语业而已'。
他为修行随顺法，远离诸欲、远离罪恶不善法，有寻有伺，具足由远离所生喜乐的初禅而住等等，乃至'除了以愿力所受生外，见到何处圆满菩提分，即以此发愿，不以业力而生'。
'其后菩提分，回向于轮回'，'其后'是指其后的意思。在成就第三地之后，第四地的特征是以智慧现前菩提分，以大悲特征为利众生而回向轮回的特征。

།བརྒལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ནི་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ན། དེ་ཉིད་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་ཞིང་འཁོར་བའི་རྒྱུར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལན་དུ་དཔེར་ན་ཐབས་ཀྱིས་མ་ཟིན་པའི་དུག་ནི་འཆི་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དུག་ནི་སྨན་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཐབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་མ་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ནི། འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན པོའི་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམས་པ་ནི་སླར་འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེ་ཅན་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསྒོམས་པས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ དེ་དག་འཁོར་བ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་འཁོར་བ་ལ་མངོན་དུ་ལྟ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པ་ཞེས་བཤད་དོ།།དེ་བས་ན་ས་བཞི་པ་ལས་ཀྱང་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཀུན་དུ་ སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ཤེས་བཞིན་ཅན་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཅན་ལ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དབེན་པ་ལ་གནས་པ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ལ་ གནས་པ།འགོག་པ་ལ་གནས་པ། རྣམ་པར་བྱང་བས་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབས་པ་བསྒོམ་མོ། །དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ལྟ་བ་དང་བཅས་པས་སྔོན་སྨོན་ལམ་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ཉེ་བར་བརྟན་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་མེད་པར་ཡང་། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལྔ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་ས་དེ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམ་ཞིང་གནས་པ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པས་སེམས་ལ་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ མེད་དོ།།གཙུག་ལག་དང་བཟོའི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་ཏེ། དེ་བས་ན་མཁས་པ་དེས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་ཡང་གཞག་གོ། །དེ་བས་ན་ས་ལྔ་པ་ལས་ཀྱང་དེ་དྲན་པ་དང་བློ་གྲོས་དང་། རྟོགས་པའི་བློའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ ཡིད་ལ་བྱ་བའི་ཕྱིར།མི་ལྡོག་པར་གྱུར་ནས། དེས་འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའོ། །འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་འཕགས་ པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དང་།ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལ། མངོན་པར་བརྩོན་པས་དེ་གང་འདིའི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡི་གེ་དང་གཙུག་ལག་དང་རྩིས་དང་ཁྲིམས་ཐབས་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་དེ་དག་ མངོན་པར་བསྒྲུབ་པོ།།འབྱུང་ཁུང་གི་དཔྱད་དང་། གསོ་བའི་དཔྱད་དང་། སྐེམ་པ་དང་བརྗེད་བྱེད་དང་འབྱུང་པོའི་གདོན་བསལ་བ་དང་། དུག་དང་རོ་ལངས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་བསལ་བ་དང་། སྔགས་དང་། གར་དང་། གཏམ་དང་། རོལ་མོ་དང་སྒྲུང་གཏམ་གྱིས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་ བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་མཐར་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་རབ་ཏུ་དགོད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

如果有人问：超越和菩提分是从轮回中出离的因，那么怎么会将其回向轮回并成为轮回之因呢？答：譬如没有方便摄持的毒会成为死亡之因，而以方便摄持的毒则会成为药物，同样，没有以大悲心方便摄持而修持菩提分，会成为出离轮回之因，而以大悲方便摄持而修持菩提分，则会成为再次投生轮回之因。
这样，具有悲心的菩萨背离轮回，虽修持菩提分，但由于悲心的缘故而为众生利益而修持，因此这些菩提分不会背离轮回，而会成为面向轮回之因，所以称为回向轮回。
因此，在第四地中也说道：'善男子们，安住在此光明地的菩萨，具足正知、正念，断除世间的贪著和忧恼，安住于内身随观身，乃至安住于远离、离贪、寂灭的正定，以清净圆满而修持。这些也都是以观察一切众生为前提，由先前愿力成就而得以稳固，以大悲为先导，具足大慈'等等。
关于'虽心无烦恼，仍令众生熟'，第五地的特征是安立为菩萨以无烦恼心令众生成熟的特征。心无烦恼是指在此地中修持四圣谛而安住，由于具足烦恼对治，因此贪等烦恼不染污其心，故心无烦恼。
精通各种经典和工巧，因此这位智者也安立三乘种性的众生得以成熟。因此在第五地中也说：'他以念慧觉知之力增长作意，成为不退转，如实了知此是苦谛、此是苦集、此是苦灭、此是趣向苦灭的圣道谛'等。
又说：'为求殊胜法而精进，凡是此世间所有的文字、经典、算术、法律方便等，皆当成就。医术、治疗、驱除干枯、遗忘、鬼魅之害，解除毒药与尸鬼之害，以咒语、舞蹈、谈论、音乐、故事令人欢喜'等，乃至'具足悲心，为令一切众生获得利益安乐，为使他们最终安住于佛法而成就这些'。

།བསམས་བཞིན་དུ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་རྗེས་སུ་སྲུང་། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲུག་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོས་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞག་སྟེ། ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ཁམས གསུམ་དུ་སྐྱེ་བ་ནས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་གིས་རང་དབང་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོས་ཟིན་པས། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་མ་ཉམས་པར་གང་ནས་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེར། འདི་དང་འདིར་སྐྱེ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཤེས་ བཞིན་དུ་སྐྱེ་བས་ན།བསམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བསམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་བསྒོམ་པ་ན་མང་དུ་གནས་པས་ཉོན་མོངས་པས་མི་གོས་པའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ས་དྲུག་པ་ལས་ ཀྱང་།དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་རང་གཞན་དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་ཚེ། དེ་བས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་དབང་སྒྱུར་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་རྣམ་པར་ལྟའོ། །འཇིག་རྟེན་འབྱུང་བ་ དང་འཇིག་པ་ལ་ལྟ་བའི་ཚེ་འདི་སྙམ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་སྐྱེ་བ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་འབྱུང་སྟེ། བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་བྲལ་ན་འབྱུང་བ་གང་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱིས་པའི་བློ་ཅན་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་ པ་མི་ཤེས་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་མོས་པ།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ། ལོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་དེ་དག་ནི་བསོད་ནམས་དང་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་ བའི་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་སོགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནས།འདུ་བྱེད་དང་རྒྱུ་རྐྱེན་ལྡན་པ་འདི་དག་རྒྱུན་གཅད་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཤིན་ཏུ་ཞི་བ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ཕྱོགས་ གཅིག་ལམ།བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ས་བདུན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ་ཞིང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་གི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞག་གོ། ། དེ་ལ་འགྲོད་པ་གཅིག་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་བར་འགའ་བརྩལ་འབད་དང་བཅས། བར་འགའ་བརྩལ་འབད་མེད་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་གནས་པས་ན། བགྲོད་པ་གཅིག་པའི ལམ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ས་བདུན་པ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ལྟ་བུར་གནས་ཏེ། ས་བདུན་པའི་རྗེས་ལ་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པས་ན། ས་བདུན་པ་དེ་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བདུན་པའི་དུས་ན་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་མང་པོ་ལ་མཚན་མ་ཐ་དད་པར་ མི་བྱེད་དེ།མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཀྱང་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་རྟག་ཏུ་དམིགས་པས་ན་ས་བདུན་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དང་འབྲེལ་པའི་དོན་ཀྱང་ས་བདུན་པ་ཉིད་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་ བའི་སྲས་འདི་ལྟ་སྟེ།དཔེར་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་ཤིང་རྣམ་པར་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། ཤིན་ཏུ་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་བར་ནི་སྨོན་ལམ་དང་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྟོབས་དང་། ཤུགས་ ཆེན་པོ་མ་གཏོགས་པར་འདོད་འདོད་བརྒལ་བར་མི་ནུས་སོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འདྲེས་པ་དང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བར་ཡང་། སྨོན་ལམ་དང་། ཐབས་དང་། ཤེས་རབ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ སྟོབས་དང་།ཤུགས་ཆེན་པོ་མ་གཏོགས་པར་འདོད་འདོད་བརྒལ་བར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

关于'思维而生以及随护烦恼'这句话，菩萨第六地的特征是思维而投生时随护烦恼法的特征。住于第六地的菩萨们为了众生利益而投生三界时，并非由业和烦恼力无自主地投生，而是由于具足广大福德智慧资粮，不失正念正知，于何处何地投生，皆是'我应当投生于此处'而有意识地投生，故称为'思维而生'。
如是思维而生时，由于多住于修习缘起，不为烦恼所染，故称为'随护烦恼'。因此，第六地经中也说：'当他如是观察一切法的自性他性时，以大悲为先导，以大悲为主导，为圆满大悲故，观察世间的生灭。'
当观察世间生灭时，他如是思维：'世间所有言说生起，皆从执著我而生，若离执著我，则无任何生起。愚者为执著我的无明翳障所蔽，信受有无，从非理作意而生，入于非真实，随顺邪见，他们积集福非福不动行'等，乃至'应断除这些行及因缘相续。为令众生成熟，不应现前寂灭诸行。'
关于'无相一分道，与一趣道相连'这句话，菩萨们第七地的特征是与一趣道相连且无相一分道的特征。其中一趣是指第八地，因为第八地时不是有时有功用有时无功用，而是唯一任运安住于无分别三昧，故称一趣道。
第七地如同第八地般安住，由于第七地后得第八地，故说第七地与一趣道相连。第七地时于经等众多法中不作差别相，恒时缘取一切经典义理唯是一相，故第七地称为无相一分道。
关于与一趣道相连的含义，第七地经中也说：'佛子，譬如染污清净世界与极清净世界之间的世界，若无愿力、方便、智慧、神通力及大势力，则不能随意越过。佛子，如是菩萨杂染行与清净行之间，若无愿力、方便、智慧、神通、智慧力及大势力，亦不能随意越过。'

།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་དོན་ཀྱང་ས་བདུན་པ་ཉིད་ལས། དེ་ལྟར་ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ། ལུས་ཀྱི་ལས་ཚད་མེད་པ་མཚན་མ་ དང་བྲལ་བར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་།།ངག་གི་ལས་ཚད་མེད་པ་མཚན་མ་དང་བྲལ་བར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ཚད་མེད་པ་མཚན་མ་དང་བྲལ་བ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་བཟོད་པས་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཚད་མེད་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཚན་མེད་ ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི།།ཞིང་ཡང་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ཡང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་སྟེ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་ སྦྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་ས་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་གནས་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པའི་ཚེ། བརྩལ་འབད་ཀྱི་བག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འབྱུང་བས་ན། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ལྷུན་ གྱིས་གྲུབ་ཅིང་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གསེར་དང་ཤེལ་ལ་སོགས་པའི་ཁ་དོག་ལྟ་བུར་སྣང་བར་སྦྱོང་བས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ས་བརྒྱད་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་མཚན་མ་ མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་དོན་ཀྱང་།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟ་བུའི་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ཟབ་མོ་ཤེས་པར་དཀའ་བ་མ་འདྲེས་པ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། འདུ་ ཤེས་ཀྱི་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་ཚད་མེད་པ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་དབེན་པ། དབེན་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། དགེ་སློང་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ། སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཐོབ་པ།མཐར་གྱིས་འགོག་པའི་བར་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྒྱུ་བ་དང་སེམས་པ་དང་། གཡོ་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བརྒྱད་པ་འདི་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་ཅིང་ལུས་དང་ངག་དང་སེམས་ཀྱི་རྩོལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་ཆོས་ཉིད་ལ་གནས་པ་ཡིན། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་ དག་འདི་ལྟ་སྟེ།མི་ལ་ལ་ཞིག་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་རྨི་ལམ་དུ། བདག་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོས་ཁྱེར་བ་སྙམ་བྱེད་ལ། དེ་དེ་ནས་ཅི་ཕྱིར་སྙམ་དུ་འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་ཆེན་པོ་རྩོམ་པ་ལས། དེ་འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སད་པར་གྱུར་ན། དེ་སད་མ་ཐག་ཏུ་འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་ཐམས་ ཅད་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་བཞིར་སེམས་ཅན་མང་པོ་དྲང་བར་སེམས་ནས། འབད་ཅིང་རྩོལ་བ་ཡོངས་སུ་རྩོམ་མོ། །དེ་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་མི་གཡོ་བ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་ཆེད་དུ་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་གཉིས་པོ་རྒྱུ་བའམ་མཚན་མའི་རྒྱུ་བ་དག་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྣང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའི་དོན་ཀྱང་། ས་བརྒྱད་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་ མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ཚད་མེད་པ་དང་།ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཚད་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཚད་མེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

关于无相一分的意义也在第七地中说道：'如是安住第七地时，无量身业离相而显现。无量语业离相而显现。无量意业离相、极为清净、以无生法忍而显现无量'。
关于'无相任运成就，以及刹土清净'，菩萨第八地的特征是于无相中任运成就，无功用住于无相，以及建立佛土清净的特征。
于此，在第八地时安住于任运成就的无分别三摩地，当安住于无分别三摩地时，因为全无勤勉努力的痕迹，所以称为任运成就无相、无功用住于无相。
因为清净佛土如同金、水晶等色相显现，所以称为清净佛土。
因此在第八地中关于无相任运成就的意义也说：'善男子，具有如是忍的菩萨，一旦获得不动地，即获得甚深难知、无杂染、离一切相、远离一切想执著、无量、一切声闻缘觉不能夺取、寂静、现前寂静的菩萨境界。'
善男子，譬如具神通、于一切众生得自在的比丘，次第入灭尽定时，远离一切行、思维、动摇分别以及一切想。善男子，如是菩萨一旦获得此第八菩萨地，即离一切作意，获得任运法性，远离一切身语意勤勉，安住于异熟法性。
善男子，譬如有人于梦中见自己被大河冲走，为此而作大勤勉努力，由于这大勤勉努力而醒来，一旦醒来即离一切勤勉努力。善男子，如是菩萨为了引导众多众生渡过四种烦恼大河而作勤勉努力。由于具大精进，一旦获得不动菩萨地即离一切作意，彼二种行相或相的行相皆完全不显现。
关于清净佛土的意义，也在第八地中说：'无量示现受生、无量清净刹土、无量成熟众生'等。

།སེམས་ཅན་སྨིན་པར་འགྲུབ་པ་ཡང་། །དེ་དག་ཕན་ཆད་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ དག་ཕན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཕན་ཆད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ།ས་བརྒྱད་པ་ཕན་ཆད། ས་བརྒྱད་པ་འདས་ནས་ས་དགུ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འགྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞག་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་དགུ་པ་ཐོབ་པ་ན་ཆོས་དང་དོན་དང་ངེས་པའི་ ཚིག་དང་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས།ཆོས་བཤད་པ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་ས་དགུ་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ཅན་འདི་ལ་གནས་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་བྱེད་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་སྲུང་ངོ་།།དེ་ཆོས་སྨྲ་བའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པས་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་ པས་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།དེ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་མ་འདྲེས་པར་བསྟན་པ་ རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཐུན་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཏིང་ངེ་ འཛིན་གྱི་སྒོ་རྣམས་དང་།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞག་གོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་ཀྱང་མངོན་པར་ ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མང་པོ་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་སྒོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།གཟུངས་ནི་མི་ཟད་པའི་ཟ་མ་ཏོག་དང་། སྒོ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། གཟུངས་དེ་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པའི་དོན་དང་ཚིག་མི་བརྗེད་ པར་འཛིན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང་།སེམས་ཅན་ལ་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན་སྒོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོའི་དུས་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་པ་དང་གཟུངས་དག་པ་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གཞག་གོ། །དེ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་དག་པ་ཐོབ་པ་ཡང་། ས་བཅུ་པ་ཉིད་ ལས།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞིང་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲི་མ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་ རྒྱས་མངོན་སུམ་དུ་བཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དག་པ་ཐོབ་པ་ཡང་ས་བཅུ་པ་ཉིད་ལས། ས་བཅུ་པ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་ཐར་ པའི་སྒོ་དེ་དག་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་སྟོང་དང་། གཟུངས་བརྒྱ་སྟོང་འཐོབ་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུ་གཅིག་པ་སྟེ་སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།དེ་ལ་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ལ་ཉལ་ཕྲ་མོ་ཚུན་ཆད་ཀྱང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། དེ་བས་ན་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོས་ཞུས་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་དུས་བག་ལ་ཉལ་བ་འདི་དག་རབ་ཏུ་ཕྱེ། སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ། ཤུན་པ་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤངས་ནས་དང་པོ་དང་གཉིས་པའོ།

关于'众生成熟圆满，将在那之后生起'这句话，'那之后'的意思是指从第八地之后。即从第八地之后，超越第八地后，第九地的特征是确立为众生圆满成熟的特征。为什么呢？因为获得第九地时，获得了法、义、词、辩才四种无碍解，由于说法无碍，具有令众生圆满成熟的能力。
因此，在第九地中也说道：'住于此善慧地的菩萨，是大法师，是如来法藏的守护者。由于具足说法之法，具有无量智慧善巧，以四种菩萨词无碍解成就而说法。以法无碍解通达诸法自相；以义无碍解通达诸法差别；以词无碍解通达诸法无混杂的教说；以辩才无碍解通达诸法相顺相续不断'等等广说。
关于'三昧和陀罗尼'，第十菩萨地的特征是确立为三昧门和陀罗尼门清净的特征。其中三昧是指菩萨无垢三昧、大乘光明三昧等，这些三昧也因为是产生神通等众多功德之因，故称为'门'。陀罗尼是指无尽藏陀罗尼、无边门陀罗尼等，这些陀罗尼也因为是能持诸佛所说法义文句不忘失之因，以及为众生宣说种种法之因，故称为'门'。在初地时即确立为获得三昧清净和陀罗尼清净的特征。
关于获得三昧清净，第十地中说：'善男子，具足如是智慧并获得灌顶的菩萨，现前证得名为无垢菩萨三昧'，乃至'现前证得名为现见现在佛住立菩萨三昧'等等。关于获得陀罗尼门清净，第十地中说：'住此第十地的菩萨获得百千无数无量解脱门等解脱门，同样获得百千三昧和百千陀罗尼。'
关于'菩提亦清净'，第十一地即佛地确立为菩提清净的特征。其中，灭尽智和无生智称为菩提，在佛地时确立为烦恼障和所知障的微细随眠都清净的特征。
因此，在《圣解深密经》中，圣观自在菩萨问：'世尊，请详细开示已断随眠的随眠。'观自在，有两种：断除表层随眠为第一和第二。

།སྲིད་ལ་ཡོད་པས་ནི་གསུམ་པ་ཡན་ཆད་དོ། །སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ངན་ལེན་རབ་ཏུ་སྤངས་པ་དེ་ནི་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་གནས་ཏེ། ངས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་དག་ལས། །ས་ཡི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གོང་དུ་ས་དང་པོ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མཆོག་རྟོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཉིད་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ།རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་དག་ལས། ས་བཅུའི་མཚན་ཉིད་དེ་འདྲ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བར་གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་གཉིས་པའི་ཚེ་ལས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟར་སྨིན་ཅིང་སྐྱེ་བ་ཡང་ཐུགས་སུ་ཆུད་ལ།དེ་ལྟར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འབའ་ཞིག་ན་གནས་ཀྱི། མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འཛད་པས་ན་ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བར་གཞག་གོ། །ཡོངས་སུ་མི་འབྲི་བར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་ལས་མ་ཉམས་པར་བྱས་ནས་བསམ་གཏན་ཐོབ་པའི་འབྲས་བུ་གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སླར་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཟིན་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ནི་འཁོར་བ་ལས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་གྱི།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འབའ་ཞིག་གི་རྒྱུར་འགྱུར་བར་མ་ཟད་ཀྱི། འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་རྒྱུར་ཡང་འགྱུར་བས་ན་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་ བསྔོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་ཏེ། ས་ལྔ་པའི་དུས་ན་ཡང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་ལ་མང་དུ་གནས་པས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ འཁོར་བ་ན་གནས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པས་གོས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།བདག་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལྔ་པ་ལ་གཙུག་ལག་དང་བཟོ་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་པས། དེའི་ སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་དྲངས་ཏེ།ཐེག་པ་གསུམ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དྲུག་པའི་ཚེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་སྒོམ་པ་ལ་མང་དུ་གནས་པས། རྟེན་འབྲེལ་སྒོམ་ པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བས་ཉོན་མོངས་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་ཞེས་བྱའོ།།བདུན་པ་ལ་ནི་འདྲེས་ཤིང་ཉེ་བར་འདྲེ་བས། བགྲོད་པ་གཅིག་གི་ལམ་ལ་གནས་པ་བརྒྱད་པ་དང་འབྲེལ་ པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་གནས་པས་ས་བརྒྱད་པ་ནི་བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ས་བདུན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ། ས་ བདུན་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་རང་བཞིན་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་ལམ་ཐོབ་པས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པས་ན། ཉེ་བར་ འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་ས་བརྒྱད་པ་དང་འདྲེས་པ་ཞེས་བཤད་དོ། །བརྒལ་བ། ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ས་བརྒྱད་པ་མ་ཐོབ་ན་ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལན་དུ་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་འདི་ནི་དངོས་སུ་ཐོབ་པ་ལ་མི་བྱའོ།

由于存在于轮回中，故从第三地以上。已完全断除心要中存在的随眠烦恼，即是一切随眠烦恼皆不存在之处，我说此为佛地。
从这些安立中，应当了知地的特征。如上所说，初地是通达胜义空性的特征而安立，乃至佛地是清净菩提自性的特征而安立，从这些安立中，应当如是了知十地的特征之义。
关于'建立诸业不失'，在第二地时，了知善业与不善业，及其果报安乐与痛苦等如何成熟与生起，如是了知后唯住于十善业道中，丝毫不造作十不善业，故说建立诸业不失。
关于'不退失'，获得色界禅定后不退失，不以获得禅定果报而生于色界，而是为众生利益再生于欲界。
关于'回向菩提分于轮回'，由大悲摄持的菩提分修习不仅成为出离轮回之因，而且由大悲摄持的菩提分修习不仅成为涅槃之因，也成为投生轮回之因，故称回向轮回。
关于'自心无烦恼'，思维四圣谛是烦恼的对治，在第五地时也多安住于修习四圣谛，故虽为众生利益住于轮回中，但不为烦恼所染，因此称为自心无烦恼。
关于'令诸众生成熟'，在第五地通达经典与种种工巧明处，以此方便引导众生，安置于三乘中，故称令众生成熟。
关于'彼时守护随烦恼'，在第六地时多安住于修习缘起，由于修习缘起是烦恼的对治，故虽在轮回中利益众生，但不为众生烦恼所转，故称守护随烦恼。
关于'第七地则与近和合，住于一道所行，与第八地相连'，在第八地时安住于任运无分别，故第八地称为住于一道所行。其中第七地菩萨安住于无相，与住于第七地的诸菩萨成为一性，故称和合。
由获得无功用道而接近住于第八地的菩萨，因为成为获得第八地之因，故称近和合，因此说与第八地和合。
问：若住于第七地者未得第八地，如何称为近和合？答：此近和合之语不是指实际获得。

། ས་དེ་དང་ཉེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་སྐས་ཀྱི་མགོར་ཕྱིན་པས་ཁང་པའི་སྟེང་ན་ཉེ་བ་བཞིན་དུ་ས་བདུན་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། རྩོལ་འབད་ཅན་གྱི་སའི་རྩེ་མོ་ལ་གནས་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད པའི་ས་བརྒྱད་པ་དང་ཉེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་མ་ཐག་ཏུ་ས་བརྒྱད་པ་འཐོབ་པས་ན་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་ལམ་ས་བདུན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་ས་བརྒྱད་པ་ལ་འཇུག་པས། བགྲོད་པ་གཅིག་ པའི་ལམ་ལ་གནས་པ་བརྒྱད་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ལམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བདུན་པའི་དུས་ན་བར་འགའ་མཚན་མ་མེད་པར་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། རྟག་ཏུ་བརྩལ་འབད་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ གནས་པས་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།བརྒྱད་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་བརྩལ་འབད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཏེ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་གནས་པས་ན་མཚན་ མ་མེད་པ་ཡང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་བརྩལ་བ་དང་བཅས་པས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་མངོན་པར་འདུ་བྱད་པ་མེད་ཅིང་བརྩལ་བ་མེད་པར་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་ གནས་པའོ།།དེ་ལ་ས་བདུན་པའི་དུས་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་སུ་ཟིན་ཀྱང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱལ་བར་མ་གྱུར་པས་ན་བརྩལ་འབད་དང་བཅས་པའི་སྒོ་ནས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྒོམ་པས་ན་ས་བདུན་པ་ལ་ནི་འབད་པ་དང་བཅས་བརྩལ་བ་དང་བཅས་པས་ མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བསྒོམ་པ་དང་། མང་དུ་བྱས་པས་བརྩལ་འབད་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གནས་པའི་ཕྱིར། འབད་པ་མེད་པ་དང་བརྩལ་བ་མེད་པར་མཚན་མ་ མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་ས་བརྒྱད་པ་ཉིད་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་འགྲོ་བའི་གྲུ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་ཅིང་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཞེན་མ་ཐག་ཏུ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་ བསྡུ་བས་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་མི་དགོས་པ་མ་ཡིན་ལ།དེས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཉིད་གཅིག་གིས་ཅི་ཆོད་པ་དེ་ནི་སྔོན་ཆད་དུ་བསྐྱོད་ཅིང་འགྲོ་བས་ལོ་བརྒྱར་ཡང་དེ་ལྟར་ཚད་མེད་པར་ཕྱིན་པར་མི་ནུས་སོ། །ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་དགེ་ བའི་རྩ་བ་ཆེན་པོའི་ཚོགས་ཡང་དག་པར་བསགས་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གྲུར་ཞུགས་པ་ཡང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་རྒྱ་མཚོར་ཕྱིན་ནས་ཡུད་ཙམ་གཅིག་ཏུ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཅི་ཙམ་ཡང་དག་པར་གནོན་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་ཆེད་དུ་ བྱ་བའི་ལས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་ཡང་ཡང་དག་པར་ནོན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།།ས་ཉིད་ལ་གང་ཟག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ལ་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ས་དེ་ དག་ན་ས་འདི་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལ་མིང་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ།ས་འདི་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་ལ་ནི་མིང་དུ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞེས་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པ་ནི་ས་ཉིད་ལ་གང་ཟག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། ལྟ་བ་རྣམ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་མིང་དུ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་གང་ཟག་ལ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་དང་། ཆོས་ལ་ཡོད་པར་ལྟ་བའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ། གང་ཟག་དང ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྙེད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།

对于接近那地的解释，譬如登上梯子顶端就接近房顶一样，住于第七地无相位的菩萨已圆满一切有功用行，住于有功用行之顶峰而接近第八地无功用行，由于即将证得第八地故称为'接近'。或者说，由于已获得有功用行道的第七地，故称为'接近'，因为即将进入第八地，故称为'住于一道而与第八地相连'。
关于'一向无相道'的解释，在第七地时并非间或住于无相，而是经常以有功用的方式安住于无分别智，故称为'一向无相道'。
关于第八地'任运无相'的解释，在第八地时远离一切功用，安住于任运成就的无分别三昧，故称为'任运无相'。
如是，住于无相有两种：一是有功用有勤勉而住无相，二是无功用无勤勉而住无相。
其中，第七地时虽然安住无相，但因未能完全战胜违品，故以有功用方式修习无相，因此第七地称为'以有功用有勤勉而住无相'。
在第八地，由于对无相多加修习，无功用任运而住于无分别三昧，故称为'无功用无勤勉而住无相'。
因此，第八地经中说道：'善男子，譬如大海中行驶的船只，未到大海之前需要刻意驱动前进，一旦到达大海，为风轮所推动，不需刻意驱动。其一刹那所行之距离，是前此百年刻意行进也无法达到的。善男子，同样地，菩萨摩诃萨积集广大善根资粮，乘上大乘法船，到达菩萨行海后，一刹那间以任运智慧所能趣入一切智智的程度，是前此百千劫刻意造作也无法趣入的。'
关于'依地本身分别补特伽罗的两个偈颂'的解释，从初地乃至第十地称为'地本身'，于彼等地中，住此地的补特伽罗有如是名称，住彼地的补特伽罗有如是名称，如是分别宣说即是'依地本身分别补特伽罗'，以两个偈颂宣说此义。
关于'见清净'的解释，住于初地的菩萨称为'见清净补特伽罗'。为什么呢？因为在获得初地时，作为执著人我实有见和执著法我实有见的对治，获得了通达人法二无我的无分别智慧，故称为'见清净补特伽罗'。

།དེ་བས་ན་ས་དང་པོ་ཉིད་ལས་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་དང་བློའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དུས་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་དག་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མིང་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ས་གཉིས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ རྣམས་ལྟུང་བ་ཆེན་པོ་མི་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ལྟུང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཕྲ་མོ་ཡང་འབྱུང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པའི་གང་ཟག་ཏུ་གཞག་གོ། །དེ་བས་ན་ས་གཉིས་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ལོག་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་སྲོག་གཅོད་པ་ལས་ཕྱིར་ ལོག་པ་ཡིན་ཏེ།དབྱིག་པ་སྤངས་མཚོན་ཆ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་དེ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་སྲོག་ཆགས་ལ་འཚེ་བ་མི་བྱེད་ན་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་ཤིང་ཆེད་དུ་བསམས་ཤིང་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་འཚེ་བ་ཆེན་པོ་བྱ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་སོ། །མ་བྱིན་ པར་ལེན་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཆོག་ཤེས་པས་གཞན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་བག་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཐ་ན་རྩཝ་དང་ལོ་མ་ཡང་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱད་གཞན་དག་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་སོ།།འདོད་པས་ལོག་པར་སྤྱོད་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་བདག་གི་ ཆུང་མས་ཆོག་ཤེས་པས་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་ལ་མི་འདོད་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་བུད་མེད་གཞན་གྱི་ཆུང་མ་རུས་དང་མཚན་དང་ཆོས་ཀྱིས་བསྲུངས་པ་རྣམས་ལ་ཆགས་པ་ཡང་མི་སྐྱེད་ན་གཉིས་ཀྱིས་གཉིས་སྤྲོད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ སོ།།མཉམ་པར་གཞག་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་གསུམ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་མིང་དུ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚེ་རབས་གར་སྐྱེས་ཏེ་ཤི་འཕོས་ཀྱང་། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པས་ན་ མཉམ་པར་གཞག་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་ས་གསུམ་པ་ལས་ཀྱང་དེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པས་ན། ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་ཆོས་དེ་དག་ཐོས་ནས་ཀྱང་། རང་རང་གི་སེམས་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པས་གཅིག་ཏུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ། འདི་ལྟར་ དཔྱོད་དོ།།ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབས་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཚིག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པ་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ། དེ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ། སྡིག་པ་ མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།།ཆོས་ལ་ང་རྒྱལ་སྤངས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་མིང་དུ་ཆོས་ལ་ང་རྒྱལ་སྤངས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ས་གསུམ་པའི་ཚེ་ན་ ཆོས་ལ་བླ་མར་བྱེད་ཅིང་ཆོས་ལ་གུས་པ་མང་སྟེ།ཆོས་བརྩལ་བ་ལ་གཅིག་ཏུ་སྤྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ས་བཞི་པའི་ཚེ་ན་སེམས་དེ་ལས་ཀྱང་ལོག་གོ། །ས་གསུམ་པ་ལ་ཆོས་ལ་བླ་མར་བྱེད་ཅིང་། ཆོས་བརྩམས་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་སྤྲོ་བ་ཡང་། ས་གསུམ་པ་ཉིད་ལས་དེ་དེ་ལྟར་ཤིན་ ཏུ་བརྟགས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས།དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པར་གནས་ཏེ། ཉིན་མཚན་དུ་ཆོས་ཉན་པ་དོན་དུ་གཉེར། ཆོས་འདོད། ཆོས་ལ་དགའ། ཆོས་ལ་བརྟེན། ཆོས་ལ་གཞོལ། ཆོས་ལ་འབབ། ཆོས་ལ་ཕྱོགས། ཆོས་ལ་གནས་ཚོལ། ཆོས་ལ་སྐྱབས་ཚོལ་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྤྱོད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་དེ་ནི། རྫས་ཀྱི་རྣམ་པའམ། ནོར་དང་འབྲུ་དང་མཛོད་དང་བང་བའི་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་གང ཡང་མེད་དོ།།དེ་ལ་བྱ་དཀའ་བར་འདུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི། གཞན་དུ་ན་ཆོས་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་དེ་ལ་བྱ་དཀའ་བའི་འདུ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཉེ་བར་བཟུང་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དེ་གང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ནང་གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དེ་ གང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ།

因此从第一地开始，以心力和智力极为分别、辨别，如是宣说，同时也宣说为同时了悟。关于'极净戒'，住于第二地的菩萨被称为极净戒之补特伽罗，因为住于第二地的菩萨们不仅不生重大过失，连微细的过失也不会生起，故而安立为清净戒律的补特伽罗。
因此从第二地开始，在远离杀生的情况下也是远离杀生，从'舍弃棍棒、舍弃武器'乃至'仅仅以分别念都不伤害众生，更何况对其他众生起众生想而故意以身体作大伤害'等如是宣说。
在不与取的情况下，以知足自己受用而不放逸于他人受用，乃至'连草和叶都不偷取，更何况其他生活资具'等如是宣说。
在邪淫的情况下，以知足自己妻子而不贪求他人妻子，'对他人所摄受的女人、他人妻子、以种姓、相貌和法而守护者都不生贪著，更何况二者交合'等如是宣说。
关于'等持'，住于第三地的菩萨被称为等持菩萨，因为无论转生何处，都获得禅定和三昧不退失，故称为等持补特伽罗。
因此从第三地开始，以如是精进，寻求正法并听闻诸法后，以各自心中决定了悟而独处，如是观察。以修习随顺法，'非仅以通达佛法的清净语业'而思维，为修习随顺法之因远离诸欲、远离罪恶不善法等，如是广说。
关于'离法慢'，住于第四地的诸菩萨被称为离法慢补特伽罗，如是在第三地时对法尊重恭敬甚多，专一欢喜求法，到第四地时则远离此心。第三地对法尊重且专一欢喜修法，即从第三地以如是极为观察的智慧，更加精进于求取妙法而住，日夜欲求闻法、爱乐正法、依止正法、趣入正法、趋向正法、倾向正法、安住正法、寻求正法、寻求归依正法而修习随顺法。
精进于求取佛法时，没有任何资具、财物、谷物、库藏等不舍弃的。于此不作难行想，反而对说法者生起难得想则例外。对外在事物的执著没有丝毫不舍弃的，对内在事物也没有丝毫不舍弃的。

།བླ་མའི་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་ཉམས་སུ་མི་ལེན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ང་རྒྱལ་གྱི་སེམས་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་སྤངས་ཏེ། ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་སྟེ། ཉམས་སུ་མི་ལེན་པ་དེ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། གལ་ཏེ་ལ་ ལ་ཞིག་དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ཟེར་ཏེ།གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་མེའི་འོབས་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་འབར་བ། ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་འབར་བ། མེ་ལྕེ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ནང་དུ་བདག་བོར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཆེན་པོ་རང་གི་ལུས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་བླང་བ་ལྟ་ན། ངས་ཁྱོད་ལ་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་འདི་བཤད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན་ཡང་།དེ་འདི་སྙམ་སྟེ། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་གཅིག་གི་དོན་དུ་ ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མེས་གང་བར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་བདག་ཉིད་དོར་བར་མོས་ན།མེའི་འོབས་ཐ་མལ་བར་བདག་དོར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་བབ་ཀྱང་བདག་གིས་ཆོས་བཙལ་ བར་བྱ་ན་མེའི་སྡུག་བསྔལ་དང་འགྲོགས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་ས་གསུམ་པ་ལ་ཆོས་ལ་གཅིག་ཏུ་གུས་པའི་བསམ་པ་དེའང་ས་བཞི་པའི་ཚེ་ན་ལྡོག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ལྡོག་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་གང་གཅིག་ཏུ་ཆོས་ཚོལ་བ་འདིའང་། སེམས་གཡེངས་པ་དང་། སེམས་ ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚོལ་བ་དེ་སྤངས་ནས།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་བཞི་པ་ཉིད་ལས་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་འོད་འཕྲོ་བ་ཅན་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཀུན་སྦྱོང་བ་དང་ལྡན་ ཞིང་ཤེས་བཞིན་ཅན་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས།སྙིང་རྗེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆགས་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། ནང་གི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཅན་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྒྱུད་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་དག་བྱེ་བྲག་ལ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ།རྒྱུད་བྱེ་བྲག་མེད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་མིང་དུ་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལས་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཚེ་སེམས་ཀྱི་ བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ས་བཅུ་ཐོབ་པས་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་།དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་ས་ལྔ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དང་། ཆོས་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ མཚན་ཉིད་དུ་ཐ་དད་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན།རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་ནི་ས་ལྔ་པ་ཉིད་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཞི་པ་ལ། སའི་ ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལྔ་པ་ལ་འཇུག་སྟེ།རྣམ་པར་དག་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུས་འཇུག་གོ།

对上师的一切行为和次第仪轨，没有丝毫不实践的。从傲慢心中也要断除傲慢，应当修习无傲慢，对于如何实践，没有任何不实践的。如果有人对此这样说：'假如你投身于熊熊燃烧、猛烈燃烧、火焰合一的大火坑中，以自身承受巨大痛苦的感受，那么我将为你宣说正等正觉佛陀所说的清净菩萨行的法语。'即便如此，他也这样想：'为了获得正等正觉佛陀教法中菩萨行的一句法语，即便从梵天界投身于遍满三千大千世界的火中也愿意，更何况投身于普通的火坑呢？即便要经历一切地狱众生的痛苦我也要寻求佛法，更何况伴随着火的痛苦呢？'
如是，三地时对法一心恭敬的心念，到四地时也会转变。如何转变呢？如是，这种一心求法也会使心散乱和产生傲慢，因此舍弃这种寻求，精进修习菩提分法。因此在四地中说：'善男子们，住于此光明地的菩萨，具足精进、正知、正念，以悲心断除世间的贪著和忧恼，安住于内身随观身。'
关于'相续和烦恼清净差别'，是指于相续无差别、烦恼和清净的差别上无傲慢。其中，住于五地的菩萨们被称为于相续差别无傲慢的补特伽罗，因为此时心意清净平等，获得十地，通达三世如来的相续、三世如来的诸法以及住于五地的菩萨心相续和诸法清净相无有差别，故称为于相续差别无傲慢的补特伽罗。其中，心意清净平等性有十种，如五地中所说：'善男子们，圆满四地道的菩萨进入五地，以十种清净心平等性而入。'

།བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། མ་ བྱོན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ མཉམ་པ་ཉིད་དང་།ལྟ་བ་དང་། ནེམ་ནུར་དང་། དོགས་པ་བསལ་བས་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ལམ་དང་ལམ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པས་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ནན་ཏན་སྤོང་བར་ཤེས་པས་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ མཉམ་པ་ཉིད་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་བསྒོམ་པ་དང་། བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པས་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། དེའི་ དོན་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འདས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ།དེ་བཞིན་དུ་ས་ལྔ་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱང་བདག་ཅག་གིས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པ་ཐོབ་པོ།།ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་མིང་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་དེ་ལ་ གནས་པའི་ཚེ།ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་ཐོབ་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གཞག་པ་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་པ་ལ་སོགས་པ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་གཞག་ པ་སྟེ།རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་ཏུ་མེད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་སྐྱེས་མ་བྱུང་ཞིང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ན། དེའི་ཚེ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་ས་དྲུག་པ་ ཉིད་ལས།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་ས་ལྔ་པ་ལ་སའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲུག་པ་ལ་འཇུག་གོ། །དེ་ལ་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུས་འཇུག་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚན་མ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱུང་བ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྔ་ནས་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲོས་པ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ། ཆོས་ཐམས་ཅད་བླང་བ་མེད་པ་དང་དོར་བ་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་དང་མིག་ཡོར་དང་སྒྲ་བརྙན་དང་ཆུ་ཟླ་དང་གཟུགས་བརྙན་དང་སྤྲུལ་པ་དང་མཚུངས་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་གཉི་ག མ་ཡིན་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས།རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པས་ནི་འདུ་བྱེད་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པས་ནི་འཕེལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་སོ། །སྐད་ཅིག་གཅིག་ཐོབ་བློ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བདུན་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཐོབ་པའི་བློ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་དྲུག་པ་ལ་གནས་པའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པར་གྱུར་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ལ་ཐོབ་པའི་བློ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་ས་བདུན་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རིང་དུ་སོང་བ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།

什么是十种呢？即：过去佛法的清净平等意乐，未来佛法的清净平等意乐，现在佛法的清净平等意乐，戒律的清净平等意乐，心的清净平等意乐，见解、疑虑、怀疑断除的清净平等意乐，了知道与非道的清净平等意乐，了知精进断除的清净平等意乐，一切菩提分法逐渐修习的清净平等意乐，成熟众生的清净平等意乐。
其义为：如同过去诸佛世尊清净佛法一样，获得第五地的诸菩萨也想：'我等不久亦当如是清净诸佛法'，获得如是意乐。
住于第六地的诸菩萨称为'于烦恼与清净差别无慢之补特伽罗'。为何如此？因为住于彼地时，获得十种平等性，通达缘起性空，了知空性中既无以无明缘行等立为黑分，亦无以无明灭等立为白分之二分安立，而是通达一切皆无生无起，同一空性之体性，故此时称为'于烦恼与清净无慢之补特伽罗'。
因此，第六地中说：'佛子，由圆满第五地道而入第六菩萨地。以十种法平等性而入。何为十种？即：一切法无相平等性，一切法不生平等性，一切法无起平等性，一切法远离平等性，一切法本来清净平等性，一切法无戏论平等性，一切法无取无舍平等性，一切法如幻梦阳焰、回响、水月、影像、变化平等性，一切法非有非无非二平等性'等，乃至'具足因缘则诸行增长，不具因缘则无增长'。
'刹那得智'者，住于第七地的诸菩萨称为'具刹那得智之补特伽罗'。为何如此？因为住于第六地无相三昧时，能于每一刹那圆满成就一切佛法之因——诸菩提分法，故称为'具刹那得智之补特伽罗'。
因此，第七地中亦云：'佛子，如是住于此远行地菩萨，彼等十波罗蜜多如是圆满，四摄事亦得圆满。'

།གནས་བཞི་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། མདོར་ བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བཏང་སྙོམས་པ་དང་ཞིང་ཡང་རྣམ་པར་སྤྱོད། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བརྒྱད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་ དང་ཞིང་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ།ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས་བཏང་སྙོམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པའི་དཔེ་ཡང་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་འགྲོ་བའི་གྲུ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་མ་ཕྱིན་གྱི་བར་དུ་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་ཅིང་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་ཞེན་མ་ཐག་ཏུ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱིས་བསུ་བས་ཆེད་དུ་བསྐྱོད་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་གསུངས་སོ། །ས་བརྒྱད་ པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ལྟ་བུར་བྱིན་གྱིས་རློབ་ཅིང་སྟོན་པས་ན་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཡང་ས་བརྒྱད་པ་ཉིད་ལས། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱན་དུ་མས་རབ་ཏུ་བརྒྱན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་ཀླུབས་པའི་བྱིན་ གྱི་རླབས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་དབང་རབ་ཏུ་ཐོབ་པོ་ཞེས་གསུངས་པའོ།།སེམས་ཅན་སྨིན་པར་མཁས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དགུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པའི་གང་ ཟག་ཅེས་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་དགུ་པ་ཐོབ་པའི་ཚེ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐོབ་པའི་བློ་དང་ལྡན་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་བས་ན་ས་དགུ་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་། ས་དགེ་བའི་བློ་གྲོས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་ལ་གནས་ཤིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཛོད་ཡོངས་སུ་བསྲུངས་པ་ཡིན། དེ་ཆོས་སྨྲ་བའི་ཚུལ་དང་ལྡན་པས་ཡེ་ཤེས་ལ་མཁས་པ་ཚད མེད་པ་རྗེས་སུ་སོང་ཞིང་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་གིས་ཆོས་སྟོན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།།རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་ལུས་ཀྱང་ཀུན་རྫོབ་སྟོན་པར་ནུས་ཏེ། དབང་བསྐུར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་མིང་དུ་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་དང་ལུས་ཀུན་རྫོབ་སྟོན་པར་ནུས་པ་དང་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ས་བཅུ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ས་དེ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ས་བཅུ་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པས་བརྒྱ་སྟོང་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་འདོད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དོག་པ་ཡངས་པར བྱིན་གྱིས་རློབ་བོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཡངས་པ་ཡང་དག་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དང་གཟུངས་ཀྱི་ སྒོ་ཚད་མེད་པ་ཐོབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ནི་ས་བཅུར་རྫོགས་སོ།། །།དེ་བས་ན་ས་བཅུ་པ་ལས་ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལ སོགས་པ་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བརྒྱ་སྟོང་གྲངས་མེད་པ་རབ་ཏུ་འཐོབ་བོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་སྟོང་དང་གཟུངས་བརྒྱ་སྟོང་འཐོབ་བོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

四住和三十七菩提分法，以及三解脱门，总之，一切菩提分法在刹那间圆满具足。
关于'舍心及清净刹土'，住于第八地的菩萨被称为具有舍心及清净刹土的人。由于安住于自然成就、无相、无分别的三摩地中，故称为具舍心者。
关于自然成就的譬喻，如佛经所说：'善男子，譬如驶向大海的船只，在未到达大海之前需要努力前进，一旦到达大海，便为风轮所推动，不需刻意行进。'
住于第八地时，能加持并显现如七宝庄严的佛刹，故称为清净刹土。如第八地经中所说：'获得以种种庄严装饰一切世界，显现清净加持力的资具自在。'
关于'善巧成熟众生'，住于第九地的菩萨被称为善巧成熟众生的人。为何如此？因为获得第九地时，具足极为清净的无碍解智慧，能以一切方式利益众生，故称为善巧成熟众生者。
因此，如第九地经中所说：'住于善慧地的菩萨，安住于大法师的地位，守护如来法藏。具足说法之法，随顺无量智慧，以四无碍解所成就的菩萨语言说法。'
关于'神通广大且能示现世俗身相，获得灌顶成为菩萨'，住于第十地的菩萨被称为具大神通、能示现世俗身相及获得灌顶的人。
第十地菩萨被安立为具大神通，因为住于此地时获得广大无碍神通。因此，如第十地经中所说：'以神通成就而获得百千种神通，若欲令狭小世界变广大则能加持，能加持广大世界'等。
第十地中法身也被安立为圆满，为何如此？因为获得无量三摩地门和陀罗尼门等成就法身的因，菩萨法门于第十地圆满。
因此，如第十地经中所说：'善男子，如是住于第十菩萨地的菩萨，获得十种乃至百千无量解脱门，同样获得百千三摩地和百千陀罗尼。'

།ས་བཅུ་པ་ལ་ལུང་བསྟན་པར་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་དགའ་ལྡན་གྱི་ ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་དང་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲུལ་པའི་ལུས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་ས་བཅུ་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ན།དགའ་ལྡན་གྱི་ཕོ་བྲང་ན་བཞུགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། འཕོ་བ་དང་གཤེགས་པ་དང་། ལྷུམས་ན་ཞུགས་པ་དང་། བལྟམས་པ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། བསྐུལ་བ་ དང་།ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོའི་ས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་འདུལ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྱིན་གྱིས་རློབ་བོ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་སུ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་ཀྱང་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ས་དེ་ཐོབ་མ་ཐག་ཏུ་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་ས་བཅུ་པ ཉིད་ལས།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ས་དགུ་པའི་བར་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པའི་བློས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ། ཆོས་དཀར་པོ་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པ། བསགས་པར་བྱ་བའི་ཚོགས་མཐའ་ཡས་པ་ཤིན་ཏུ་ བསགས་པ།བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་ཡངས་པ་ཐོབ་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ། རྣམ་པ་ཐ་དད་པ་ལ་མཁས་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐིབས་པོས་ཉེ་བར་སྤྱོད་པ་ལ་རབ་ཏུ་བཞུགས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཅན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་དབང་བསྐུར་བའི་ས་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས གསུངས་པ་དང་།གཞན་ཡང་དེ་མངོན་དུ་གྱུར་མ་ཐག་ཏུ་སྟོང་གསུམ་བརྒྱ་སྟོང་ཕྲག་བཅུའི་ཐ་གྲུ་དང་མཉམ་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་པདྨོ་ཆེན་པོའི་རྒྱལ་པོ་ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་བུ་ཐུ་བོ། །གཞོན་ནུ་ བཙུན་མོ་དམ་པ་ལས་བཙས་པ་རྒྱལ་པོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་དེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོས་ལྷ་རྫས་ཀྱི་གླང་པོ་རིན་པོ་ཆེ་གསེར་གྱི་ཁྲི་དམ་པ་ལ་གཞག་སྟེ།སྟེང་ནས་བླ་རེ་བྲེ་ཞིང་གདུགས་དང་རྒྱལ་མཚན་དང་། རོལ་མོ་བརྡུང་བ་དང་། དཀྲོལ་བ་དང་། གླུའི་དབྱངས་ལ་ སོགས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྟེ།རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་ཆུ་བླངས་པ་གསེར་གྱི་བུམ་པས་བཅུས་ཏེ། ཆུ་དེས་གཞོན་ནུ་དེའི་སྤྱི་བོ་ནས་མངོན་པར་དབང་བསྐུར་ན། དབང་བསྐུར་མ་ཐག་ཏུ་དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་རྒྱལ་རིགས་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །དགེ་བ་ བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་བགྲང་བ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པོ།།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་དག་གིས་དབང་བསྐུར་མ་ཐག་ཏུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་དབང་མངོན་པར་བསྐུར་བས་དབང་བསྐུར་ ཞེས་བྱའོ།།སྟོབས་བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ས་བཅུ་རྣམས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་འདི་ཐོབ་པའི་ཚེ་ན། ས་ཐོབ་པའི་གང་ཟག་དེའི་ མིང་འདི་སྐད་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི།ས་བཅུ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གང་ཟག་དང་ཆོས་སུ་ལྟ་བའི་གཉེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་ ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

在第十地中也安立为得到授记，因为住于第十地时，示现住于兜率天宫、入胎等种种化身。因此，在第十地中也说道：'佛子，住于此法云地的菩萨，在一个世界中，从住于兜率天宫开始，乃至转生、入胎、诞生、出家、现证菩提、请转法轮、转法轮、示现大般涅槃，如是如来一切事业，都随众生意乐与调伏而加持。'
在第十地时也安立为得到佛位灌顶，因为得到此地后，即刻得到十方如来光明灌顶为法王太子。因此，在第十地中说：'佛子，如是菩萨乃至第九地，以无量智慧观察分别，极为分别，圆满白法，积集无边资粮，圆满福慧二资粮，获得广大大悲心，分别世界，善巧种种差别，安住于众生界稠密行，具足如来行境之想与作意，随顺力、无畏及佛法殊胜所缘，于一切种获得一切智智灌顶地。'
又说：'刚证得此地时，等同三千大千世界量的大宝莲花王中出生。佛子，譬如转轮王长子，从正妃所生，具足王相，转轮王令其坐于天宝金座，上悬宝盖、幢幡，奏乐歌舞等广大庄严，以金瓶取四大海水，灌其顶上。灌顶已，即称为刹帝利灌顶王。圆满十善业道，即得转轮王位。佛子，如是菩萨亦复如是，诸佛灌顶已，即称为智慧灌顶。圆满十力，即入正等正觉数中。'
关于'于十地中安立为诸菩萨'，即是说在获得此地时，安立获得此地之补特伽罗的名称。因为获得对治补特伽罗执与法执的智慧，即是获得无分别智慧之意。

།བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་གསུམ་པ་ཐོབ་ཕན་ཆད། ཚེ་བརྗེས་ཀྱང་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ལས་ཉམས་ པ་མི་འབྱུང་བས་ན།བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་ལ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ང་རྒྱལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གསུམ་པའི་དུས་ན་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གི་ཕྱིར་ཡང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་མེ་མ་མུར་གྱིས་གང་བའི་ནང་དུ་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་བདག་ཉིད་དོར་བར་སྤྲོ་བའི་སེམས་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་ས་བཞི་པ་ཐོབ་པ་ན།སེམས་དེ་ཡང་གཡེང་བ་དང་ང་རྒྱལ་ཅན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས། ས་བཞི་པའི་དུས་ན་དེ་ཡང་སྤངས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པ་ལ་ སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།ལྔ་པ་ལ་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལྔ་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་བཅུ་རྙེད་པས་དུས་གསུམ་གྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་བདག་ཏུ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་པར་མཐོང་བས་ན་རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ ལ་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དྲུག་པ་ལ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དྲུག་པ་ཐོབ་པ་ན། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སུ་མི་སེམས། མ་རིག་ པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ལ་སོགས་པ།དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་མི་སེམས་པས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་མེད་ཅེ་ན་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་པ་ མང་བས་རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ།ས་དྲུག་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བའི་སྟོང་པ་ཉིད་སྐྱེ་འགག་མེད་པའི་དོན་ལ་སྒོམ་ཞིང་གནས་པ་མང་བས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དང་། ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཞེས་རྣམ་པ་ གཉིས་སུ་གཞག་ཏུ་མེད་ཀྱི།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ལ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་མ་མཐོང་ལ། མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ལ་ སོགས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་མ་མཐོང་བས་ན།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་བྱེ་བྲག་ལ་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བཏང་སྙོམས་དང་ནི་ཞིང་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་སྟེ། མཚན་མ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་བཏང་སྙོམས་སྦྱོང་བ་དང་ཞིང་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་གཞག་སྟེ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་སྦྱོང་བར་གཞག་གོ། །སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བརྒྱན་པ་ཀུན་དུ་ སྟོན་པའི་ཕྱིར་ཞིང་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་འདྲེས་ཤིང་ཉེ་བར་འདྲེས་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་ནས་བརྒྱད་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ དང་རང་བཞིན་གཅིག་ཅིང་ཕྲིན་ལས་གཅིག་པར་གྱུར་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་འདྲེས་ཤིང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།གོང་དུ་ས་བདུན་པ་ལ་ཡང་འདྲེས་ཤིང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བཤད་པ་དང་། འདིར་ས་བརྒྱད་པའི་ སྐབས་སུ་འདྲེས་ཤིང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བཤད་པ་གཉིས་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།བྱེ་བྲག་ཡོད་དེ་གོང་དུ་ས་བདུན་པའི་ཚེ་ན་ས་བརྒྱད་པ་དང་འབྲེལ་པས་འདྲེས་ཤིང་ཉེ་བར་འདྲེས་པ་ཞེས་བཤད་ལ། འདིར་ནི་ས་བརྒྱད་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། ས་བརྒྱད་པ་ ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་།རང་བཞིན་གཅིག་ཅིང་ཕྲིན་ལས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་ན་འདྲེས་པ་དང་རབ་ཏུ་འདྲེས་པ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于'为获得禅定和三摩地不退失'这句话，从获得第三地以后，即使转世也不会从所获得的禅定和三摩地退失，因此称为'禅定和三摩地不退失'。
关于'为断除对各种经典等的我慢'这句话，在第三地时，为了一个偈颂，甚至愿意从梵天界舍弃自身投入遍满三千大千世界的烈火中的这种心，到获得第四地时，也会认为这种心是散乱和我慢的表现。因此在第四地时，舍弃这种心而专注于修习菩提分法。
关于'第五地没有相续的差别'这句话，获得第五地时，由于获得十种清净意乐，见到三世如来与自身心相续无别，因此没有对相续差别的我慢。
关于'第六地对烦恼和清净的差别没有我慢'这句话，获得第六地时，对于无明缘行等不执著为烦恼分，对于无明灭则行灭等不执著为清净分，因此对烦恼和清净分没有我慢。
若问为何没有我慢，因此说'依止住于缘起真如，故依止自性清净'等。在获得第六地时，由于多安住于修习缘起性空无生无灭之义，在空性中不能安立清净分和染污分这两个方面。空性本自清净，对于自性清净法，既不见无明等烦恼分为染污分，也不见无明灭则行灭等清净分为清净分，因此对烦恼和清净的差别没有我慢。
关于'舍心和清净刹土，无相任运而住故'这句话，获得第八地时安立为修习舍心和清净刹土。此时由于获得无分别任运成就三摩地，故安立为修习舍心。由于显示器世间以七宝庄严，故安立为清净刹土。
关于'与不退转地菩萨和合亲近'这句话，获得第八地后，与入第八地的诸菩萨自性相同、事业一致，故称为与不退转地菩萨和合亲近。
若问上文说第七地也'和合亲近'，此处第八地也说'和合亲近'，这两者有何差别？有差别：上文第七地时因与第八地相关而说'和合亲近'，此处则是获得第八地的菩萨与获得第八地的诸菩萨自性相同、事业一致，故说'和合'与'极和合'。

།ས་དགུ་པ་ལ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དགུ་པ་ཐོབ་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པའི་གང་ཟག་ཅེས་གཞག་སྟེ།དེའི་དོན་ཡང་སྔར་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས་ན་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་འདྲའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པ་ ཆེན་པོ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་བཅུ་པའི་ཚེ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཅིག་ཙམ་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཙམ་དུ་ཆེར་སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཙམ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་མོ་གཅིག་ཙམ་དུ་ཆུང་ངུ་ སྡུད་ཅིང་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐོབ་པས་ན།རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཀུན་དུ་རྫོགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུ་པའི་ཚེ་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་རྒྱུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐོབ་པས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སངས་རྒྱས་སུ་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུ་པའི་ཚེ་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འོད་ཟེར་གྱིས། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཚབ་ཏུ་དབང་བསྐུར་བར་མཛད་པས་ན་ སངས་རྒྱས་སུ་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།བསླབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ནི་གསུམ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་ པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ།།དེ་ལ་ས་བཅུ་པ་ཐམས་ཅད་ན་ཡང་བསླབ་པ་འདི་གསུམ་ལ་སློབ་སྟེ། དེ་བས་ན་ས་གང་ལ་བསླབ་པ་གང་སློབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྔ་སྟོན་ཏོ། །ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས་འདིར། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་སློབ། ། ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོར་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་ནས། འདིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ས་གཉིས་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། དེ་ནས་ས་གཉིས་པར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སློབ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར་ས་དང་པོ་ལ་ཡང ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་དེའི་ཚེ་ན་མ་བསམས་མ་བརྟགས་པར་ལྟུང་བ་དང་ཉེས་པ་ཕོ་མོ་དག་འབྱུང་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་གྱི་ས་གཉིས་པ་ལ་ནི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་རྨི་ལམ་དུ་འདི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བའི་ལས་ལ་འཇུག་པ་མི་རྨི་བས།དེའི་ཚེ་བསླབ་ པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་རྗེས་སུ་སློབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ལྷག་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གསུམ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པས་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་རྗེས་སུ་སློབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ས་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་ལ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སློབ་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་ས་བཞི་པའི་དུས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་གྱིས་ཟིན་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པས་ལྷག པའི་ཤེས་རབ་ལ་སློབ་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སློབ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །ཆོས་ཀྱི་དེ་མི་ཤེས་པ་དང་། །ཤེས་པས་ལྡོག་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཤེས་རབ་སྤྱོད་ཡུལ་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ས་གཉིས་ལ་དེ་ རྣམ་གཞག་གོ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་ས་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་ལ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སློབ་པ་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ་དེ་གཉིས་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །མི་ ཤེས་པས་འཇུག་པ་དང་ཤེས་པས་ལྡོག་པ་སྟེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལུགས་བཞིན་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཉམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བྱའོ།

关于第九地精通成熟众生之事如前所说，获得第九地的菩萨被称为精通成熟众生之人。其意义如前所说，由于获得四种无碍解，故有成熟众生之力。
由于获得大神通，在第十地时，能将一微尘扩大至三千大千世界般广大，也能将三千大千世界缩小至一微尘般微小，由于获得神通，故建立为大神变。
关于圆满法身，在第十地时获得无量三昧门和无量陀罗尼门，故称为菩萨法身圆满。
关于佛位灌顶，在第十地时，十方如来以光明为法王太子灌顶，故建立为佛位灌顶。
关于学处建立的五偈，菩萨学处有三：增上戒学、增上心学、增上慧学。
在所有十地中都修学这三学处，因此依据在何地修学何种学处而宣说五偈。
'于此通达法性已，随学增上戒'，在初地通达人无我和法无我的法性后，'于此'是指第二地，其意为在第二地修学增上戒学。
虽然初地也有增上戒学，但那时未经思维观察会生起过失，戒律不清净，而在第二地即使在梦中也不会梦见从事有过失的行为，因此由于学处极为清净，称为随学增上戒学。
关于增上心，在获得第三地时，由于获得不退失禅定和三昧，建立为随学增上心。
关于增上慧，在第四、五、六地建立为修学增上慧。如何修学？在第四地时，由三十三菩提分法所摄持，具足三十七菩提分法的智慧，称为修学增上慧。
为显示第五地和第六地如何修学增上慧而说：'智慧行境有二种，法之不知及以知，如是还灭亦复然，故于二地立彼等。'
如是在第五地和第六地修学增上慧，增上慧的行境有二：诸法真如和四圣谛是第一种行境。无明缘起和还灭缘起即顺逆缘起是第二种智慧行境，其中法真如是指诸法平等性空性。

།བདེན་པ་བཞི་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་ དང་འགོག་པ་དང་ལམ་ལ་བྱ་སྟེ།ས་ལྔ་པའི་དུས་ན་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པ་དང་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་གནས་ཤིང་བསྒོམ་པས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་པར་བཤད་དོ། །མི་ཤེས་པས་འཇུག་པ་ནི་མ་རིག་པའི་ རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལུགས་ལས་འབྱུང་བ་དང་།ཤེས་པས་ལྡོག་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ས་དྲུག་པའི་དུས་ན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལུགས་བཞིན་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ལ། མང་དུ་ གནས་ཤིང་བསྒོམས་པས་ན་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སློབ་པ་ཞེས་བཤད་དེ།འདི་ལྟར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ལས་ས་ལྔ་པའི་དུས་ན་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དེས་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས། ས་དྲུག་པའི་དུས་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་ འབྱུང་བ་ལུགས་བཞིན་དང་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ལ་དམིགས་པས་ན་ས་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་གཉིས་ལ་ཡང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་པར་གཞག་གོ།།བསླབ་པ་རྣམས་དང་བསྒོམ་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་གཞན་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་ གྱི་སྒྲ་ནི་ས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་བ་ལ་བྱ་བར་སྙེགས་ཏེ།ས་དེ་བཞི་ལ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་བསླབ་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །མཚན་མ་མེད་དང་འདུ་བྱེད་བཅས། །གནས་པ་འབྲས་བུ་དང་ པོའོ།།ཞེས་བྱ་བ་ལ། འབྲས་བུ་བཞི་ལས་འབྲས་བུ་དང་པོ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་འདུ་བྱེད་དང་བཅས་པར་གནས་ཏེ། ས་བདུན་པའི་དུས་ན་འབད་པ་དང་བརྩལ་བར་བཅས་པས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་ གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་འདི་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ།།དེ་ཉིད་འདུ་བྱེད་མེད་པའི་འབྲས་བུ་གཉིས་སུ་འདོད་པའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་སྙེགས་ཏེ། ས་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྩལ་འབད་མེད་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ གནས་ཤིང་བསྒོམ་སྟེ།དེ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ། །ཞིང་དག་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བརྒྱད་པའི་དུས་ན་མཚན་མ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་གནས་པར་མི་ཟད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཡང་བྱེད་དེ་དེ་ཡང་འབྲས་བུ་གཉིས་པའི་ ནང་དུ་བསྡུའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་སྨིན་པས་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དགུ་པའི་དུས་ན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་གྲུབ་སྟེ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་གསུམ་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་རྣམས་ཀྱང་། ། འགྲུབ་པ་འབྲས་བུ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུ་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཆོག་དང་གཟུངས་མཆོག་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་སྟེ། དེ་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་པའོ། །འབྲས་བུ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི། །ས་བཞི་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བསླབ པ་གསུམ་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དག་ནི་ས་བཞི་དག་གི་དུས་ན་རིམ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པས་ན་ས་བཞི་དག་ལ་རིམ་བཞིན་དུ་གནས་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཡང་ས་བདུན་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་གནས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་བོ། །ས་བརྒྱད་པ་ལ་ ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པོ།།ས་དགུ་པ་ལ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་བོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཆོག་མངོན་དུ་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་བོ། །ས་བཞི་པ་ལ་ནི་ བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་ཟིན་པའི་ཤེས་རབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་བཞི་པའི་དུས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ལ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་སློབ་པར་བཤད་དོ། །ས་གཉིས་ལ་ཡང་སྤྱོད་ཡུལ་གཉིས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལྔ་པ་དང་ དྲུག་པ་གཉིས་ལ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དེ་སྤྱོད་ཡུལ་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་དམིགས་ཏེ།ས་ལྔ་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་དམིགས་སོ།

四谛即是苦、集、灭、道。在第五地时，心意清净获得平等性，安住于四圣谛并修习，故说修学增上慧学。
以无知而趣入，即是以无明缘行等缘起顺行；以智而还灭，即是缘起逆行。在第六地时，多住于缘起顺行和逆行并修习，故说修学增上慧学。如是增上慧学的所缘境有二种：在第五地时，此增上慧缘于法真如和四谛；在第六地时缘于缘起的顺行和逆行，故第五地和第六地二者皆安立为修学增上慧学。
'诸学处及修习，其余果有四种'，其中'余'字是指第七地、第八地、第九地和第十地，应知在这四地中获得三学修习的四种果。
'无相有功用，住为第一果'，四种果中第一果是有功用无相住，即在第七地时以勤勉精进，修习无分别三摩地，故称为有功用无相住，这是第一种果。
'彼即无功用，为第二果所许'，'彼'字指无相，在第八地时无分别三摩地无需勤勉精进而任运安住修习，这是第二种果。
'及净土'，在第八地时不仅任运安住于无相，还能清净佛土，这也归入第二果。
'以及成熟有情'，在第九地时获得四无碍解，成就成熟有情，这是第三果。
'三摩地及诸陀罗尼，成就为最胜果'，在第十地获得最胜三摩地和最胜陀罗尼果，这是第四果。
'此等四种果，极住于四地'，三学的这四种果在四地时次第获得，故说次第安住于四地。即在第七地获得有功用无相住果，在第八地获得无功用无相住果，在第九地获得成熟有情果，在第十地获得陀罗尼和最胜三摩地现前果。
在第四地时，说修学增上慧学是因为修习三十七菩提分。'于二地亦有二所缘'，在第五地和第六地，此增上慧缘于二种所缘境：在第五地时缘于法真如和苦等四谛。

།ས་དྲུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་མི་ཤེས་པ་སྟེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལུགས་བཞིན་པ་དང་། ཤེས་ པ་སྟེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལུགས་ལས་བཟློག་པ་ལ་དམིགས་སོ།།འདི་ཡན་ཆད་བསླབ་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བདུན་པ་དང་། བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་མན་ཆད་བསླབས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་རིམ་བཞིན་འཐོབ་སྟེ། ས་བདུན་ པ་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་གནས་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་བོ།།དེ་ལ་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ནི། དེ་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ས་བརྒྱད་པ་ལ་འབྲས་བུ་ གཉིས་པ་སྟེ།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པར་གནས་པ་དང་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་བོ། །ས་དགུ་པ་ལ་ནི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་བོ། །ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་གཟུངས་ དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་བོ་།ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཤེས རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོའོ། །དེ་ལ་ས་བཅུ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟེ། ས་བཅུ་གཅིག་པ་རྣམས་ལ། ས་གང་ལ་ཕུང་པོ་གང་ཐོབ་པར་བསྟན་པ་ནི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་ བརྩམས་ཏེ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་ན་འདིར། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ནི་ཕུང་པོ་སྦྱོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོར་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་རྟོགས་ ནས་ས་གཉིས་པ་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རབ་ཏུ་སྦྱོང་སྟེ།ས་དང་པོ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཐོབ་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི་མ་བསམས་པར་ཉེས་པ་ཕྲ་མོ་དག་འབྱུང་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་གྱི། ས་གཉིས་པའི་དུས་ན་ནི་རྨི་ལམ་དུ་ཡང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་ པའི་ལས་བྱེད་པ་མི་རྨི་བས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བཤད་དོ།།ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་ཕུང་པོ་ནི། །དེ་དག་ཕན་ཆད་རྣམ་སྦྱོང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་དེ་དག་ཕན་ཆད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་ས་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་ རྣམས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་དང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཉིས་རྣམ་པར་སྦྱོང་ངོ་། །དེ་ལ་ཡང་ས་གསུམ་པ་ལ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱོང་སྟེ། བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ས་བཞི་པ་དང་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ་ ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱོང་སྟེ།ས་བཞི་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དང་། ས་ལྔ་པ་ལ་ནི་བདེན་པ་བཞི་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དང་། ས་དྲུག་པ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལུགས་བཞིན་པ་དང་ལུགས་ལས་ བཟློག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།

在第六地时，即是无知，即缘起顺行，以及智慧，即缘起逆行为所缘。
至此修学的四种果，即在第七地、第八地、第九地和第十地以下，依次获得四种修学果。
在第七地获得有功用无相住果。
其中第二果是无相住，即'彼不作功用及清净刹土'，在第八地获得第二果，即获得无功用无相住及清净刹土果。
在第九地获得以四种无碍解使众生成熟之果。
在第十地获得无量陀罗尼三昧之果。
关于蕴的建立而说二偈，即五种解脱蕴：戒蕴、定蕴、慧蕴、解脱蕴及解脱智见蕴。
其中十地和佛地，即第十一地，于何地获得何蕴的开示，即'从蕴的建立'，以二偈显示之义。
'若于此通达法性，则清净戒蕴'，即在初地通达人法二无我性的法性后，于第二地清净戒蕴。
虽然在初地已获得戒蕴，但因无意间会生起细微过失，故戒不清净，而在第二地时，即使在梦中也不会梦见有过失的业，故说清净戒蕴。
'定慧二蕴，于彼等之上清净'，即'彼等之上'是指初地和二地之上的第三地、第四地、第五地和第六地中清净定蕴和慧蕴二者。
其中在第三地清净定蕴，因为获得不退失禅定三昧故。
在第四地、第五地和第六地清净慧蕴，即在第四地具足修习菩提分的智慧，在第五地具足修习四谛的智慧，在第六地具足修习缘起顺行逆行真如的智慧故。

།རྣམ་གྲོལ་རྣམ་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་། །དེ་ལས་གཞན་དུ་རྣམ་པར་སྦྱོང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། དེ་ལས་གཞན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ལས་གཞན་པ་སྟེ། ས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་ པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་དང་།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་གཉིས་རྣམ་པར་སྦྱོང་ངོ་། །དེ་ལ་ཡང་ས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ལ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱོང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་ ཀྱི་ས་ལ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་སྦྱོང་ངོ་།།དེ་ལ་ས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ལ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་སྦྱོང་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱོང་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་ སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་གཞིལ་བ་དང་།ཐོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཀྱང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བཞི་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་རྣམ་བཞི་དག་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། ། དེ་ལ་འབྲས་བུ་བཞི་ནི་གོང་དུ་བཤད་མ་ཐག་པ་རྣམས་ཏེ། ས་བདུན་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་། ས་བརྒྱད་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། ས་དགུ པ་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་དང་།ས་བཅུ་པ་ལ་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་འཐོབ་བོ། །འབྲས་བུ་དེ་བཞིའི་སྒྲིབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་རྒྱུ་བར་བྱེད་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་ལ་ མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པ་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པའོ། །དེ་ལ་ས་བདུན་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པར་གནས་པས་མཚན་མ་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་ ལོ།།ས་བརྒྱད་པ་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་གནས་པས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་ལོ། །ས་དགུ་པ་ལ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་གྲུབ་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་ལོ།།ས་བཅུ་པ་ལ་གཟུངས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐོབ་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་མ་ཐོབ་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་ཏེ། དེ་བས་ན་ས་དེ་དག་ལ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་ གཞག་གོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་ཐོགས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དར་ལས་ཆོད་པ་ཙམ་ཡོད་པ་དང་བྲལ་ནས། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ ཅད་ལ་ཐོགས་པ་དང་ཆགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྒལ་བ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འགོག་པའི་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་པས། འདུས་མ་བྱས་ལ་སྤངས་པ་དང་བཅས་པའི་དོན་མེད་ན་ཇི་ལྟར་འདུས་ མ་བྱས་ཕུང་པོར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།མངོན་པའི་ཆོས་མཛོད་ལས་ཀྱང་། ཕུང་པོ་འདུས་མ་བྱས་མ་བཤད། དོན་དང་རྨི་ལམ་ཙམ་ཕྱིར་ཞེས་སྨོས་སོ། །ལན་འདུས་མ་བྱས་ནི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་མི་གཞག་སྟེ། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བི་མུཀྟི་ཞེས་འབྱུང་སྟེ། བི་མུཀྟིའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྲོའོ། །གང་ཞེ་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་ཡང་བི་མུཀ་ཏི་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ། མོས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བི་མུག་ཏི་སྟེ། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས། འདི་སྐབས་སུ ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མོས་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་བྱ་སྟེ།མོས་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པས། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕུང་པོར་གཞག་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཞན་དུ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཕུང་པོ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཕུང་པོར་བསྡུས་པར་མི་འགྱུར་རོ།

关于'解脱、解脱智慧也从彼处另外清净'这句话，'从彼处另外'是指除了前面所说的以外，在第七地、第八地、第九地、第十地和佛地中清净解脱蕴和解脱智见蕴这两种。其中在第七地、第八地、第九地和第十地清净解脱蕴，在佛地清净解脱智见蕴。
如果问在第七地、第八地、第九地和第十地如何清净解脱蕴，在佛地如何清净解脱智见蕴？为此说'断除障碍以及从所知障中解脱'。即在第七地、第八地、第九地和第十地中，为获得四种果位而从四种障碍中解脱，建立为解脱蕴。
其中四种果位即前面刚说过的：在第七地获得有功用无相果位，在第八地获得无功用无相果位并圆满清净，在第九地获得成熟有情果位，在第十地获得无量陀罗尼三昧果位。
这四种果位的障碍也有四种：微细相的运行、对无相的功用、对利益众生无功用、对一切法未得自在。其中在第七地住于有功用无相时远离微细相的障碍；在第八地住于无功用无相时远离有功用无相的障碍；在第九地成就成熟有情果位时远离对利益众生无功用的障碍；在第十地获得无量陀罗尼三昧时远离对一切法未得自在的障碍。因此在这些地中建立清净解脱蕴。
在佛地则从所知障中解脱而建立为解脱智见蕴，因为获得佛地后，远离如丝般微细的所知障，智慧能无碍无著地趣入一切所知。
问难：解脱是灭谛的自性，而灭谛是无为法，无为法中没有断除的意义，那么如何将无为建立为蕴？在《阿毗达磨俱舍论》中也说：'蕴非无为说，义如梦幻故'。
回答：无为不建立为蕴的特征。这样，解脱在梵语中称为'vimukti'，vimukti的含义分为两种。哪两种呢？断除烦恼的特征称为vimukti即解脱，胜解的特征称为vimukti即解脱。在此处'解脱'是指胜解的特征，因为胜解的特征是有为法，所以建立为解脱蕴并无过失。否则解脱蕴就不能归摄于有为蕴了。

།ཐོགས་ པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ནི་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ཐོབ་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གིས་ཤེས་བྱ་གཞན་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐོགས་ པར་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཐོབ་པ་ན་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་ཡོད་པའི་སྒྲིབ་པ་དར་ལ་ཙམ་གྱིས་ཆོད་པ་དང་བྲལ་ནས། གང་གི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐོགས་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་ཀྱང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འཇུག་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་དུས་ན་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འགྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གང་དང་གང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྩམས་ཤིང་བརྩལ་བ་ལས་ས་དེ་དང་དེ་འགྲུབ་པའམ། ཐོབ་པའམ་མ་རྫོགས་པར་གྱུར་པ་ལ་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་དང་ས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཡོན་ཏན་ཇི ཙམ་ཞིག་ནི་གྲུབ།ཇི་ཙམ་ཞིག་མ་གྲུབ་པ་ཕྱེ་སྟེ། བསྟན་པ་ལ་འགྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏོ། །མ་གྲུབ་པ་དང་གྲུབ་པ་ནི། །ས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་བཅུ་དང་མོས་པ་སྤྱོད་ པའི་ས་བསྣན་ཏེ།ས་བཅུ་གཅིག་དག་ལ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མ་གྲུབ་པ་དང་གྲུབ་པའི་སའོ། །དེ་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ནི་མ་གྲུབ་པའི་ས་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་མ་རྟོགས་པས། ས་བཅུ་ལས་ས་འགའ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པའི་སར་གཞག་གོ། །ས་དང་པོ་པ་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ནི་གྲུབ་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་ཤིང་སོ་སོའི་ས་གང་ཡིན་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར གྲུབ་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ།།གྲུབ་པ་ཡང་ནི་མ་གྲུབ་དང་། །གྲུབ་པར་ཡང་ནི་འདོད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ས་བཅུ་མན་ཆད་གྲུབ་པར་བཤད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གཞག་སྟེ། གྲུབ་པར་གཞག་པར་འདོད་པ་དང་། མ་གྲུབ་པར་གཞག་པར་ འདོད་པའོ།།དེ་ལ་ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ས་བདུན་པ་མན་ཆད་ནི་མ་གྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བརྩལ་འབད་དང་བཅས་པར་མཚན་མ་མེད་པའི་ལམ་ལ་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར་མ་གྲུབ་པའི་ས་ཞེས་བྱའོ། །ས་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་རྣམས་ལ་ནི་གྲུབ་པ་ ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་མཚན་མ་མེད་པའི་ལམ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ས་རྣམས་ལ་གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་ལས། གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐབས་གང་གིས་གྲུབ་ཅེ་ན། ཇི་ལྟར་རྣམ་གཞག་ཡིད་བྱེད་ པས།།དེ་ནི་བརྟགས་པར་ཤེས་པ་དང་། །དེ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ས་རེ་རེ་ལ། སའི་ཡོན་ཏན་གང་ཡོད་པ་དང་། སའི་སྐྱོན་གང་ཡིན་པ་དང་། ས་དེ་ལ་བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སེམས་ལ་གསལ་ བར་སྣང་ལ།ས་གོང་མའི་ཡོན་ཏན་ཅི་འདྲ་བ་དང་། ས་གོང་མ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ས་དང་པོ་གྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡང་ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ དག་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་ལ།ས་གཉིས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ས་དང་པོའི་ཡོན་ཏན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དཔེར་ན་ས་དང་པོ་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལ་སེམས་ཅན་ དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་སྤྱད་པ།ཚོགས་ཤིན་ཏུ་བསགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

关于从有碍障中成就佛地这句话，佛地是指从有碍障中完全解脱的智慧见蕴的获得，这样安立的意思。
关于'以其他所知的智慧造成障碍'这句话，当获得佛地时，远离了十地菩萨所具有的如丝般细微的障碍。因为声闻和独觉等的智慧也有障碍，如来智慧能趣入他们的智慧所通达的一切所知，所以在佛地时安立为清净解脱智慧的见解。
关于'从安立成就开始有三个偈颂'这句话，为了获得某地而精进努力，从而成就、获得或圆满那地，称为成就。在胜解行地和十地中，分别了多少功德已成就，多少尚未成就，称为安立成就，这以三个偈颂来说明。
'应知诸地皆有未成就与已成就'这句话，加上十地和胜解行地，十一地应当了知有两种：未成就地和已成就地。其中所有胜解行地都是未成就地。为什么呢？因为尚未通达法界遍行相，未能通达任何十地，所以安立为未成就地。从初地以上至十地以下称为已成就地，因为已通达法界遍行相，并现证各自所在地，所以称为已成就地。
'已成就又分未成就和成就'这句话，从初地以上至十地以下说为已成就，又安立为两种：安立为已成就和安立为未成就。其中从初地以上至七地以下称为未成就，因为以勤勉努力修无相道，所以称为未成就地。第八地、第九地和第十地称为已成就，为什么呢？因为任运而住于无相道。
关于诸地中已成就和未成就两种的说明，已成就者以何方便成就呢？'如是安立作意，了知彼为假立，彼即无分别'这句话说明：如是在每一地中，地的功德是什么，地的过失是什么，在该地应修习的法是什么，这些在心中明显显现，上地的功德如何，为获得上地应修的法是什么，这些作意称为如是安立作意。
例如，为成就初地，也作意初地的功德和应修习的法，也作意为获得二地之因的诸法，这称为如是安立作意。其中作意初地功德，例如在初地中说：'善男子，于此积集极多善根众生，积集资粮'等等。

།ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དེས་ས་གཉིས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་ས་དང་པོ་ཉིད་ལས། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ས་དང་པོ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་བར་བྱས་པ་དེ་ས་གཉིས་པ་ལ་མངོན་པར་མོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཅུ་འབྱུང་ངོ་། །བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲང་པོའི་བསམ་པ་དང་། འཇམ་པའི་བསམ་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསུངས་སོ།།ཡང་ན་ས་རེ་རེའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མིང་གི་ཚོགས་དང་ཚིག་གི་ཚོགས་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ། སེམས་ཤིང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེའང་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་ཏེ།ཇི་ལྟར་སེམས་ཉིད་ས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི། སེམས་ལས་མ་གཏོགས་པར་ས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པ་ནི་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གཟུང་བའི་ཡུལ་མེད་ན། འཛིན་པའི་སེམས་ཀྱང་ག་ལ་ཞིག་ཡོད་ཅེས་བརྟགས་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་པ་དེ་ལ་ཡང་མི་རྟོག་སྟེ། གཟུང་འཛིན་ལ་རྟོག་པ་མེད་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བསྒོམས་ནས་དང་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནས་ནི་གོང དུ་ཡང་།དེ་ནས་འཛིན་གཉིས་རྣམ་གྲོལ་བ། །འཇིག་རྟེན་འདས་པ་བླ་ན་མེད། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་དྲི་མེད་པའི། །དེས་ནི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཐོབ་བོ་།དེས་ན་གནས་གཞན་འགྱུར་བ་སྟེ། །དང་པོའི་སར་ནི་འདོད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་ པ་ས་གོང་མ་རྣམས་ལ་ཡང་།ཚུལ་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་སོ་སོའི་ས་འགྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསྒོམ་པ་དང་ནི་འགྲུབ་པ་ཡང་། །ས་རྣམས་ལ་ནི་བསམ་མི་ཁྱབ། །སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་དང་པོ་ནས་ས་བཅུ་པ་མན་ཆད་ཀྱི་སོ་སོའི་བསྒོམས་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། །དེ་དག་བསྒོམ་པས་སའི་མཐར་ཕྱིན་ཏེ། ས་གྲུབ་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་ན། བསྒོམ་པ་དང་། གྲུབ་པ་གཉིས་ཚིག་གིས་བཤད་ཅིང་གཏན་ལ་དབབ་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་སོ་སོའི་སྒོམ་པ་དང་གྲུབ་པ་གཉིས་ནི་ས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་རིག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་འབྱུང་བས་ན། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ པ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སའི་བསྒོམ་པ་དང་། གྲུབ་པ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་རྟོགས་ལ། ཚིག་གིས་བཤད་པའི་ཡུལ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་གཞག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་བཅུ་དང་པོ་བཤད་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཟླ་ བས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་།དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོས་ཕྱོགས་བཅུར་བལྟས་ནས། འཁོར་ཐམས་ཅད་དེ་བས་ཀྱང་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་སྨྲས་སོ།

获得初地者为了获得第二地，其修习因在初地中即有。善男子们，如是菩萨于初地极为修习已，于第二地生起胜解。彼心生起十种意乐。何为十种？即是：正直意乐、柔和意乐、堪能意乐等如是宣说。
或为了了知每一地之义，如何宣说名身、句身、字身等，思维作意即是如何安立作意。如何安立作意亦知唯是假立，如同了知唯是心显现为地之安立而已，除心之外无有外境所谓地之义，此即名为知唯假立。
其后若无所取境，能取心亦何从有？于知唯假立亦不作意，修习无有能取所取分别之无分别智而获得初地。其后如上所说：'从此解脱二取已，出世间无上，无分别无垢，由此获得彼智慧。由此转为异住处，谓为初地。'
于第二地等上地，亦当知如是修习而成就各自之地。'修习与成就，于诸地难思，各自证知故，佛陀行境故。'此中，从初地乃至第十地各自之修习不可思议。由修习至地之究竟，成就亦不可思议，故修习与成就二者不能以言语宣说决定。
何以故？各地之修习与成就二者，是获得地之菩萨们自然证知之境，故不可思议；是诸佛世尊之行境，故不可思议。因此，地之修习与成就非是凡夫心所能了知，亦非言语所能宣说之境，故安立为不可思议。
因此，解脱月请问宣说十地，其后金刚藏菩萨观察十方，为令一切眷属更生信心，尔时说此等偈颂。

།ཕྲ་ལ་ཤེལ་དཀར་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོའི་ལམ། །མི་རྟོག་སྤྱོད་ཡུལ་ མ་ཡིན་ལྟ་བར་དཀའ།།རང་བཞིན་ཞི་ཞིང་འགག་མེད་འབྱུང་བ་མེད། །མཁས་གསལ་ཤེས་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན། །ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ཞི་ཞིང་གཉིས་མེད་མི་ཟད་པ། བརྒྱུད་པས་རྣམ་གྲོལ་མཉམ་ཉིད་ཐོབ་ལས་མྱ་ངན་འདས། །མཐའ་དང་དབུས་མེད་ཚིག་གིས་བརྗོད་ དུ་མེད།།དུས་གསུམ་གྲོལ་བ་ནམ་མཁའ་འདྲ་ཞིང་མཚུངས། །བདེ་གཤེགས་སྤྱོད་ཡུལ་ཞི་ཞིང་ཉེ་བར་ཞི། །སྨྲ་བའི་ལམ་རྣམས་ཀུན་གྱིས་རྫོགས་པར་དཀའ། །དེ་དག་ས་དང་སྤྱོད་པ་དེ་འདྲ་བས། །སྨྲ་བ་དཀའ་ན་ཤེས་པར་ག་ལ་ནུས། །དེ་ནི་བསམས་པས་ སེམས་ལམ་རྣམ་པར་སྤངས།།ཡེ་ཤེས་མངོན་བསྒྲུབས་རྒྱལ་བའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་མིན། །སེམས་ཀྱིས་མི་ཤེས་ཡིད་ཀྱིས་རྣམ་མ་བརྟགས། །ཇི་ལྟར་བར་སྣང་གནས་ཀྱི་བྱ་ཡི་རྗེས། །ཤིན་ཏུ་སྨྲ་དཀའ་བལྟ་བར་མི་ནུས་པ། །དེ་ལྟར་ བདེ་གཤེགས་སྲས་ཀྱི་ས་རྣམས་ཀྱང་།།ཡིད་དང་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་གྱིས་ཤེས་མི་ནུས། །འོན་ཀྱང་བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་སྨོན་ལམ་གྱིས། །དེ་ལས་ཕྱོགས་ཙམ་རིམ་པའི་ཚུལ་བཞིན་དུ། སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ཡེ་ཤེས་ཚུལ་གྱིས་རྫོགས་པར་བྱ་བའོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གང་ཡང་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་འགྲུབ་པ་ནི་སྔར་སྨྲས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་གྲུབ་པའི་དོན་འཆད་དེ། ས་དང་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡང་། སྔར་སྨྲས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆོས ཀྱི་དབྱིངས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་དང་བྲལ་བས་ས་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་སོ་སོའི་ཡོན་ཏན་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། ས་གོང་མ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་བསྒོམ་པ་ ནི།ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ས་རྣམས་ཀྱི་དོན་འཆད་པར་བྱེད་པའི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེ་ལ་སོགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཡང་། རྟོག་པ་ཙམ་དུ་ཤེས་ པ་དང་།དེ་ཉིད་དུ་དེ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་ལས། རྣམ་པར་གཞག་པ་ལྟ་བུ་སྣང་བར་ཟད་ཀྱི། སེམས་ལས་ལོགས་ཤིག་ན་ས་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་རྟོག་ལ། སེམས་ཙམ་དུ་རྟོག་པ་ དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཅི་ལ་ཡང་མི་རྟོག་པ་ལ་གནས་ན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ས་རྣམས་ལ་བསྒོམ་པ་དང་། གྲུབ་པ་གཉིས་ཀ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འདིས་ཀུན་ལ་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སོ་སོར་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ མདོ་ཙམ་དུ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།ཡང་དག་པར་རེ་རེ་ལ་ཡང་སོ་སོའི་ས་བསྒོམས་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ། ས་འགྲུབ་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པས་ན། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསམ་པར་མི་ནུས་ལ་ཚིག་གིས་ཀྱང་གཏན་ལ་དབབ་ ཅིང་བཤད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

细如白水晶的大仙人之道，非分别行境难以观见。自性寂静无碍无生，由智者明慧通达于心。
自性空寂静无二无尽，由传承解脱平等获得而涅槃。无边无中不可言说，三时解脱如同虚空。
善逝行境寂静近寂，一切言说之道难以圆满。彼等地与行境如是，说尚困难岂能了知。
彼离思维心道，现前成就智慧即佛行境，非蕴处界所能言说。心不能知意不能观。
如同虚空中鸟迹，极难言说不能观见。如是善逝子地，意识心境不能了知。
然以慈悲愿力，依次第略行其分，非心行境，以智慧方便而圆满。
如是等所说。又极喜地之成就如前所说。即解说地之成就义，初地之成就亦如前所说，远离见所断烦恼，通达法界，远离能取所取二执障碍而安立诸地作意。
即于各地功德及所修作意，乃至获得上地亦修习，是名如实安立作意。或者解说诸地义之名句文等作意，是名如实安立作意。
彼地安立亦应知唯是分别，即彼于真实中无分别故。即心心所安立显现而已，离心别无所谓地故亦作是观，然非唯心分别，住于无分别则得成就，是为此义。
又于诸地修习与成就二者皆不可思议，于一切处皆应如是。虽略说各各如何成就如上所述，然实于一一地之修习亦不可思议，地之成就亦不可思议，故凡夫心不能思议，言说亦不能决定宣说，是为此义。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཚིག་གིས་བཤད་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་དེ་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། གཞན་གྱི་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ།འདི་ལྟར་ས་བསྒོམ་པ་དང་། ས་འགྲུབ་པ་གཉིས་ནི། ས་འཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་། ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པས་ན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ།།ས་ལ་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་མཚན་མ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དཔེར་ན་ཆུ་སྐྱར་གང་ན་སྣང་བ་དེ་ན་ཆུ་ཡོད་པར་བརྟག་པ་དང་། དུད་པའི་མཚན་མ་གང་ན་སྣང་བ་དེ་ན་མེ་ཡོད་པར་རྟག་པ་དེ་བཞིན་དུ། མཚན་མ་དང་རྟགས་ཇི་ལྟ་བུ་དག་སྣང་ན་ས་ཐོབ་བོ་ཞེས་བརྟགས་པ་ནི་ས་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དུ་ན་སར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས ལ་མཚན་མ་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ།མཚན་མ་རྣམ་པ་བཅུ་སྣང་བ་དང་ས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་གོང་དུ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་མཚན་མ་བཤད་ན་དེར་ མཚན་མ་བཤད་པ་དང་ད་འདིར་མཚན་མ་བཤད་པར་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན།གོང་དུ་ནི་སར་ཞུགས་པ་དང་། མ་ཞུགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱིའི་མཚན་མར་བཤད་དོ། །འདིར་ནི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་བཤད་དེ་ བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡོད་དོ།།ལྷག་པར་མོས་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་མ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་གང་ལ་མ་ཞུགས་ཤིང་གང་ལ་མ་ཐོབ་པ་ལ་ནི་ས་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མོས་པ་དང་། དད་པ་དང་། འདོད་ པ་སྐྱེའོ།།སྣང་བར་བཅས་པའི་མཚན་མར་འདོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། ས་གང་ལ་བཞུགས་ཏེ་ས་ཐོབ་པར་གྱུར་པའི་ས་དེ་ལ་སྣང་བ་དང་བཅས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་གིས་ཐོབ་པའི་སའི་སྤང་བ་དང་བླང་བ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ སེམས་ལ་གསལ་བར་སྣང་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱིས་གསལ་བར་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏེ། འདི་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། །དོན་དུ་ན་ས་དང་པོ་ཐོབ་པ་དང་། ས་དང་པོའི་སྤང་བ་དང་བླང་བ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་སེམས་ལ་གསལ་བར་སྣང་ལ། མ་ ཐོབ་པའི་ས་གཉིས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི་མོས་པ་དང་དད་པ་དང་འདོད་པ་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་མ་བྱུང་ན་ས་དང་པོ་ཐོབ་ཟིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ས་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་གོང་མ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མ་ཞུམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ནམ་ས་ཐོབ་པར་གྱུར་ན་ས་ དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་ལ་སྐྲག་པ་དང་ཞུམ་པའི་སེམས་མི་སྐྱེ་སྟེ།འདི་ནི་མཚན་མ་གཉིས་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ཟབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དང་།སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྟོན་པས་རྒྱ་ཆེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སར་ཞུགས་པ་དང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་དང་། མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་གཏོང་བའི་དཀའ་ བར་སྤྱོད་པ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་འབྱུང་ཡང་སྐྱོ་བའི་སེམས་མི་སྐྱེ་ཞིང་སེམས་ལྡོག་པར་མི་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་མཚན་མ་གསུམ་པའོ། །གཞན་དྲིང་མི་འཇོག་བདག་ཉིད་དོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་གི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ སྟོབས་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཤིང་།རྟོགས་པར་བྱས་ཟིན་པའི་ས་ལ་བྱ་སྟེ། རང་གིས་ཐོབ་ཟིན་པའི་ས་ལ་ནི་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་གི་།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་དེ་བདག་གིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་མ་ཟིན་པས། ད་དེ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ བརྟེན་མི་དགོས་ཏེ་འདི་ནི་མཚན་མ་བཞི་པའོ།

若问为何不能用言语表述？为此说道：'这两者是菩萨们各自证悟的境界，以及诸佛的行境，而非他者的境界。'也就是说，修习地和成就地这两者，是获得地位的菩萨们各自证悟的智慧境界，也是如来们的行境，而非凡夫、声闻和独觉的行境，因此不可思议。
关于入地标志的详细分类中所说的两个偈颂，就如同在何处见到水鸟，便可推测那里有水；在何处见到烟的标志，便可推测那里有火一样。同样地，见到何种标志和征相时，便可推测已获得地位，这就是入地标志的区分。实际上，入地菩萨有十种标志，通过两个偈颂说明见到十种标志时便知是入地。
对此，如果问在前文悲悯和善说等处也说了标志，那么前文所说的标志与此处所说的标志有何区别？前文是说明入地与未入地的菩萨共同的标志。此处则是专门说明已入地菩萨的标志，这就是区别所在。
关于'于一切增上胜解'，入地菩萨的标志是这样的：对于尚未入住、尚未获得的地位，为了获得该地而生起胜解、信心和欲求。
关于'认为具有光明之相'，对于已入住并获得的地位，'具有光明'是指自己所获得的地位中应断除、应取舍和应修习的诸法的自相与共相在心中清晰显现，即以智慧清晰见到的意思，这是第一种标志。实际上，获得初地时，初地的断除、取舍和修习诸法在心中清晰显现，而对于尚未获得的二地则生起胜解、信心和欲求。当出现这样的标志时，应知已获得初地，对二地等上地也同样如此类推。
关于'无怯弱'，当获得地位时，对于与地和波罗蜜相应的甚深广大的大乘法不生起恐惧和怯弱之心，这是第二种标志。其中，修习人无我和法无我称为甚深，宣说地和波罗蜜、力和无畏等法称为广大。
关于'无生'，入地后为自他利益而忍受寒热、饥渴、布施头颅手足等难行苦行时，虽遭受种种痛苦也不生厌倦之心，不会退失心志，这是第三种标志。
关于'不依他而是自身'，'自身'是指通过自己的福德和智慧力而现证并已经证悟的地位。对于自己已获得的地位不依赖他人，为什么呢？因为已经亲自现证该地，为了现证它而不需要依止善知识，这是第四种标志。

།རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་ཀྱང་ས་གང་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་རྟོགས་ཤིང་། ས་དེ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་ས་དང་པོ་རྟོགས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ན་ལྷག་མ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་ས་བཅུ་པ་ས་དང་པོ་ལས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ས་དང་པོར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རྟོགས་ན། ས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་རྗེས་ལས་བྱུང་བའི་དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ས་ལྷག་མ་རྣམས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བའི་ཐབས་ཤེས་པས་ན་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་མཚན་མ་ལྔ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ།།དེ་བས་ན་ས་དང་པོ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་སྨྲས་པ། ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པ་དེ་གཉིས་ལ་མངོན་པར་མོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་ པ་བཅུ་འབྱུང་ངོ་།།བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲང་པོའི་བསམ་པ་དང་། འཇམ་པའི་བསམ་པ་དང་ལས་སུ་རུང་བའི་བསམ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ས་གཉིས་པ་ནས་གསུམ་པར་འཇུག་པའི་ཐབས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་སྨྲས་ པ།ཀྱེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་གཉིས་པ་ལ་བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ས་གསུམ་པ་ཡོངས་སུ་གནོན་ཏེ། དེ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་བཅུས་ཡོངས་སུ་གནོན་ཏོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ། དག་པའི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་ དང་།མི་གཡོ་བའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ཏེ། ས་འོག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །ཀུན་དུ་མཉམ་པའི་སེམས་ཉིད་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གང་ཟག་ དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་དུ་འགྲོ་བའི་མཚན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར།བདག་དང་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ཐ་དད་པར་མི་བྱེད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་གང་ཡིན་པ་བདག་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ། བདག་གང་ཡིན་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་དང་སེམས་ཅན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་སྟེ།དེ་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པ་དྲུག་པའོ། །མི་བཀྲི་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་བཀྲི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནི་མི་འགྱུར་ཞེའམ། དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་བསགས་པ་དགེ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པས་ཆོས་ཀུན་སྟོང་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་ཡང་ཆགས་པ་མེད་ཅི་ལ་ཡང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དེ། དེ་བས་ན་བསྔགས་པ་ དང་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་བྱུང་བ་དེ་དག་གིས་མི་བསྐྱོད། དེ་དག་གིས་སེམས་བསྒྱུར་བར་མི་ནུས་ཏེ། བསྔགས་ན་ཡང་འགྱིང་བའི་བསམ་པ་མི་སྐྱེ། བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་སྨྲས་ན་ཡང་སྲོ་ཤི་བའི་བསམ་པ་མི་སྐྱེ་བས་ན་ མི་བཀྲི་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འདི་ནི་མཚན་མ་བདུན་པའོ།།དེ་ལ་བསྔགས་པ་ནི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པའོ། །བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྨད་ཅིང་སྐྱོན་བརྗོད་པའོ། །མ་ཆགས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པས།བརྒྱ་བྱིན་དང་ཚངས་པ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཡང་མི་གཙང་བ་ལྟ་བུར་རྟོགས་ནས། དེ་དག་ལ་ཀུན་སྤངས་ཏེ། རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་བྱེད་པས་ན། མ་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ མཚན་མ་བརྒྱད་པའོ།།ཐབས་ཤེས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་ཐབས་རྣམ་པར་མི་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པས་ཐབས་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མཚན་མ་དགུ་པའོ།

关于'于一切中完全通达'这句话，虽入地位但为获得尚未获得的地位，为了通达获得彼地的方便，并善巧于成就彼地的方法。例如，若通达并了知初地，则于获得其余未得地位也将成为善巧。
因此，从初地到十地，以无分别智慧在初地中通达法界时，也将通达一切地。若问如何通达？由无分别智所生的清净世间智慧，了知成就余地的方便，故而通达。这是第五相。
同样也适用于其余诸地。因此，从初地开始，金刚藏菩萨说道：'诸佛子，如是菩萨于初地圆满修习，于二者生起胜解，由此生起十种心念。何为十种？即：正直心念、柔和心念、堪能心念'等等。
关于从二地入三地的方便，金刚藏菩萨也说：'诸佛子，如是菩萨于第二地极善修习心念，则能摄受第三地，以十种意念摄受。何为十种？即：清净意念、不动心意念'等等。对于下地也同样适用。
关于'心性普遍平等'，入地菩萨通达人法二无我，了知法界遍行相故，不分别我与众生之差别，认为一切众生即是我，我即是一切众生，获得我与众生平等性之心。这是第六相。
关于'不为所牵'，'不为所牵'的含义是不改变或不被控制之意。入地菩萨由于积累广大福德资粮具足善妙，以及积累智慧资粮通达诸法空性故，于一切无贪无嗔。
因此，对于赞叹与非赞叹、快乐与痛苦等任何境遇都不动摇，这些不能转变其心。受赞时不生傲慢心，受诽谤时也不生沮丧心，故称'不为所牵'。这是第七相。
其中，赞叹是指称扬功德。非赞叹是指诽谤并指出过失。
关于'无贪著'，入地菩萨具足佛菩萨圆满受用，视帝释、梵天、转轮圣王等受用如不净，对此等一切皆能舍离而出家，故称'无贪著'。这是第八相。
关于'了知方便'，入地菩萨具足成就一切佛法方便的无分别智慧，故称了知方便。这是第九相。

།རྣམ་པར་མི་ རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་ཅི་མངོན་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ པར་བྱ་བར་འདོད་ན།མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནས། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འདོད་ན་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཡང་སྐྱེ་བའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སངས་རྒྱས་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལས་མ་གཏོགས་ པར་གར་སྐྱེས་གར་སྐྱེས་ཀྱང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞུགས་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་སྐྱེ་སྟེ།འདི་ནི་མཚན་མ་བཅུ་པའོ། །དེ་བས་ན་ས་བཅུ་པའི་ས་དང་པོ་ལས་ཀྱང་བདག་ཤི་ནས་ཀྱང་གདོན་མི་ཟ་བར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ གང་དང་མི་འབྲལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ངན་སོང་གི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པ་ནི་མི་དམིགས་པས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པའི་ཐབས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་ པའི་ཐབས་ནི་མི་དམིགས་ཏེ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་ས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་གནས་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྣམས་ལ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་ཐོབ་པའི་མཚན་མ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་མཚན་མ་བཅུ་འབྱུང་བར་མ་ཟད་ཀྱི། ས་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་རེ་རེར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བཅུ་ འཐོབ་སྟེ།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་འཐོབ་པའི་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་འབྱུང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ན་ས་རེ་རེ་ཞིང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་རྫོགས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་རྫོགས་པའི་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་ འབྱུང་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ།།ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་དྲུག་གི་དོན་བཤད་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསྡུས་ཏེ་སྤྱིར་བསྟན་པ་དང་། སྤྲོས་ཏེ་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །འདོད་མེད་མ་ཡིན་ཞེས་ བྱ་བ་ལ།ས་ལ་ཞུགས་ཕན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒྲུབ་པ་ལ། འདོད་པ་དང་མོས་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་བསྒྲུབ་པ་ལ། འདོད་པ་དང་མོས་པའི་ཤས་ཆེར་ཡོད་པ་ནི། འདོད་མེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་བསྡུས་ ཏེ་སྤྱིར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྒྲུབ་པ་ལ་མོས་པ་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པར་སྤྲོས་ཏེ། རྒྱས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར། ཆགས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། དེ་ལ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ཞེན་ཅིང་གཏོང་མི་ཕོད་པ་ནི་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་དང་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་དང་གཞན་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ཐོབ་པས་ཕྱི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་བྱེད་དེ། དེ་བས་ན་སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་མེད་ཅེས་བྱའོ། ། དེའི་ཕྱིར་ས་དང་པོ་ལ་ནི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ས་དང་པོ་ལས། དེའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཚུལ་ཅི་ནུས་སུ་ཡང་དག་པར་མི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས སོ།།འཁུ་བའི་སེམས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྲོག་གཅོད་པ་དང་ནོར་ལ་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤྱོད་པ་ནི་འཁུ་བའི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ས་གཉིས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་རྨི་ ལམ་དུ་ཡང་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤྱོད་པ་མི་རྨི་པས།འཁུ་བའི་སེམས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

如何显示无分别智慧是成就一切佛法的方便？《十万颂般若波罗蜜多经》中说：'诸大菩萨若欲圆满布施波罗蜜多，应以无所缘的方式修学般若波罗蜜多'，乃至'若欲获得一切种智，应以无所缘的方式修学般若波罗蜜多'。
关于'也生于坛城'，入地的菩萨们为了利益众生，除了以愿力而生于无佛的三昧界外，无论生在何处，都会生于如来所住的眷属坛城中。这是第十相。因此，即使在第十地的初地中也说：'我死后必定不离开佛和菩萨'，所以说'他没有恶趣的恐惧'。
关于'善巧方便是以无所缘而了知成佛之方便'，成佛的方便是无所缘，即无分别智慧。了知此后，在一切地中安住于无分别智慧，称为善巧方便。
关于'在诸菩萨地中，获得波罗蜜多之相的分别有两偈'，不仅获得地的菩萨们会出现十相，而且获得地的菩萨们在每一地都获得十种波罗蜜多。以两偈显示获得波罗蜜多的十六相，这是其义。或者说在每一地中圆满一种波罗蜜多，以两偈显示圆满每一波罗蜜多的十六相，这是其义。
十六偈颂的含义解释有两种：总摄略说和广说。关于'非无欲'，入地以后对修习十波罗蜜多并非无欲乐和胜解，对波罗蜜多的修习有强烈的欲乐和胜解，这就是'非无欲'，这是总摄略说。
为广说对波罗蜜多的修习非无胜解，故说'无贪著'等。其中，执著身体和受用而舍不得布施称为贪著。初地菩萨获得自他平等性，能将一切内外事物布施给众生。因此，由于无有布施的违品悭吝，故说'无贪著'。
因此，在初地中布施波罗蜜多最为殊胜。所以初地中说：'在十波罗蜜多中，布施波罗蜜多最为殊胜，其余诸波罗蜜多也随分随力而修习'。
关于'无嗔恚心'，众生杀生、不与取等行十不善业称为嗔恚心。入第二地的菩萨们即使在梦中也不会梦见行十不善业，故说'无嗔恚心'。

།དེ་བས་ན་ས་གཉིས་པ་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་ས་གཉིས་པ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཅི་ནུས་སུ་མི་སྒྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁྲོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། གཞན་གྱི་སྲོག་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ན། ཞེ་སྡང་གི་བསམ་ པས་སླར་ཡང་གནོད་པ་བྱ་བར་སེམས་པའམ།གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ན་མི་བཟོད་པའི་སེམས་སྐྱེ་བ་ནི་ཁྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ས་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བཟོད་པ་ནི་མི་མཐུན་ པའི་ཕྱོགས་སེམས་ཅན་གྱིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་སླར་གནོད་པའི་ལན་གླན་པའི་བསམ་པ་མེད་པ་དང་།བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་དུ་གྲང་བ་དང་ཚ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ཡང་བཟོད་ཅིང་ཉམས་སུ་ལེན་པས་ཁྲོ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་ ས་གསུམ་པ་འདི་ལ་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ས་གསུམ་པ་ལས་ཀྱང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཚུལ་ཅི་ནུས་སུ་མི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ གསུངས་སོ།།ལེ་ལོ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ། ཉལ་བ་དང་འཕྲེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་དགའ་བར་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་རྒྱུན་དུ་མི་སྒོམ་པ་ནི་ལེ་ལོ་ཞེས་བྱའོ། །ས་བཞི་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལེ་ལོ་སྤངས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་ལ་རྒྱུན་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་པས་ན་ལེ་ལོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་ས་བཞི་པ་འདི་ལ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་བཞི་པ་ཉིད་ལས། ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཚུལ་ཅི་ནུས་སུ་ཡང་དག་པར་མི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་བསམ་པས་ཞེས་པ་ལ། བསམ་གཏན་བཞི་དག་ལ་ ལྷག་པར་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་ལྡན་པས་བསམ་གཏན་བཞི་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ས་ལྔ་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམ་གཏན་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་ཡིན་པས་ན། བྱམས་ པ་དང་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་བས་ན་ས་འདི་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་ལྔ་པ་ཉིད་ལས། དེའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་པ་ལས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་ རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཚུལ་ཅི་ནུས་སུ་མི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།བློ་ལོག་མི་རྟོག་དང་རྣམ་རྟོག་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། རྟག་པ་དང་གཙང་བ་དང་བདག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་བློ་ལོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ལ་སེམས་པ་ནི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་སེམས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ལུགས་བཞིན་པའི་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ལ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སུ་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ས་ དྲུག་པ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པས་ན།དེ་དག་ལ་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བློ་ལོག་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ལུགས་བཞིན་པའི་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་།ལུགས་ལས་བཟློག་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ཏེ་འབྱུང་བ་གཉིས་ཀ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་དང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་སུ་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ བས་ན་ས་དྲུག་པ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།

因此在第二地中，持戒波罗蜜多占主要部分。所以在第二地中，十波罗蜜多中以持戒波罗蜜多为主，其余诸波罗蜜多也都随分随力而修，并非不修。
关于'无嗔'，若他人损害自己的生命和受用等，以嗔恨心再行损害或者遭受寒热等痛苦时生起不能忍受之心，称为嗔恚。
入第三地的诸菩萨，即使众生这个违品对其造作损害，也无报复损害之心，为自他利益即使遭受寒热等痛苦也能忍受并修持，故称无嗔。因此在此第三地中，忍辱波罗蜜多占主要部分。所以在第三地中，十波罗蜜多中以忍辱波罗蜜多为主，其余诸波罗蜜多也都随分随力而修，并非不修。
关于'无懈怠'，贪爱睡眠和懒散等，不经常修习菩提分善法，称为懈怠。住第四地的诸菩萨断除精进的违品懈怠，经常修习菩提法，故称无懈怠。因此在此第四地中，精进波罗蜜多占主要部分。所以在第四地中，十波罗蜜多中以精进波罗蜜多为主，其余诸波罗蜜多也都随分随力而修，并非不修。
关于'具慈悲心'，于四禅中尤其具足四无量，具足四禅者称为具慈悲心。获得第五地的诸菩萨已得禅定和三摩地，故称具慈悲心。因此在此地中，禅定波罗蜜多占主要部分。所以在第五地中，十波罗蜜多中以禅定波罗蜜多为主，其余诸波罗蜜多也都随分随力而修，并非不修。
关于'无邪见分别及不为分别所夺'，执著常、净、我等为有，称为邪见。思维诸法自相，称为分别。思维诸法常等差别和共相，称为妄分别。或者，缘无明缘行等顺行缘起而作黑分别，称为分别。缘无明灭则行灭等逆行缘起而作白分别，称为妄分别。
获得第六地的诸菩萨安住于空性一味相三摩地，故于彼等无有常乐等分别，因此称为无邪见。通达顺行缘起和逆行缘起二者皆为空性相，故不作黑分白分之分别，因此称为不为分别和妄分别所夺。因此在第六地中，智慧波罗蜜多占主要部分。

།དེའི་ཕྱིར་ས་དྲུག་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཅི་ཚུལ་ཅི་ནུས་སུ་ཡང་དག་པར་མི་སྒྲུབ་ པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ཡན་ཆད་ས་དྲུག་པོ་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །གཡེང་བའི་བློ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དགེ་བ་ཅི་ཡོད་པ་རྣམས་ཉན་ ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པར་མི་བསྔོ་སྟེ།བདག་འབའ་ཞིག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་གཡེང་བའི་བློ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་མི་འཕྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བརྒྱ་ བྱིན་དང་ཚངས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་སྤངས་ནས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ།ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་བདེ་བ་གང་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པས་ན་བདེ་བས་མི་འཕྲོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་ལྡོག་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ།བདག་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་ས་བཅུ་པ་འདི་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཞིང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པ་ཉིད་ལས། ཀྱེ་ རྒྱལ་བའི་སྲས་དག་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པ།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་ ལྡན་པའི་བློས།གོང་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པའི་ལས་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ཡང་དེའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ ཅི་ཚུལ་ཅི་ནུས་སུ་མི་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་ས་བཞི་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་རྣམས་སུ་སྦྱར་ཏེ་བསྟན་ཏོ། །ས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཀུན་གྱི་སྟེང་འདུག་ཡོན་ཏན་ གཏེར་ཏེ་སངས་རྒྱས་སྲས་རིག་བྱ།།ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། ཀུན་གྱི་སྟེང་ནི་ས་བཅུ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །ས་བཅུ་པའི་སྟེང་ན་འདུག་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་གཏེར་དུ་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་སུ་ གྲུབ་པ་སྟེ།རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ས་བཅུ་བསྒྲུབས་པས་མཇུག་ཏུ་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཏེར་དུ་གྱུར་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་ན་ཀུན་གྱི་གཏེར་ནི་ས་བཅུ་པ་ཉིད་ ལ་བྱ་སྟེ།ས་དགུ་མན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དགུ་བསྒྲུབས་པས། དེའི་འོག་ཏུ་ས་ཀུན་གྱི་སྟེང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའི་རྒྱུ་ལྟ་བུར་གནས་པ། ས་བཅུ་པ་དེ་རྒྱལ་བའི་སྲས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ འཐོབ་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་རེ་རེ་ཐོབ་པ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བཅུ་ཐོབ་པ་ཤས་ཆེར་བྱས་ན། ས་གཅིག་ཅིང་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རེ་རེ་ཤས་ཆེ་བའི་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་ནི་ཆགས་མེད་ནས། བློ་ལོག་མེད་ཅིང་རྟོག་དང་རྣམ་རྟོག་མི་འཕྲོགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། ས་དྲུག་ཏུ་སྦྱར་ཏེ། མཚན་མ་དྲུག་བསྟན་ཏོ། །གཡེང་བ་བློ་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྟོན་པ་མཆོག་ལ་སྟེ་བྱ་བ་ཡན་ཆད་མཚན་མ་དྲུག་སྟེ། དེ་ལྟར་མཚན་མ་བཅུ་གཉིས་སོ། །བསོད་ནམས་ཀུན་བསགས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་མངོན་ཤེས་རྩེན་ཞེས་བྱ་བ ཡན་ཆད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་དང་།ས་བཞིར་སྦྱར་ཏེ་མཚན་མ་བཞི་བསྟན་ནས་དེ་ལྟར་མཚན་མ་བཅུ་དྲུག་གོ། །འདོད་མེད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་དང་པོ་ནི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྟོན་པའོ།

因此，在第六地中也说道：'在十波罗蜜多中，般若波罗蜜多最为殊胜，其余诸波罗蜜多也都随分随力而修习。'以上将六地与六波罗蜜多相配而说。
关于'非散乱心'，入地的菩萨们不将所有善根回向声闻缘觉乘，因为不作意仅为自利的小乘，故称为非散乱心。
关于'不被夺'，入地的菩萨们舍弃帝释、梵天等的受用，从在家出家，于任何受用之乐都不贪著，故称为不被乐夺。
关于'不被苦退'，是指为自他利益而精进。因此，在此第十地中般若波罗蜜多最为殊胜，无碍入于神通业。
因此，在第十地中说：'善男子，住法云地的菩萨能如实了知法界，成就法界。'等等。以如是智慧，如前所说'如实了知众生的化现事业'等。
又说在十波罗蜜多中智慧波罗蜜多最为殊胜，其余诸波罗蜜多也都随分随力而修习。如是配合四地与四波罗蜜多而说。
为显示在十地中成就十波罗蜜多的果报，故说'住于一切之上功德藏，当知佛子'。一切之上是指第十地菩萨。住于第十地之上的是佛地，具足力、无畏等一切功德藏的佛果。应知佛子菩萨们修习十地后，最终获得一切功德藏的佛果。
或者，一切藏指第十地本身，由修习前九波罗蜜多成就九地后，其上成为一切功德源泉，如同佛地之因，应知佛子菩萨将获得此第十地。
显示获得十波罗蜜多的菩萨十六相，即在每一地中虽都获得十波罗蜜多，但若以殊胜分而言，则每一地中各有一波罗蜜多最为殊胜，以两偈颂显示十六相。
其中十六相，从'无著'到'无邪慧且不被分别妄念夺'为止，配合六波罗蜜多与六地，显示六相。从'非散乱心'到'最胜导师'为止是六相，如是共十二相。从'积集一切福德'到'神通游戏'为止，配合四波罗蜜多与四地，显示四相，如是共十六相。'非无欲'等最初是为修习诸波罗蜜多而说。

།ཀུན་གྱི་སྟེང་འདུག་ཡོན་ཏན་གཏེར་ ཏེ།སངས་རྒྱས་སྲས་རིག་བྱའི་ཚིག་ཐམས་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་བསྟན་ཏོ། །རྟག་ཏུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་སྒྲུབ་པ་ལ་མོས་པ་དང་མ་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ས་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ བསྒྲུབ་པ་ལ་དད་པ་དང་འདོད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རྣམས་རེ་རེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་བྲལ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཆགས་པ་སྟེ། དེ་ས་དང་པོའི་ཚེ་ན་མེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་འཁུ་བའི་སེམས་ཏེ།དེ་ས་གཉིས་པའི་ཚེ་ན་མེད་དོ། །བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཁྲོ་བ་སྟེ། དེ་ས་གསུམ་པའི་ཚེ་ན་མེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ལེ་ལོ་སྟེ། དེ་ས་ བཞི་པའི་ཚེ་ན་མེད་དོ།།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་གནོད་སེམས་དང་འཚེ་བ་སྟེ། དེ་ས་ལྔ་པའི་དུས་ན་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་བློ་ལོག་པ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། དེ་ས་དྲུག་པའི་དུས་ན་མེད་དོ། །ཐེག་པ་གཞན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མི་གཡེང་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དགེ་བའི་ཚོགས་ཅི་བསགས་པ་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པར་མི་བསྔོ་ཞིང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཐེག་པ་གཞན ཡིད་ལ་བྱེད་པས་མ་གཡེངས་པ་ཞེས་བྱའོ།།འབྱོར་པའི་བདེ་བ་ལ་མ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མ་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྒུད་པ་དང་དཀའ་བར་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཅེས་བྱ་བ་ ལ།རྒུད་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ཤི་བར་གྱུར་པའོ། །དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ནི་མགོ་དང་རྐང་ལག་ལ་སོགས་པ་བཏང་བ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་ན་རྒུད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་ཡང་། བདག་ དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའི་ལས་མི་གཏོང་བས་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དགེ་བའི་བཤེས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྟོན་པའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་དང་། དུས་དུས་སུ་དེ་དག་གི་ ཐད་དུ་འགྲོ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཐོས་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དང་ཚིག་རྒྱུན་དུ་ཉན་པ་ནི་ཐོས་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོན་པ་མཆོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་སྤོས་དང་།མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པས་རྒྱུན་དུ་མཆོད་པར་བྱེད་པ་ནི་སྟོན་པ་མཆོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡང་དག་པར་བསྔོ་བ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་དུ་དགེ་བ་ཅི་བྱས་པ་ རྣམས་བདག་དང་སེམས་ཅན་གཉི་གའི་ཐུན་མོང་དུ་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྔོ་བ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ཡང་དག་པར་བསྔོ་བ་ཞེས་བྱའོ།།བདེ་བའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་གིས་གང་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གནས་པ་དེར་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་ནི་བདེ་བའི་གནས་སུ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་མ་འདྲེས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ སེར་སྣ་དང་ངན་པའི་ངང་ཚུལ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པས་རྒྱུན་དུ་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་བྱེད་ཀྱི། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པ་ནི་རྟག་ཏུ་དགེ་བ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ།

一切功德之上的宝藏，即佛子所知的一切言语都是修行六波罗蜜多的果实，这是所说的。
所谓'经常不离对修行诸波罗蜜多的信解'，意思是在每一地中都不缺乏对修行十波罗蜜多的信心和欲求。
关于'远离六波罗蜜多各自的违品'，布施波罗蜜多的违品是贪著，在初地时已无。持戒波罗蜜多的违品是怨恨心，在二地时已无。忍辱波罗蜜多的违品是嗔恚，在三地时已无。精进波罗蜜多的违品是懈怠，在四地时已无。禅定波罗蜜多的违品是害心和恼害，在五地时已无。智慧波罗蜜多的违品是邪慧，即分别和妄念，在六地时已无。
关于'不为他乘作意所散乱'，是指所积累的一切善根不回向声闻和独觉乘，不作意声闻和独觉的法，不为其他乘的作意所散乱。
所谓'不贪著富贵安乐'，意思是不贪著转轮王等受用。
关于'不退转于衰败和难行的痛苦'，衰败是指失去受用等而死亡，难行是指舍弃头颅手足等。当为自他利益而行持时，即使遇到衰败的痛苦和难行的痛苦，也不舍弃为自他利益而行持的事业，故称为不退转。
关于'依止善知识'，是指礼敬、承事宣说大乘的善知识，时常前往他们处所，这称为依止善知识。
关于'精进于闻法'，是指经常听闻大乘法的义理和文句，这称为精进于闻法。
关于'精进于供养导师'，是指经常以香、花等供养诸佛世尊，这称为精进于供养导师。
关于'以善巧方便波罗蜜多如实回向'，是指以无所得的方式将所作的一切善根共同回向自他，为获得无上菩提而回向，这称为以善巧方便波罗蜜多如实回向。
关于'生于安乐处'，是指以愿波罗蜜多的力量，往生诸佛菩萨所住之处，这称为生于安乐处。
关于'由于不与违品法相混'，六波罗蜜多的违品是吝啬和恶劣品性等，具足力波罗蜜多者恒常唯行善法，丝毫不行与六波罗蜜多相违的行为，这称为恒常行善。

།མངོན་པར་ཤེས་པའི་ ཡོན་ཏན་གྱིས་རྩེན་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་ལྡན་པས་རྡུལ་ཕྲ་མོ་དག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཙམ་དུ་ཆེན་པོར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་ མོ་ཙམ་དུ་ཆུང་ངུར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་རྩེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱམས་པ་ནི་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྟེ། བདེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྡེག་པ་དང་བཅིང་བ་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་པ་བྱ་བར་སེམས་པ་ནི་གནོད་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་ལ་གཞག་པར་སེམས་པ་ནི། བདེ་བ་བསྒྲུབ་པའི་བསམ་པ ཞེས་བྱའོ།།བྱམས་པའི་སེམས་བྱུང་ན་ནི་གནོད་སེམས་མེད་པར་འགྱུར་བས། བྱམས་པ་ནི་གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོ་སྟེ། དངོས་སུ་བྱམས་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་བདེ་བ་ལ་གཞག་པར་སེམས་པའོ། །སྙིང་རྗེ་ནི་འཚེ་བའི་གཉེན་ པོ་སྟེ།སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བརྡེག་པ་དང་འཆིང་བ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ནི་འཚེ་བའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། སྙིང་རྗེ་བྱུང་ན་སེམས་ཅན་ལ་འཚེ་བ་མི་འབྱུང་བས་སྙིང་རྗེ་ནི་འཚེ་བའི་གཉེན་པོ་སྟེ། དངོས་སུ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱེད་པའི་བསམ་པའོ། །རང་བཞིན་དུ་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་ནི་སྲ་བའི རང་བཞིན་ནོ།།ཆུ་ནི་གཤེར་བའི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་རྟོག་པ་ལ་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ས་འཇིག་གོ། །ས་མི་རྟག་གོ། །སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་རྟོག་པ་ལ་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ད་ནི་ས་བཅུ་རྣམས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒྲུབས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལེགས་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་གིས་སྟོན་ ཏོ།།ཞི་གནས་དང་ནི་ལྷག་མཐོང་གཉིས། །ལྔ་བདག་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ། །བློ་ལྡན་དག་གིས་བསྔགས་པ་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་ས་ཀུན་ལ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། བློ་དང་ལྡན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མོས་པར་སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད། ས་བཅུ་པ་ མན་ཆད་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་བསྒྲུབས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འགྲེལ་པ་ལས་འོག་ནས་འབྱུང་བའོ། །ལྔ་པོ་དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཞག་སྟེ། ཁ་ཅིག་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གཞག་གོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ལྷག་མཐོང་ གི་ཕྱོགས་སུ་གཞག་གོ།།ཁ་ཅིག་ནི་གཉི་གའི་ཕྱོགས་སུ་གཞག་གོ། །སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ དུ་གྱུར་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བྱ་སྟེ།ཞི་གནས་རྩེ་གཅིག་པས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་པར་བྱས་ནས། དེའི་རྒྱུས་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་པའི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་བག་ཆགས་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མོས་པ་སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད་ན་ཡང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་བག་ཆགས་འཇོམས་མོད་ཀྱི། སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་མི་འཇོམས་ཏེ། ས་དང་པོ་ཡན་ཆད་ནི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་རྣམ་པ་གཅིག་གོ། ། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་པ་ལ། དགའ་བ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་ཆོས། འདི་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཆོས། འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས། འདི་ནི་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཞེས་ཐ་དད་པར་མི་རྟོག་པ་ནི་འདུ་ཤེས་སྣ ཚོགས་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་སོ།

关于以神通功德而游戏是以智慧波罗蜜多的意思是：具足智慧波罗蜜多，能使微尘变大如无量世界，也能使无量世界变小如微尘等，变现种种神通，这就是以神通功德而游戏。
其中慈心是害心的对治，是成办安乐的意乐。对众生想要打击、捆绑等各种伤害的心称为害心。想要安置众生于世间和出世间安乐的心，称为成办安乐的意乐。当生起慈心时就不会有害心，所以慈心是害心的对治。那么慈心的本质究竟如何呢？就是想要安置众生于安乐中。
悲心是损害的对治，是欲令无苦的意乐。对众生打击、捆绑等行为是损害。欲令众生的生老病死等痛苦消除的意乐称为欲令无苦的意乐。当生起悲心时就不会对众生生起损害，所以悲心是损害的对治。那么悲心的本质究竟如何呢？就是欲令众生的痛苦消除的意乐。
了知自性的分别是分别。地是坚硬的自性，水是湿润的自性，如是了知称为分别。了知差别的分别应知是妄分别。地是坏灭的、无常的、是苦的，如是差别的分别称为妄分别。
随后赞叹分别的偈颂是：现在以一个偈颂来说明十地中成就十波罗蜜多的功德和善法有多少种分别。'止观二者，当知为五性，智者所赞叹，一切地皆然。'意思是：具慧菩萨从胜解行地以上乃至第十地以下，应当了知成就十波罗蜜多的功德有五种，这五种功德在注释中后面会出现。这五种又可分为三类：有些属于止的方面，有些属于观的方面，有些属于二者的方面。
关于'每一刹那都能摧毁一切随眠处'，随眠处是指烦恼障和所知障习气的所依的识。以专一的止使身心调柔，由此因缘断除使身心不调柔的因——烦恼障和所知障的习气，这就是摧毁的意思。虽然从胜解行地以上也能摧毁随眠习气，但不是每一刹那都能摧毁。从初地以上则能在每一刹那中摧毁一切随眠处，这是第一种赞叹。
关于'获得远离种种想的法喜'，不分别这是色法、这是无色法、这是有为法、这是无为法等差别，这就是远离种种想的法。

།དེ་ལྟར་མཚན་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་རྟོག་པ་སྤངས་ནས། ཞི་གནས་མཚན་མའི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་མཚན་མ་མེད་པར་བདེ་བ་རང་གིས་རིག་ཅིང་། དེ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པ་ནི། ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་གཡེང་བ་མེད་པ་ཐོབ་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལས་དང་པོ་ཡན་ཆད་མཚན་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་རྟོག་པ་སྤངས་ནས་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པའི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཐོབ་པས་ན། འདུ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དགའ་བ་རབ་ཏུ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ། འདི་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པ་གཉིས་པའོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ། འདི་ནི་གཟུགས་ཅན། འདི་ནི་གཟུགས མེད་པ།འདི་ནི་གཟུགས། འདི་ནི་སྒྲ་ཞེས་ཐ་དད་པར་མི་བྱེད་པར། ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་ཤེས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཚན་མ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཆོས་ཁ་ཅིག་ཤེས། ཁ་ ཅིག་མི་ཤེས་པ་མ་ཡིན་གྱི།ཕྱོགས་བཅུ་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པར་ཤེས་པས་ན། ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་མཚན་མ་རྣམ་པ་གསུམ་པའོ། །རྣམ་པར་ མ་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་མ་དག་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མདོ་སྡེའི་རྒྱན་གྱི་འགྲེལ་བ་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།མང་ཡུལ་དུ་མཁན་པོ་མུ་ནི་ཙནྡྲ་དང་། ལོ་ཙཱ་ བ་ལྕེ་བཀྲ་ཤིས་ཀྱིས་ཊཱི་ཀཱ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཞི་བཟུང་སྟེ།མཁན་པོས་ཀྱང་ཅི་མཁྱེན་དུ་ཊཱི་ཀཱ་གསར་དུ་བསྒྱུར་བ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་གཏུགས་ན་ཡང་། ཊཱི་ཀཱ་གསར་པ་ལས་མི་མངོན་པ་དག་ཀྱང་འདི་ལས་ཞིབ་ཏུ་འཆད་པས་འདི་ཡང་གཅེས་པར་བགྱིའོ། །མཇུག་ཅུང་ ཟད་ཅིག་མ་ཚང་བ་འདི་སྟོར་བས་ཊཱི་ཀཱ་གཉིས་དང་གཏུགས་ཤིང་བགྱིས་ལགས་སོ།

如是舍弃种种相的分别后，止观远离一切相的过患，无相安乐由自己觉知，于此专一安住，即称为'获得法喜之极喜'。所谓'获得极喜'，即是获得心无散乱之意。从此之上，舍弃种种相的分别后，由于获得安住于无相的止观道专一，故称为'获得远离种种想的法喜之极喜'。此为第二相。
关于'于一切方面无间断地通达无量法光明'，不作'此是有色，此是无色，此是色，此是声'等差别，而是了知一切法同一味相，即称为'于一切方面无间断地通达无相法光明'。或者，并非了知某些法而不了知某些法，由于平等了知十方三世一切法，故称为'于一切方面无间断地通达无量法光明'。此为第三相。
'非无观察而行于清净分之相'。
大乘经庄严论广释由大防师智坚造毕。
于芒域，堪布牟尼月及译师杰吉祥依据两种疏，堪布亦尽其所知新译两种疏对照，此疏虽未见于新疏中者亦详细解说，故此亦当珍视。末尾稍有缺失，已对照两种疏补正。


---------------------------
 

 

这段文字包含了经文的结尾部分和译跋，我将其翻译如下：

"于一切方面无间断地通达无量法之光明，这称为'遍知'。这是第三种相。于非无分别的清净分诸相中修行。

《大乘庄严经论广释》，由大阿阇黎智护（བློ་གྲོས་བརྟན་པ，Sthiramati）所造，至此圆满。

在芒域（མང་ཡུལ），堪布牟尼月（མུ་ནི་ཙནྡྲ）和译师切札西（ལྕེ་བཀྲ་ཤིས）以两种注释为基础，上师也尽其所知参考新译的两种注释。虽然在新注释中有些内容未明显显示，但此处解释得更为详细，因此这个版本也很珍贵。由于结尾有一小部分缺失遗失，（我们）对照了两种注释来补充完成。"

这段文字包含了：
1. 经文最后部分的教义内容
2. 著作的题记，标明作者
3. 译跋，说明翻译过程和版本情况

这是一份重要的文献学资料，不仅记录了经文内容，也保存了珍贵的译经史料。